Guigo nke Mbụ

Meditationes

(Ntụgharị Uche)

• Isi I. Banyere eziokwu na udo, na otu e si enweta udo site naanị n'eziokwu.
• Isi II. Banyere enweghị afọ ojuju nke onwe onye nke bara uru, na banyere nkwupụta mmehie dị umeala n'obi.
• Isi III. Banyere ụtọ na ọṅụ rụrụ arụ nke akụkụ anụ ahụ ise.
• Isi IV. Banyere egwu efu, iru ụjụ, na nhụja ndị ụmụ oge a, nke ha na-ata site n'ịchọ na ịhụnanya ihe nke na-ala n'iyi.
• Isi V. Banyere ịchọ, ịhụnanya, na ịnya isi n'ihe nke ụwa na nke oge, na otu ahụhụ eziokwu si ghara ịpụ ma kama na-abawanye site na ha.
• Isi VI. Banyere ọchịchọ otuto, ugwu, na ihuọma nke na-abaghị uru ma rụkwara arụ.
• Isi VII. Banyere otuto eziokwu nke ndị ezi omume na ịta ụta ndị ajọ omume, na onye kwesịrị maọbụ ekwesịghị otuto.
• Isi VIII. Banyere ndị chọrọ ka a hụ ha n'anya ma na-akwanyere ha ugwu, na otu mmadụ si aghọ dịka ekwensu site n'ọchịchọ dị otú ahụ, ma mee onwe ya arụsị nye ndị ọzọ.
• Isi IX. Banyere mkpụrụ obi nke na-apụ n'aka Chineke site n'ịṅụrị ọṅụ na ịhụnanya ihe nke oge, na ndị mmụọ ọjọọ na-emerụ ya.
• Isi X. Banyere enweghị ihere na ịdị ike n'ihu nke mkpụrụ obi na-agba iko, nke na-arịọ Chineke ka O kasịe ya n'ajọ omume ya.
• Isi XI. Banyere amaghị onwe onye nke mmadụ si, site n'ịhụnanya ihe nke ụwa, wụsaa onwe ya ma ghara inwe ike itule onwe ya.
• Isi XII. Banyere uru eziokwu nke mmadụ, na otu uru mmadụ niile si bụrụ otu.
• Isi XIII. Banyere nkwado aka amamihe nke kwesịrị ịmụnye n'ọdịmma maọbụ mkpagbu ụdị ọbụla maka uru onwe onye.
• Isi XIV. Banyere mkpagbu nke oge a, otu e kwesịrị idi ha, n'ihi na site na ha a na-amanye anyị n'ụzọ bara uru ịlaghachikwute Chineke.
• Isi XV. Banyere ndidi eziokwu, nke e ji edi ndị mmehie na ndị na-adịghị ike ma hụkwa ha n'anya, na-atụ anya n'ụzọ nsọ na ha ga-alọghachi.
• Isi XVI. Banyere nlekọta ebere na ọgwụgwọ ndị na-adịghị ike, na otu e kwesịrị esi bie n'etiti ha na mkpụrụ obi na-adịghị emebi emebi.
• Isi XVII. Banyere ike na mmetụta nke ịhụnanya Chineke na onye agbataobi, na otu e kwesịrị isi chọọ ma nye ịhụnanya.
• Isi XVIII. Banyere ezi omume zuru oke nke ndị mmụọ ozi, na gịnị bụ ihe dị iche n'etiti ezi omume ha na nke anyị.
• Isi XIX. Banyere ịma mma eziokwu nke mkpụrụ obi nke dị n'ime, na gịnị bụ ihe ịdị mma zuru oke nke mmadụ ọbụla.
• Isi XX. Banyere Ịghọ Mmadụ nke Okwu ahụ, na otu O siri gosipụta anyị n'onwe ya n'ụzọ kachasị zuru oke ịdị mma a bụ nke e kwuru maka ya.

Isi I. Banyere eziokwu na udo, na otu e si enweta udo site naanị n'eziokwu.

A ga-edobe eziokwu n'etiti, dịka ihe ọma. Ekpela ikpe ma ọ bụrụ na onye ọbụla na-agbara ya ọsọ, kama nwee ọmịiko. Ma gị, ọ bụ ezie na ị na-achọ ịbịa n'eziokwu, gịnị mere i ji ajụ ya mgbe a na-abara gị mba maka mmehie gị? Lee ka eziokwu si ata ahụhụ. A na-asị onye ṅụbiga mmanya oke: Ị bụ onye ṅụbiga mmanya oke; otú ahụ kwa nye onye na-akwa iko, onye nganga, na onye na-ekwu okwu ukwuu. Nke a bụ eziokwu. Ma ha na-agba aghara ozugbo, na-achụ ma na-egbu eziokwu n'onye na-ekwusa ya. Lee ka a si asọpụrụ ụgha. A na-asị ndị mmadụ kasị njọ, ndị ohu mmehie niile: Ndị nna anyị dị mma. A na-akasị ha obi, ha na-aṅụrị ọṅụ, ma na-asọpụrụ ụgha ahụ n'onye kwuru ya.

N'enweghị oyiyi maọbụ ịma mma, ma a kpọgidere n'obe, a ga-efe eziokwu.

Ihe e kere eke ọbụla ka o si dị ọnụ na ka o si sie ike, ka ọ ga-eji obi ọma doo onwe ya n'okpuru eziokwu; n'ezie, ọ dị ike na ọnụ ahụ n'ihi na ọ dọrọ onwe ya n'okpuru eziokwu.

Ihe nke oge na-adụ gị -- gịnị mere ị naghị agbaga n'ihe ọzọ, ya bụ, n'eziokwu?

Ihe mere eziokwu ji lụọ anyị ilu karịa mkpagbu niile bụ na mkpagbu ọbụla na-alụso otu maọbụ karịa ọṅụ; ma eziokwu na-ebo ha niile ụta n'otu oge.

A sị na ị hụla agba niile na ihe niile ọzọ a pụrụ ịhụ site n'anya, maọbụ i nwere ahụmahụ site n'akụkụ anụ ahụ ndị ọzọ, ọ bụrụ na ị na-akọ maọbụ na-anụ akụkọ niile -- gịnị bụ uru ya? Otú ahụ kwa banyere ihe niile ị nwetara ahụmahụ maọbụ nụrụ.

Ị nweghị ike ịkpọ onye ọbụla asị ma ọ bụghị site n'ajọ omume nke gị. N'ihi na ọ bụ nke ndị nsọ ịchọrọ ọma ọbụla nye ndị ajọ omume. Ọ dị mkpa ịhụ naanị eziokwu na udo nke si na ya apụta n'anya.

Ka onye na-eje ozi eziokwu hụ ihe ọ na-eje ozi n'anya, na onye a na-ejere ya ozi. Mgbe onye ọzọ na-ejekwara ya otu ozi ahụ, ka o were ekele nabata ya, dịka ihe ọ hụrụ n'anya.

Ka ịhụnanya bụrụ ihe na-eme ka ị kwuo eziokwu, dịka ọ bụ maka ịgwọ ọrịa. Ọ bụrụ na onye adịghị anabata ya, ị nwere ọmịiko n'ebe ọ nọ, maọbụ ị naghị ahụ ya n'anya, maọbụ ị na-eche na ihe ọ na-ajụ adịghị mkpa -- dịka onye ọrịa jụrụ ọgwụ na-agwọ ọrịa.

Udo nke enweghị njedebe na-eso eziokwu, nke ọ na Mmụọ Ozi na-ekekọrịta; ịdọgbu onwe n'ọrụ na iru ụjụ na-eso ụgha, nke ọ na ekwensu na-ekekọrịta. A naghị agbachitere eziokwu -- kama, gị onwe gị chọrọ ya.

Eziokwu dị ilu ma na-adịghị mma nke ukwuu n'ụdị gị, ọ bụghị site n'ikpe ọ mara kama site n'ikpe ha mara -- dịka ìhè na-enwu enwu si adị nye anya na-adịghị ike. Hụ ya anya na ị naghị eme ya ka ọ lụọ ilu karịa site n'ekwughị ya otú i kwesịrị, ya bụ, n'ịhụnanya. N'ihi na dịka dibia pụrụ iche na-enye onye ọrịa ọgwụ dị mma ma lụrụ ilu, na-ete ọnụ iko ahụ mmanụ aṅụ, ka ihe tọrọ ụtọ pụrụ ịbụ nke a ga-aṅụ n'obi ọma, ma ihe na-agwọ ọrịa pụrụ ịdaba n'afọ n'otu oge ahụ. Ọrụ gị niile bụ naanị ibara ndị ọzọ uru.

Ọ bụrụ na ị na-ekwu eziokwu ọ bụghị n'ihi ịhụnanya eziokwu, kama n'ihi ọchịchọ ịmerụ onye ọzọ ahụ, ị gaghị enweta ụgwọ ọrụ onye na-ekwu eziokwu, kama ntaramahụhụ onye na-akparị.

Lee ka ntaramahụhụ ị ga-ata, mgbe ìhè eziokwu ezupụtala gị nye gị -- ọ bụrụ na onye i gosiri otu ihe ọjọọ ya site n'otu okwu a na-ata ahụhụ dị ukwuu. N'ihi na mgbe ahụ a ga-ekpughe echiche obi niile.

Ị na-emehie n'otu ụzọ ma ọ bụ na ị na-akparị onye ọzọ maọbụ onye ọzọ na-akparị gị; n'ihi na n'abụọ ahụ ị na-anabata eziokwu n'ụzọ ọjọọ maọbụ na-arụ ya n'ụzọ ọjọọ. Ya mere ka onye ọbụla chọrọ ịpịa gị jide ndụ gị, ya bụ, eziokwu; ka o si na ya tie gị ihe ma taa gị ahụhụ.

Eziokwu bụ ndụ na nzọpụta ebighị ebi. Ya mere ọ kwesịrị ka i nwee ọmịiko n'ebe onye ọ na-adịghị amasị nọ. N'ihi na ruo n'ókè ahụ o nwụọla ma lara n'iyi. Ma gị, onye ekwughị nke ọma, agaghị ekwuru ya eziokwu ma ọ bụghị na ị na-eche na ọ dị ya ilu na ihe a naghị anabata. N'ihi na ị na-eji onwe gị tụọ ndị ọzọ ihe. Ma ihe kasị njọ bụ mgbe, iji sọpụrụ ndị mmadụ, ị na-ekwu eziokwu nke ha hụrụ n'anya ma na-ama mma, dịka ị ga-ekwu ụgha maọbụ ihe iji sọpụrụ mmadụ. Ya mere a gaghị ekwu eziokwu n'ihi na ọ naghị amasị maọbụ n'ihi na ọ na-amasị, kama ka o wee baa uru. A ga-agba ya nkịtị naanị ka o ghara ịmerụ ahụ, dịka ìhè si emerụ anya na-adịghị ike ahụ.

Achịcha, ya bụ eziokwu, na-eme ka obi mmadụ sie ike ka ọ ghara ịda n'okpuru oyiyi nke anụ ahụ.

Ngọzị dịịrị onye ahụ naanị ihe ọmụma na ịhụnanya eziokwu na-akpalị uche ya maọbụ na-emetụta ya, ma anụ ahụ ya naanị uche ya na-akpalị. N'ihi na otú ahụ anụ ahụ kwa naanị eziokwu na-akpalị ya. N'ihi na ọ bụrụ na o nweghị ọkwakwa n'ime uche ma ọ bụghị nke eziokwu, o nwekwaghị n'anụ ahụ ma ọ bụghị nke uche, mgbe ahụ ọ gaghị enwe ọkwakwa n'anụ ahụ ma ọ bụghị nke eziokwu, ya bụ, nke Chineke.

Ị na-eme ihe niile n'ihi udo, nke ụzọ ya na-esi naanị n'eziokwu -- nke bụ onye iro gị na ndụ a. Ya mere doo eziokwu n'okpuru gị, maọbụ doo onwe gị n'okpuru eziokwu. N'ihi na o nweghị ihe ọzọ fọdụrụ gị.

Mkpagbu na-adọ aka ná ntị ka ị chọọ udo. Ma gị, onye kpuru ìsì, ị na-achọ ihe ahụ nke, ebe ị hụrụ ya n'anya ma na-achọ ya, o meghị ka i nweta udo.

Gịnị mere ị ji adọba n'ime onwe gị ihe ahụ na-adịghị amasị gị n'onye ọzọ, ya bụ iwe? Ị na-ewe iwe mgbe ahụ, n'ihi na ọ na-ewe iwe. Kama, were iwe megide onwe gị, n'ihi na ị na-ewe iwe. Ọ bụrụ na iwe adịghị amasị gị n'ezie, ị gaghị anabata ya kama ị ga-agbara ya ọsọ. A na-enweta nke a naanị site n'ijide udo.

Ọdọ mmiri anaghị anya isi na ọ juru mmiri, n'ihi na o si n'isi iyi. Otú ahụ kwa banyere udo gị. N'ihi na ọ dị ihe ọzọ na-abụ ihe kpatara udo mgbe niile. Ya mere udo gị na-adị ike na aghụghọ dịka ihe kpatara ya si gbanwee agbanwee. Lee ka ọ bụ ihe efu mgbe ọ na-esite n'ịtọ ụtọ nke ihu mmadụ!

Mmadụ ọbụla na-achọ ịnọ n'ebe nchekwa. Ma nchekwa a na-ebelata ka ihe nke pụrụ ịkpasu gị iwe si dị ọtụtụ. A pụkwara ịkpasu gị iwe karịa ka ihe ndị ị hụrụ n'anya si dị njikere ịdị ụzọ ọzọ karịa otú ị chọrọ. Ka onye ọbụla sị gị: Aga m emerụ gị; aga m ewepụ udo gị. N'ezie aga m echetara gị ihe ọjọọ maọbụ kwuo ya. Lee ka ị dị njikere ịdakwa ma ịnwe nsogbu.

Ka ihe nke oge ghara ịbụ ihe kpatara udo gị, n'ihi na ọ ga-abụ ihe efu ma dị nkọ dịka ha. Udo dị otú a ị ga-ekekọrịta ya na anụ ụlọ; ka nke gị bụrụ nke Mmụọ Ozi, ya bụ, udo nke si n'eziokwu apụta.

Ihe ọbụla ị jidere ma hụọ n'anya n'ihi udo na obi ụtọ, ledaa ya anya -- ma ọ bụrụ na ị chọghị ịtụfu udo na obi ụtọ kpamkpam.

Udo bụ ihe ọma nke mkpụrụ obi nke ọ nọ n'ime ya. Ya mere a ga-achọ ya n'ihi onwe ya, dịka ụtọ dị mma. Ka ọ dị ukwuu n'ime gị nke na ị gaghị achụpụ ọbụla ndị ajọ omume.

"Ka obi unu gharakwa ịlọ mmiri, unu atụkwala egwu" (Jọn 14:27). Nke a bụ Sabat eziokwu. Onye na-eme mmemme ya bụ onye a naghị arahụ ma a naghị amanye; onye a nwere onwe ya n'aka ya; onye a nwere ike ịnye onyinye ebere nke onwe ya, ka dịka onye ọzọ si hụ ka o kwesịrị, ọ nwee ike iwe iwe maọbụ ka obi dị ya mma.

Ịhụnanya udo nke oge na-amụpụta nsogbu uche nke agaghị agbanwe. Ya mere onye ọbụla nwere udo a ma hụ ya n'anya agaghị enwe udo.

Ọ bụrụ na ị naghị ekworo ndị na-eme gị ihe ọjọọ, ị ga-enwe udo n'etiti gị na ha.

Dịka ihe niile si anọgide site n'ịdị ka na udo, otú ahụ kwa site na ịdị iche na ịse okwu, ihe niile na-ala n'iyi.

Isi II. Banyere enweghị afọ ojuju nke onwe onye nke bara uru, na banyere nkwupụta mmehie dị umeala n'obi.

Mmalite nke ịlaghachi n'eziokwu bụ enweghị afọ ojuju n'onwe onye n'ụgha. Ịta ụta na-aga tupu mgbanwe. N'ihi na a naghị achọ ịgbanwe ihe na-amasị mmadụ. N'ihi ya, ebe ọ bụ na ị chọrọ mgbanwe mgbe niile, ọ chọrọ na ị gaghị enwe afọ ojuju n'onwe gị mgbe niile.

N'ihe niile ị na-eme maka nzọpụta gị, o nweghị ọrụ maọbụ ọgwụ ọbụla ka bara gị uru karịa ịta onwe gị ụta na ileda onwe gị anya. Ya mere onye ọbụla na-eme nke a bụ onye na-enyere gị aka. N'ihi na ọ na-eme ihe ị nọ na-eme, maọbụ nke ị kwesịrị ịnọ na-eme, iji zọpụta onwe gị.

Ị na-amasị onwe gị n'ihi na ị ghọtaghị na ị nweghị ihe ọma ọbụla si n'aka gị. Site n'aka gị ị nweghị ihe ma ọ bụghị ihe ọjọọ. Ya mere ị dịghị eji onwe gị enye ekele. Ihe ọjọọ niile na-abịakwute gị site n'aka gị. Ya mere ị ji ntaramahụhụ dị ukwuu.

Ụzọ Chineke dị mfe, n'ihi na a na-eje ya site n'ịhapụ ibu arọ; ọ gaara ịdị arọ ma a sị na a na-eje ya site n'ibu ibu arọ. Ya mere hapụ ibu arọ nke ukwuu nke na, i hapụsịa ihe niile, ị ga-agọnarị onwe gị.

Onye maara na onwe ya abụghị ihe ọnụ na-anabata okwu ịta ụta n'ụzọ jụụ ma dị umeala, dịka ọ bụ ikpe nke ya onwe ya. Ma ọ na-ajụ otuto, dịka ọ bụghị ikpe nke ya.

Mgbe onye ọbụla kwuru ihe ọjọọ banyere gị, ọ bụrụ na ọ bụghị eziokwu, ọ na-emerụ ya, ọ bụghị gị -- dịka esi kpọọ ọlaedo unyi, gịnị ọ ga-emerụ ọlaedo? Ọ bụrụ na ihe a kwuru banyere gị bụ eziokwu, a na-akụziri gị ihe i kwesịrị ịzere. Ma onye kwuru ihe ọma anaghị abara onye ọ na-eto uru, kama ọ na-abara ya onwe ya uru. Mgbe a na-agwa gị ihe ọma banyere onwe gị, gịnị mere a ga-eji akọ akụkọ ndị ị maara karịa? Naanị onwe gị ta ụta.

Ka onye ọbụla gbara mmehie ya ọsọ; n'ihi na mmehie ndị ọzọ agaghị emerụ ya. Akwa na okpueze gị bụ ụgha na-aga n'ihu, n'ihi na ha na-egosi ihe na-ezughị.

Mgbe mmadụ na-eru ụjụ na ya zuru ohi, n'ihi ihere batara ya site na ya, ọ bụghị na ọ na-echegharị maka ohi ahụ kama ọ na-eru ụjụ na ihere batara ya. Ọ naghị atụ egwu maọbụ gụọ ya dịka ihe ọjọọ ịmehie, kama ịnata ntaramahụhụ. Ma nye ndị ezi omume, ịmehie na ịnata ntaramahụhụ adịghị iche. Ha na-eche na mmehie n'onwe ya bụ ntaramahụhụ kasị njọ, ya mere ha kwenyere na o nweghị ajọ omume ọbụla pụrụ ịlaghachi na-enweghị ntaramahụhụ, n'ihi na ajọ omume nke mmehie n'onwe ya bụ ntaramahụhụ dị ukwuu, o nwekwaghị ihe ọjọọ karịa nke a pụrụ ịta mmadụ ọbụla. Ya mere ha kpebiri na a ga-azere ya ma gbara ya ọsọ karịa ihe ọjọọ niile, ọ bụrụgodị na o nweghị ihe ọjọọ ọzọ ga-eso ya.

Ọ bụrụ na ị ga-akpọ onye ọbụla asị, ekpola onye ọbụla asị karịa onwe gị. N'ihi na o nweghị onye merụrụ gị karịa.

Ọ bụrụ na e nweghị ihe a na-emezigharị ma a bụrụ ụzọ ta ya ụta, mgbe ahụ onye na-achọghị ka a ta ya ụta achọghị ka a mezigharịa ya. N'ihi na e dere ya: "Onye kpọrọ ịdọ aka ná ntị asị bụ onye nzuzu" (Ilu 12:1); "Ma onye na-ege ntị n'ịbara mba nwere nghọta" (Ilu 15:32).

Banyere Nkwupụta Mmehie.

O nweghị ụzọ ọzọ onye ọna ụtụ ahụ nwere ịlaghachikwute nzọpụta, ma ọ bụghị na o were umeala n'obi kwupụta ihe onye Farisii ji mpako tụọ ya n'ihu.

Naanị na nke a ka ị bụ onye ezi omume: ọ bụrụ na ị kweta ma kwupụta na i kwesịrị ka a maa gị ikpe n'ihi mmehie gị. Ọ bụrụ na ị kpọọ onwe gị onye ezi omume, ị bụ onye ụgha, Onyenweanyị nke bụ eziokwu na-ama gị ikpe, dịka onye megidere ya. Kpọọ onwe gị onye mmehie, ka, ị bụ onye na-ekwu eziokwu, gị na Onyenweanyị nke bụ eziokwu kwekọọ, ka a napụta gị.

Ọ bụ nke ndị ukwu ịrịọ arịrịọ maka ndị na-ekwupụta mmehie ha, ka a gbaghara ha; ma nke ndị ka ukwu bụ ịrịọ n'ụzọ dị mma ọbụla maka ndị na-amatabeghị ikpe ọmụma ha, ka ha mata ya, nakwa maka ndị na-adịghị ekwupụta mmehie, ma ọ bụ n'ihi ihere maọbụ n'ihi na ha hụrụ mmehie ha n'anya, ka ha kwupụta ya.

Mkpụrụ obi ọbụla nke nwere uche na-achọ ịbọ ọbọ na-ebunye onye ọzọ ihe ọ na-atụ egwu n'onwe ya, ma na-akpọ asị, ma na-agụ dịka ihe ọjọọ. Ma o nweghị ihe ọ na-ejide maka ịbọ ọbọ n'obi ọma karịa eziokwu, o nwekwaghị ihe ọjọọ ọ na-ebunye n'ụzọ dị ike karịa. Ya mere o nweghị ihe ọ na-asọ n'onwe ya karịa ikwu eziokwu banyere ya. N'ihi na ihe onye iro na-ekwu banyere onye ọzọ dị otú ahụ nke na, ọ bụrụ na onye a gwara nabata ya n'umeala n'obi, ọ ga-ekwesị nzọpụta ebighị ebi. N'ihi na onye kpọrọ onye ịkwa iko, onye ịkwa iko, na-agwa ya dịka ihe ọjọọ ihe onye ịkwa iko n'onwe ya kwesịrị ikwupụta n'efu maka nzọpụta ya. Ya mere ka o were obi ọma nabata nke a, ghara ịtụle ebumnuche e ji kwuo ya, kama ịtụle ihe a gwara ya.

Onye na-ahụ n'anya n'ezie ọ bụghị ịpụta dịka onye eziokwu, kama ịbụ onye eziokwu, onye na-atụ egwu n'ezie ọ bụghị ịpụta dịka onye ụgha, kama ịbụ onye ụgha -- ozugbo o chọpụtara na o kwuru ụgha, ọ na-agọnarị onwe ya, o nweghị okwu ịta ụta maọbụ mfụ nke ga-egbochi ya. N'ihi na onye eziokwu ga-ahọrọ ịnwụ karịa ịdị ndụ dịka onye ụgha -- ọ bụrụ na onye ụgha na-adị ndụ n'ezie, ebe ọ bụ na e dere: "Ọnụ na-ekwu ụgha na-egbu mkpụrụ obi" (Amamihe 1:11).

Ihe ahụ ị chọrọ izo, ya bụ mmehie gị, maa ya ikpe, o nweghịzị ihe ị ga-achọ izo. N'ihi na ị nwere ike ihichapụ ya, ma ị pụghị izo ya. N'ihi na o nweghị ihe e kpuchiri nke a ga-ekpughị, maọbụ ihe zoro ezo nke a gaghị amata. Gịnị mere i ji achọ izo ọrịa kama ịgwọ ya? Dịka i si egosipụta ọrịa anụ ahụ gị n'obi ọma nye ndị ọzọ ka ha nwee ọmịiko, ọ bụrụ na ha ekweghị, i na-eche na onwe gị bụ onye ọhịa, ọ na-awakwa ihe mgbu, ị na-ewekwa iwe -- otú ahụ mee banyere ọrịa mkpụrụ obi gị.

Isi III. Banyere ụtọ na ọṅụ rụrụ arụ nke akụkụ anụ ahụ ise.

Tụlee ahụmahụ abụọ: nke ịnabata na nke iwepụ. Nke ole ka na-eme ka ị nwee ngọzị karịa -- ihe ị na-enwe ahụmahụ site n'otu, ka nke ọzọ? Nke mbụ na-ebunye ihe na-abaghị uru, nke ọzọ na-ewepụ ibu arọ. Tụlee uru ọbụla. Nke a pụtara na ị rechapụla ihe niile site n'ahụmahụ. O nweghịzị olileanya fọdụrụ. Otú ahụ ka ọ dị banyere ihe niile nke anụ ahụ. Lee ya anya gịnị bụ obi ụtọ ihe ndị a niile, ma ọ bụ n'olileanya ma ọ bụ n'eziokwu, mepụtara n'ime gị, wee chee otú ahụ banyere ọdịnihu. Chee, ka m sị, banyere ọganiihu gara aga, wee kpee ikpe banyere ọdịnihu. Ihe niile ị na-atụ anya ga-ala n'iyi. Gị onwe gị -- gịnị mgbe ahụ? Hụ n'anya wee tụkwasị olileanya n'ihe nke na-agaghị agafe.

Ị chọrọ iji agba chọọ osisi mma, nke ọkụ ga-erepịa, mgbe ị chọrọ ka ihe nke ị na-eri maa mma, ma ọ bụ nri ma ọ bụ uwe. Ị chọrọ uwe megide oyi, ọ bụghị agba nke a maọbụ nke ahụ; otú ahụ kwa nri megide agụụ, ọ bụghị ụtọ nke a maọbụ nke ahụ.

Ụtọ anụ ụlọ na-esite n'akụkụ anụ ahụ nke anụ ahụ; ụtọ nke ekwensu na-esite n'ịnya isi niile, na ekworo, na aghụghọ; ụtọ nke onye ọkachamara na-esite n'ịmata ihe e kere eke; ụtọ nke mmụọ ozi na-esite n'ịmata na ịhụ Chineke n'anya.

N'etiti ihe na-agafe agafe, ndị na-enye ụtọ karịa bụ ndị na-egbu egbu karịa.

Ọ bụ otu enweghị uche maọbụ nke ka njọ, ịchụso ụdị ihe ndị ị kere n'aka gị, ma itụda mkpụrụ obi n'ihe ndị ị na-emebi, ya bụ, n'ụtọ na ihe ndị ọzọ a na-enwe ahụmahụ n'akụkụ anụ ahụ.

"O si n'akụkụ niile kpọkọta ha" -- ya bụ, ịdọpụta mkpụrụ obi ndị nsọ site n'ụtọ, ísì, na imetụ nke anụ ahụ, ọ na-akpọkọta ha n'onwe ya.

Otú ahụ ndị mmadụ na-agbalị ịmepụta ụtọ eziokwu maọbụ obi ụtọ, dịka ọ bụ na o nweghị ya maọbụ na a pụrụ ịmepụta ya, ebe ọ bụ na ya naanị dị n'ezie, ma enweghị ike ịmepụta ya n'ụzọ ọbụla. Ịnwa nke a bụ ịmere onwe gị chi na obi ụtọ, na ichere na obi ụtọ adịghị, na na Chineke adịghị.

Lee ma mmadụ niile, hapụsịa ihe niile ndị ọzọ ha na-elekwasị anya, ga-eji onwe ha niile nyefee n'otu agba maọbụ otu ụtọ, lee ka ha ga-abụ ndị ọhịa, jọrọ njọ, na ndị nzuzu. Ha dịkwa otú ahụ ugbu a, mgbe ha na-elekwasị anya n'ụdị dị iche iche nke ihe. N'ihi na ihe e kere eke ọtụtụ, maọbụ ihe e kere eke niile ọnụ, abụghị Chineke anyị maọbụ nzọpụta anyị karịa otu n'ime ha.

Mgbe anyị na-aṅụrị ọṅụ n'otu ihe dịka anụ ụlọ -- ya bụ, n'ịkwa iko dịka nkịta, n'ime ọrịrị dịka ezi, na ihe ndị ọzọ -- mkpụrụ obi anyị na-aghọ dịka nke ha, anyị anaghịkwa atụ egwu. Ma aga m ahọrọ inwe ahụ nkịta karịa mkpụrụ obi ya. Ma ọ bụrụ na anụ ahụ anyị agbanweela ịdị ka ahụ nkịta ka mkpụrụ obi anyị si agbanwe ịdị ka mkpụrụ obi nkịta site n'ịkwa iko, onye ga-edi anyị? Onye agaghị atụ egwu? Ọ ga-aka mma ma a nabatakwara ya ma a sị na a ga-agbanwe anụ ahụ anyị ka ọ bụrụ nke anụ ụlọ ebe mkpụrụ obi nọgidere n'ùgwù ya, ya bụ, n'oyiyi Chineke, karịa ka mkpụrụ obi aghọ nke anụ ụlọ ebe anụ ahụ ka nọ dịka nke mmadụ. Mgbanwe a dịkwa ihe ịtụ egwu ma ihe iru ụjụ karịa, ka mkpụrụ obi si dị ukwuu karịa anụ ahụ. Ya mere Devid kwuru: "Unu abụkwala dịka ịnyịnya na ịnyịnya ibu, ndị na-enweghị nghọta" (Abụ Ọma 32:9). N'ihi na a gaghị eche na nke a na-ekwu banyere ịdị ka n'anụ ahụ, ka ọ ghara ịbụ ihe ọchị.

Ịkwadebe ihe, dịka nri maọbụ ihe ọṅụṅụ, naanị ka o wee nye ụtọ karịa, bụ iso ekwensu rụọ ọrụ maka mbibi anyị, na ịmụ mma ka o wee banye n'ime anyị n'ụzọ dị mfe ma mie anya. N'ihi na ka anyị si enwe ụtọ karịa n'ihe ndị a, ka e si merụọ anyị ahụ nke ukwuu ma mie anya.

Isi IV. Banyere egwu efu, iru ụjụ, na nhụja ndị ụmụ oge a, nke ha na-ata site n'ịchọ na ịhụnanya ihe nke na-ala n'iyi.

Mmadụ na-eji obi ya tinyere onwe ya n'ịhụnanya anụ ahụ na ihe efu, ma, ma ọ chọọ ma ọ chọghị, a na-ata ya ahụhụ site n'egwu na iru ụjụ banyere mbibi ha, ma mgbe a na-ewepụ ha n'onwe ya, ma mgbe a na-abara ya mba. N'ihi na ịhụnanya ihe nke na-ala n'iyi dịka isi iyi nke egwu na-abaghị uru, iru ụjụ, na nchegbu niile. Ya mere Onyenweanyị na-eme ka onye ogbenye nwere onwe ya site n'aka onye dị ike, site n'ịtọpụ ya n'agbụ nke ịhụnanya ụwa. N'ihi na onye ọbụla na-adịghị ahụ ihe ọbụla na-ala n'iyi n'anya enweghị ebe a ga-esi merụọ ya site n'aka onye dị ike ọbụla, ọ bụkwa onye a na-apụghị imetụ ahụ kpamkpam, n'ihi na ọ na-ahụ naanị ihe a na-apụghị imetụ ahụ n'anya dịka e kwesịrị.

A sị na onye bepụrụ gị ntutu isi niile, ọ gaghị emerụ gị ahụ, karịa mgbe o metụrụ ndị ka rapara n'isi. Otú ahụ kwa o nweghị ihe na-emerụ gị ma ọ bụghị mgbe onye ọbụla metụrụ ihe ndị ahụ nke mibere mgbọrọgwụ ha n'ime gị site n'ọchịchọ. Ihe ndị a ka ha dị ọtụtụ ma ka a hụrụ ha n'anya, ka iru ụjụ ha ga-amụpụta ga-esi dị ọtụtụ ma sie ike.

Ma kpachaa ọchịchọ kpamkpam, ma kwadoo onwe gị maka nsogbu -- ya bụ, ịtụ egwu na iru ụjụ maka ihe ị kwesịghị.

A na-ata mkpụrụ obi mmadụ ahụhụ n'onwe ya oge niile ọ ka na-enwe ike ịta ahụhụ, ya bụ, oge niile ọ na-ahụ ihe ọbụla n'anya ma ọ bụghị Chineke. N'ihi na ọ pụghị ịtụfu Chineke n'enweghị ike ya. Ọ nwere ike ịhapụ Ya, ma ọ pụghị ịtụfu Ya. N'ihi na o nweghị onye na-emerụ onwe ya ahụ ma ọ bụghị site n'aka ya onwe ya.

Ka ịhụnanya ihe ọtụtụ si dị -- ihe ndị nke ga-ala n'iyi maka gị, maọbụ ndị ị ga-ala n'iyi maka ha -- ka Onyenweanyị si napụta gị, otú ahụ kwa O si napụta gị n'egwu, iru ụjụ, na ihe mgbu ọtụtụ.

Ebe oyiyi maọbụ ụdị nke anụ ahụ, ndị na-emerụ gị site n'ịrapara n'ahụ gị, na-ala n'iyi (dịka mkpụrụ okwu n'oge ha, ka Chineke na-abụ abụ), a na-ata gị ahụhụ. N'ihi na nchara nke topụtara ka a na-ekpochapụ.

O nweghị ihe na-adọgbu gị n'ọrụ karịa ghara ịdọgbu onwe n'ọrụ, ya bụ, ileda ihe niile anya bụ ihe na-ebute ịdọgbu n'ọrụ, ya bụ ihe niile na-agbanwe agbanwe.

Lee igwe mmadụ dịka gị arụọla ọrụ maka ụwa, ha enwetaraghị ya, kama ha tụfuru onwe ha n'elu ya. Ma gị, ọ bụrụ na ị lekwasị anya, ị ga-enweta ihe karịrị agha na-enweghị ntụnyere karịa ihe ha niile rụrụ maọbụ na-arụ ọrụ maka ya.

Nsogbu nzuzu nke mkpụrụ obi n'onwe ya bụ ahụhụ. Nke a na-adị n'ime gị fọrọ nke nta mgbe niile, mgbe Chineke na-emebi ihe ndị na-akpata ọnwụ gị -- ya bụ ihe ndị ị rapara na ha n'ụzọ ọjọọ -- ka, site n'ịhapụ ha, i nwee ike ịdị ndụ.

Ị hụrụ ohu nwanyị n'anya n'ụzọ rụrụ arụ, ya bụ, ihe e kere eke; ya mere a na-ata gị ahụhụ nke ukwuu mgbe nna ya ukwu, ya bụ Chineke gị, na-eme ihe ọ chọrọ n'ebe ya nọ.

Ị raparanụ n'otu mkpụrụ okwu nke abụ ukwuu; ya mere a na-enye gị nsogbu mgbe onye abụ kasị nwee amamihe na-aga n'ihu n'abụ ya. N'ihi na a na-ewepụrụ gị mkpụrụ okwu ahụ nke ị hụrụ naanị n'anya, ndị ọzọ na-eso n'usoro ha. N'ihi na ọ naghị abụ abụ maka gị naanị, maọbụ dịka ị chọrọ, kama dịka ya onwe ya chọrọ. Mkpụrụ okwu ndị na-abịa na-emegide gị naanị n'ihi na ha na-achụpụ nke ị hụrụ n'anya n'ụzọ ọjọọ.

Ihe mkpụrụ okwu bụ n'abụ, otú ahụ ka ihe ọbụla dị n'ebe maọbụ oge n'ije nke ụwa. Ya mere a ga-ata gị ahụhụ n'ihi na ị raparanụ n'ihe dị ala, ha na-agafe n'usoro ha dịka mkpụrụ okwu n'abụ.

Ihe niile ndị a na-akpọ mkpagbu abụghị mkpagbu ma ọ bụghị maka ndị ajọ omume, ya bụ, maka ndị hụrụ ihe e kere eke n'anya n'ọnọdụ Onye Okike.

A sị na onye a maọbụ onye ahụ rụrụ ọrụ maka Chineke dịka o si arụ ọrụ maka ụwa, a gaara eme mmemme ụbọchị ọmụmụ ya dịka nke onye akaebe.

Dịka oyi si esite n'ụkwụ mmiri, otú ahụ kwa egwu na-abaghị uru na-abata n'ime mkpụrụ obi site n'ịhụnanya ihe nke oge, yana ahụhụ ndị ọzọ niile. Wepụ n'ebe ị nọ ihe niile bụ ihe kpatara egwu, dịka ị ga-esi wepụ ihe na-akpata oyi. Ana m asị wepụ ha, ọ bụghị n'ebe, kama n'ime mkpụrụ obi. N'ihi na a gaghị atụ egwu ihe ọbụla ma ọ bụghị nke a pụrụ na nke kwesịrị ịzere, ya bụ mmehie. Ihe ọbụla kwesịrị ịzere, a pụkwara ịzere ya, site n'inyeaka Chineke -- ya bụ, ajọ omume.

Lee ka ị nọ n'aka ndị mmadụ ka a na-enye gị nsogbu ma na-ata gị ahụhụ. Dịka o si dị mfe ka ha bara gị mba n'okwu, maọbụ n'echiche maọbụ n'okwu nkwujupụta, otú ahụ ka o si dị mfe ịkpasu gị iwe. Gịnị mgbe ahụ? Ọ bụrụ na ị masịghị ha, a na-enye gị nsogbu. Ya mere ị nọ n'aka ha. Ma onye ọbụla mee nke a ma ọ bụ ghara ime ya, ị ka nọ n'ọnọdụ nsogbu site n'ụdị obi gị. Ọ bụrụ na ị masịghị ha n'ihe dị mma, nke a na-emerụ ha, ọ bụghị gị. Rụọ ọrụ mgbe ahụ iji gbanwee obi ha, ọ bụghị ihe ọma gị. Ọ bụrụ na ị masịghị ha n'ihe ọjọọ, enweghị afọ ojuju n'onwe ya adịghị emerụ gị ahụ -- kama ọ na-abara gị uru -- kama ihe ọjọọ gị na-emerụ gị.

Ndị akaebe na-asị Chineke: "N'ihi Gị ka a na-egbu anyị ụbọchị niile" (Abụ Ọma 44:22); gị onwe gị na-asị ihe efu ọbụla: N'ihi unu ka a na-enye m nsogbu ụbọchị niile.

Jide onwe gị ma kpọkọta onwe gị site n'akụkụ niile, ka ntụgharị nke ihe na-agbanwe agbanwe ghara ịchọta gị n'etiti ha, ka a ghara ịta gị ahụhụ.

Ụdị ahụhụ ọbụla ị na-ata, ma ọ bụ site n'egwu, iwe, ịkpọ asị, maọbụ ụdị iru ụjụ ọbụla, nyefee ya naanị n'onwe gị -- ya bụ, n'ọchịchọ gị, amaghị ihe gị, maọbụ umengwụ gị. Ma ọ bụrụ na onye ọbụla chọrọ ịmerụ gị ahụ, nyefee ya n'ọchịchọ ya. Ọnya gị na ihe mgbu gị bụ ihe ngosi mmehie gị -- ya bụ, na ị hụrụ ihe a pụrụ imetụ ahụ n'anya, hapụ Chineke.

Mgbe a mebiri ihe ngosi ndị ị hụrụ n'anya, ị na-eru ụjụ. Nyefee nke a n'onwe gị na mmejọ gị, n'ihi na ị raparanụ n'ihe nke a pụrụ imebi. N'ihi na mmadụ ejirila oge tụba ihe ọjọọ niile n'ihe ọzọ nke na ọ bụrụ na o sụọ ụkwụ na nkume maọbụ ọkụ kpọọ ya, ọ na-ebo ihe Chineke kere eke ma na-abụ ha ọnụ -- ma a sị na ha emeghị nke a, a gaara ebo ha ebubo dịka ndị na-enweghị ike na ndị nwụrụ anwụ, karịa ka ya onwe ya ruo ụjụ maka ahụhụ nke adịghị ike nke ya.

Ọ bụ ezie na onye nche nwatakịrị maara na nwatakịrị ahụ ga-aṅụrị ọṅụ mgbe o natara nnụnụ nta, ọ na-atụ egwu nke ukwuu ka ọ ghara ịnata ya, ka ọ tụkwara egwu karịa ka o si eche na ọ ga-aṅụrị ọṅụ n'ihi ya. N'ezie mmadụ niile na-achọ ka ha na ndị ha hụrụ n'anya nwee ọṅụ. Gịnị mere onye nche nwatakịrị naghị achọrọ nwatakịrị ahụ nke a, kama na-echekwa ka ọ ghara ịnata ya dịka ihe ọjọọ dị ukwuu? N'ezie ọ chọrọ ka o nwee ọṅụ. Gịnị mere o ji ewepụ ihe ọ maara na ọ ga-esi nwee ọṅụ? Gịnị kpatara, ma ọ bụghị na ọ na-elekwasị anya n'iru ụjụ nke na-abịa, nke ọ maara na ọṅụ a bụ ihe kpatara ya? N'ihi na ọ maara n'ezie, ka iru ụjụ ahụ ga-esite wee daa n'obi nwatakịrị ahụ ga-esi dị arọ karịa ka ọṅụ gara aga si dị ike, ọ na-eji ịdị ukwuu nke obi ụtọ nke ugbu a tụọ ịdị ukwuu nke iru ụjụ nke ọdịnihu. N'ihe o mere, gịnị ọzọ nwanyị a na-atụ aro a ga-eme ma ọ bụghị na a ga-agbara ọṅụ niile nke iru ụjụ na-eso ọsọ dịka ajọ ọrịa na nsi? A gaghị elekwasị anya n'ụtọ ha nwere ugbu a ebe ha dị, kama n'ilu ha na-amụpụta n'ime anyị mgbe ha na-apụ. Otú ahụ ka ọṅụ nke oge niile dị. Gịnị mere m gaghị eji otu nkwado aka ahụ zere inwe ubi vaịnị, ahịhịa ndụ, ụlọ sara mbara, ala ubi; gịnị mere m gaghị ezere ọlaedo na ọlaọcha, gịnị mere m gaghị ezere echiche na otuto ndị mmadụ, na ihe ndị ọzọ dị otú ahụ? Ewoo, onye ga-enye nwatakịrị ochie ma nzuzu -- ya bụ, ụmụ mmadụ niile gbasara ụwa niile -- otu onye nche ọkachamara, onye kasị nwee amamihe, nke ga-eji nlekọta na nchegbu dị otú ahụ wepụrụ ya, maọbụ kpọghachite ya site n'ọṅụ ndị bụ mkpụrụ nke iru ụjụ nke ọdịnihu? Ma olee ebe oke ịsụ ude na-esi abịa n'ụwa niile, ma ọ bụghị n'ihi na onye nche a, onye kasị enwe obi ebere na ike, adịghị akwụsị, ma ọ bụ n'onwe ya maọbụ n'ụzọ ọzọ, iwepụrụ ụmụ mmadụ, maọbụ ghara inye ha, ihe kpatara iru ụjụ -- ya bụ ihe nke oge -- dịka e si ewepụrụ nwatakịrị nnụnụ nta.

Isi V. Banyere ịchọ, ịhụnanya, na ịnya isi n'ihe nke ụwa na nke oge, na otu ahụhụ eziokwu si ghara ịpụ ma kama na-abawanye site na ha.

N'ụzọ abụọ, mgbe ihe abụọ ha dị otú ahụ, otu nwere ike ịdị ukwuu karịa nke ọzọ: ma ọ bụ site n'ụba nke ya onwe ya, ma ọ bụ site n'ịbelata nke ibe ya. Site n'ụzọ nke abụọ a, ndị isi na ndị ike nke oge a na-aṅụrị ọṅụ maọbụ na-agbalị ịdị ukwuu karịa ndị ọzọ niile -- ya bụ, site n'ịweda na ịbelata ndị ọzọ, ọ bụghị site na ha onwe ha, ya bụ, site n'ibuli anụ ahụ maọbụ uche ha elu maọbụ ịba ụba. N'ihi na anụ ahụ ha maọbụ uche ha adịghị aka mma n'ụzọ ọbụla; kama ha na-eche na ha gara n'ihu ma too n'ihi na ndị ọzọ dara ma belata. Ma a sị na ihe niile belata ruo na a mee ha ihe efu, olee ụzọ mkpụrụ obi maọbụ anụ ahụ gị ga-esi too site na nke a?

Dịka onye chọrọ ịkpụ bịrịkị na-akwadebe ogige ebe ọ ga-edobe ha nwa oge -- ọ bụghị ka ha nọdụ ebe ahụ, kama ka a bugara ha ebe ọzọ mgbe ha kpọrọ -- ma otú ahụ ogige ahụ adịghị maka bịrịkị ụfọdụ pụrụ iche, kama nke bịrịkị niile a ga-akpụ n'otu ụzọ -- otú ahụ Chineke mere ebe obibi mmadụ a maka ịmụpụta mmadụ ma bugara ha ebe ọzọ mgbe oge ha gachara. Dịka ọkpụ ite si ewepụ ụfọdụ ka ndị a kpụrụ ọhụrụ banye n'ọnọdụ ha, otú ahụ Chineke, site n'ọnwụ, dịka mwepụ ndị gara aga, na-akwado ọnọdụ maka ndị ga-eso. Ya mere onye nzuzu na onye na-ayị ara bụ onye raparanụ n'ogige ahụ n'ịhụnanya nke obi ya, ma na-adịghị atụgharị uche mgbe niile banyere ebe a ga-ebuga ya. Ọ kwesịghịkwa ka ọ bụrụ ihe iwu na-adịghị mma ma ọ bụ ihe siri ike nye bịrịkị ndị ahụ mgbe a na-ebuga ha, ebe ọ bụ na e dobere ha ebe ahụ n'ebumnuche a. Ọ gaghị adịkwa otú ahụ ma ọ bụghị nye ndị na-echeghị na a ga-ebuga ha, ndị ji ọchịchọ na-ayị ara na-ewere ihe bụ nke ọha na eze nke onye ọbụla nweghị, kama nke e debere maka ndị a na-apụghị ịgụ ọnụ nke ọdịnihu, dịka nke ha. Lee n'ihe otu a ọrịa uche ọzọ nke na-adịghị nta. Ebe bịrịkị ndị a fọrọ nke nta ha niile hà otu nha, ma ọ dị ka ọ dịghị otu n'ime ha nke obi dị ya mma n'otu oghere; kama, ọ chụpụsịa maọbụ kụjie bịrịkị dịka ọ nwere ike, ọ na-ewere oghere ọtụtụ maka naanị ya onwe ya.

Gịnị ka i chere banyere onye na-etinye oge na uche ya niile n'iguzobe ụlọ nke a na-apụghị iguzobe ya n'ihe ndị ahụ -- ihe ndị ahụ e ji ha enweghị ike iguzobe ihe ọbụla n'ezie -- maọbụ a sị na o nwere ike, ihe ndị a na-aguzobe chọrọ ịguzobe dịka ụlọ ha na-aguzobe? Ndị ahụ na-aguzobe chọkwara ọtụtụ ndị ọzọ, otú ahụ gaa n'ihu ruo n'ebighị ebi? Ndụ a bụ ụlọ ahụ; gị bụ onye na-aguzobe ya; ihe na-aguzobe ya bụ ihe nke oge, nke na-anọghị n'otu ọnọdụ, ma nweghị ike iguzobe maọbụ ka a guzobe ya.

Onye na-arịọ ndụ ogologo na-arịọ nnwale ogologo. N'ihi na ndụ mmadụ n'elu ụwa bụ nnwale (Job 7:1).

Ihe Chineke na-ahụghị n'anya n'enyi Ya maọbụ ndị ikwu Ya -- ya bụ ike, ịdị elu, akụnụba, ugwu -- ahụkwala ha n'anya n'ebe nke gị nọ.

Ị na-eri ọnyá, ị na-aṅụ ọnyá, ị na-eyi ọnyá, ị na-ehi ụra n'ọnyá; ihe niile bụ ọnyá.

Ị bụ onye pụọ n'ala ya n'ịhụnanya, n'ụtọ, n'mmetụta obi -- ọ bụghị n'ebe. Ị bụ onye pụọ n'ala ya n'ala ire ure, nke mmekpa ahụ, nke ọchịchịrị, nke amaghị ihe, nke ajọ ịhụnanya na ịkpọ asị.

Ọ bụrụkwa na ị hụrụ onwe gị n'anya -- ya bụ ndụ oge a -- ọ dị mkpa ka ị hụ ihe na-agafe agafe n'anya n'otu ụzọ ahụ, ebe ọ bụ na ị pụghị ịnọ na-enweghị ha. Otú ahụ kwa, ka ị si eleda ndụ a na ihe na-azụ ya anya.

Ọ na-adị gị arọ ịtụfu nke a maọbụ nke ahụ. Achọla ka ị tụfu mgbe ahụ. N'ihi na onye ọbụla hụrụ n'anya ma na-achọta ihe nke a na-apụghị ijide na-achọ ịtụfu.

Ahụhụ niile dị n'ebe a. Onye ọbụla hụrụ ihe ọbụla n'anya nke bụ isi, ebe ha na-atụkwasị uche ha mgbe niile. Ma gị -- gịnị? Lee, onye ọbụla, dịka onye chọtara akụ, na-ejide akụkụ ụwa ọbụla ma na-elekwasị anya, maọbụ a na-adọwa ha n'etiti ọtụtụ, dịka nkịta e dọbere n'etiti anụ abụọ, amaghị nke ọ ga-eburu ụzọ bịa, na-atụ egwu ịtụfu nke ọzọ.

A sị na ihe ndị ị tụkwasịrị obi maọbụ na-enye gị obi ụtọ mere onwe ha ihe ha na-eme -- i gaara achị ha ọchị dịka ndị nzuzu, maọbụ kama ruo ụjụ maka ha dịka ndị lara n'iyi. Ọ bụrụ na mmadụ niile na-ayị ara otú ahụ, ọ dịkwa mma mgbe ọbụla ka ị yịa ara? Ọ bụrụ na i dị idi onwe gị rụrụ arụ, gịnị mere ị gaghị edi onye ọzọ ọbụla? Ihe ọjọọ dịka ihe ndị ị hụrụ n'anya si nọrọ n'ọnọdụ ya, otú ahụ kwa uche gị si nọ.

Onye hụrụ ihe ekwesịghị ịhụ n'anya n'anya bụ onye ọhịa na onye nzuzu, ọ bụrụgodị na ya onwe ya maọbụ ihe ahụ adịghị ala n'iyi mbụ. N'ihi na onye na-efe arụsị ọ bụ naanị n'ihi na ihe ọ na-efe ga-ala n'iyi ka ọ bụ onye ọhịa? Mgbe ahụ ọ gaghị abụ onye ọhịa ma ọ bụrụ na ọ laghị n'iyi? N'ezie, ebe arụsị ya ka dị, onye na-efe ya bụ onye ọhịa kacha, ọ bụrụgodị na anụ ahụ ya dị mma ma o jupụtara n'ihe ọma nke oge.

Mkpagbu adịghị eme gị onye ọhịa; ha na-egosi ma na-akụziri gị na ị bụ nke ahụ. Ma ọganiihu na-eme ka mkpụrụ obi kpuo ìsì, na-ekpuchi ma na-abawanye ahụhụ, ọ bụghị iwepụ ya.

Lee ka a si ejide mkpụrụ obi site n'ihe nke anụ ahụ, ma e jidechaa ya a na-ata ya ahụhụ -- dịka ọ dị n'ebe nwatakịrị nọ. N'ihi na a na-ejide ya mgbe ọ hụrụ nnụnụ nta, mgbe o natara ya, ọ nọ n'ọnọdụ ihe ọjọọ dịka nnụnụ nta ahụ n'onwe ya. Ma lee ka ọ dị nchekwa tupu a jide ya n'ihe ndị dị otú ahụ? N'ihi na ihe ndị na-amasị ya na-ejide ya, ka a pụrụ iji mkpagbu taa ya ahụhụ.

E nyere anyị ụgbọ mmiri, ifufe bu anyị ka anyị nwee ọṅụ maọbụ ruo ụjụ site n'ịgbanwe oyiyi nke zutere anyị.

Olee otu mmadụ ga-esi ghara ịnya isi maọbụ igbu agụ banyere ike maọbụ ịma mma ya, mgbe ọ na-anya isi banyere adịghị ike na ịjọ njọ ya? N'ihi na ọ na-anya isi ma ọ bụrụ na o nọ n'elu ịnyịnya, maọbụ akwa mara mma kpuchiri ịjọ njọ ya -- ebe ọ ga-enwe ike ịnya isi karịa ma ọ bụ ya onwe ya ji ike ya buru ịnyịnya ahụ, maọbụ a sịnụ na o chọghị ya, ma ọ bụrụ na ya onwe ya ji mma ya chọọ uwe ya mma, maọbụ a sịnụ na o chọghị mma ha. N'ihi na ihe ndị a na ihe ndị yiri ha na-ekwupụta adịghị ihe ya na ịjọ njọ ya.

Mmadụ gaara eji obi ọma gosipụta ịma mma nke ya ma ọ bụrụ na o nwere ya, ebe ọ na-egosipụta nke onye ọzọ n'obi ọma -- ya bụ n'uwe, ma ọ bụ nke akpụkpọ anụ ma ọ bụ ụdị ọbụla!

A gaghị erurịrị ụjụ maka onye na-aṅụrị ọṅụ n'inweta ihe nke oge nta karịa maka onye na-eru ụjụ n'ịtụfu ha. N'ihi na ha abụọ na-arịa ọrịa oke ọkụ, ya bụ ịhụnanya ụwa.

Isi Nke Isii. Banyere ọchịchọ enweghị isi na ihe ihere nke otuto, ebube, na ihuọma.

Ọ bụrụ na ị matara nke ọma ọdịdị na ike nke echiche maọbụ ihuọma mmadụ, ị gaghị arụ ọrụ maka ha ọ bụladị ntakịrị, ị gaghị aṅụrịkwa ọṅụ, ị gaghị ewekwara anya mmiri. N'ihi na ha adịghị abara onye a na-enye ha uru ọbụla — dị ka agba na ụdị ndị ọzọ, ahụ, maọbụ ihe ndị ha nọ n'ime ha, na-emerụ ha, ma adịghị enyere ihe ndị ahụ n'onwe ha aka maọbụ merụọ ha. N'ihi na gịnị bụ uru ọ baara anyanwụ maọbụ ọnwa na ndị na-efe arụsị gụrụ ha dị ka chi? Maọbụ gịnị bụ ihe ọjọọ ọ na-eme ha na ị matara na ihe e kere eke ka ha bụ? Ọ bụrụkwa na i chere na nsị ka ha bụ, gịnị ka ọ ga-eme ha? Ya mere nyochaa ọdịdị na ike ihe ndị a dị ka ị gaara enyocha nke ahịhịa a maọbụ nkụ a. Site n'enyemaka Chineke, ị ga-enwe ike ime nke a n'ụzọ dị mfe, si otu a tụọ echiche na ihuọma ndị ọzọ niile.

N'ihe a ka ị na-amata ihe a na-enye Chineke naanị ya: na mgbe e nyere ihe ọbụla, ha adịghị abara uru ọbụla — dị ka ịmata ihe, ịhụnanya na-enye ihuọma, egwu, nsọpụrụ, ịtụnanya, na ndị ọzọ. N'ihi na eziokwu na ha adịghị abara onye e nyere ha uru ọbụla na-egosi na a na-enye ha naanị Onye ahụ nke enweghị mkpa ọbụla. N'ihi na ọ bụrụ na ịbụ onye a na-eto, ịbụ onye a maara, maọbụ ịbụ onye a na-atụ anya ya bụ ihe na-abara uru, olee onye agaraghị agọ ndị ọrụ ụbọchị niile ka ha na-egosi ya ihe ndị a mgbe niile, ka o wee na-aga n'ihu na-enweghị ezumike? Olee nne na-agaghị eme nke a nye ụmụ ya na-enweghị nkwụsị? Olee onye na-agaghị akpọ uwe ya, ala ya, anụmanụ ya, na onwe ya ihe ọma ehihie na abalị, ka ha wee bụrụ ndị ka mma site n'ịtọ ha?

Ya mere ihe ndị a adịghị abara onye e nyere ha uru ọbụla. Mana onye ọbụla na-egosipụta ha na-aghọ onye ka njọ maọbụ ka mma site n'ịgosipụta ha. Ọ bụrụ na ọ hụrụ n'anya, tụọ anya, maọbụ tụọ egwu ihe kwesịrị ekwesị, ọ na-aghọ onye ka mma; ọ bụrụ na ọ bụ ihe na-ekwesịghị ekwesị, n'ezie ọ na-aghọ onye ka njọ. Otu a kwa n'ọnọdụ ndị ọzọ. Lee ka Onyenweanyị siri nwee obi ebere, onye na-adịghị arịọ anyị ihe ọbụla maka uru nke ya, onye na-agụkwa na anyị ejirila ya ozi nke ukwuu ma ọ bụrụ na anyị na-eme ihe a na-abara anyị n'onwe anyị uru mgbe niile.

Dị ka ị si etụle ọdịdị mgbọrọgwụ, ahịhịa, na ihe ndị ọzọ, otu a tụlee ọdịdị echiche, ihuọma, otuto, na nkatọ.

Ịhụnanya nke mmadụ ọbụla bụ nke mmadụ niile. N'ihi na onye ọbụla kwesịrị ịhụ mmadụ niile n'anya. Ya mere onye ọbụla chọrọ ka a gosi ya ịhụnanya a karịsịrị ndị ọzọ bụ onye ohi, site n'ihe ahụ ọ na-abụ onye ikpe mara n'ihu mmadụ niile.

Lee, e jikọrọ gị na ahụ a, ị bụ onye oke ahụhụ, n'ihi na ị nọ n'okpuru ihe ire ure ya niile ruo n'ata nke nkịta ọhịa maọbụ etuto. Ma nke a ezughi gị. I jikọtara onwe gị na ihe ndị ọzọ dị ka a ga-asị na ahụ ka ha bụ — na echiche ndị mmadụ, na ịtụnanya, ịhụnanya, nsọpụrụ, egwu, na ihe ndị ọzọ yiri ya — dị ka mmerụ ahụ si eme gị ụfụ, otu a ka mmerụ ihe ndị a si eme gị ụfụ. Gị n'onwe gị tinyere nkụ a ji agba gị ọkụ. N'ihi na a na-emerụ nsọpụrụ gị mgbe a na-eleda gị anya, otu a kwa banyere ndị ọzọ. Cheekwa otu a banyere ụdị ndị ahụ.

Site n'otu ịkpa njọ ahụ nke onye a maọbụ onye ọzọ ji leda gị anya, site n'otu ịkpa njọ ahụ ka gị onwe gị si were ụfụ dị ka onye egwu n'ahụ mgbe a ledara gị anya — ya bụ, mpako. Na site n'otu ịkpa njọ ahụ nke o ji nara gị ihe, site n'otu ịkpa njọ ahụ ka ị siri wee ụfụ maka ihe a naara — ya bụ, ịhụnanya nke ihe ndị na-ala n'iyi.

Ọ bụrụ na ị ledaghị anya ihe ọbụla ndị mmadụ nwere ike ime ma ọ bụ site n'ịgbagide maọbụ site n'inyere aka, ị gaghị enwe ike ịleda mmetụta ha anya, ya bụ, ịkpọ asị maọbụ ịhụnanya ha; n'ihi ya, ọ bụkwaghị echiche ha ọma maọbụ ojoo.

Lee ka ị si ere ịhụnanya na mmetụta ndị ọzọ nke mkpụrụobi gị maka obere ego, dị ka mmanya n'ụlọ mmanya. Ọzọkwa, lee ka ị si eji obere ego zụta echiche, ịhụnanya, na mmetụta maọbụ mmegharị ndị ọzọ nke mkpụrụobi mmadụ, dị ka mmanya n'ụlọ mmanya.

Nwoke a nyere ihe niile o nwere maka otuto; nke ahụ nyere maka ụtọ afọ na akpịrị. Olee onye n'ime ha meere ihe ka njọ? Nke a amaghị m, mana amaara m na ụtọ ezi na-akwali otu, ụtọ ekwensu na-akwali nke ọzọ.

Ị chọrọ ka ndị mmadụ hụ gị n'anya? N'ezie, ka ha wee nyere m aka — ya bụ, nyere ndụ m a aka. Ya mere n'ihi na ị na-anụ na ị bụ onye na-adịghị ike, na ị dị njikere ịda n'ihu ike ha. Ọ dị ka a ga-asị na ị na-ekwu: Ọ bụrụ na ndị mmadụ chọọ, aga m anwụ; ọ bụrụ na ha chọọ, aga m adị ndụ. Nke a bụ okwu ụgha. N'ihi na ị ghaghị ịnwụ, ma ha chọọ ma ha achọghị. N'ihi na gịnị ka ị ga-eme ka ị ghara ịnwụ? Ya mere ị chọrọ ka ndị mmadụ che echiche ukwu maọbụ ọma banyere gị, ka ha wee hụ gị n'anya maọbụ tụọ gị egwu. Ka ha hụ gị n'anya maọbụ tụọ gị egwu ka ha wee nyere gị aka, maọbụ ọ dịkarịa mma ka ha ghara imejọ gị. N'ụzọ ọzọ, ị na-atụ egwu maọbụ na-akpọ asị na ndị mmadụ ga-eche echiche nta maọbụ ojoo banyere gị, ka ha ghara ịkpọ gị asị maọbụ ịleda gị anya, maọbụ ịmerụ gị, maọbụ ọ dịkarịa mma ka ha ghara ịnyere gị aka. Mana nke a bụ n'ihi adịghị ike ị tụtara site n'ịwezuga onwe gị n'aka Chineke, na site n'ijide na ịtụkwasị obi n'ihe ndị na-adịghị akwụ chịm ma bụrụ ndị na-adịghị ike. N'ihi na ọ bụrụ na ị maghị na ha enweghị isi na na ha adịghị ike, ị gaaraghị atụ egwu maka ha na iru ụjụ. Mana ị na-atụ egwu ma na-eru ụjụ maka ha, ya bụ mgbe ha na-ala n'iyi maọbụ mgbe a na-anapụ gị ha. Ya mere ị maara na ha enweghị isi na na ha adịghị ike. N'ihi nke a, ị nweghị ike ịgụpụta ọ bụladị otu ngụkọ maka ịhụ ha n'anya maọbụ ịtụkwasị ha obi. Ma ọ bụ ihe na-atụ anya n'eziokwu ịnụ adịghị ike ihe ụfọdụ ma ka na-atụkwasị ya obi, ịmata na o nweghị isi ma ka na-ahụ ya n'anya maọbụ na-atụ anya ya. Ya mere, mgbe ị na-eru ụjụ maọbụ na-atụ egwu n'ihi nke a, ị na-egosi na ihe abụọ dị n'ime gị ndị na-adị ka ha apụghị ịdịkọ — ya bụ, na ị mara ma nụkwa adịghị ike na enweghị isi ha, ma ị ka na-ahụ ha n'anya na ịtụkwasị ha obi. N'ihi na ọ bụrụ na otu n'ime ihe abụọ ndị a anọghị n'ime gị — ya bụ, ọ bụrụ na ị hụghị ha n'anya maọbụ na ị maghị na ha enweghị isi, ị gaaraghị eru ụjụ maka ha mgbe ha na-ala n'iyi.

Isi Nke Asaa. Banyere otuto nke eziokwu nke ndị ezi omume na nkatọ ndị ajọ omume, na onye kwesịrị maọbụ ekwesịghị otuto.

Bụrụ ụdị mmadụ ahụ a ga-eto; n'ihi na a naghị eto mmadụ ọbụla n'ụzọ ziri ezi ma ọ bụrụ na ọ bụghị onye ọma, nke onye na-achọsị ike otuto abụghị; ya mere a naghị eto ya. Ya mere mgbe ị dị mma n'anya onye na-eto gị, ọ bụghị onye na-eto gị ka ị dị mma n'anya ya; n'ihi na ọ bụghị gị ka a na-eto, ebe ọ bụ na ị bụ onye efu otu a.

Mgbe a na-asị "Lee onye ọma dị ka ya, lee onye ezi omume dị ka ya" — a na-eto onye bụ otu a, ọ bụghị gị onye na-abụghị otu a. N'eziokwu, a na-akatọ gị nke ukwuu, ebe ị bụ onye ọjọọ otu a, onye na-ezighị ezi otu a. N'ihi na otuto onye ezi omume bụ nkatọ onye na-ezighị ezi. Ya mere ọ bụ nkatọ gị, dị ka onye na-ezighị ezi. Ya mere mgbe ị na-akwado onye na-eto onye ezi omume, ị na-akwado onye nkatọ gị nke eziokwu kachasị, n'ihi na ị bụ onye na-ezighị ezi. N'ihi na onye chere na ya onwe ya bụ onye ezi omume abụghị onye ezi omume — ọ bụladị nwa otu ụbọchị.

Onye na-aṅụrị ọṅụ n'otuto na-atụfu otuto. Ọ bụrụ na ị hụrụ otuto n'anya, achọla ka a mara na a na-eto gị — ya bụ, ọ bụrụ na ị chọrọ ka a too gị, achọla ka a too gị. N'ihi na a pụghị ịtọ onye chọrọ ka a too ya n'eziokwu. A na-eto onye ahụ nke a na-ekwupụta ezi omume ya. Mana onye chọrọ ka a too ya abụghị naanị onye tọgbọrọ n'efu n'ihe ọma niile, kama ọ jupụtakwara n'ihe ọjọọ dị ukwuu nke sitere n'ekwensu, ya bụ nnukwu mpako. Ya mere a naghị eto ya. Onye ezi omume, n'ụzọ ọzọ, a na-eto ya mgbe niile; enweghị ike ịkatọ ya. N'ihi na nkatọ bụ ịjụ ihe ọjọọ; mana ihe onye ezi omume na-enweghị apụghị ịbụ ihe a ga-eboro ya; ya mere a pụghị ịkatọ ya. N'ụzọ zuru oke, otuto nke ndị ezi omume niile bụ nkatọ ndị na-ezighị ezi, na nkatọ nke ndị na-ezighị ezi niile bụ otuto eziokwu nke ndị ezi omume. Mana mgbe a na-eto mmadụ maka ihe ọma, ọ bụghị onye a na-eto ka ọ na-abara uru, kama onye na-eto.

Mmadụ na-eto gị maka ịdị nsọ gị — ọ na-enyuli elu. N'ihi na ihe na-amasị ya dị n'elu gị, ya bụ, ịdị nsọ. Mana ọ bụrụ na ị hụrụ ya n'anya ọ bụghị dị ka onye na-enwe mmasị n'ịdị nsọ, mgbe ahụ ị na-enyili ala.

Onye na-eru ụjụ maọbụ na-ewe iwe n'ihi itufupu ihe nke oge na-egosi site n'ihe ahụ n'onwe ya na ọ kwesịrị itufupu ya. Otu a, onye na-ewe iwe maọbụ na-eru ụjụ n'ihi nkwutọ ọ natara na-egosi na ọ kwesịrị ya. N'ihi na ọ chọrọ ka a too ya dị ka o siri achọghị ka a kwutọ ya.

I ruru ụjụ na a ledara gị anya maọbụ gụrụ gị dị ka ihe nta; site n'ihe a n'onwe ya ị na-egosi na ị kwesịrị ka a leda gị anya ma gụọ gị dị ka ihe nta, na ya mere e mere ya n'ụzọ ziri ezi. N'ihi na ọ bụrụ na ị kwesịghị ka a leda gị anya na ka a gụọ gị dị ka ihe nta, ị gaaraghị atụ egwu maọbụ iru ụjụ na a ledara gị anya maọbụ gụrụ gị dị ka ihe enweghị isi. N'ihi na site n'otu ihe a naanị, maọbụ kachasi, ka ị si kwesị ka a leda gị anya ma gụọ gị dị ka ihe nta — na ị na-atụ egwu maọbụ na-eru ụjụ maka ya. N'ikwu ya niile, ọ dịghị onye na-atụ egwu ka a gụọ ya dị ka ihe enweghị isi maọbụ ka a leda ya anya, ma ọ bụghị onye enweghị isi na onye kwesịrị ka a leda ya anya.

Isi Nke Asatọ. Banyere ndị chọrọ ka a hụ ha n'anya ma tụọ ha anya, na otu onye si aghọ onye yiri ekwensu site n'ụdị ọchịchọ dị otu a, na-emekwa onwe ya arụsị nye ndị ọzọ.

Naanị onye na-efe Chineke n'eziokwu bụ onye na-ezikarịrị onwe ya n'ụzọ Chineke site na mmetụta nke egwu, ịhụnanya, nsọpụrụ, ugwu, na ịtụnanya. N'ihi na naanị nke a bụ ofufe eziokwu na nke zuru oke. Ya mere onye ọbụla na-enye ihe ọzọ ọ bụghị Chineke ofufe a bụ ezigbo onye na-efe arụsị. Na onye ọbụla chọrọ ka a nye ya ofufe a — ọ bụ ọnọdụ onye bụ onye ọ nọ n'ọnọdụ ya, ma ọ bụghị ekwensu, onye ji ụzọ niile na-agbalị ịnapụta ihe ndị a n'aka ndị mmadụ? Ya mere nkwupụta ndị mmadụ niile na-adaba n'otu ihe a: ma chi ha na-ala n'iyi maọbụ a na-anapụ ha — ya bụ, ihe ndị e kere eke ndị ha na-enye ofufe a nke eziokwu na nke dị nsọ — maọbụ na a naghị enye ha ofufe dị otu a.

Ya mere hụ ka ife arụsị si ka na-achị n'ime gị na n'ụwa niile.

Ọ dịghị ihe kwesịrị ịchọ ka a hụ ya n'anya dị ka ihe ọma, ma ọ bụghị nke ahụ nke site n'ịhụ ya n'anya, na-eme onye hụrụ ya n'anya ka ọ nwee obi ụtọ. Mana ọ dịghị ihe na-eme nke a ma ọ bụghị nke ahụ nke enweghị mkpa onye na-ahụ ya n'anya — ya bụ, nke ọ naghị abara uru ma a hụ ya n'anya maọbụ ịhụ ihe ọzọ n'anya. Ya mere ihe kachasị njọ bụ ihe ahụ chọrọ ka mmadụ doo uche ya, mmetụta ya, na olileanya ya n'elu ya, ebe ọ nweghị ike ibara ya uru. Nke a bụ ihe ndị mmụọ ọjọọ na-eme, ndị chọrọ ka ndị mmadụ nọrọ n'ije ozi ha kama nke Chineke. Ya mere tie mkpu nye ndị hụrụ gị n'anya: Kwụsịnụ ugbu a, ndị ahụhụ, ịtụ m anya, ịsọpụrụ m, maọbụ iso m n'ụzọ ọbụla, ebe ọ bụ na mụ onye ahụhụ enweghị ike inye onwe m maọbụ unu enyemaka ọbụla — kama mụ n'onwe m nwere mkpa nke unu.

Dị ka o si dị n'ike gị, i mebiela mmadụ niile, n'ihi na ị dọnyere onwe gị n'etiti Chineke na ha, ka ha, site n'ịtụgharị anya ha n'ebe ị nọ ma hapụ Chineke, ga-atụ naanị gị anya, lee naanị gị, na too naanị gị — ihe a nke enweghị uru ọbụla nye gị na ha, ka m ghara ịsị ihe na-emebi.

Ọ dịghị ihe kwesịrị ugwu karịa n'etiti ihe e kere eke nwere uche, ọkachasị obi ndị kwere ekwe; ọ dịghị ihe na-adị nta karịa ire ure ahụ. Ya mere, mgbe ị chọrọ ka ndị mmadụ tụọ gị anya, mpako a kpuchiri gị anya, lee ebe dị oke ọmịiko ị dara. Ya mere hụ ikpe nkwụmọtọ Chineke. N'ihi na i mere onwe gị Chineke — ya bụ, onye kwesịrị ka akụkụ kachasị elu nke ihe e kere eke tụọ ya anya — ma Ya mere ka ị nọrọ n'okpuru nke kachasị ala. N'ihi na ị chọrọ ma meekwa, dị ka o si dị n'ike gị, ka mmadụ niile mara gị, hụ gị, too gị, tụọ gị anya, sọpụrụ gị, hụ gị n'anya, tụọ gị egwu, na sọpụrụ gị — ihe ndị a niile bụ ndị a na-enye naanị Chineke site n'akụkụ kachasị elu nke ihe e kere eke niile, ya bụ naanị uche ndị nwere ezi uche. Ya mere e mere ya n'ụzọ ziri ezi na gị onye dọnyere onwe gị n'ihu akụkụ ndị kachasị elu nke ihe e kere eke n'ọnọdụ Chineke, ga-anata ihe kachasị ala n'ihe e kere eke dị ka Chineke gị; na gị onye chọrọ ịnapụta site n'izu ike na-ezighị ezi n'aka ndị kachasị elu ihe niile a na-enye naanị Chineke, ga-etinye n'elu ndị kachasị ala — ya bụ, n'elu ozu ndị rere ure nke ahụ — ihe niile gị n'onwe gị ji Chineke naanị ya. N'ihi na ihe niile e depụtara n'elu ndị a na-enye naanị Chineke — ịhụnanya, na ndị ọzọ — ka ị na-enye ha ji obi gị niile. Ya mere, mgbe ị na-ewere ihe niile bụ nke Chineke — ka a too gị, na ndị ọzọ — i tufuola ihe niile bụ nke mmadụ: ịtọ Chineke, bụ ihe e kere gị maka ya, na ndị ọzọ. Ebe ọ bụ na ọ dịghị ebe dị n'elu nke kachasị elu, ọ dịkwaghị n'okpuru nke kachasị ala, mgbe ị na-agbalị elu karịa nke kachasị elu, ị nọkwa n'okpuru nke kachasị ala. N'ihi na onye ọbụla a kpachiri oke ya aghaghị ịnọ n'okpuru ya site n'ịhụnanya. Mana ị na-anụ ụtọ ihe ndị kachasị ala. Ya mere e nunyere gị n'okpuru ihe ndị kachasị ala, ebe ọ dịghị ebe ọbụla.

Enyi nke ụwa a, dị ka Nsọ Jemis kwuru, bụ iro megide Chineke. N'ihi na onye ọbụla chọrọ ịbụ enyi nke ụwa a na-eme onwe ya onye iro Chineke (Jemis 4:4). Mana onye ọbụla hụrụ ọ bụladị otu ijiji n'anya n'ụwa a aghaghị ịhụ ụwa niile n'anya. N'ihi na ụwa niile dị mkpa maka ihe ahụ ọ hụrụ n'anya. Ọzọkwa, oge niile ịhụnanya ụwa a dị, iro dị n'etiti Chineke na mmadụ. Ya mere mgbe ị chọrọ ka ha hụ gị n'anya, ị chọrọ ka ha ghọọ ndị iro Chineke. Ma ị na-ekwusa na a ga-eleda ihe ọbụla e kere eke anya, ka ha wee laghachikwuru Chineke. Ị ga-ewepụ naanị onwe gị, sị ndị mmadụ: Ledanụ ihe niile anya n'ihi Chineke ma ọ bụghị mụ — ka otu ihe naanị na-egbochi mmadụ ịlaghachikwuru Chineke bụrụ gị, n'ihi gị naanị ka iro ga-adịgide n'etiti Chineke na mmadụ, ọ dịkwaghị onye a ga-azọpụta, ebe ọ bụ na site n'ịhụ gị n'anya a ga-amanye ha ịhụ ụwa niile n'anya dị ka ihe ha na-achọ? N'ihi na ọ bụ ihe ọzọ ịhụ mmadụ n'anya n'ụwa maọbụ n'ihi ụwa, ihe ọzọ kwa n'ime Chineke maọbụ n'ihi Chineke; otu ihe ịhụ n'anya site n'ọchịchọ, ihe ọzọ kwa site n'ebere.

Isi Nke Itoolu. Banyere mkpụrụobi na-apụ n'aka Chineke site n'ịnụ ụtọ na ịhụnanya ihe nke oge, na ndị mmụọ ọjọọ na-emerụ ya.

Ka ihe ọma ndị oge kwuo okwu: Ọ bụrụ na Chineke agwọọ anyị ọrịa ire ure, gịnị ka ị ga-eme? Tụlee n'ọrụ anyị n'onwe ya otu ị si aghọ onye ka mma site n'aka anyị, maọbụ gịnị ka ị na-atụ anya ya n'ọdịnihu. Ị nwalela anyị. Gịnị mgbe ahụ? Ị chọrọ ka a gbanwoo gị n'ime anyị, ka a gbanwoo anyị n'ime gị? Gịnị ka gị na anyị nwekọrọ? Gịnị mere ị ji eru ụjụ na anyị na-agafe? Anyị kpebiri ịla n'iyi dị ka Onyenweanyị si chọọ, karịa ịnọgide dị ka ọchịchọ gị si dị. Anyị enweghị ekele ọbụla a ga-enye gị maka ịhụnanya gị a; kama anyị na-achị gị ọchị dị ka onye nzuzu. N'ihi na anyị ga-erube isi nye onye — Chineke ka gị? Kwuo, ọ bụrụ na ị nwere obi — ọ bụghị nke a bụ fere ihe niile ị na-eme — ịlọ anyị ma tụgharịa anyị n'ihe rere ure?

Nke a bụ uru gị, ike gị: na site n'aka gị ka ire ure anyị ga-esi asọpụta n'ebe niile; n'ihi na ị pụghị ime ka ọrụ gị a nọgide. Nke a bụ obi ụtọ gị: ịghara ịnọ na-enweghị nsị anyị, nke ị na-edaba n'ebe ya n'ụzọ gị chọrọ, ebe ekwensu na-emerụ gị ma na-eme ka ị ghọọ ihe rụrụ arụ site n'ihe ndị a, ọ bụghị na-enweghị nnukwu ụtọ na obi ụtọ ya n'ihi aghụghọ na mbibi gị.

Ụdị ọbụla ị na-anụ ụtọ, ọ dị ka di nye uche gị. N'ihi na ọ na-ehudata na-edaba n'ihu ya; ọ bụghị ya na-eme onwe ya yiri gị, kama gị onwe gị ka a na-emegharị ka ị yiri ya. Oyiyi otu ụdị ahụ nọ ka ihe e mere dị ka arụsị n'ụlọnsọ ya, nke ị na-achụrụ aja, ọ bụghị ehi, ọ bụghị ewu, kama mkpụrụobi nwere uche na ahụ — ya bụ, onwe gị dum — mgbe ị na-anụ ya ụtọ.

Lee ka ị si, dị ka n'ụlọ mmanya, mere ịhụnanya gị dị ka ihe a na-ere, na-ekerita ya nye ndị mmadụ n'otu ụdị onyinye ha. N'ụlọ mmanya a, ọ dịghị onye na-enyeghị ihe, maọbụ onye a na-atụghị anya na ọ ga-enye, na-anata ihe ọbụla. Ma ị gaaraghị enwe ihe ị ga-ere ma a sị na e nyeghị gị ya n'efu site n'elu, mgbe ị nyeghị ihe ọbụla. Ya mere ị nataala ụgwọ ọrụ gị.

Ịkwapụ onwe gị n'aka Chineke na ịwezuga onwe gị n'ebe Ọ nọ na-akwadebe mmadụ maka ọchịchọ.

Onye chọrọ ịnụ gị ụtọ n'ime gị n'onwe gị kwesịrị n'aka gị otu ekele ahụ nke ijiji na ụkpana na-amụ ọbara gị kwesịrị.

Ọ bụrụ na ihe ndị a (nke site n'ibi n'uche gị site n'ịtụnanya na ịhụnanya nke bụ ofufe a na-enye naanị Chineke, ị na-edaba n'ihu ha) — ọ bụrụ na ị na-asọpụrụ ha ka a pịrị apị maọbụ see n'otu akụkụ ụlọ gị, site n'ịtụnanya maọbụ ịhụnanya maọbụ ịda ala n'ahụ, ma ndị mmadụ chọpụta, gịnị ka ha ga-eme gị?

Nwanyị na-ezere ịkwa iko ma na-ahapụghị di ya naanị n'ihi na ọ chọtaghị onye iko ga-anọ ogologo oge anaghị ezere ịkwa iko, kama ọ na-achọ nke ga-adịgide. Mana gị, iji kụtuo ihe ọjọọ, i meghere ụkwụ uche gị nye onye ọbụla na-agafe, ka ị wee nụọ ụtọ ọ bụladị ịkwa iko nke nwa oge, ebe ọ bụ na ị pụghị enweta nke ogologo oge maọbụ nke ebighị ebi.

Nke a bụ n'ikwu ya niile nchịkọta ajọ omume mmadụ niile: ịhapụ ihe ka mma karịa onwe ya, ya bụ, Chineke; na ịlekwasị anya n'ihe pere mpe karịa onwe ya, jikọọ onwe ya na ha n'ịnụ ụtọ, ya bụ, ihe ndị oge.

Ákwá na-efe n'elu, dị ka ọ na-efegharị n'elu ihe niile, na-elekwa ihe niile anya, anaghị ahọrọ ihe mara mma, ịdị mma, maọbụ ihe ga-adịgide ọbụla; mana ozugbo ọ chọtara nsị na-esi ísì, ọ na-adakwasị ya ozugbo, na-ajụ ọtụtụ ihe mara mma. Otu a ka mkpụrụobi gị si eme, ebe ọ na-efegharị n'eluigwe na ụwa site n'anya ya, na ihe ndị dị ukwu na ihe ndị dị oke ọnụ nọ n'ime ha, ọ naghị ejide onwe ya n'ihe ọbụla; kama, na-ajụ ihe niile, ọ na-ejikere ọtụtụ ihe na-enweghị isi na ihe rụrụ arụ na-abịaru n'uche ya. Ihere mee gị maka ihe ndị a.

Isi Nke Iri. Banyere enweghị ihere na ịhapụ ihere nke mkpụrụobi na-akwa iko, nke na-arịọ Chineke ka Ọ kasịe ya n'ajọ omume ya.

Mgbe ị na-arịọ Chineke ka Ọ ghara ịnapụ gị ihe ị jidere n'anya ukwu, ọ dị ka nwanyị di ya jidere ya n'ịkwa iko n'onwe ya, mgbe o kwesịrị ịrịọ mgbaghara maka mmehie ya, kama ọ na-arịọ ka a ghara ịkwụsị ụtọ ịkwa iko ahụ n'onwe ya.

Ọ ezughị gị ịkwa iko wezuga onwe gị n'aka Chineke, ma ị ga-emekwa ka Ọ tụgharịa n'ihe a: ka Ọ mụbaa, chekwaa, ma hazie ihe ndị ahụ nke site n'ịnụ ha ụtọ ka ị si emerụ onwe gị — ya bụ, ụdị ahụ, ụtọ, na agba.

Olee nwanyị nke na-enweghị ihere nke ga-asị di ya: Chọọrọ m nwoke a maọbụ nwoke ahụ ka m soro hie ụra, n'ihi na ọ masịrị m karịa gị — ma ọ bụghị ya, agaghị m ezuru ike? Ma ị na-eme nke a nye di gị, ya bụ, Onyenweanyị, mgbe ị na-ahụ ihe ọzọ n'anya ma ọ bụghị Ya, ị na-arịọkwa Ya otu ihe ahụ.

Mgbe ị na-asị Chineke: Nye m nke a maọbụ nke ahụ — nke a bụ ịsị: Nye m ihe m ga-eji mejọọ Gị ma kwaa iko wezuga onwe m n'ebe Ị nọ. N'ihi na mgbe ị na-arịọ Ya ihe ọzọ ma ọ bụghị Ya onwe Ya, site n'arịrịọ gị n'onwe ya ka ị si egosi Ya ikpe mara gị na ịkwa iko gị wezuga onwe gị n'ebe Ọ nọ, ma ị maghị.

Ọ bụ ịbọ ọbọ sitere n'ebere ma ọ bụrụ na onye isi di, mgbe ọ jidere nwunye ya n'ịkwa iko, naanị napụrụ ya ihe ndị ahụ o ji akwa iko. Mana lee ka o si bụrụ onye enweghị ihere na ihu okwu ma ọ bụrụ na o were nke a dị ka ihe e mere ya na-ezighị ezi! Ihe ọ fọdụrụ nke naanị ji eme gị ụjụ bụ ụdị ihe a — ya bụ, n'ihi ịkwa iko gị ndị a narapụrụ gị. Ya mere ụjụ gị ndị a n'onwe ha na-ama gị ikpe maka ịkwa iko gị, nke mere na ọ dịghị mkpa inwe ndị akaebe ndị ọzọ.

Ọ bụladị nwanyị kachasị enweghị ihere na ịhapụ ihere na-ezonarị anya onye isi di ya anya mmiri ọ na-akwa maka mbibi ndị na-adakwasị onye iko ya, na maka ihe ojoo onye iko ya were iwe mere ya; na kwa ihe ojoo ndị ahụ n'onwe ha, na obi ụtọ ya ndị.

Lee ugbu a ma ị na-eme nke a ọ dịkarịa mma n'ebe Chineke nọ — ma ị naghị akwa emo n'ihu Ya n'ọhịa maka mbibi ndị nke ịkwa iko gị, ya bụ, nke ụwa a, ma na-aṅụrịkwa ọṅụ n'ọganiru ya. "Ya mere i nwetere ihu nwanyị akwụna" (Jeremaya 3:3).

Isi XI. Banyere amaghị onwe onye nke na-eme ka mmadụ, onye ịhụnanya ihe ụwa wụpụrụ n'azụ onwe ya, ghara ịnwe ike iche echiche banyere onwe ya.

Ụkọ ihe nlere anya nke ime mmụọ, ya bụ, nke Chineke (ọ bụghị na ọ nọghị n'ime gị, kama na ị naghị ahụ ya n'ihi na ị kpuru ìsì n'ime mmụọ), na-eme ka ị na-ewere obi ụtọ pụọ n'ime onwe gị, maọbụ ka ị ghara ịnwe ike ibi n'ime onwe gị dị ka onye nọ n'ọchịchịrị, ma were onwe gị nyefee n'ịtụ mma ọdịdị mpụ nke ahụ maọbụ nkwenye ndị mmadụ. Atala ihe niile bụ ọdịdị ahụ ụta maka ijide gị maọbụ ịtụ gị egwu, maọbụ ịkpali gị n'ụzọ ọ bụla, kama taa onwe gị ụta maka ìsì gị na mbibi gị nke ezi ihe kachasị elu.

Lee ka ị na-amaghị onwe gị. N'ihi na ọ dịghị mpaghara dị anya ma nke a na-amaghị nke ị ga-ekwenyere onye na-agha ụgha banyere ya ngwa ngwa karịa.

Mgbe ụfọdụ, ihe ọjọọ na-amasị mmadụ mana ụgwọ ọrụ nke ihe ọma anaghị adị — dị ka ọmụmaatụ, ọ bụrụ na ụmụ nwoke abụọ bi n'otu ụlọ chọọ ịme uche nke ha n'ùmengalahụ, ha abụọ chọrọ ihe ọjọọ. Ọ bụrụ na uche ha na-amasịghị ibe ha, ọ bụghị n'ihi na ha kpọrọ nganga asị, kama n'ihi na ha hụrụ ya n'anya. N'ihi na onye a hụrụ nganga nke ya n'anya na-akpọ nke onye ọzọ asị, n'ihi na ọ na-egbochi ya. Nke a bụ ọnya zoro ezo nke ukwuu.

Ị na-ebi ndụ n'ụwa a dị ka onye bịara ịlere anya ma tụọ mma ọdịdị ahụ.

Ọ bụrụ na i nweghị ụkọ ihe nlere anya nke ime mmụọ, ị gaghị apụ n'ezi n'ihe nlere anya nke mpụ, maọbụ were onwe gị nye ha.

Dị ka nwaagbọghọ ahụ n'akụkọ ifo rere ahụ n'ịlere anyanwụ anya, otu a ka ị dị n'ebe ọdịdị ahụ na nkwenye ụmụ mmadụ dị, ndị ga-ala n'iyi n'ụzọ na-agaghị agbanwe.

Ihe nlere anya a — ya bụ, otu mkpụrụobi gị si eri elu karịa maọbụ dịrị n'okpuru ahụ, ọdịdị ya, nkwenye ụmụ mmadụ, na ihuọma ha — a na-emeghe ya n'anya ọ dịghị onye ọ bụla n'ụwa a ma ọ bụghị nke Chineke karịa ihe niile, na nke gị dị ka ike gị ha ere.

Lee ka ị si chigharịrị azụ site na Chineke, baa n'ụwa a ka ọnụ gị na-eghere maka ihe niile ma ọ bụghị ya.

Isi XII. Banyere ezigbo uru mmadụ, na otu uru mmadụ niile si bụrụ otu.

Ngọzị na-adịrị onye họọrọ ịrụsị ọrụ n'enweghị egwu. Nke a bụ nhọrọ nke enweghị egwu na ọrụ bara uru: ịchọ inyere mmadụ niile aka, n'ụzọ nke ị ga-esi chọọ ịbụ otu onye ahụ nye ha nke ha agaghị achọkwa enyemaka gị. N'ihi na ka ndị mmadụ na-achọkarịrị uru nke ha, ka ha na-eme ihe bara uru ka nta. N'ihi na ezigbo uru onye ọ bụla bụ ịchọ inyere ndị niile aka. Ma onye ghọtara nke a? Ya mere onye ọ bụla na-achọ ịchụso uru nke ya naanị ya anaghị achọta uru ya, kama na-abatakwa nnukwu mmerụ ahụ nye mkpụrụobi ya. N'ihi na mgbe ọ na-achọ ihe nke ya, nke enweghị ike ịdị, a na-achụpụ ya n'ezi ihe ndị niile ji n'aka, ya bụ, site na Chineke. N'ihi na dị ka mmadụ niile nwere otu ụdị ọdịdị, otu a kwa, ha nwere otu uru.

Obi na-adị onye ọ bụla mma onye na-achọghị ihe ọ bụla maka uru nke ya. Ma mmadụ ọ pụrụ ịchọ ihe na-abaghị uru maọbụ ihe na-emerụ ya? Ọ gaara adị mma ma ọ bụrụ na ọ bụladị otu ugboro n'oge ndụ gị niile ka ị chọrọ ihe bara uru n'ụzọ kwesịrị ekwesị! Ihe ọmịịkọ — enweghị ike ịjụ ihe na-emerụ!

Ọ bụrụ na ị jụọ ndị mmadụ ihe kpatara ha ji bụrụ ndị enweghị obi ụtọ — ma ọ bụ na ha achọghị ihe bara uru, ka ọ bụ na ha enweghị ihe ha chọrọ — ha ga-aza ozugbo na ha enweghị ike inweta ihe ha chọrọ. Ma nke a bụ ịsị: Anyị nwere ìhè, anyị maara nke ọma ihe bara uru, anyị hụrụ ya n'anya, ma anyị adịghị ike nke ukwuu. Nke a bụ ụgha. N'ihi na olee onye n'ime ndị ụwa niile hụrụ ihe ọ bụla n'anya nke nwere ike ime ya ka ọ dị mma karịa? Ndị mmadụ anaghị achọ ihe ọ bụla nke abaghị uru karịa ha n'onwe ha. Ma olee ka ihe dị mma karịa, dị oke ọnụahịa karịa, na kwesịrị karịa ga-esi bụrụ nke a na-eme ka ọ dị mma site n'ihe ka njọ, ka nta ọnụahịa, na na-ekwesịghị ekwesị karịa? Ewoo, lee ka ha dị ọtụtụ, ndị na-eme ihe ha chọrọ, ma lee ka ha dị ole na ole ndị chọrọ ihe bụ́ eziokwu bara uru mgbe e nwetara ya! Ma onye ga-eme ka ụmụ Adam kwere nke a? Olee mgbe a ga-ekwenyere ha na ha ahụghị uru ha n'anya, ebe ha nọ njikere ịṅụ iyi na ha achọghị onwe ha ihe ọjọọ, na ihe niile ha na-ahụ n'ọtụtụ ọrụ ndị a ha na-ahụ maka uru ha? Ọ dị ka ị ga-asị onye na-efe arụsị na ọ naghị efe Chineke. Ọ ga-awụli elu ozugbo, na-aṅụ iyi na ọ na-efe Chineke, na-agụpụta ego ole o na-etinye n'ofufe ya, ma were mkpịsị aka ya gosi Chineke nke ọ na-efe n'ezie. Ma ọ naghị efe Chineke, kama, n'ihi mmejọ, ọ na-eme ihe ọzọ ka ọ bụrụ Chineke. Otu a, ndị mmadụ n'ezie ahụghị n'anya ma ọ bụ chọọ ezi uru ha, kama ihe ha na-eche na ọ bụ uru ha n'ụzọ mmejọ. Ya mere, ihe ọ bụla ha na-eme ma ọ bụ na-ahụ maka ihe dị otu a, ha na-eche na ha na-eme maọbụ na-ahụ maka uru ha. Ma ọ dịghị onye chọrọ maọbụ hụrụ ezi uru ya n'anya karịa onye hụrụ Chineke n'anya. N'ihi na naanị ya bụ uru zuru oke na nanị uru nke ụdị ọdịdị mmadụ. N'ihi na e dere ya: "Onye bi n'ịhụnanya — ya bụ, onye hụrụ Chineke n'anya — bi na Chineke, Chineke ebikwa n'ime ya" (1 Jọn 4:16). Otu a, uru mmadụ dị otú ahụ nke ọ dịghị onye nwere ike ịhụ ya n'anya ma ọ bụghị onye nwere ya, ma ọ pụghị ịkewapụ n'ụzọ ọ bụla site n'onye hụrụ ya n'anya. Ya mere, eziokwu ahụ na ndị mmadụ na-asị na ha hụrụ uru ha n'anya (n'ihi na onye bụ onye adịghị njikere ịṅụ iyi na nke a?) ma ha enweghị ya — eziokwu a n'onwe ya bụ akaebe na ha hụrụ ihe ọzọ n'anya, ọ bụghị ezi uru ha. N'ihi na mmadụ agaghị eme ihe ọzọ ọ bụla iji nweta uru ya ma ọ bụghị ịhụ n'anya. Ma ndị mmadụ na-anọgide na-agbalị ime ya, dị ka a sị na ọ dịghị — dị ka ndị na-efe arụsị na-agbalị ime Chineke. N'ihi na ọ bụrụ na naanị Chineke bụ uru nke ụmụ mmadụ, ọ dịghịkwa onye nwere ike ịkọ ya ma ọ bụghị onye na-ahụghị ya n'anya n'ụzọ ọ bụla, uru a achọghị ka a rụọ ya, ebe ọ bụ na ọ dị ebighị ebi, kama naanị ka a hụ ya n'anya. Naanị nke a bụ kpatara ihe niile bụ ịta ahụhụ anyị: na anyị amaghị ma hụ uru anyị n'anya, maọbụ na anyị amaghị ya ma hụ ya n'anya dị ka o kwesịrị maọbụ n'ụzọ kwesịrị ekwesị.

Isi XIII. Banyere nchekasị nke amamihe kwesịrị iji rụọ ọrụ maka uru onwe onye n'ụdị ịga nke ọma maọbụ nhụjụanya ọ bụla.

Lee, obi na-adị gị mwute, nsogbu na-eso gị, ị na-atamu ntamu banyere mmadụ nke a maọbụ nke ahụ, na o ji okwu nlelị na okwu ịkpọ asị gwa gị. Obi na-adị gị mwute, n'ihi na e kwuru gị okwu ndị ahụ, ka ọ bụ n'ihi na e ji mmụọ dị otu a kwuo ha. Ọ dị mma, ọ bụrụ na ọ bụ maka ya ka obi na-adị gị mwute. N'ihi na nke a abaghị ya uru. Ma ọ bụrụ na ọ bụ maka onwe gị, ọ jọrọ njọ. N'ihi na ọ dịghị ihe dị nsọ ma dịkwa mma a gaara agwa gị n'ụzọ dị nsọ nke ọma nke ga-abara gị uru karịa okwu ndị a, ma ọ bụrụ na ị ga-eji ha nke ọma. N'ihi na ma ọma ma ọjọọ, ihe ọ bụla onye ọ bụla na-ekwu maọbụ na-eme gị, nke ọma maọbụ nke ọjọọ, ọ ga-adị gị dị ka otu ị ga-esi jiri ya. Ma maka onye mere maọbụ kwuru ya, ọ ga-adị ya dị ka uche o ji mee maọbụ kwuo ya. N'ihi na dị ka ajọ omume na-aghọ ụgha naanị megide onwe ya, ọ bụghị megide gị (ma ọ bụrụ na ị kwenyeghị ma ị baara ya mba), otu a, ihe ọjọọ niile ọ na-eme na ekwu, ọ na-emere onwe ya — ya bụ, maka mbibi onwe ya — ma ọ bụrụ na ị kwenyeghị kama ji obi ebere na nsọpụrụ Chineke baara ya mba. Ya mere, ka obi dị gị mwute maka onye mere maọbụ kwuru gị ihe ọjọọ, ọ bụghị maka onwe gị, ebe ọ bụ na ọ bụladị ihe ọjọọ ndị ọzọ ga-aghọ ezi ihe maka gị, ma ọ bụrụ na ị ga-eji ha nke ọma — ọ ga-abụrụ gị ezi ihe dịkwa ukwuu dị ka ị ga-esi jiri ha nke ọma. Ya mere, ha ga-abụrụ gị ihe ọjọọ dị ukwuu dị ka ị ga-esi jiri ha n'ụzọ ọjọọ, ma ihe e mere maọbụ kwuru gị bụ ihe ọjọọ maọbụ ezi ihe; n'ihi na "ihe niile na-arụkọ ọrụ maka ọdịmma ndị hụrụ Chineke n'anya" (Ndị Rom 8:28) — ruo nke na ọ bụladị ihe ọjọọ ndị ọzọ. Ma maka ndị kpọrọ Chineke asị, n'ụzọ ọzọ, ihe niile na-arụkọ ọrụ maka ihe ọjọọ ha — ruo nke na ọ bụladị ezi ihe. Ya mere, tụgharịa mkpesa gị niile megide onwe gị maka iji ihe ndị a n'ụzọ ọjọọ.

N'ihi na ọ bụrụgodu na ihe e mere maọbụ kwuru gị bụ n'ezie ihe ọjọọ, ọ pụghị ịbụ ihe ọjọọ nye gị n'ụzọ ọ bụla ma ọ bụghị na ị jiri ya n'ụzọ ọjọọ; otu a kwa, ezi ihe agaghị abụ ezi ihe nye gị ma ọ bụghị na ị jiri ha nke ọma.

A ga-echeta nke a mgbe niile: ihe na-eme na mkpụrụobi gị; ọ bụghị ihe ndị ọzọ na-eme, ma ọma ma ọjọọ, kama ihe ị na-eme n'ọrụ ha — ya bụ, otu ị si eji ezi ihe na ihe ọjọọ ha, na uru ole i si nweta, ma site n'ịgba ume na inyere aka, ma site n'inwe obi ebere na ịdọ aka ná ntị. N'ihi na oge ahụ ka ị na-emeso ọrụ ndị mmadụ niile nke ọma, mgbe ọ dịghị ụgwọ ọrụ ọ bụla nke ha na-eme gị akpali ịhụ anya, na ọ dịghị ajọ omume ha ọ bụla kwụsị gị n'ịhụnanya. N'ihi na oge ahụ ka ị na-ahụ n'anya n'ụzọ nwere onwe ya. N'ihi na ọ dịghị uru ọ bụla dị n'inwe udo ma ọ bụghị n'etiti ndị na-enweghị udo na anyị.

Ihe ọ bụla na-adakwasị gị, ma mkpụrụobi gị anọghị n'ọkwa nke iwe, ịkpọ asị, iru ụjụ, maọbụ ịtụ egwu, maọbụ n'ihe kpatara ha, ọ gaghị emerụ gị ihe ọ bụla n'oge ọzọ na-abịa.

Tinye bọọlụ abụọ n'ìhè anyanwụ, otu nke ụrọ, nke ọzọ nke wax; ọ bụ ezie na ìhè ahụ bụ otu, ọ pụghị ịrụpụta otu ihe n'ime ha abụọ, kama ọ na-eme ihe dị iche n'ime ha ọ bụla dị ka àgwà ha — na-eme ka otu sie ike, na-agbaze nke ọzọ; n'ihi na ọ pụghị ịgbaze aja maọbụ mee ka wax sie ike. Otu a kwa, otu ụdị ọla — ya bụ ọlaedo — mgbe ọtụtụ mmadụ hụrụ ya, ọ na-akpali ọdịdị dị iche iche n'ime ha dị ka ọnọdụ obi ha. Otu onye, ọ na-enyụ ya ọkụ iji napụ ya; onye ọzọ, ịzụ ya ohi; onye ọzọ, inye ya ndị ogbenye. Onye nzuzu na-akpọ onye nwe ya onye a gọziri agọzi; onye maara ihe na-eruru ụjụ maka onye hụrụ ya n'anya. Ọ pụghị ịkpali ọchịchọ ọjọọ n'obi dị mma, maọbụ ọchịchọ ọma n'obi ọjọọ; kama, ihe ndị a na ndị ọzọ niile bụ ọdịdị maọbụ ihe kpatara ya nke ahụ maọbụ ihe ndị ọzọ na-akpali obi ụmụ mmadụ dị ka ọnọdụ obi ndị ahụ si dị. Ya mere, a ga-atụkwasị onwe anyị ihe niile bụ kpatara ajọ omume anyị, ọ bụghị ihe ndị anyị na-emehie n'ime ha. Ha emeghị anyị ihe ọ bụla ma ọ bụghị ịnwale anyị. N'ihi na ha na-ekpughe ihe anyị bụ na nzuzo; ha adịghị eme anyị otú ahụ. N'ihi na nlere anya nke ndị mmadụ ọzọ na-anwale otu nwanyị di ya na-ejide di ya n'ịhụnanya sie ike ma ghara ịda. N'ihi na ọ bụrụ na ọ bụ n'ezie onye ọ dị ọcha, ọ dịghị mma nke onye ọzọ ọ bụla na-akpali ya. Otu a kwa, ọ bụrụ na ị kwụsịrị na Chineke n'ịhụnanya siri ike nke ukwuu, ọ dịghị ihe e kere eke na-adọrọ gị. N'ihi na ihe ndị a niile na-anwale otu ịdị ọcha gị n'ebe Chineke nọ si dị.

Isi XIV. Banyere nsogbu nke oge a, otu a ga-esi nagide ha, n'ihi na site na ha ka a na-amanye anyị n'ụzọ bara uru ịlaghachi azụ n'ebe Chineke nọ.

Lee ka Chineke si adụ gị n'ebe ọ bụla i setịpụrụ aka gị karịa ya site n'ọchịchọ ihe e kere eke — dị ka nọọsụ na-adụ aka nwa nta nke ewusara n'azụ ụgbọ akwa, ka ọ ghara ịnwụ n'oyi.

Ka Chineke meere gị ebere, ka ụkwụ nke obi gị ghara ịchọta ebe izuike; ka a manyekwa gị, O mkpụrụobi, ịlaghachi n'igbe ahụ, dị ka nduru Noa.

Ụkọ n'onwe ya, maọbụ nhụjụanya, na-amanye anyị n'ọnọdụ onye na-ata ahụhụ nke oge a ịchọsi ezi ihe ike, na ihe dị iche n'ihe ndị a. Ma n'ihi na anyị mụrụ naanị ihe oge a ma amaghị ihe ọzọ, anyị anaghị achọ ihe dị iche nke ukwuu n'ihe anyị na-ahụ, anyị na-achọ ka iwe ha kwụsị — ya bụ, nhụjụanya ha — site n'obere nbelata, dị ka site n'ụdị agbaghara, maka obere oge, maọbụ anyị na-ahọrọ ịnagide ihe na-adịghị iche nke ukwuu na ha.

O mmadụ nke na-ahụ ihe mgbu, ị chọrọ ịkasị ya obi? Ee. Nke oge nwa oge ka nke ebighị ebi? Nke ebighị ebi. Chọọ mmanụ ịgwọ ọrịa ebighị ebi ahụ, ya bụ, Chineke; n'ihi na ọ kụrụ gị ka ị chọọ ya — ọ bụghị ahịhịa ọgwụ, ọ bụghị ogige ọgwụ.

Otu ahụ ọkụ na-anapụ gị ihe niile ị na-alụso ọgụ — ya bụ, ụtọ nke uche ise. Gịnị fọdụrụ ma ọ bụghị ịnye Chineke ekele maka mmeri ahụ e nyere? Ma gị, n'ụzọ ọzọ, ị na-achọ onye ị ga-ehunyere onwe gị n'okpuru, na-akpọ inwere onwe gị asị.

Olee olileanya dị, ọ bụrụ na ị na-edaberekwa n'ọnya na àkụ ndị iro, ọ bụrụ na ị naghị eche nche megide ha kama na-anakwere ha n'obi ụtọ, na-eme ka onwe gị dị mfe ịhụ ha, na-agbapụ site n'otu ruo n'ọzọ? Ị na-ewere ha dị ka ọgwụ, dị ka nkasiobi; ị na-achọ ha, enweghịkwa ike idi na-enweghị ha.

Ịga nke ọma bụ ọnya; mma agha nke na-ebipu ọnya a bụ nhụjụanya. Ịga nke ọma bụ ụlọ mkpọrọ nke ịhụnanya Chineke; igwe ọgụ nke na-akwatu ya bụ nhụjụanya.

Nhụjụanya na-asị gị: Ị na-agbalị ka m pụọ. Nke a n'ezie agaghị ekwe gị ka ị kwụsị; ma ọ bụrụ na ị chọrọ nke ọma, ị nwere ike.

N'ihi na enweghị m ike ịnọgide mgbe Onyenweanyị na-edu egwu, ebe ọ bụ na abụ m naanị otu mkpụrụokwu.

Ọ bụrụ na ị kwesịrị ịdị ka nwa atụrụ n'ebe ndị mmadụ kacha njọ nọ, ọ ka bụrụ otú ahụ n'ebe Chineke nọ, mgbe a na-adọ gị aka ná ntị site n'ụfọdụ osisi ahụhụ!

Lee ka i si dị ka onye nọ n'agha: akpịrị ịṅụ mmiri na-agba gị, i guzobere ihe ọṅụṅụ megide ya; agụụ na-ata gị ahụ, i guzobere nri; megide oyi, akwa maọbụ ọkụ; megide ọrịa, ọgwụ. Megide ihe ndị a niile, idi ndidi na ịleda ụwa anya dị mkpa, ka a ghara imeri gị n'ọzọ agha a na-esite na nke a — ya bụ, ndị otu mmehie.

Ebe ọ bụ na naanị ụtọ na-ejide gị, naanị ihe na-adị ụtọ ka a ga-echegide. Ya mere mkpụrụobi onye Kristian anọghị n'udo ma ọ bụghị n'oge nhụjụanya.

Site n'ihe ndị ị hụrụ n'anya, Chineke meere gị osisi ịpịa. A na-ata gị ahụhụ site n'ịgbapụ n'ịga nke ọma na ịgbanye n'ime nhụjụanya. Ihe niile bụ osisi ịpịa ma ọ bụghị onye ahụ na-emebi osisi ịpịa ahụ — dị ka nwa na-agbaji osisi nke nna ya ji na-apịa ya.

Ahụ, mgbe ike ka ya meriri ya, a na-akwọ ya maọbụ dọkpụrụ ya; otu a ka uche mmadụ dị. Ma lezienụ anya, ọ bụghị maka ihe na-akpali ahụ site n'imeri ya, kama maka ihe na-akpali obi na uche.

Ahụhụ adịghị maka ndị tụfuru ihe oge, kama maka ndị tụfuru ndidi. N'ihi na a naghị emeri ọchịchọ ọ bụla ma ọ bụghị site na ndidi n'onwe ya. N'ihi na a naghị egbochi agụụ site n'iri nri, kama a na-ejere ya ozi, dị ka a na-ejere akpịrị ịṅụ mmiri ozi site n'ịṅụ mmiri. N'ihi na ọchịchọ ndị a na-achọ ime ka mkpụrụobi tụgharịa n'ịhụ mma ọdịdị ahụ nke mpụ. Mgbe nke a na-eme, a naghị emeri ha kama ha na-achị achị, n'ihi na ha nwetala ebumnuche ha — ya bụ, ịtụgharị mkpụrụobi na njikere ya maka ịtụgharị dịkwuo mfe na nke ka ukwuu.

Nanị ọgwụ maka ihe mgbu na ahụhụ niile bụ ịleda ihe ndị ahụ e mebiri anya, na ịtụgharị obi n'ebe Chineke nọ.

Otu ụtọ anụ ahụ ole i ledara anya, na otu ha si dị ike, ị na-ezere ọtụtụ ahụ na ike ọnya ndị ahụ nke ekwensu. Otu nhụjụanya ole ị na-agbapụ, karịsịa n'ihi eziokwu, ọ bụ ọtụtụ ahụ ọgwụ ọgwụgwọ ka ị na-ajụ.

Isi XV. Banyere ezi ndidi, nke a ga-eji nagide ndị mmehie na ndị na-adịghị ike ma hụ ha n'anya, ka a na-enwe olileanya nsọpụrụ Chineke maka ndozigharị ha.

Lee ka ị nwere ike ịhụ ọka n'anya mgbe ọ ka nọ n'uke — wịịt ka dara ada: otu a, hụ ndị aka ka ha adịghị mma n'anya. Dịrị mmadụ niile ka Eziokwu ahụ dịịrị gị. Dị ka o si nagide ma hụ gị n'anya iji mee gị ka ị dị mma, otu a nagide ma hụ ndị ọzọ n'anya, iji mee ha ka ha dị mma.

Ị na-ekwulu dibia site n'ịda mbà maka onye ọrịa. N'ihi na ịgwọ ya dị mfe dị ka ike na obiọma dibia ahụ n'ịgwọ ọrịa si dị.

Lezienụ anya ka ị ghara ịleda ọrụ Chineke anya n'ihi ọrụ mmadụ. N'ihi na ọrụ mmadụ bụ igbu ọchụ, ịkwa iko, na ihe yiri ha; ma ọrụ Chineke bụ mmadụ n'onwe ya. Onye ọ bụla hụrụ ihe ọ bụla n'anya, dị ka ụlọ maọbụ ihe ọ bụla dị otú ahụ, na-ahụkwa ihe e ji eme ya n'anya — ya bụ osisi maọbụ nkume. Ya mere onye ọ bụla hụrụ ihe ọma n'anya ga-ahụkwa ndị ọjọọ n'anya, ebe ọ bụ na a naghị esite n'ihe ọzọ ọ bụla eme ndị ọma. N'ihi na gịnị mere ị naghị ahụ ihe a pụrụ iji mee mmụọ ozi n'anya, ma ọ bụrụ na ị hụrụ ihe a pụrụ iji mee iko n'anya? N'ihi na e dere banyere ndị mmadụ: "Ha ga-aha ka ndị mmụọ ozi Chineke" (Luk 20:36).

Lee mma nka a — iji ezi ihe meri ihe ọjọọ; n'ihi na ihe megidere ibe ya ka a na-eji meri ya.

A debere gị ka ihe a na-atụ àkụ iji mee ka àkụ ndị iro ghara ịdị nkọ — ya bụ, iji bibie ihe ọjọọ site n'iguzo megide ya n'ezi ihe. Ị gaghị akwụghachi ihe ọjọọ maka ihe ọjọọ, karịa ma ọ bụ n'ụzọ ọgwụ, nke abụghịzi ịkwụghachi ihe ọjọọ maka ihe ọjọọ, kama ezi ihe maka ihe ọjọọ.

Ndị hụrụ ụwa n'anya na-amụ n'ọrụ siri ike nka nke ha ga-eji nweta maọbụ ṅụrịa ihe ha hụrụ n'anya; ị chọrọ inweta Chineke, ma ị na-eleda nka a na-eji enweta ya anya — ya bụ, ịkwụghachi ezi ihe maka ihe ọjọọ.

Ma pụọ n'ebe a, ka ọ bụ mee ihe a kara gị n'ebe a — ya bụ, gwọọ ma nagide.

Onye a bụ onye nzuzu — ya bụ, nwoke na-akpọ asị; onye ahụ bụ aghụghọ — ya bụ, ekwensu nke na-awakpo gị site na ya. N'ebe onye a nọ, dị nwayọọ, iji mee ya ka ọ nwere onwe ya; megide nke ahụ, nọgidenụ ike.

Obi na-adị gị mwute n'ihi na obi na-adị m mwute; mgbe obi na-adị gị mwute, ị na-abaara onye obi na-adị mwute mba. Ihere! Ka onye ahụ kwụ ọtọ chịa onye gbagọrọ agbagọ ọchị, ka onye mara mma chịa onye gbara oji ọchị. Mụ onwe m, a ga-adọzikwa m, agaghị m emekwa ihe ọjọọ a ọzọ. Ma gịnị ka ị ga-eme banyere ịjọ omume a nke gị, nke na-eme ka ị ghara ịnwe ike ọ bụghị naanị ịgwọ m, kama ọ bụladị iweta nzọpụta?

Gịnị mere ị chọrọ ịchụpụ nwanna ahụ? N'ihi na iwe na mmehie niile jupụtara n'ime ya? Ka Chineke mekwaa gị otu a. Site n'ọnụ gị, i gosịla na ị gaghị achụpụ ya. "Ọ bụghị ndị ahụ ike dị na ha mkpa dibia, kama ndị ọrịa" (Matiu 9:12). Ọ bụrụ na ị jụọ nne ihe kpatara o ji hapụ nwa ya, ọ zakwa na ọ na-esịghị ike ma na-arịa ọrịa, jụọ ya ma ọ ga-achọ ka nwa ya mee ya otu a. Ma mgbe ọ sịrị mba, tụkwasị: Ya mere, ị na-akpọ asị maka ihe na-ezighị ezi. Otu a ka ọ dị na dibia.

Ka onye na-arịọ mgbaghara ghara ịbụ onye na-achọ ịbọ ọbọ.

Ọ bụrụ na ị na-anagide onwe gị dị otu ahụ n'adịghị ọcha, gịnị mere ị gaghị anagidekwa onye ọzọ ọ bụla?

Ka ndị ọzọ gaa Jerusalem; gị gaa ruo ndidi maọbụ umeala. N'ihi na nke a bụ maka gị ịpụ n'ụwa; nke ahụ bụ ịbanye n'ime ya.

Ụdị obi ọ bụla i chọrọ ka Chineke na ndị mmadụ nwee n'ebe ị nọ, etu ọ bụla i si mehie — gosi ndị ọzọ otu a, etu ọ bụla ha si mehie.

Isi XVI. Banyere nlekọta nke obi ebere na ịgwọ ndị na-adịghị ike, na otu a ga-esi ebi n'etiti ha na-edebe obi na-enweghị ntụpọ.

Nne nwa ya merụrụ ahụ adịghị achọ imerụ ya dị ka ịbọ ọbọ, n'ihi na ọ na-ewere imerụ nwa ya dị ka nke ya. Ya mere, ọ bụrụ na onye ọ bụla, na-achọ ịbọ ọbọ ya, merụọ nwa ya ahụ, a gakwaghị eche na o bọrọ ya ọbọ, kama na o kwaghachiri ihe ọjọọ ahụ. Otu a ka onye Kristian ọ bụla kwesịrị ịdị n'ebe ndị mmadụ niile nọ: na-achọ inwe obi ebere, na-amata ihe kacha kpata iru ụjụ ya — ya bụ, ihe na-emebi emebi.

Ọ dị mfe ịmata iche dị n'etiti nwanna gị na ịjọ omume ya, dị ka iche dị n'etiti ihe ọma na ihe ọjọọ. N'ihi na mgbe ị hụrụ nwoke, onye iwe na-ewe? Ma mgbe ị hụrụ ịjọ omume ya, onye ka ọ naghị ewute — ma ọ bụghị onye maara ihe nke ọma ma bụrụ onye ọma, onye maara na nke a na-emerụ nwoke ahụ n'onwe ya ahụ karịa onye ọ bụla ọzọ, na ya mere a ga-enwere ya obi ebere?

Nwanna gị jupụtara n'ịhụnanya na amamihe, ma ị naghị eketa oke n'ime ya; ọ jupụtara n'iwe, ịkpọ asị, na oke iwe, ma ị pụghị ịzere iketa oke n'ime ya. Onye na-ayị ara chọrọ onye nwere uche, ma iji jide ya ka ọ bụ iji gwọọ ya.

Ihe ahụ naanị ị chọrọ ka Chineke gosi gị — ya bụ, obiọma — gosikwa ya ndị mmadụ niile, ma site n'osisi ịpịa ma site n'ịdị nwayọọ. Gịnị mere ị ji elelị onye ìsì na onye na-adịghị ike anya? Otu a ka ị dị; ma ọ bụrụ na ị dị iche, ọ bụghị site n'onwe gị maọbụ n'aka gị.

Chee echiche, ma ọ bụ na ndị mmadụ niile ji otu ụdị ịyị ara a na-akwali ha mgbe niile, gịnị ka ị kwesịrị ime. Ị kwesịkwara ịda mbà? Gịnị mere, mgbe otu onye nọ na-ada mbà mgbe ụfọdụ, obi gị adịghị? Ị ji ya ụgwọ ọgwụ, ọ bụghị nsogbu. N'ihi na olee ka a ga-esi jiri ịyị ara gwọọ ịyị ara?

Gịnị mere ahụhụ nke ndị gị na-amasị gị? Ọ bụ n'ihi na o ziri ezi? Ka nke gị masịkwa Chineke, n'ihi na o ziri ezi. Ma echiche a na-eduba gị n'ọkụ ebighị ebi.

Dibia nzuzu, onye na-achọghị ibelata aha ya, na-atụkwasị ndị ọrịa n'onwe ha ihe ọ bụla gara aga n'ụzọ ọjọọ, ọ bụ ezie na ọ bụ ikpe ya. Otu a ka ị na-eme ndị nọ n'aka gị.

Ụdị obi ọ bụla i gaara enwe n'ebe ndị mmadụ niile nọ ma a si na i nọ n'ebe dị anya ma na-eche echiche banyere mmehie ha na ahụhụ ha — ọ dịkarịa mma, nwee ụdị obi ahụ ugbu a, mgbe ị na-eji anya gị hụ na ha na-ala n'iyi ma site n'ìsì ma site n'ịdịghị ike; n'ihi na ma ekwensu na-aghọgbu ha site n'ihe oge, ma ọ bụ na-emeri ha.

Maa jijiji n'ebe ikpe Chineke a na-enweghị ike ịchọpụta nọ n'ahụ gị. N'ihi na ihe ọ bụla i bụ karịa ndị ọzọ, ị maghị ihe kpatara ha eghị bụrụ ndị karịrị gị. Ya mere, dịrị ha ka ị na-ahụ na ha kwesịrị ịdị gị, ma ọ bụ na ha karịrị gị.

A ga-atụ ụgwọ ọrụ gị ọ bụghị dị ka ọganihu ndị nọ n'okpuru gị, kama dị ka ọchịchọ na mbọ gị, ma ha na-aga n'ihu ka ha agaghị.

Mgbe ị guzosịrị ike na mmadụ bụ onye ọjọọ, ọ ga-adị mkpa ka ị ruo ụjụ maka mmehie ya, n'ihi na Onyenweanyị ruru ụjụ maka nke gị. N'ihi na gịnị mere ị ji enyocha ọrịa onye ọrịa, ma mgbe ị matara ọrịa ahụ ị naghị naanị erughị ụjụ na ya ma gwọọ ya, kama na-achị ya ọchị?

Mgbe ị hụrụ maọbụ nụrụ ihe ọjọọ nke ndị ọzọ, lee n'ime mkpụrụobi gị, ka ị nwalee otu ezi ịhụnanya nye ndị mmadụ si dị n'ime ya.

Ị gaghị aṅụrị ọṅụ ma ọ bụ na ị dị mma karịa ndị ọzọ, kama ruo ụjụ na ha enweghị ezi ihe ka nta, were ya dị ka ụkọ nke gị.

Buru ụzọ yikwasị onwe gị mmadụ nke onye ị chọrọ ikpe ikpe maọbụ ịdọ aka ná ntị, ka, dị ka ị ga-esi chọpụta na ọ ga-abara uru ma ọ bụ na ị nọ n'ọnọdụ ya, otu a mee ya. N'ihi na "otu ihe ọtụtụ unu ji atụ, a ga-eji ya tụọrọ unu, na n'ikpe unu na-ekpe, a ga-ekpekwa unu ikpe" (Matiu 7:2), n'ihi na Kraịst n'onwe ya buru ụzọ yikwasị onwe ya mmadụ tupu o kpe ikpe.

Ị gaghị agbalị ime ka ndị nwe gị — ndị Nna ha, ya bụ, Onyenweanyị Chineke gị nyefere gị ije ozi ha — mee ihe ị chọrọ, kama ihe bara ha uru. N'ihi na ị kwesịrị ịhụgharịa onwe gị n'uru ha, ọ bụghị ha n'uche gị, n'ihi na ha enyefeghị gị ka ị chịa ha, kama ka ị baara ha uru — dị ka a na-enyefe dibia onye ọrịa ọ bụghị ka dibia chịa ya, kama ka ọ gwọọ ya. Dibia adịghị emegide onye ọrịa, kama nọ n'akụkụ ya — ya bụ, megide ọrịa ya — ma ọ na-achọta ọgwụ zuru oke maka ihe niile ọ na-ahụ n'aka onye ọrịa n'ahụ ike nke onye ọrịa ahụ. N'ihi na ọ naghị atụkwasị nwoke ahụ ihe ọ bụla, kama ọrịa n'onwe ya, ya mere ọbọ ya zuru oke bụ mkpochapụ ọrịa ahụ.

Ndị mmadụ anọ ka a nyefere ndị dibia abụọ: otu onye dị ike na otu onye na-arịa ọrịa nye onye ọ bụla. E kwere nkwa ụgwọ ọrụ maka nlekọta nke ịchekwa maọbụ ịweghachi ahụ ike. Otu n'ime ha mere ihe niile kwesịrị maka ịchekwa ma ịweghachi ahụ ike nke ndị e nyefere ya, ma ha abụọ nwụrụ. Nke ọzọ emeghị ihe ọ bụla kwesịrị ịme, ma onye ahụ ike dị nọgidere n'ahụ ike, onye na-arịa ọrịa laghachikwara. Olee n'ime ha kwesịrị ụgwọ ọrụ — onye ndị ya nwụrụ, ka ọ bụ onye ndị ya dị ndụ ma na-aga nke ọma? N'ezie, onye ji obi nsọpụrụ Chineke mere ihe kwesịrị ekwesị ekwesịghị otuto na ụgwọ ọrụ ka nta karịa ka a sị na ha dịrị ndụ ma na-aga nke ọma. Onye ahụ jụrụ ime ihe ọ kwesịrị ekwesịghị ntaramahụhụ ka nta karịa ka a sị na ha nwụrụ.

Ihe abụọ na-eme dibia: obi ọma na ịmata ihe zuru oke. N'ihi na ịgwọ ndị niile ọ na-elekọta — nke a adịghị n'ike ya. N'ihi na ọ dịghị onye nwere ike ịmata onye na-arịa ọrịa nke enweghị olileanya na onye na-arịa ọrịa nke nwere olileanya ịlaghachi. Ya mere, a ga-elekọta ha niile, jiri obiọma zuru oke mee ka a rụọ nka niile n'ahụ onye ọ bụla. N'ihi na otu a, n'ihu Nna mmadụ niile, anyị ga-erite amara na ụgwọ ọrụ abụghị nke nta maka ndị nwụrụ karịa maka ndị dị ahụ ike.

Kwadoo onwe gị ibi n'etiti ndị ọjọọ ma na-edebe obi gị na-enweghị ntụpọ — nke bụ ihe nke ndị mmụọ ozi. Ma olee otuto dị n'ime ya n'etiti ndị nsọ?

Ọ bụ ezi omume nke ndị mmụọ ozi ibi n'etiti ndị na-eme ihe ọjọọ ma ghara ịbụ ndị ha mebiri. Ọ bụ ihe ama ama nke ndị dibia kachasị ukwuu ibi n'etiti ndị ọrịa na ndị na-ayị ara, ma ọ bụghị naanị na ha enweghị ntụpọ n'ụzọ ọ bụla, kama na-enyeghachikwa ha ahụ ike.

Isi Nke Iri na Asaa. Banyere ike na mmetụta nke ịhụnanya Chineke na onye agbata obi, na otu e si ekwesịrị ịchọ ma nye ịhụnanya.

Onye ọ bụla nke na-enweta ụtọ site n'ụdị anụ ahụ ọ bụla, ihe ọ bụla nke dị ya mma n'ime ya, ọ naghị agụnye ya n'onwe ya, kama ọ na-agụnye ya n'ụdị ahụ n'onwe ya, na n'ihi nke a ọ na-eto ma hụ ya n'anya n'ime uche ya. Ọ naghị eche na ya onwe ya dị mma, kama na ụdị ahụ dị mma; ọ na-eche na ya onwe ya dị mma naanị n'ihi ya. Ọ naghị anọgide n'onwe ya, kama ọ na-erute aka ya gaa n'ihu ya wee banye n'ime ya — ya na ọtụtụ mbọ nke uche ya na mmetụta nke ọchịchọ ya karịa, dịka ọ na-atụ anya ma hụ ya n'anya n'ime ịnụ ụtọ ya. Ya mere, ọ bụrụ na mmadụ ọ bụla emerụ maọbụ wepụ ụdị ahụ, ọ na-eche na ọ bụ ụdị ahụ ka a merụrụ, ọ bụghị ya onwe ya. Na dịka ọ bụ paradaịs na ngọzị ya ịrapara n'ahụ ya, otu a ọ bụ ọkụ ala mmụọ na ahụhụ ya ịkewapụ n'ebe ya nọ. Dịka otu a gị onwe gị n'ebe Chineke nọ.

Mgbe a na-achọ ezi ihe nke chọrọ ezi ihe ọzọ, a naghị achụpụ ahụhụ kama a na-etinye mkpa n'elu mkpa. Ya mere, chọọ ezi ihe ahụ nke achọghị ezi ihe ọ bụla ọzọ. Ma ihe niile dị mma site n'ezi omume. Ya mere, ihe niile chọrọ ezi omume ka ha bụrụ ndị dị mma. Ma ezi omume achọghị ihe ọ bụla; n'ihi na ọ dị mma n'onwe ya. Hụ nke a n'anya, ka ị bụrụ onye a gọziri agọzi.

Lee ụdị ezi ihe ọ dị — nke ọ bụladị akara ikpeazụ nke akara ya — ya bụ, ihe ndị nke oge a — ka ọtụtụ ndị nwere uche na ndị na-enweghị uche na-achụso ya site n'ọtụtụ ihe ize ndụ nke ọrụ ike na njehie.

Ọ dịghị ihe ị ga-aṅụrị ọṅụ n'ime ya, ma ọ bụ n'onwe gị ma ọ bụ n'onye ọzọ, karịa naanị n'ime Chineke.

Ajọ omume niile na mmehie niile, n'ihi na a na-eme ha maka ihe e kere eke — ya bụ, ezi ihe ikpeazụ — na-emegide ezi omume Onye Okike — ya bụ, ezi ihe kasị elu.

Ọ bụrụ na a na-achọ nke ukwuu ikuku nke ụdị anyị — ya bụ, echiche maọbụ otuto ndị mmadụ — olee otu ọ ga-esi bụrụ na a ga-achọ nzọpụta ụdị anyị karịa — ya bụ, Onye Okike! Ọ bụrụ na ọ dị ụtọ nke ukwuu ịkpọ onye dị mma nke na ọ bụladị ndị ajọ omume, ndị na-achọghị ịdị mma, na-aṅụrị ọṅụ maka nke a, olee otu ọ ga-esi dị ụtọ karịa ịbụ onye dị mma! Ma ọ bụrụ na ọ dị ilu na ihere nke ukwuu ịkpọ onye ajọ omume nke na ọ bụladị ndị ahụ "na-aṅụrị ọṅụ mgbe ha mere ihe ọjọọ ma na-egori n'ihe ndị kasị njọ" (Ilu 2:14) enweghị ike ịnagide ya, olee otu ọ ga-esi njọ karịa ịbụ onye ajọ omume!

Mmadụ na-achọ ihe e kere eke, maọbụ na-eji ụzọ anụ ahụ rapara n'ahụ ya wee chefuo onwe ya — ma olee mgbe ị na-eme otu a n'ebe Onye Okike nọ?

Onyenweanyị na-enye gị iwu ka ị nwee ngọzị, ya bụ, ịhụnanya zuru oke nke ya onwe ya, nke na-eweta ọ nọghị n'ụjọ maọbụ nsogbu — ya bụ, udo na nchekwa.

Naanị eziokwu maara otu e si esite n'ihe ọjọọ wezụga onwe ya, na naanị ịhụnanya eziokwu nwere ike ime nke a. Ya mere, ịgbapụ n'ihe ọjọọ abụghị ihe gbasara ebe.

Hụ n'anya ihe ahụ nke site n'ịhụ ya n'anya ị na-enweghị ike ịnọ na-enweghị ya — ya bụ, Chineke.

Ọ bụrụ na ịrapara na Chineke bụ ezi ihe gị niile na naanị ya, mgbe ahụ ịkewapụ n'ebe Ọ nọ bụ ihe ọjọọ gị niile na naanị ya, ọ dịghị ihe ọzọ. Nke a bụ Gehena gị, nke a bụ ala mmụọ gị.

Kwụsị ịṅụ ara ihe ndị a nke ụdị anụ ahụ; ka ihere mee gị na ị nweghị ike ịdị ndụ na-enweghị ha. N'ihi na ebe ọ bụ na, ma ị chọọ ma ị chọghị, ị ga-atụfu ha otu ụbọchị, mee ugbu a n'ọchịchọ, na nnukwu ụgwọ ọrụ maọbụ amara, ihe ahụ ị ga-emekwa otu ụbọchị ọ bụghị na-enweghị nnukwu ahụhụ. N'ihi na ọ bụladị ma ọ dịghị onye wepụrụ ha, ị gaghị eleda ndụ a anya na ihe niile metụtara ya? Lee, nwee ihe niile; ị gaghị n'otu oge a kpochapụ ha niile? Ya mere mee ugbu a ihe ị ga-eme mgbe ị tụfuru ihe niile — ya bụ, mụta ịdị ndụ na-enweghị ihe ndị a, mụta ịdị ndụ ma ṅụrịa ọṅụ n'ime Onyenweanyị.

Banyere ịhụnanya onye agbata obi nke efu.

Onye ọ bụla nke na-ahụ mmadụ niile n'anya, a ga-azọpụta ya n'enweghị obi abụọ; ma onye ahụ ndị mmadụ hụrụ n'anya agaghị abụ onye a zọpụtara n'ihi nke ahụ. Dịka ịkpọ gị asị bụ ihe mgbochi ndụ nye ndị niile, otu a ịkpọ ndị niile asị bụ ihe mgbochi nye gị. Ọ bụ uru gị ịhụ mmadụ niile n'anya; ọ bụkwa uru ha ịhụ gị n'anya.

A ga-achọ ịhụnanya n'efu — ya bụ, maka ụtọ ya nke aka ya, dịka mmiri aṅụ kasị ụtọ; ọ bụladị ma mmadụ niile ara, e kwesịghị ire ya n'ụgwọ ọ bụla. N'ihi na ọ bara anyị uru ma na-eme anyị ndị a gọziri agọzi, ihe ọ bụla ndị ọzọ na-eme.

Ọ bụrụ na ị na-ahụ n'anya n'ihi na a na-ahụ gị n'anya, maọbụ ka a hụ gị n'anya, ị naghị ahụ n'anya n'ezie kama ị na-akwụghachi ịhụnanya, na-akwụ ịhụnanya maka ịhụnanya; ị bụ onye mgbanwe — ị natacharịrị ụgwọ ọrụ gị.

N'ebe onye ahụ merụrụ gị ahụ nọ, gosi onwe gị dịka onye enyi karịa ma nke nso karịa; n'ebe onye ahụ ị merụrụ ahụ nọ, gosi onwe gị dịka onye dị umeala na onye ihere na-eme.

Dịka ị si were ihe ọma ọ bụla ndị mmadụ na-emere gị dịka onyinye Chineke, wee kwere na a ga-enye Ya ekele niile; otu a ihe ọma ọ bụla ị na-egosipụta nye ndị mmadụ, gụọ ya dịka uru Ọ na-enye, ọ bụghị nke gị.

Mgbe ị na-ahụ onye n'anya dịka enyi, ma na-achọrọ ya akụnụba dịka ihe dị mma, ị na-ahụ akụnụba ahụ n'anya karịa onye ahụ n'onwe ya. N'ihi na ị na-ahụ ya n'anya dịka onye nọ na mkpa, ma akụnụba ahụ dịka izu oke — ị na-adị njikere ịnọ na-enweghị ya karịa ịnọ na-enweghị ha.

Onye na-egbu onye ajọ omume n'ime ajọ omume ya n'ihi na ọ kpọrọ ajọ omume asị ma chọọ ibibi ya, na-eduhie onwe ya. N'ihi na mgbe onye ajọ omume nwụrụ n'ime ajọ omume ya, ajọ omume ahụ adịgide ruo mgbe ebighị ebi. Ya mere onye ọ bụla kpọrọ ajọ omume asị kwesịrị ịrụsị ọrụ ike ka a dozie onye ajọ omume ahụ, otu a ka ajọ omume ya ga-esi laa n'iyi.

"Chineke bụ ịhụnanya" (1 Jọn 4:8). Ya mere onye ọ bụla na-egosi ịhụnanya nye onye ọ bụla ma ọ bụghị n'ihi ịhụnanya n'onwe ya na-ere Chineke, na-ere ngọzị ya; n'ihi na ọ dịghị ya mma ma ọ bụghị mgbe ọ na-ahụ n'anya.

Ọ bụrụ na ịhụnanya, na ihe ngosi ya — ya bụ, obi ụtọ, na ndị ọzọ — na-atọ gị ụtọ nke ukwuu n'onye ọzọ, gịnị mere ọ naghị adị ụtọ karịa n'ime mkpụrụ obi gị?

Onye na-enye onye mmadụ ihe ọ bụla ma ọ bụ n'ihi na onye ahụ nyere ya ihe maọbụ n'ihi na ọ ga-enye ya ihe, enweghị amara Chineke; otu a bụkwa gị banyere udo na ịhụnanya.

Ọ bụrụ na ị na-ahụ n'anya nke ukwuu, ọ bụrụ na ịhụnanya n'onwe ya na-akwagide gị, baara, tie; ọ bụrụ na ị na-eme ihe ọzọ, ị na-ama onwe gị ikpe. Mee ihe niile nye ndị ọzọ n'otu mmụọ ahụ ị na-achọ ka Chineke ji mee ha nye gị.

"E wusara ịhụnanya Chineke n'obi anyị site na Mmụọ Nsọ nke e nyere anyị" (Ndị Rom 5:5). Ma ị naghị ahụ Chineke maọbụ onye agbata obi gị n'anya ma ọ bụghị n'ihi uru nke oge a. Ya mere ihe e wusara n'ime gị na-abịa site n'ihe ndị oge a, ọ bụghị site na Mmụọ Nsọ. Ihe a wusara otu a abụghị ịhụnanya, kama ọ bụ anyaukwu.

Lee, ọrụ gị ugbu a adịghị iche na nke ọ bụ tupu ị ghọọ onyeisi. N'ihi na site n'ekpere, arịrịọ, na mmetụta uche ka ị na-eme ihe ahụ ị bidoro ugbu a ime site n'ọrụ aka — ya bụ, inyere ndị mmadụ aka. Ma ọrụ aka ekwesịghị ibelata mmetụta uche ndị ahụ n'onwe ha, kama ha kwesịrị ịkpalite ma mụbaa ha.

N'ihe ọ bụla ị na-edobe ịdị ọcha n'ebe Chineke nọ, n'otu ihe ahụ ka ị ga-enwekwa ike idobe ikpe ziri ezi n'ebe onye agbata obi gị nọ, nke bụ ịghọghị.

Ọ na-esiri ndị mmadụ ike ikwere na ihe na-esiri ha ike ka e mere ya site n'ịhụnanya.

Isi Nke Iri na Asatọ. Banyere ikpe ziri ezi zuru oke nke ndị mmụọ ozi, na gịnị bụ ọdịiche dị n'etiti ikpe ziri ezi ha na nke anyị.

Mgbe onye ọ bụla na-enweta ihe ọ bụla n'uju, na-echefuo onwe ya, ọ na-agbasapụ gaa n'ihe ahụ dịka onye hapụrụ ma ledara onwe ya anya, na-elekwa anya ọ bụghị n'ihe na-eme n'ime ya onwe ya kama n'ihe na-eme n'ime ya — ọ bụghị otu ọ dị, kama otu ọ dị. Ya mere ndị mmụọ ozi na-eleda onwe ha anya karịa anyị. N'ihi na ha na-erudata n'ebe Chineke nọ n'ike ha niile, ha na-ahapụ onwe ha na ihe niile e kere eke n'azụ ha n'echiche ha niile; ha adịghị elee anya n'azụ n'onwe ha — otu a ka ha si elee onwe ha dịka ndị na-abaghị uru. Ha na-eleda onwe ha anya n'uche ha niile, wee chefuo onwe ha, ha na-agakwuru Ya niile niile, na-elekwa anya ọ bụghị n'ihe ha bụ maọbụ ụdị ha dị, kama n'ihe Ọ bụ. Dịka ha si eleda onwe ha anya karịa, site n'onwe ha wezụga onwe ha, chefuokwa onwe ha, otu a ka ha si yie Ya karịa, ya mere bụrụ ndị ka mma.

Kraịst na-eduru ndị mmụọ ozi banye n'ọnụ aka di ha; anyị ka Ọ na-adọpụ n'aka onye iko nwanyị, ya bụ, n'ụwa. Ha ka Ọ na-eme ka ha sie ike na kwụdosie ike maka ịnụ ụtọ di ha; anyị, maka ịnọ na-enweghị onye iko nwanyị, ya bụ, ụwa. Ha ka Ọ na-ejide n'ọhụụ na eziokwu; anyị, n'okwukwe na olileanya. Ha ka Ọ na-enye ọṅụ zuru oke n'ezi ngọzị; anyị, ntachi obi n'ime nsogbu. Ha, ndụ ngọzị; anyị, dịka ọ kacha mma, ọnwụ dị oke ọnụ ahịa. Ha, ịdị ndụ maka onwe ha, ya bụ, maka Chineke; anyị, ịnwụ ọnwụ nye ụwa. Ha, ịṅụrị ọṅụ n'ihe ọma ha; anyị, iru ụjụ n'ihe ọjọọ anyị. Ha, obi ụtọ; anyị, obi dị umeala. Ha, ikpe ziri ezi; anyị, nchegharị. Ha, njedebe; anyị, mmalite nke ihe ọma. Ana m eji ntụkwasị obi aṅụ iyi na ndị mmụọ ozi enwetabeghị onyinye ọ bụla n'aka Chineke nke dị ukwuu maọbụ kwesịrị ekwesị karịa, dị oke ọnụ ahịa maọbụ bara uru karịa, ya mere a chọsịrị ike karịa, maọbụ dị mma karịa, karịa ịhụnanya. Onye nwere ike ịghọta maọbụ kwere nke a? N'ihi na Chineke bụ ịhụnanya. Ya mere onye ọ bụla nwere ihe ọ bụla dị ukwuu maọbụ ka mma karịa ịhụnanya nwere ihe ọ bụla dị ukwuu maọbụ ka mma karịa Chineke.

Isi Nke Iri na Itoolu. Banyere ezi mma na nke ime mmụọ nke mkpụrụ obi, na gịnị bụ izu oke nke eziokwu nke mmadụ ọ bụla.

Ị naghị ahụ ihe ọ bụla nke na-enweghị n'ụdị ya otu ọ dị mma na izu oke nke okike. Mgbe nke a na-adịghị n'ụzọ ọ bụla maọbụ kọrọ akọ, ọ na-adịghị gị mma n'ụzọ ziri ezi — dịka, ịmaatụ, ọ bụrụ na ị hụrụ nwoke e bipụrụ imi, ọ ga-adịghị gị mma ozugbo. N'ihi na ị na-achọpụta ihe na-ezughị ya maka izu oke nke okike nke ụdị mmadụ. Otu a ọ dịkwa n'ihe niile, ruo n'akwụkwọ nkwụ osisi maọbụ ahịhịa ọ bụla. N'ezie, onye ga-agọnarị na uche mmadụ nwere otu ọ dị mma na izu oke nke okike nke ya? Nke a, dịka ọ dị, a na-anabata ya n'ụzọ ziri ezi; dịka ọ na-adịghị, a na-abaara ya ụta n'ụzọ ziri ezi. Tụlee ya mere, site n'enyemaka Chineke, olee otu ọ dị mma na izu oke nke a na-adịghị uche gị, kwụsịkwala ịbaara nke a ụta. Gịnị bụ ezi mma nke okike nke mkpụrụ obi? Ịraara onwe ya nye Chineke. Ruo olee ogo? "N'obi gị niile, na n'ime mkpụrụ obi gị niile, na n'ike gị niile" (Luk 10:27). Ọ bụkwa nke otu ọ dị mma ahụ ịdị ebere n'ebe onye agbata obi nọ. Ruo olee ogo? Ruo n'ọnwụ. Ma ọ bụrụ na ị bụghị nke a, onye ka ọ ga-abụ mfu? Chineke — ọ dịghị nke ọ bụla. Onye agbata obi gị — ikekwe ụfọdụ. Ma nke gị — n'enweghị obi abụọ nke kasị ukwuu. N'ihi na ịnapụ ihe ọ bụla mma na izu oke nke okike ya agaghị enweghị ike ịdị ya njọ. N'ihi na a sị na okooko rose kwụsịrị ịcha uhie, maọbụ lilii kwụsịrị ịdị isi ụtọ, mfu ahụ ga-adị m ka ọ dịghị ntakịrị nye onye hụrụ ụdị ụtọ ndị a n'anya; ma nye okooko rose maọbụ lilii n'onwe ha, ndị e gbochapụrụ mma na izu oke nke okike ha, ọ ga-adị ukwuu karịa ma dị njọ karịa.

Izu oke nke eziokwu nke ihe e kere eke nwere uche bụ iji tụọ ihe ọ bụla n'ọnụ ahịa kwesịrị ya. N'ihi na ịtụ ya n'ọnụ ahịa karịa maọbụ pere mpe bụ ijehie. Ọzọkwa, ihe ọ bụla nke okike maọbụ nọ n'elu ya, maọbụ n'akụkụ ya, maọbụ n'okpuru ya. N'elu: Chineke. N'akụkụ: onye agbata obi. N'okpuru: ihe niile ndị ọzọ. Ya mere otu a, o kwesịrị ịtụ Chineke n'ọnụ ahịa kwesịrị ekwesị. A ga-atụkwa Ya n'ọnụ ahịa dịka O si dị. Ma ọ dịghị onye nwere ike ịtụ Ya n'ọnụ ahịa dịka O si dị ma ọ bụrụ na ọ maghị otu O si dị ukwuu. Ma otu O si dị ukwuu, ọ dịghị onye nwere ike ịmata ya nke ọma ma ọ bụghị Ya onwe Ya. N'ihi na dịka ọdịdị Ya si karịa nke anyị, otu a ka ihe Ọ maara banyere onwe Ya si karịa ihe anyị maara. Ya mere, dịka ọdịdị anyị tụnyere nke Ya bụ ihe efu, otu a ihe anyị maara tụnyere ihe Ọ maara banyere onwe Ya bụ ìsì na amaghị ihe. Ya mere naanị Ya nwere amamihe zuru oke banyere onwe Ya, nke ha na Ya. Ya mere Onyenweanyị kwuru: "Ọ dịghị onye maara Nna ma ọ bụghị Ọkpara" (Matiu 11:27). Ya mere dịka naanị Ya nwere ihe ọmụma zuru oke banyere onwe Ya, otu a naanị Ya nwere ịhụnanya zuru oke na nke ha na Ya banyere onwe Ya. N'ihi na naanị Ya, ebe ọ maara n'uju otu O si dị ukwuu, na-ahụ onwe Ya n'anya n'uju dịka O si dị ukwuu.

Laghachi ugbu a n'nkọwa ahụ m dere na mmalite. N'ihi na mgbe a nyochara ya nke ọma, a na-achọpụta na ọ naghị emetụta ihe e kere eke nwere uche, kama naanị Chineke. N'ihi na — ka anyị hapụ ndị ọzọ — dịka e gosiri, ọ dịghị onye ọzọ karịa Ya onwe Ya maara ma hụ onwe Ya n'anya n'uju dịka O si dị ukwuu. Gịnị bụ izu oke nke ihe e kere eke nwere uche? Ọ bụ nke a: ịtụ ihe niile — ma ihe dị n'elu, ya bụ, Chineke; ma ihe ha na ya, ya bụ, onye agbata obi; ma ihe dị n'okpuru, ya bụ, mmụọ ndị enweghị uche, na ndị ọzọ — n'ọnụ ahịa kwesịrị ekwesị dịka ihe e kere eke nwere uche ga-esi jide ha. Otu a kwesịrị ịtụ ha, chịkọta otu a: A naghị etinye ihe ọ bụla n'elu Chineke, a naghị etinye ihe ọ bụla ka o yie Ya, a naghị atụnyere ihe ọ bụla dịka ọkara, nke atọ, maọbụ ọkwa ọ bụla ruo n'enweghị njedebe. Ya mere, a gaghị ejide ihe ọ bụla dịka ọ karịrị Ya, ọ dịghị ihe ọ bụla ga-adị ka o ruru Ya, ọ dịghị ihe ọ bụla ga-adị ka ọ bụ ọkara maọbụ ọkwa ọ bụla ruo n'enweghị njedebe. A gaghị ahụ ihe ọ bụla n'anya karịa, maọbụ otu ahụ, maọbụ dịka ọkwa ọ bụla itụnyere Ya. Ya mere Onyenweanyị n'onwe Ya kwuru: "Ị ga-ahụ Onyenweanyị Chineke gị n'anya n'obi gị niile, na n'ime mkpụrụ obi gị niile, na n'ike gị niile, na n'uche gị niile" (Luk 10:27) — ya bụ, ahụla ihe ọzọ ọ bụla n'anya maka ịnụ ụtọ, maka ịdabere. Nke a bụ banyere ihe ndị dị n'elu.

Ndị ha na ya nke okike — ya bụ, dịka ụdị ọ dị — bụ mmadụ niile. Ya mere o kwesịrị ịtụ ha niile n'ọnụ ahịa dịka o si atụ onwe ya. Ya mere dịka o si dị banyere ihe dị n'elu, ya bụ, banyere Chineke, n'ịhụnanya a gaghị etinye ihe ọ bụla n'elu Ya, maọbụ etinye ihe ka o yie Ya, maọbụ tụnyere Ya n'ọkwa ọ bụla; otu a banyere nzọpụta mmadụ ọ bụla, na ihe ọ bụla otu o kwesịrị ime maọbụ taa ahụhụ maka nzọpụta ebighị ebi nke ya, o kwesịrị ime maọbụ taa otu ahụhụ ahụ maka nzọpụta ebighị ebi nke mmadụ ọ bụla. N'ihi nke a Onyenweanyị kwuru: "Ị ga-ahụ onye agbata obi gị n'anya dịka onwe gị." Nke a bụ banyere ihe ndị ha na ya.

Ihe ndị dị n'okpuru bụ ihe ọ bụla na-esote mmụọ nke nwere uche — ya bụ, ndụ nke ụzọ anụ ahụ nke anyị na anụmanụ na-ekekọrịta, ndụ nke na-eme ka anụ ahụ dị ndụ nke anyị na ahịhịa na osisi na-ekekọrịta, na ọdịdị anụ ahụ na ụdị ya na àgwà ya nke anyị na ọla na nkume na-ekekọrịta. Ya mere dịka otu e si ekwesịghị ịhụ ihe ọ bụla n'anya karịa ihe ndị dị n'elu, maọbụ ka o yie ha n'itụnyere ha; otu a e kwesịghị ịtụ ihe ọ bụla n'ọnụ ahịa pere mpe karịa ihe ndị dị n'okpuru, maọbụ jide ihe dịka ọ dị ọnụ ala nke ukwuu, maọbụ n'itụnyere ihe dị n'okpuru lee ihe dịka ọ na-abaghị uru, ọ bụladị maka ọkwa nta nke nta ruo n'enweghị njedebe. Nke a bụ ihe e dere: "Ahụla ụwa n'anya, maọbụ ihe ndị dị n'ụwa" (1 Jọn 2:15). Nke a bụ banyere ihe ndị dị n'okpuru.

Onye dị otu a ga-enwe ihe ndị dị n'elu maka ọṅụ, ndị ha na ya maka ịbịakọ, ndị dị n'okpuru maka ije ozi. Ọ ga-abụ onye raara onwe ya nye Chineke, onye dị ebere n'ebe onye agbata obi ya nọ, onye ji onwe ya n'ebe ụwa nọ; ohu Chineke, ọgbọ mmadụ, onyenwe ụwa. Onye nọ n'okpuru Chineke, onye na-adịghị eweli onwe ya elu n'ebe onye agbata obi ya nọ, onye na-anọghị n'okpuru ụwa; na-ebufe ihe ndị dị n'okpuru maka uru ndị nọ n'etiti, na-ebufe ndị nọ n'etiti maka nsọpụrụ ihe ndị dị n'elu. Ọ bụghị onye na-emebi iwu, ọ bụghị onye nkwutọ, ọ bụghị onye ihe arụ n'ebe ihe ndị dị n'elu nọ; ọ bụghị onye mpako, ọ bụghị onye ekworo, ọ bụghị onye iwe n'ebe ndị ha na ya nọ; ọ bụghị onye ara, ọ bụghị onye ihe ihere n'ebe ihe ndị dị n'okpuru nọ. Na-anataghị ihe ọ bụla n'aka ihe ndị dị n'okpuru, ihe ọ bụla n'aka ndị ha na ya, kama ihe niile n'aka ihe ndị dị n'elu. Ihe ndị dị n'elu na-enyocha ya, ya onwe ya na-enyocha ihe ndị dị n'okpuru. Ihe ndị dị n'elu na-akpalite ya, ya onwe ya na-akpalite ihe ndị dị n'okpuru. Ihe ndị dị n'elu na-emetụ ya, ya onwe ya na-emetụ ihe ndị dị n'okpuru. Na-eso ihe ndị dị n'elu, na-adọta ihe ndị dị n'okpuru. Ha na-enweta ya, ya na-enweta ha. Ha na-eme ka ọ yie ha, ya na-eme ka ha yie ya.

N'ụzọ izu oke nke a ka anyị na-agba mbọ n'ime ndụ a, nke anyị na-enweghị ike inweta n'uju ma ọ bụghị n'ụwa nke ọzọ. Anyị ga-enweta ya n'uju mgbe ahụ karịa dịka anyị si achọ ya n'ọkụ mmụọ ugbu a. N'oge ahụ ọ gaghị adị mmetụta ọ bụla n'uche ma ọ bụghị nke si n'aka Chineke; ọ dịghị n'anụ ahụ ma ọ bụghị nke si n'aka mkpụrụ obi; otu a ọ dịghị n'ime mkpụrụ obi maọbụ n'anụ ahụ mmetụta ọ bụla ma ọ bụghị nke si n'aka Chineke. Ọ gaghị adị mmehie — ya bụ, ọghọm nke ọchịchọ — maọbụ ntaramahụhụ mmehie — ya bụ, ire ure, ụfụ, na ọnwụ nke anụ ahụ. Uche tọgbọrọ ọtọ ga-arapara n'eziokwu tọgbọrọ ọtọ, na-achọghị okwu ọ bụla, saakrament ọ bụla, ihe nlereanya ọ bụla, maọbụ ihe atụ ọ bụla iji rute ya. N'ihi na n'ebe ahụ "nwoke agaghị akụziri nwanne ya, na-asị: Mara Onyenweanyị. N'ihi na ha niile site n'onye nta ruo n'onye ukwuu ga-amara M, ka Onyenweanyị kwuru" (Jeremaya 31:34); n'ihi na ha niile ga-abụ "ndị Chineke kụziri ihe" (Jọn 6:45).

Isi Nke Iri abụọ. Banyere Mmadụ Ịghọ nke Okwu ahụ, na otu O si gosipụta anyị izu oke a kọwara n'elu n'ụzọ zuru oke n'ime onwe Ya.

Ụdị ezi omume ndị a, maọbụ akara ikpe ziri ezi ndị a, ọ bụladị ugbu a n'ime ndụ nke na-anwụ anwụ a, a sị na mkpụrụ obi dị ọcha nke ukwuu, ọ gaara ahụ ha site n'onwe ya n'ime eziokwu na amamihe Chineke n'onwe ya. Ọ gaara ahụkwa ọ bụghị naanị na ya — ya bụ, mkpụrụ obi mmadụ — ga-adị ndụ ebighị ebi, kamakwa na anụ ahụ ya ga-adị otu a na mbilite n'ọnwụ. N'ihi na ọ gaara ahụ mbilite n'ọnwụ ahụ n'onwe ya n'ebe ahụ — ya bụ, n'ime Okwu na Amamihe Chineke. Ma n'ihi na mkpụrụ obi ahụ enweghị ike ime nke a n'ihi adịghị ọcha ya, e jikọtara uche mmadụ na Okwu ahụ, nke natara Okwu Chineke n'uju ma gbara n'otu ụdị ya niile, nke naanị Ya kpuchiri ya niile ma bụrụ akara n'ime ya niile — dịka e dere: "Dọnye m dịka akara mgbaaka n'obi gị" (Abụ Solomọn 8:6) — a gbakọtara ya niile n'oyiyi Ya, dịka a na-akpụ mmanụ abụba n'oyiyi akara mgbaaka, otu a ka o si gosipụta Ya nye anyị n'ime onwe ya ka anyị hụ ma mara Ya.

Ma anyị kpuru ìsì nke ukwuu nke na anyị enweghị ike ịhụ ọ bụghị naanị Okwu Chineke, kamakwa mkpụrụ obi mmadụ; ya mere e tinye anụ ahụ mmadụ. N'ihi na tụlee ihe atọ ndị a: Okwu Chineke, uche mmadụ, anụ ahụ mmadụ. A sị na anyị nwere ike ịhụ nke mbụ nke ọma, anyị agaraghị achọ nke abụọ. Ma a sị na anyị nwere ike ịhụ ọ bụladị nke abụọ, anyị agaraghị achọ nke atọ. Ma ebe ọ bụ na anyị enweghị ike ịhụ nke mbụ maọbụ nke abụọ — ya bụ, Okwu Chineke maọbụ uche mmadụ — e tinyere nke atọ, ya bụ, anụ ahụ mmadụ. Otu a "Okwu ahụ ghọrọ anụ ahụ birikwa n'etiti anyị" (Jọn 1:14), n'ebe anyị nọ n'ezi, ka site n'ụzọ a O wee dubata anyị otu ụbọchị n'ime ime Ya. Ya mere e jikọtara mkpụrụ obi nwere uche nke nwere anụ ahụ na Okwu ahụ, ka site n'anụ ahụ ahụ o kụziere, meekwa, taakwa ahụhụ ihe ọ bụla dị mkpa maka nkụzi na ndozigharị anyị. Naanị n'ime ya ka e nwetara n'ụzọ zuru oke nke ukwuu ihe ndị ahụ anyị kọwara n'elu — ya bụ, ịraara onwe ya nye Chineke, ịdị ebere n'ebe onye agbata obi nọ, iji onwe ya n'ebe ụwa nọ. N'ihi na Ọ tinyelaghị ihe ọ bụla n'elu Chineke, tinyelaghị ihe ka o yie Ya, jirila ihe tụnyere Ya dịka ọkwa ọ bụla, ọ bụladị ọkwa nta nke nta. Ya mere Ọ kwuru: "Ana M eme uche Ya mgbe niile — ya bụ, nke Nna" (Jọn 8:29). Ọ hụkwara onye agbata obi ya n'anya n'ụzọ zuru oke dịka onwe Ya. N'ihi na Ọ dọpụtaghị ihe ọ bụla n'ime ihe ndị dị n'okpuru Ya — ya bụ, n'okpuru uche nke nwere ezi uche — kama O tinyere ihe niile maka uru onye agbata obi Ya: ma ndụ nke ụzọ anụ ahụ, ma ndụ nke na-eme ka anụ ahụ dị ndụ, ma anụ ahụ n'onwe ya. N'ihi na O tara ahụhụ ndị kasị njọ maka anyị, na ọnwụ megide ndụ nke na-eme ka anụ ahụ dị ndụ, na ọnya megide anụ ahụ n'onwe ya.

N'ebe ụwa nọ O nwere oke ịjide onwe ya na oke nleda anya nke na Nwa Nke Mmadụ enweghị ebe ọ ga-etinye isi ya ala. Ọ nataghị ihe ọ bụla n'aka ihe ndị dị n'okpuru, ọ dịghị n'aka ndị nọ n'etiti, kama ihe niile n'aka ihe ndị dị n'elu — ya bụ, n'aka Okwu Chineke, nke e jikọtara ya na ya n'otu onye. Ọ bụghị saakrament kụziri ya, ọ bụghị okwu, ọ bụghị ihe nlereanya, kama naanị ọnọdụ Okwu Chineke kụziri ya ka o ghọta, kpalie ya ka o hụ n'anya. Site na mkpụrụ obi a, Okwu na Amamihe Chineke gosiri anyị n'ụzọ atọ — ya bụ, site na saakrament, okwu, na ihe nlereanya — ihe a ga-eme, ihe a ga-anagide, na site n'ụzọ aṅaa. N'ihi na mmadụ ekwesịghị ịgbaso onye ọ bụla ma ọ bụghị Chineke, ma o nweghị ike ịgbaso onye ọ bụla ma ọ bụghị mmadụ. Ya mere e were mmadụ ka, mgbe ọ na-eso onye o nwere ike iso, ọ ga-esokwa Onye o kwesịrị iso. Otu a, o nweghị ike ịyiri onye ọ bụla ma ọ bụghị Chineke, nke e kere ya n'oyiyi ya; ma o nweghị ike ịyiri onye ọ bụla ma ọ bụghị mmadụ. Ya mere Chineke ghọrọ mmadụ, ka mgbe mmadụ na-agba mbọ ịyiri mmadụ ahụ o nwere ike ịyiri, ọ ga-ayikwa Chineke ahụ nke ọ bara ya uru ịyiri.