Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Describitur ritus lustrationis, quo legaliter expiandus est leprosus, et lepra jam curata in homine, vers. 2, et in vestibus ac domibus, vers. 34.
Ritus erat hic: primo, expiandum aspergebat sacerdos sanguine passeris, per alium passerem alligatum baculo cedrino, cum cocco et hyssopo: mox passerem vivum avolare sinebat, vers. 5; secundo, expiandus lavabat vestes suas, radebat pilos corporis, ac lavabat seipsum, vers. 8; tertio, die octavo offerebat agnum pro delicto, et agnum pro peccato, et ovem anniculam in holocaustum cum tribus decimis similae et olei sextario, vers. 10. Si mundandus esset pauper, pro hisce jam dictis offerebat agnum pro delicto, et duos turtures, vel duos pullos columbae, unum pro peccato, alterum in holocaustum cum tribus decimis similae, et olei sextario, vers. 21; quarto, sanguine agni tingebat sacerdos aurem dextram mundandi, et pollices dextrae manus et pedis; quinto, ex oleo aspergebat septies coram tabernaculo, reliquum olei fundebat super extremum auriculae dextrae, et super pollices manus ac pedis dextri, et super caput expiandi.
Textus Vulgatae: Leviticus 14:1-57
1. Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens: 2. Hic est ritus leprosi, quando mundandus est: Adducetur ad sacerdotem; 3. qui egressus de castris, cum invenerit lepram esse mundatam, 4. praecipiet ei qui purificatur, ut offerat duos passeres vivos pro se, quibus vesci licitum est, et lignum cedrinum, vermiculumque et hyssopum. 5. Et unum ex passeribus immolari jubebit in vase fictili super aquas viventes; 6. alium autem vivum cum ligno cedrino, et cocco et hyssopo, tinget in sanguine passeris immolati, 7. quo asperget illum, qui mundandus est, septies, ut jure purgetur, et dimittet passerem vivum, ut in agrum avolet. 8. Cumque laverit homo vestimenta sua, radet omnes pilos corporis, et lavabitur aqua, purificatusque ingredietur castra, ita duntaxat ut maneat extra tabernaculum suum septem diebus, 9. et die septimo radet capillos capitis, barbamque et supercilia, ac totius corporis pilos. Et lotis rursum vestibus et corpore, 10. die octavo assumet duos agnos immaculatos, et ovem anniculam absque macula, et tres decimas similae in sacrificium, quae conspersa sit oleo, et seorsum olei sextarium. 11. Cumque sacerdos purificans hominem, statuerit eum, et haec omnia coram Domino in ostio tabernaculi testimonii, 12. tollet agnum, et offeret eum pro delicto; oleique sextarium, et oblatis ante Dominum omnibus, 13. immolabit agnum, ubi solet immolari hostia pro peccato, et holocaustum, id est in loco sancto. Sicut enim pro peccato, ita et pro delicto ad sacerdotem pertinet hostia: Sancta sanctorum est. 14. Assumensque sacerdos de sanguine hostiae, quae immolata est pro delicto, ponet super extremum auriculae dextrae ejus qui mundatur, et super pollices manus dextrae et pedis; 15. et de olei sextario mittet in manum suam sinistram, 16. tingetque digitum dextrum in eo, et asperget coram Domino septies. 17. Quod autem reliquum est olei in laeva manu, fundet super extremum auriculae dextrae ejus qui mundatur, et super pollices manus ac pedis dextri, et super sanguinem qui effusus est pro delicto; 18. et super caput ejus. 19. Rogabitque pro eo coram Domino, et faciet sacrificium pro peccato; tunc immolabit holocaustum, 20. et ponet illud in altari cum libamentis suis, et homo rite mundabitur. 21. Quod si pauper est, et non potest manus ejus invenire quae dicta sunt, pro delicto assumet agnum ad oblationem, ut roget pro eo sacerdos; decimamque partem similae conspersae oleo in sacrificium, et olei sextarium, 22. duosque turtures sive duos pullos columbae, quorum unus sit pro peccato, et alter in holocaustum; 23. offeretque ea die octavo purificationis suae sacerdoti, ad ostium tabernaculi testimonii coram Domino; 24. qui suscipiens agnum pro delicto et sextarium olei, levabit simul. 25. Immolatoque agno, de sanguine ejus ponet super extremum auriculae dextrae illius qui mundatur, et super pollices manus ejus ac pedis dextri; 26. olei vero partem mittet in manum suam sinistram, 27. in quo tingens digitum dextrae manus asperget septies coram Domino; 28. tangetque extremum dextrae auriculae illius qui mundatur, et pollices manus ac pedis dextri, in loco sanguinis qui effusus est pro delicto; 29. reliquam autem partem olei, quae est sinistra manu, mittet super caput purificati, ut placet pro eo Dominum; 30. et turturem sive pullum columbae offeret, 31. unum pro delicto, et alterum in holocaustum cum libamentis suis. 32. Hoc est sacrificium leprosi, qui habere non potest omnia in emundationem sui. 33. Locutusque est Dominus ad Moysen et Aaron, dicens: 34. Cum ingressi fueritis terram Chanaan, quam ego dabo vobis in possessionem, si fuerit plaga leprae in aedibus, 35. ibit cujus est domus, nuntians sacerdoti, et dicet: Quasi plaga leprae videtur mihi esse in domo mea. 36. At ille praecipiet ut efferant universa de domo, priusquam ingrediatur eam, et videat utrum leprosa sit, ne immunda fiant omnia quae in domo sunt. Intrabitque postea ut consideret lepram domus; 37. et cum viderit in parietibus illius quasi valliculas pallore sive rubore deformes, et humiliores superficie reliqua, 38. egredietur ostium domus, et statim claudet illam septem diebus. 39. Reversusque die septimo, considerabit eam; si invenerit crevisse lepram, 40. jubebit erui lapides in quibus lepra est, et projici eos extra civitatem in locum immundum; 41. domum autem ipsam radi intrinsecus per circuitum, et spargi pulverem rasurae extra urbem in locum immundum, 42. lapidesque alios reponi pro his qui ablati fuerint, et luto alio liniri domum. 43. Sin autem postquam eruti sunt lapides, et pulvis erasus, et alia terra lita, 44. ingressus sacerdos viderit reversam lepram, et parietes respersos maculis, lepra est perseverans, et immunda domus, 45. quam statim destruent, et lapides ejus ac ligna, atque universum pulverem projicient extra oppidum in locum immundum. 46. Qui intraverit domum, quando clausa est, immundus erit usque ad vesperum; 47. et qui dormierit in ea, et comederit quippiam, lavabit vestimenta sua. 48. Quod si introiens sacerdos, viderit lepram non crevisse in domo, postquam denuo lita fuerit, purificabit eam reddita sanitate, 49. et in purificationem ejus sumet duos passeres, lignumque cedrinum, et vermiculum atque hyssopum; 50. et immolato uno passere in vase fictili super aquas vivas, 51. tollet lignum cedrinum, et hyssopum, et coccum, et passerem vivum, et tinget omnia in sanguine passeris immolati, atque in aquis viventibus, et asperget domum septies, 52. purificabitque eam tam in sanguine passeris quam in aquis viventibus, et in passere vivo, lignoque cedrino et hyssopo atque vermiculo. 53. Cumque dimiserit passerem avolare in agrum libere, orabit pro domo, et jure mundabitur. 54. Ista est lex omnis leprae et percussurae, 55. leprae vestium et domorum, 56. cicatricis et erumpentium papularum, lucentis maculae et in varias species, coloribus immutatis, 57. ut possit sciri quo tempore mundum quid, vel immundum sit.
Versus 2: Hic Est Ritus Leprosi, Quando Mundandus Est
2. HIC EST RITUS LEPROSI, QUANDO MUNDANDUS EST, q. d. Hanc caeremoniam adhiberi jubeo, cum leprosus, id est is qui ante judicatus fuerat a sacerdote leprosus, postea apparuerit mundus a lepra, sive quia male judicavit sacerdos, sive quia naturaliter aut miraculose curatus est a lepra, uti multi a Christo curati sunt. Nota: mundandus est, id est legaliter expiandus est, et restituendus communitati aliorum hominum. Unde hebraice est, in die purificationis suae: nam a lepra praesupponitur jam esse purgatus, ut patet vers. 3. Sacerdos enim Aaronicus lepram curare non poterat, sed tantum curatam esse declarabat, ac deinde eum qui leprosus fuerat legaliter purificabat, ac restituebat convictui hominum et tabernaculo. Major est potestas sacerdotum Christi, qui lepram spiritalem, id est peccatum, in Sacramento poenitentiae curare et abolere possunt. Ita S. Chrysostomus, lib. III De Sacerdotio.
Versus 4: Duos Passeres Vivos
4. UT OFFERAT DUOS PASSERES VIVOS PRO SE, QUIBUS VESCI LICITUM EST. Hebraice tsippor tehorot, id est mundos; passeres enim non sunt numerati cap. XI inter immundas aves: erant ergo mundi, quibus vesci licitum est.
Symbolice, passer expiatorius est Christus, et quivis justus, idque primo, propter prudentiam quoad partem rationalem. Passer enim nidificat in tectis domorum, et non in imo, ne foetus rapiantur a serpentibus: sic justi mente habitant non in terra, sed in coelo. Secundo, justus dicitur passer ob temperantiam quoad vim concupiscibilem. Passer enim non facile laqueis irretitur, nec per ingluviem ventris escarum ambitione decipitur: sic justi escis non indulgent, sed carnem macerant jejunio. Tertio, propter patientiam quoad vim irascibilem: nam ut ait Philosophus, passer non albescit nisi in infirmitate; sic justi in adversis albescunt: nam «virtus in infirmitate perficitur.» Quarto, Christus et justus ait cum Davide: «Vigilavi, et factus sum sicut passer solitarius in tecto.» A vita enim mundi se subducit ad secretum conscientiae, orationis et compunctionis. Quinto, idem cum eodem dicit: «Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium,» scilicet daemonum et persecutorum. Sic anima Martyris per martyrium e laqueis diaboli eripitur, inquit S. Augustinus in illud Psal. CXXIII, 7.
Versus 5: Unum Ex Passeribus Immolari
5. ET UNUM EX PASSERIBUS IMMOLARI JUBEBIT. Hebraice est jugulari: neque enim erat hic proprie sacrificium quod Deo offerretur, cum fieret extra castra, longe ab altari; sed tantum haec occisio passeris fiebat ad excipiendum ejus sanguinem, ut eo tingeretur leprosus expiandus. Unde non a sacerdote, sed sacerdotis jussu fiebat haec occisio, ut patet ex verbo jubebit.
Super Aquas Viventes
SUPER AQUAS VIVENTES, id est, fontanas vel fluviales, quae moventur et fluunt: quia enim in viventibus motus est signum vitae, hinc per catachresin aquae quae moventur et fluunt, vocantur vivae; e contrario quae non fluunt, sed stant, vocantur mortuae, ut paludes et stagna. Jubetur ergo hic passer expiatorius leprosi, immolari super aquas vivas, quae sunt in vase fictili, quia hae sunt puriores, ideoque purificationi aptiores.
Versus 6-7: Aspergillum
6 ET 7. ALIUM AUTEM (PASSEREM) VIVUM CUM LIGNO CEDRINO ET COCCO, ET HYSSOPO TINGET IN SANGUINE PASSERIS IMMOLATI, QUO ASPERGET ILLUM, QUI MUNDANDUS EST, SEPTIES. Aspergillum hoc quo expiabatur leprosus, erat tale: virgae cedrinae alligabatur in summo passer vivus, ita ut cauda emineret in extremo, caput vero esset aversum, versumque versus manubrium: huic virgae simul cum passere alligabatur coccus et hyssopus; ita summitas virgae, id est passeris cauda et alae cum cocco et hyssopo mergebantur in aquam vivam sanguine passeris occisi infectam; deinde educebatur haec summitas virgae, eaque aspergebatur purificandus.
Sensus Litteralis et Symbolicus Cedri, Cocci, Hyssopi et Passeris
Quaeres, quid haec omnia ad litteram et symbolice significent?
Respondeo primo, lignum cedrinum hic adhiberi, quia est incorruptibile: unde apte significabat leprosum a corruptione leprae mundatum esse; sic secundo, et vermiculus, sive coccus bis tinctus (et, ut Septuaginta addunt, retortus) qui vivacissimi est coloris rubei, significabat sanguinem et sanitatem carni ejus esse restitutam; idem tertio, significabat passer vivus, qui avolare sinebatur, scilicet vitam carni redditam esse, hominemque liberum factum a lepra, ad viventium et mundorum consortium jam admitti. Quarto, adhibebatur hyssopus, quia ipsa aptissima est aspersioni sanguinis, quae hic facienda erat.
Sensus Allegoricus Aspergilli
Quaeres secundo, quid hoc aspergillum significet allegorice?
Respondeo: Lepra est peccatum; haec expiatur primo, per lignum cedrinum, quod est fortissimum et imputribile, id est per crucem Christi, quae omnia vicit et superavit; secundo, per coccinum, id est per sanguinem passionis Christi; tertio, per hyssopum quae boni odoris est, id est per gratiam Spiritus Sancti, quae cooperatrix est emundationis nostrae; quarto, per passerem vivum, id est per divinitatem Christi; quinto, per passerem morientem, id est per humanitatem Christi immolatam: hujus enim morte vivificatur peccator; sexto, per aquas vivas baptismi. Ita Isychius, Radulphus et Theodoretus, Quaest. XIX. Unde Jansenius in Psal. L, 9, haec omnia complectens, Christoque crucifixo adaptans: «Christus, inquit, in ligno crucis charitatis vinculo ligatus, vera est hyssopus, ligno cedrino per filum coccineum colligata; Christus enim sua humilitate inflationem cordis nostri sanat, sicut hyssopus herba humilis prodest purgandis et sanandis praecordiis: haec hyssopus tincta in cruce proprio sanguine, aspergit per fidem credentes in ipsum juxta illud Isaiae LII, 15: Ipse asperget gentes multas; hinc et David orat: Asperges me hyssopo, et mundabor; cupiens scilicet perfecte mundari: in veteri enim lege purificabantur immundi, vel aspersione, vel ablutione.» Hactenus Jansenius.
Sensus Tropologicus Aspergilli
Quaeres tertio, quid hoc aspergillum significet tropologice?
Respondeo: Hyssopus est fides, cedrus est spes, coccinum est charitas, passer vivus est humilitas, passer moriens est mortificatio, aquae vivae sunt lacrymae poenitentis; hisce enim a lepra peccati emundamur. Ita S. Augustinus, Quaest. XXXIII in Num., Radulphus et Rupertus. Hyssopus namque herba humilis radicibus haeret in petra: unde apte fidem quae Deo Deique veritate infallibili nititur, significat; cedrus altissime se erigit: hinc spei est symbolum; coccinus rubet instar ignis: talis est charitas. Porro haec omnia tinguntur sanguine, quia per passionis Christi vim, efficaciam, memoriam hae omnes virtutes excitantur. Ita Radulphus. Vere dixit Abbas Pastor in Vitis Patrum: «Humilitas est terra, in qua Dominus sacrificium fieri demandavit»; et Abbas Hyperichius: «Arbor vitae est in excelsum, et ascendit ad eam humilitas»; et Abbas Sisois: «Non est magnum si mens tua sit cum Deo; sed magnum est, si te videas infra omnem creaturam.»
Septies: Septena Aspersio
QUO ASPERGET ILLUM, QUI MUNDANDUS EST (qui legaliter expiandus est, ut dixi vers. 2), SEPTIES.
Passim in hisce lustrationibus, septies fiebat aspersio, ut patet cap. IV, vers. 13, et hoc cap. vers. 7, 13, 16, et cap. XVI, vers. 16 et 19, ut per hoc plena significaretur purgatio, expiatio et remissio peccatorum. Unde et septenarius hebdomadum signat et efficit pentecosten, in qua Spiritus Sanctus plenam in Apostolis effecit peccatorum et vitiorum emundationem. Ita Isychius.
Ut Jure Purgetur
UT JURE PURGETUR, ut rite et legitime, puta juxta legem et ritum hic sancitum, purgetur.
Dimittet Passerem Vivum
ET DIMITTET PASSEREM VIVUM, UT IN AGRUM AVOLET, ut hac avis libertate significetur homo liber a lepra, ut dixi vers. 6. Sic allegorice deitas in Christi passione libera fuit. E contrario S. Antonius daemonem comparat passeri capto et irretito: «Daemon, ait, sicut passer irretitus, tenetur et constringitur a Christo. Christiani ergo Christo nixi daemonem non timeant, sed rideant.»
Versus 8: Lotio Vestimentorum et Rasio
8. CUMQUE LAVERIT HOMO VESTIMENTA SUA, RADET OMNES PILOS CORPORIS, ET LAVABITUR AQUA. Causam physicam et medicam hujus lotionis dedi cap. XIII, vers. 47.
Tropologice, peccator lavat vestimenta, cum exteriorem conversationem sanctificat; pilos radit, cum carnis concupiscentias resecat; lavat corpus, cum operibus illicitis consensum in conscientia non praebet. Ita Radulphus et Rupertus; sic et Isychius: «Pilos, ait, radere, est cogitationes omnes veteres secludere; vestimenta lavare, est actiones suas depurare.»
Ingredietur Castra, Sed Extra Tabernaculum Manebit
PURIFICATUSQUE INGREDIETUR CASTRA, ITA DUNTAXAT UT MANEAT EXTRA TABERNACULUM SUUM (domum suam) SEPTEM DIEBUS. Idque ad hoc, ne, si forte adhuc quid leprae lateat, illud in alios, et maxime in uxorem per usum matrimonii, aliumve contactum transmittat.
Versus 9: Secunda Rasio Die Septimo
9. ET DIE SEPTIMO RADET CAPILLOS. Secunda est haec rasio, uti lotio; prima enim facta est vers. 8.
Versus 10: Oblationes Pro Purificatione
10. ASSUMET DUOS AGNOS IMMACULATOS, ET OVEM ANNICULAM ABSQUE MACULA, ET TRES DECIMAS SIMILAE, ETC., ET OLEI SEXTARIUM. Nota: Leprosus hic jubetur in purificatione offerre tres oviculas, primam pro delicto, secundam pro peccato, tertiam in holocaustum. Hinc et tres decimas, sive tria gomor similae jubetur offerre; nam cum quoque animali offerenda erat decima una, sive unum gomor similae in mincha, id est, in sacrificium farreum.
Nota: Sextarius, hebraice לוג log, erat mensura liquidorum, eratque duodecima pars hin, sex ovorum capax, sati pars vicesima quarta.
Sextarius: Mensura Liquidorum Hebraeorum
Sextarius enim Hebraeorum aequalis erat sextario Attico, ac proinde continebat sesquilibram, id est, 18 uncias, ut vult Robertus Cenalis, aut potius libram cum quarta parte, ut vult Vilalpando De Apparatu Templi, part. II, lib. III, cap. VII. Unde gomor, continens 7 sextarios cum quinta parte, continebat 8 libras circiter, ut dixi Exodi cap. XVI, vers. 16. Quare sextarius frumenti in Judaea appendebat uncias 20. Frumenti dico; nam sextarius farinae non appendebat tot uncias, eo quod moles farinae major sit mole frumenti, ex quo facta est; sextarius vero vini appendebat uncias 20, olei autem 16, inquit Vilalpando, lib. III, cap. XXI. Verum verius est sextarium Hebraicum minorem fuisse Romano et Attico, et tantum continuisse uncias 43 cum dimidia aquae, aut vini, uti ostendam in fine libri.
Versus 12: Oblatio Tenupha
12. OFFERET EUM PRO DELICTO, OLEIQUE SEXTARIUM. Nota: To offeret hic non est idem quod «sacrificabit»; nec enim olei sextarius Deo sacrificabatur. «Offeret» ergo idem est quod elevabit ea ritu tenupha, uti mox dicam, coram Domino; ac deinde, ut dicitur vers. seq., agnum eidem jugulabit et immolabit.
ET OBLATIS ANTE DOMINUM OMNIBUS. Hebraice est, et agitabit ea, תנופה tenupha, coram Domino. Erat tenupha caeremonia, sive ritus certus offerendi victimam, et mincha ante immolationem, qualis jam est in offertorio Missae ante consecrationem, de quo dixi Exodi cap. XXIX, vers. 24, 26, 27.
Versus 13: In Loco Sancto
13. IN LOCO SANCTO, in atrio tabernaculi juxta altare holocaustorum, ante Sanctum.
Sancta Sanctorum: Hysterologia Explicata
SICUT ENIM PRO PECCATO, ITA ET PRO DELICTO AD SACERDOTEM PERTINET HOSTIA, SANCTA SANCTORUM EST. Est hysterologia, sive inversus ordo; nam to enim dat causam praecedentium, cur scilicet jugulari et immolari debeat hostia pro delicto in loco sancto. Causa haec est, quia hostia pro delicto Sancta sanctorum est. Haec ergo sic ordinanda et connectenda sunt, q. d. Ideo volo immolari hostiam pro delicto in loco sancto, quia Sancta sanctorum, id est sanctissima, est: unde et eam, uti et hostiam pro peccato, a sacerdote comedi volo, non a laicis, uti fiebat in hostia pacifica. Id ita esse patet ex cap. VI, vers. 25, ubi idem prorsus ordine jam dicto, dicitur de hostia pro peccato: «Ista, ait, est lex hostiae pro peccato: in loco ubi offertur holocaustum, immolabitur coram Domino, Sanctum sanctorum est: sacerdos qui offert eam, comedet eam in loco sancto.»
Versus 14: Sanguis Super Aurem, Pollicem et Pedem
14. DE SANGUINE HOSTIAE PONET SUPER EXTREMUM AURICULAE DEXTRAE EJUS QUI MUNDATUR, ut mystice significet aurem ejus purgandam esse, itaque praeparandam ad obedientiam legis Dei. Pari modo unguntur manus et pedes, ad promptam et facilem ejusdem legis Dei executionem.
Versus 16-17: Oleum Super Sanguinem
16 ET 17. ASPERGET CORAM DOMINO (coram tabernaculi): QUOD AUTEM RELIQUUM EST OLEI, FUNDET SUPER EXTREMUM AURICULAE, ET SUPER SANGUINEM, qui scilicet adhaeret, seu quo unctae sunt aures et pollices mundandi. Id patet ex Hebraeo, Chaldaeo et Septuaginta; unde vers. 28 clarius id exprimit, cum ait: «In loco sanguinis qui effusus est pro delicto,» q. d. Non in alio loco, vel latere auris, sed directe super eam partem quae tincta est sanguine, fundet et oleum.
Mystice, hac unctione olei quasi orabat sacerdos, ut Deus misereretur sanguinis, id est, vitae et sanguinis leprosi jam mundati et juxta legem purificandi.
Alii אל vertunt hic praeter, id est, partes illae non solum sanguine, sed etiam oleo tingendae erant.
Versus 18: Oleum Super Caput Ejus
18. ET SUPER CAPUT EJUS, ut hoc ritu, puta hac effusione olei, tacite imprecaretur misericordiam Dei super caput ejus; oleum enim est symbolum misericordiae.
Nota: Sicut victimae pro peccato, et pro delicto cedebant sacerdoti, ut dicitur vers. 13: ita et eidem cedebat sextarius olei, excepto eo quod aspergebatur coram altari, et quo tingebatur auris et pollices purificandi: sic et sacerdoti cedebat mincha, excepto pugillo ex qualibet decima, qui cremabatur Domino. Secus erat in hostia pacifica; haec enim maxima ex parte cedebat offerentibus, ut patet ex dictis, cap. II, vers. 3.
Versus 19: Sacrificium Pro Peccato et Holocaustum
19. FACIET SACRIFICIUM PRO PECCATO, q. d. Secundum agnum sacrificabit pro peccato, sicut primum sacrificavit pro delicto, uti dixi vers. 10. Quomodo distinguantur delictum et peccatum, dixi cap. VII, vers. 1.
TUNC IMMOLABIT HOLOCAUSTUM, puta ovem anniculam, de qua dixit vers. 10; prius enim per sacrificium pro peccato et delicto expiari debebat anima, ut deinde purum et gratum Deo offerret holocaustum.
Versus 20: Sensus Allegoricus Trium Oblationum
20. PONET ILLUD IN ALTARI CUM LIBAMENTIS SUIS, puta cum oblatione similae, olei et vini; haec enim sunt libamenta: similia libamenta intellige in sacrificio pro peccato, et pro delicto. Vide Numer. XV, 20.
Allegorice, duo agni et ovis annicula significabant perfectionem sacrificii Christi (animalia enim annicula perfecta sunt, et ad generandum idonea); sed quia mundandus fidem totius SS. Trinitatis profiteri debet, hinc cum tribus oviculis tres decimae offeruntur, eaeque oleo conspersae, quia sacrificium hoc Filii Dei ob compassionem nostram gestum est. Sextarius, utpote una et aequa mensura, significat integritatem et sinceritatem fidei; sanguine Christi et oleo gratiae ejus tingitur auris, ut auditum muniat: et manus, ut actiones: et pedes, ut motus et gressus dirigat et corroboret; denique reliquum super caput effunditur, ut sanctificationem toti corpori praestet, Christumque Domini mundatum efficiat. Ita Isychius.
Versus 21: Provisio Pro Pauperibus
21. QUOD SI PAUPER EST. Pauperi qui mundatur a lepra, praecipit hic Deus, ut pro tribus oviculis offerat agnum pro delicto, et duos turtures aut duos pullos columbae, unum pro peccato, alterum in holocaustum, eo ritu quem in oviculis praescripsit vers. 13.
Versus 30-31: Oblatio Turturis
30 ET 31. ET TURTUREM, SIVE PULLUM COLUMBAE OFFERET, UNUM PRO DELICTO. «Delictum» hic noster Interpres confundit et sumit pro peccato; agnus enim proprie pro delicto, turtur vero non pro delicto, sed pro peccato offerebatur, ut patet ex vers. 22, et ex Hebraeo, Chaldaeo et Septuaginta hic.
Versus 34: Lepra Domorum
34. CUM INGRESSI FUERITIS TERRAM CHANAAN, QUAM EGO DABO VOBIS, SI FUERIT PLAGA LEPRAE IN AEDIBUS. Nam in deserto, ubi hoc tempore peregrinabantur Hebraei, non habebant aedes quae possent infici; sed pelles, vestes et tabernacula, quae si inficerentur lepra, servandae erant etiam in deserto hae leges et caeremoniae circa lepram praescriptae. Unde Numer. V, 2, in deserto jubentur a castris separari leprosi.
SI FUERIT PLAGA. Hebraice, si dedero plagam leprae. Unde patet hanc lepram a Deo fuisse domibus, ob peccata in eis admissa, inflictam; ita Theodoretus, Quaest. XVII. Erat haec lepra domorum non proprie, sed analogice lepra: erat enim qualitas vitiosa in domibus eas arrodens et depascens, uti lepra in homine; unde eam simili modo et caeremonia, qua hominem, legaliter expiari jubet hic Deus. Vide dicta cap. XIII, 47.
Sensus Tropologicus: Corruptio in Congregatione
Tropologice, lepra domus est corruptio fidei, vel morum in aliqua congregatione: hinc ex ea sacerdos et Parochus vasa ejicit, quia quoscumque potest ab illius societate disjungit, ideoque et claudere dicitur domum; caetera eadem sunt cum iis, quae de aliis lepris dicta sunt cap. XIII. Vide Radulphum.
Versus 37: Signa Leprae in Parietibus
37. CUM VIDERIT IN PARIETIBUS ILLIUS QUASI VALLICULAS, PALLORE SIVE RUBORE DEFORMES, ET HUMILIORES SUPERFICIE RELIQUA. Haec signa leprae in domibus eadem sunt quae in homine, cap. XIII, vers. 3. Valliculas vocat fossas, sive cavitates erosas a lepra.
Nota: Pro pallore, Hebraea et Septuaginta habent subvirides.
Versus 39-40: Lapides Infecti Eruendi
39 ET 40. REVERSUSQUE DIE SEPTIMO, ETC., SI INVENERIT CREVISSE LEPRAM, JUBEBIT ERUI LAPIDES. Jubetur hic ut domus leprosae lapides infecti lepra eruantur, et novi pro iis substituantur, utque domus radatur, et nova calce obducatur: hoc facto si postea reversa videatur lepra, jubetur domus tota destrui, et lapides ac ligna projici extra oppidum; sin lepra non revertatur, jubetur vers. 48, purificari domus.
Tropologice, vitiosi ex congregatione sunt ejiciendi, et probi substituendi; si et illi inficiantur, congregatio tota abscindenda et evertenda est.
Sunt qui aedium ab efflorescente nitro erosionem aut cariem leprae nomine a Mose insigniri censent.
Versus 48: Purificatio Domus
48. QUOD SI INTROIENS SACERDOS, VIDERIT LEPRAM (latentem interius) NON CREVISSE (exterius se non extendisse, ac proinde nec apparere, nec esse vere lepram), PURIFICABIT EAM. Idem ritus purificationis praescribitur hic in lepra domus, qui praescriptus est in lepra hominis, vers. 4 et seq.
Versus 52: Purificatio Cum Passere Vivo
52. PURIFICABIT EAM TAM IN PASSERE VIVO, utendo scilicet passere vivo et aspergillo ad expiationem, uti dictum est vers. 6.
Versus 53-54, 56: Lex Omnis Leprae
53, 54 ET 56. ET JURE (rite, legitime) MUNDABITUR. ISTA EST LEX OMNIS LEPRAE (de omni lepra) ET PERCUSSURAE (hebraice נתק netec, id est fractionis; Septuaginta, θραύσεως, id est convulsionis, vel rupturae, q. d. Quando in percussuram, vel ex percussura aut convulsione lepra irrepserit), ET CICATRICIS, quando scilicet in cicatrice ulceris, aut vulneris innata fuerit lepra, uti dictum est cap. XIII, vers. 18: inde enim haec repetit et supplet noster Interpres, quae hic Hebraea subticent et subaudiunt.
Vers. 57. Litt. ad docendum sacerdotem die immundi et die mundi, id est, de iis quae ab eo agenda sunt die, quo declarandum est, sitne impurum aliquid an purum.