Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Hebræi terram sanctam ingressuri numerantur, a viginti annis et supra, per singulas tribus, ut iis terra dividatur.
Textus Vulgatae: Numeri 26:1-65
1. Postquam noxiorum sanguis effusus est, dixit Dominus ad Moysen et Eleazarum filium Aaron sacerdotem: 2. Numerate omnem summam filiorum Israel a viginti annis et supra, per domos et cognationes suas, cunctos qui possunt ad bella procedere. 3. Locuti sunt itaque Moyses et Eleazar sacerdos, in campestribus Moab super Jordanem contra Jericho, ad eos qui erant 4. a viginti annis et supra, sicut Dominus imperaverat, quorum iste est numerus: 5. Ruben primogenitus Israel; hujus filius, Henoch, a quo familia Henochitarum: et Phallu, a quo familia Phalluitarum: 6. et Hesron, a quo familia Hesronitarum: et Charmi, a quo familia Charmitarum. 7. Hae sunt familiæ de stirpe Ruben: quarum numerus inventus est quadraginta tria millia et septingenti triginta. 8. Filius Phallu, Eliab. 9. Hujus filii, Namuel, et Dathan, et Abiram. Isti sunt Dathan et Abiram principes populi, qui surrexerunt contra Moysen et Aaron in seditione Core, quando adversus Dominum rebellaverunt: 10. et aperiens terra os suum devoravit Core, morientibus plurimis, quando combussit ignis ducentos quinquaginta viros. Et factum est grande miraculum, 11. ut, Core pereunte, filii illius non perirent. 12. Filii Simeon per cognationes suas: Namuel, ab hoc familia Namuelitarum: Jamin, ab hoc familia Jaminitarum: Jachin, ab hoc familia Jachinitarum: 13. Zare, ab hoc familia Zareitarum: Saul, ab hoc familia Saulitarum. 14. Hæ sunt familiæ de stirpe Simeon, quarum omnis numerus fuit viginti duo millia ducenti. 15. Filii Gad per cognationes suas: Sephon, ab hoc familia Sephonitarum: Aggi, ab hoc familia Aggitarum: Suni, ab hoc familia Sunitarum: 16. Ozni, ab hoc familia Oznitarum: Her, ab hoc familia Heritarum: 17. Arod, ab hoc familia Aroditarum: Ariel, ab hoc familia Arielitarum. 18. Istæ sunt familiæ Gad, quarum omnis numerus fuit quadraginta millia quingenti. 19. Filii Juda, Her et Onan, qui ambo mortui sunt in terra Chanaan. 20. Fueruntque filii Juda per cognationes suas: Sela, a quo familia Selaitarum: Phares, a quo familia Pharesitarum: Zare, a quo familia Zareitarum. 21. Porro filii Phares: Hesron, a quo familia Hesronitarum: et Hamul, a quo familia Hamulitarum. 22. Istæ sunt familiæ Juda, quarum omnis numerus fuit septuaginta sex millia quingenti. 23. Filii Issachar, per cognationes suas: Thola, a quo familia Tholaitarum: Phua, a quo familia Phuaitarum: 24. Jasub, a quo familia Jasubitarum: Semran, a quo familia Semranitarum. 25. Hæ sunt cognationes Issachar, quarum numerus fuit sexaginta quatuor millia trecenti. 26. Filii Zabulon per cognationes suas: Sared, a quo familia Sareditarum: Elon, a quo familia Elonitarum: Jalel, a quo familia Jalelitarum. 27. Hæ sunt cognationes Zabulon, quarum numerus fuit sexaginta millia quingenti. 28. Filii Joseph per cognationes suas, Manasses et Ephraim. 29. De Manasse ortus est Machir, a quo familia Machiritarum. Machir genuit Galaad, a quo familia Galaaditarum. 30. Galaad habuit filios: Jezer, a quo familia Jezeritarum: et Helec, a quo familia Helecitarum: 31. et Asriel, a quo familia Asrielitarum: et Sechem, a quo familia Sechemitarum: 32. et Semida, a quo familia Semidaitarum: et Hepher, a quo familia Hepheritarum. 33. Fuit autem Hepher pater Salphaad, qui filios non habebat, sed tantum filias, quarum ista sunt nomina: Maala, et Noa, et Hegla, et Melcha, et Thersa. 34. Hæ sunt familiæ Manasse, et numerus earum quinquaginta duo millia septingenti. 35. Filii autem Ephraim per cognationes suas fuerunt hi: Suthala, a quo familia Suthalaitarum: Becher, a quo familia Becheritarum: Thehen, a quo familia Thehenitarum. 36. Porro filius Suthala fuit Heran, a quo familia Heranitarum. 37. Hæ sunt cognationes filiorum Ephraim, quarum numerus fuit triginta duo millia quingenti. 38. Isti sunt filii Joseph per familias suas. Filii Benjamin in cognationibus suis: Bela, a quo familia Belaitarum: Asbel, a quo familia Asbelitarum: Ahiram, a quo familia Ahiramitarum: 39. Supham, a quo familia Suphamitarum: Hupham, a quo familia Huphamitarum. 40. Filii Bela: Hered, et Noeman. De Hered, familia Hereditarum: de Noeman, familia Noemannitarum. 41. Hi sunt filii Benjamin per cognationes suas, quorum numerus fuit quadraginta quinque millia sexcenti. 42. Filii Dan per cognationes suas: Suham, a quo familia Suhamitarum: hæ sunt cognationes Dan per familias suas. 43. Omnes fuere Suhamitæ, quorum numerus erat sexaginta quatuor millia quadringenti. 44. Filii Aser per cognationes suas: Jemna, a quo familia Jemnaitarum: Jessui, a quo familia Jessuitarum: Brie, a quo familia Brieitarum. 45. Filii Brie: Heber, a quo familia Heberitarum: et Melchiel, a quo familia Melchielitarum. 46. Nomen autem filiæ Aser fuit Sara. 47. Hæ sunt cognationes filiorum Aser, et numerus eorum quinquaginta tria millia quadringenti. 48. Filii Nephtali per cognationes suas: Jesiel, a quo familia Jesielitarum: Guni, a quo familia Gunitarum: 49. Jeser, a quo familia Jeseritarum: Sellem, a quo familia Sellemitarum. 50. Hæ sunt cognationes filiorum Nephtali per familias suas, quorum numerus quadraginta quinque millia quadringenti. 51. Ista est summa filiorum Israel, qui recensiti sunt, sexcenta millia et mille septingenti triginta. 52. Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens: 53. Istis dividetur terra juxta numerum vocabulorum in possessiones suas. 54. Pluribus majorem partem dabis, et paucioribus minorem: singulis, sicut nunc recensiti sunt, tradetur possessio: 55. ita dumtaxat ut sors terram tribubus dividat et familiis. 56. Quidquid sorte contigerit, hoc vel plures accipiant, vel pauciores. 57. Hic quoque est numerus filiorum Levi per familias suas: Gerson, a quo familia Gersonitarum: Caath, a quo familia Caathitarum: Merari, a quo familia Meraritarum. 58. Hæ sunt familiæ Levi: Familia Lobni, familia Hebroni, familia Moholi, familia Musi, familia Core. At vero Caath genuit Amram: 59. qui habuit uxorem Jochabed filiam Levi, quæ nata est ei in Ægypto. Hæc genuit Amram viro suo filios, Aaron et Moysen, ac Mariam sororem eorum. 60. De Aaron orti sunt Nadab et Abiu, et Eleazar et Ithamar: 61. quorum Nadab et Abiu mortui sunt, cum obtulissent ignem alienum coram Domino. 62. Fueruntque omnes qui numerati sunt, viginti tria millia generis masculini ab uno mense et supra: quia non sunt recensiti inter filios Israel, nec iis cum ceteris data possessio est. 63. Hic est numerus filiorum Israel, qui descripti sunt a Moyse et Eleazaro sacerdote, in campestribus Moab supra Jordanem, contra Jericho. 64. Inter quos nullus fuit eorum, qui ante numerati sunt a Moyse et Aaron in deserto Sinai. 65. Prædixerat enim Dominus quod omnes morerentur in solitudine. Nullusque remansit ex eis, nisi Caleb filius Jephone, et Josue filius Nun.
Versus 1: Dixit Dominus ad Moysen et Eleazarum
1. Postquam noxiorum (fornicantium cum filiabus Moab et Madian, cap. præced.) sanguis effusus est, dixit Dominus ad Moysen et Eleazarum. — «Dixit,» scilicet per columnam nubis, incubantem ostio tabernaculi, non autem ex propitiatorio et Sancto sanctorum; licet enim Moses illud ingredi posset, quoties de aliquo dubio Deum consulere debebat, tamen Eleazarus pontifex illud non nisi semel in anno, puta in festo Expiationis, ingredi poterat, juxta legem Levit. xvi, 2 et 19.
Versus 2: Numerate Omnem Summam Filiorum Israel
2. Numerate omnem summam filiorum Israel — a viginti annis et supra. — Fuit hic tertius census generalis totius populi: primus enim habitus fuit pro fabrica tabernaculi, Exod. xxx, 12, et xxxviii, 25. Secundus, cum ordinatæ sunt acies ad pugnandum et ad castrametandum, Numer. i et ii: uterque actus est anno secundo ab egressu ex Ægypto, in Sina. Tertius hoc loco factus est, anno quadragesimo, cum jamjam ingressuri essent terram promissam, ut scilicet illa inter tribus congrue pro numero cujusque dividi et distribui posset. Ridiculum enim est, quod ait Rabbi Salomon, Deum hic fecisse, uti facit pastor, qui gregem numerat, quem lupus vastavit, ut ex numero superstitum, sciat quot perierint et raptæ sint.
Quare omnes qui hic numerantur, alii sunt ab iis qui anno secundo numerati sunt, Numer. i et ii; nam omnes illi jam interierant, ob murmur exploratorum in Cadesbarne, de quo cap. xiv, ut patet ex hoc capite, vers. 64.
Præter hos tres, fuit quartus census, sed specialis, primogenitorum et Levitarum, de quo cap. iii, vers. 15 et 40.
A viginti annis et supra, — quia hi soli apti erant ad arma et bella, jamjam cum Chananæis, in ingressu Chanaan, gerenda. Numerantur ergo hic soli bellatores, et hi soli inter se diviserunt terram Chanaan: minores ergo viginti annis, ut non numerantur, nec apti erant ad bella, ita nec terræ Chanaan hæreditatem per se adiverunt, ut patet vers. 53.
Versus 3: Locuti Sunt Itaque Moyses et Eleazar
3. Locuti sunt itaque Moyses et Eleazar, — scilicet id quod dixerat Dominus, ut videlicet disponerent se omnes numerandi per turmas et familias, ut commode possent numerari. Census hic ita videtur peractus, ut primo singularum tribuum familias, deinde singularum familiarum domos, ac denique singularum domorum capita numerarint.
Super Jordanem, — juxta Jordanem: sic dicitur Jesus stans super, id est juxta, eam, imperasse febri, Luc. iv, 39.
Versus 5: Ruben Primogenitus Israel
5. Ruben primogenitus Israel. — In hoc censu servatur ordo vexillorum et acierum, qui constitutus fuit cap. ii; ita tamen ut primum vexillum sit Ruben, cum suis, utpote primogeniti; secundum sit Judæ, qui senior erat cæteris; tertium sit Ephraim, qui ex matre libera, puta ex Rachele, erat prognatus; quartum sit Dan, cum suis, qui ex ancilla, puta Bala, erat genitus.
Versus 10: Et Factum Est Grande Miraculum
10. Et factum est grande miraculum. — Hebraice est, fuerunt in signum, quod Chaldæus, Vatablus et alii ad præcedentia referunt, q. d. Core, Dathan, Abiron, etc., fuerunt in signum, id est fuerunt exemplo aliis filiis Israel, quo ipsi docerentur non esse murmurandum et rixandum contra Mosen et superiores.
Verum, quia sequitur in Hebræo: Et filii Core non sunt mortui, hinc sagacius noster Interpres, videns hæc verba connecti præcedentibus, intellexit signum hoc, tam ad sequentia hæc verba quam ad præcedentia pertinere, sensumque esse, q. d. Core, Dathan et Abiron facti sunt in signum, id est in exemplum, non quale quale, sed portentosum et miraculosum, non tantum ex eo quod terra absorbuit eos, sed etiam ex eo quod, Core pereunte, filii ejus non perierunt, sed penduli in aere hæserunt, quia scilicet patris rebellioni non consenserunt. Per miraculum enim servatos esse filios Core patet, ex eo quod omnino videantur tunc fuisse cum patre Core in tabernaculo, æque ut filii Dathan et Abiron, qui cum parentibus perierunt; cum enim Moses adiit eos, omnes filii et famuli eorum, domum ad rem et litem tantam confluxerunt, nec parentes passi fuissent, filios in hoc schismate a se avelli, aut domo abire.
De hoc miraculo, et de hisce Core filiis, dixi cap. xvi, 31.
Versus 12: Filii Simeon
12. Filii Simeon — Genes. xlvi, 10, et Exod. vi, 15, numerantur sex filii Simeonis; hic vero et I Paralip. iv, 24, tantum quinque numerantur: omittitur enim Ahod sextus, quia mortuus est sine liberis: unde non habuit familiam nec sortem in terra Chanaan. Rursum, filius ejus primus, qui hic vocatur Namuel, in Genesi et Exodo vocatur Jamuel; et qui ibi vocatur Sohar, hic vocatur Zare; ex Hebræo enim צהר Sohar, per metathesin, simulque mutando litteram tsade in affinem zain, fit זרח zerach sive zare; sic in aliis nominibus similis est variatio: qui enim hic, vers. 30, vocatur Iezer, Josue xvii, 2, vocatur Abiezer, et qui hic, vers. 24, vocatur Iasub, alibi vocatur Iob.
Nota hic valde decrevisse tribum Simeonis; nam in censu priore, qui actus est anno secundo, numerata sunt capita hujus tribus 59 millia et trecenta, ut patet Numer. ii, 13: hic vero tantum numerantur viginti duo millia et ducenta: diminuta ergo fuit tribus 37 millibus et centum capitibus, quod plerique tribuunt ultimæ plagæ, ob fornicationem cum Madianitis immissæ, cap. xxv, 9, quæ maxime in hanc tribum sævierat, eo quod ex ea plurimi ducem suum Zambri, quem Phineés occidit, secuti, cum Madianitis fornicati sint; idque satis insinuatur cap. præced., vers. ult., ubi jubet Deus invadi Madianitas ob insidias et scelus Cozbi, cum qua fornicatus est Zambri. Ita Abulensis.
Hinc rursum, tribus Simeon, utpote exigua, juncta fuit cum tribu Juda, atque in ejus sorte sortem suam accepit, ut patet Josue xix, 9. Tribus enim Juda fuit maxima et validissima: continebat enim capita 76,500, ut patet vers. 22. Post Juda numerosissima fuit tribus Dan, 64,400 capitum, vers. 43; post Dan fuit Issachar, capitum 64,300, vers. 25, etc.
Versus 38: Filii Benjamin
38. Filii Benjamin. — Hic tantum numerantur quinque filii Benjamin, cum tamen decem habuerit, ut patet Genes. xlvi, 21. Quinque ergo reliqui ejus filii mortui sunt sine liberis, aut in posteris eorum familia interiit.
Versus 44: Jessui et Jessuitae
44. Jessui, a quo familia Jessuitarum. — Hoc loco nuper quidam apposite obstruxit os ignorantis hæretici, more solito Societatem Jesu et Jesuitas abominantis, eo quod nomen eorum non inveniretur in sacris Bibliis.
Versus 53: Istis Dividetur Terra
53. Istis dividetur terra, juxta numerum vocabulorum, in possessiones suas. — Ut scilicet pro numero familiarum et capitum quæ diversa solet habere vocabula, id est nomina, terra dividatur et possideatur a singulis: est metonymia, vocabulum enim sive nomen sumitur pro re, sive persona nominata.
Versus 54: Singulis Tradetur Possessio
54. Singulis, sicut nunc recensiti sunt, tradetur possessio. — «Singulis,» scilicet tum hominibus, tum tribubus, tum familiis, tum potius capitibus familiarum (hoc enim magis consonat textui Hebræo), ut ipsi ulterius in singulos suæ familiæ, qui viginti annorum sunt, sortem acceptam dividant.
Versus 57: Filii Levi
57. Hic quoque est numerus filiorum Levi, per familias suas. — Hic tantum numerantur quinque familiæ Levi, cum fuerint octo, ut patet Exod. vi, 17, 18, 19, et I Paralip. xxiii et seq., quia præcipuas tantum hic recenset; hic enim familiæ Leviticæ ex professo non numerantur, uti cæteræ, eo quod non essent accepturæ sortem cum aliis tribubus in Chanaan, ut dicitur vers. 62.
Versus 62: Viginti Tria Millia Levitarum
62. Fueruntque omnes (Levitæ) qui numerati sunt, viginti tria millia, generis masculini, ab uno mense et supra. — Nota: Ex eo quod jusserat Dominus, cap. iii, 41 et 43, commutari primogenitos Hebræorum in Levitas unius mensis et supra, idque ad paucitatem Levitarum multitudini primogenitorum adæquandam, et simul ad dignitatem Levitarum declarandam: hac de causa jubet hic eos rursum numerari ab uno mense et supra, tanquam suos, utpote qui olim eadem ætate servierant redemptioni primogenitorum; nam qui necdum mensem expleverant, non serviebant redemptioni huic, unde non censebantur Levitæ, nec ad Deum pertinebant, ac proinde hic non numerantur. Tribus Levi parum fuit propagata; paucissima enim inter omnes tribus habuit capita, tam in hoc censu quam in priore, Numer. cap. iii, 43.
Versus 65: Solus Caleb et Josue Remanserunt
65. Nullusque remansit ex eis nisi Caleb filius Jephone, et Josue filius Nun. — Excipe Levitas; nam ex eis supererant Moses, Eleazar, Ithamar, et forte multi alii qui numerati fuerant in Sina, et maturæ ætatis erant tempore exploratorum, facileque superabant annum vigesimum. Caleb hoc tempore erat 78 annorum, ut colligitur ex Josue xiv, 7. Josue vero ut minimum erat 83 annorum. Nam hæc omnia gesta sunt anno quadragesimo, et ultimo peregrinationis Hebræorum in deserto, quo mortuus est Moses, cui statim successit Josue, qui ut summum præfuit populo 27 annis: mortuus est autem Josue anno ætatis 110, ut patet Josue cap. ult., 29. Deme ab his 110 annis vitæ, annos 27 principatus ejus, habebis 83, ejus annum jam dictum, quo mortuus est Moses, ipseque Mosi in ducatu successit.
Hinc patet hisce 38 annis, emortuis patribus totidem plene filios succrevisse, qui vigesimum annum complentes vel superantes, apti erant ad bella. Nam in hoc censu inventa sunt bellatorum sexcenta millia, et mille septingenti triginta, ut dicitur vers. 51; in priore vero censu, ante 38 annos initio, inventa sunt bellatorum sexcenta tria millia, quingenti et quinquaginta, ut dicitur cap. i, 46. Prior ergo census superat hunc tantum mille octingentis et viginti capitibus.
De Lege Haereditatis
Dico a vigesimo anno, quia minores anno vigesimo non adibant hæreditatem in Chanaan jure proprio, sed alieno, scilicet paterno, si pater esset mortuus: unde sicut pater, si vixisset, tantum habuisset jus ad unam sortem, ita hi filii, licet multi essent, tamen ad unam tantum sortem, quæ patris eorum fuisset, jus habebant, idque ad hoc ut haberent unde viverent, ne fratribus essent oneri, et ut nomen eorum non periret de stirpe sua. Ita Abulensis, Quæst. x.
Singulæ ergo filiæ, in patris sui sortem divisam et sibi attributam succedentes, ex filiis, qui ex se nascebantur, aliquem nomine patris sui nuncupabant; isque in ejus hæreditatem succedebat; alii vero filii mariti et nomen et hæreditatem cernebant, eamque æqualiter dividebant. Excipio primogenitos. Hi enim duplicem adibant hæreditatis portionem, ut patet Deuteron. xxi, 17. Hæc intellige de hæreditate proprie dicta, seu de bonis immobilibus; nam de mobilibus Hebræi disponere poterant ad libitum, eaque dare filiabus, non masculis, uti passim ex iis dotem consignabant filiabus. Plura de juribus successionum apud Hebræos vide apud Abulensem hic.