Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Sorte datur, vers. 1, tribui Simeon sua Chananaae portio, ac tribui Zabulon, vers. 10, mox Issachar, vers. 17, deinde Aser, vers. 24, ac Nephthali, vers. 31, et Dan, vers. 40. Denique, vers. 49, ipsi Josue datur Thamnath Sare, quam petierat.
Textus Vulgatae: Josue 19:1-51
1. Et egressa est sors secunda filiorum Simeon per cognationes suas, fuitque haereditas 2. eorum in medio possessionis filiorum Juda: Bersabee et Sabee et Molada, 3. et Hasersual, Bala et Asem, 4. et Eltholad, Bethul et Harma, 5. et Siceleg et Bethmarchaboth et Hasersusa, 6. et Bethlebaoth et Sarohen; civitates tredecim, et villae earum. 7. Ain et Remmon et Athar et Asan: civitates quatuor, et villae earum; 8. omnes viculi per circuitum urbium istarum usque ad Baalath Beer Ramath contra Australem plagam. Haec est haereditas filiorum Simeon juxta cognationes suas. 9. In possessione et funiculo filiorum Juda: quia major erat; et idcirco filii Simeon possederunt in medio haereditatis eorum. 10. Ceciditque sors tertia filiorum Zabulon per cognationes suas: et factus est terminus possessionis eorum usque Sarid. 11. Ascenditque de Mari et Merala, et pervenit in Debbaseth, usque ad torrentem qui est contra Jeconam. 12. Et revertitur de Sared contra Orientem in fines Ceseleth-thabor; et egreditur ad Dabereth, ascenditque contra Japhie, 13. et inde pertransit usque ad Orientalem plagam Gethhopher et Thacasin: et egreditur in Remmon, Amthar et Noa. 14. Et circuit ad Aquilonem Hanathon: suntque egressus ejus Vallis Jephtahel, 15. et Catheth et Naadol et Semeron et Jedala et Bethlehem: civitates duodecim, et villae earum. 16. Haec est haereditas tribus filiorum Zabulon per cognationes suas, urbes et viculi earum. 17. Issachar egressa est sors quarta per cognationes suas. 18. Fuitque ejus haereditas, Jezrael et Casaloth et Sunem, 19. et Hapharaim et Seon, et Anaharath, 20. et Rabboth et Cesion, Ahes, 21. et Rameth, et Engannim, et Enhadda, et Bethpheses. 22. Et pervenit terminus ejus usque Thabor et Sehesima et Bethsames; eruntque exitus ejus Jordanis: civitates sedecim, et villae earum. 23. Haec est possessio filiorum Issachar per cognationes suas, urbes et viculi earum. 24. Ceciditque sors quinta tribui filiorum Aser per cognationes suas: 25. fuitque terminus eorum Halcath et Chali et Beten et Axaph, 26. et Elmelech et Amaad et Messal; et pervenit usque ad Carmelum maris et Sihor et Labanath. 27. Ac revertitur contra Orientem Bethdagon: et pertransit usque Zabulon et vallem Jepthahel contra Aquilonem in Bethemec et Nehiel. Egrediturque ad laevam Cabul, 28. et Abran et Rohob et Hamon et Cana, usque ad Sidonem magnam. 29. Revertiturque in Horma usque ad civitatem munitissimam Tyrum, et usque Hosa; eruntque exitus ejus in mare de funiculo Achziba, 30. et Amma et Aphec et Rohob: civitates viginti duae, et villae earum. 31. Haec est possessio filiorum Aser per cognationes suas, urbesque et viculi earum. 32. Filiorum Nephthali sexta sors cecidit per familias suas; 33. et coepit terminus de Heleph et Elon in Saananim, et Adami, quae est Neceb, et Jebnael usque Lecum: et egressus eorum usque ad Jordanem, 34. revertiturque terminus contra Occidentem in Azanotthabor, atque inde egreditur in Hucuca, et pertransit in Zabulon contra Meridiem, et in Aser contra Occidentem, et in Juda ad Jordanem contra ortum solis: 35. civitates munitissimae, Assedim, Ser, et Emath, et Reccath, et Cenereth, 36. et Edema, et Arama, Asor, 37. et Cedes et Edrai, Enhasor, 38. et Jeron et Magdalel, Horem et Bethanath, et Bethsames: civitates decem et novem, et villae earum. 39. Haec est possessio tribus filiorum Nephthali per cognationes suas, urbes et viculi earum. 40. Tribui filiorum Dan per familias suas egressa est sors septima: 41. et fuit terminus possessionis ejus Saraa et Esthaol, et Hirsemes, id est, civitas Solis. 42. Selebin et Aialon et Jethela, 43. Elon et Themna et Acron, 44. Elthece, Gebbethon et Balaath, 45. et Jud, et Bane, et Barach, et Gethremmon: 46. et Mejarcon et Arecon, cum termino qui respicit Joppen, 47. et ipso fine concluditur. Ascenderuntque filii Dan, et pugnaverunt contra Lesem, ceperuntque eam, et percusserunt eam in ore gladii, et possederunt, et habitaverunt in ea, vocantes nomen ejus Lesem Dan, ex nomine Dan patris sui. 48. Haec est possessio tribus filiorum Dan per cognationes suas, urbes et viculi earum. 49. Cumque complesset sorte dividere Terram singulis per tribus suas, dederunt filii Israel possessionem Josue filio Nun in medio sui, 50. juxta praeceptum Domini, urbem quam postulavit, Thamnath Saraa in monte Ephraim: et aedificavit civitatem, habitavitque in ea. 51. Hae sunt possessiones, quas sorte diviserunt Eleazar sacerdos et Josue filius Nun, et principes familiarum ac tribuum filiorum Israel, in Silo, coram Domino ad ostium tabernaculi testimonii, partitique sunt Terram.
Versus 1: Sors Simeon in Medio Judae
1. FUITQUE HEREDITAS EORUM (Simeonitarum) IN MEDIO POSSESSIONIS FILIORUM JUDA. — R. Salomon asserit Simeonitas in sortitione duodecim tribuum in Terra sancta fuisse praeteritos, eo quod Jacob maledicens Simeoni dixerit de eo et Levi: «Dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Israel,» Gen. XLIX, 7; quare Simeonitas fuisse exsortes haereditatis, sed reliquas tribus jecisse sortem quaenam illos in se reciperet; ac sortem cecidisse super tribum Juda: hanc ergo eos intra se recepisse, sed aegre et coacte, ideoque eos a se expulisse sub Davide, idque colligit ex Paral. IV, 31. Verum haec sunt mera commenta, imo errores S. Scripturae repugnantes, quae hic expresse asserit, Simeonitis aeque ac aliis tribubus sorte portionem suam in Chananaea obtigisse. Quod ergo hic dicuntur ipsi sortem recepisse in medio filiorum Juda, sic accipe, quod fors eorum contermina fuerit sorti tribus Juda, illique immissa; quodque tribus Juda, cum nimis laxa haberet terrarum spatia, quam ut omnia excolere et contra feras tueri posset, partem eorum cesserit tribui Simeonis. Haec enim caeteris tribubus erat minor, minusque numerosa. Nam in ultimo censu in ea duntaxat numerati sunt 22200. Porro oraculum Jacob non favet R. Salomoni, sed aliud intendit, uti ostendi Genes. XLIX, 7. Ita Masius et alii.
Versus 11: Torrens Qui Est Contra Jeconam
11. AD TORRENTEM QUI EST CONTRA JECONAM. — Verisimiliter Masius opinatur torrentem hunc esse juxta limites Sidoniorum, quem Pagida vel Belum historici nominant, qui arenam vehit, ex qua optima conflantur vitra, teste Plinio lib. V, cap. XIX, et lib. XXXVI, cap. XXVI; Josepho, lib. II Belli, cap. IX; Tacito, lib. V; Strabone, lib. XVI, et Guilielmo Tyrio, lib. XIII Belli sacri, cap. III.
Versus 13: Amthar — Nomen Proprium an Epitheton?
13. AMTHAR. — Sic et Septuaginta vocem Hebraeam המתאר hammetoar, ut nomen proprium urbis accipiunt. Symmachus vero accipit ut nomen appellativum, et epithetum Remmon; unde vertit, Remmon inclytam. Chaldaeus, Masius, Vatablus, Pagninus, Arias, R. David et Rabbi Salomon vertunt, quae gyratur vel circumflectitur in Noa.
Versus 26: Duo Montes Carmeli
26. ET PERVENIT USQUE AD CARMELUM MARIS. — Additur to maris, quia duo erant montes Carmeli in Terra sancta, unus in tribu Aser adjacens mari Mediterraneo, alter in tribu Juda, cujus incola fuit Nabal maritus Abigail.
Versus 27: Beth Dagon — Domus Dagon
27. BETH DAGON, — id est, domus Dagon, quia scilicet in hac urbe colebatur Dagon forma piscis, vel potius Sirenis. Unde Serarius in Judic. cap. XVI, Quaest. XXIII, opinatur Dagon fuisse Venerem, de quo plura I Reg. V, 2.
Versus 35: Cenereth et Mare Galilaeae
35. CENERETH. — Ab hac urbe nomen accepit lacus Genezareth, sive mare Galilaeae illi adjacens. Masius et Arias censent Cenereth esse illam, quae postea in gratiam Tiberii Caesaris dicta est Tiberias. Alii volunt esse Capharnaum.
Versus 47: Expugnatio Lesem
47. ASCENDERUNTQUE FILII DAN, ET PUGNAVERUNT CONTRA LESEM. — Id post mortem Josue factum, ut fuse narratur Judic. cap. XVIII, 1 et sequent. Hinc patet hunc librum non esse scriptum a Josue; vel potius ab eo qui illum digessit et edidit, multa illi fuisse inserta et addita, ut sunt illa cap. XV, vers. 14 et ult., et cap. XVII, vers. 12 et 13, etc.
Versus 49: Modestia Josue in Accipiendo Portione Sua
49. DEDERUNT FILII ISRAEL POSSESSIONEM JOSUE. — Nota hic et mirare modestiam ducis Josue; nam qui primo omnibus aliis sortes divisit, suam ultimus accepit. Rursum ipse noluit sortem sibi jaci uti aliis, sed datum a populo suscepit. Nimirum Josue fuit typus Jesu Christi, qui cum primus esset omnium, imo α et ω, pro nobis factus est virorum novissimus, Isaiae LIII, 3.
Versus 50: Thamnath Saraa — Urbs Quam Josue Postulavit
50. JUXTA PRAECEPTUM DOMINI. — Hoc praeceptum Num. XIV, 24, non exprimitur, sed hic suppletur. Hinc ergo liquet Deum praecepisse ut Josue daretur illa portio terrae, quam ipse optaret. Si enim Deus ibidem jussit dari Calebo Hebronem, cur non et socio ejus Josue, qui Calebum superavit, fuitque dux et princeps populi? idque satis insinuat Caleb, cum hic cap. XIV, vers. 6, ait ad Josue: «Nosti quid locutus sit Dominus ad Moysen hominem Dei de me et te in Cadesbarne.»
tam fuisse, quod ipse possessionum omnium distributor sibi montosa et saxosa loca delegisset. Atque hac in re Josue fuit typus Jesu Christi, qui cum dives esset, et Rex gloriae, pro nobis minor et pauperior fieri voluit, ut nos sua paupertate ditaret, et sua vilitate exaltaret. Ita Origenes, homil. 24; Theodoretus, Quaest. XVII; Masius, Arias et alii.
Notent et imitentur hoc Josue exemplum Principes, Principumque consiliarii, Praefecti et Praesides, uti nostro aevo fecit Thomas Morus Angliae Cancellarius, qui a prima aetate magnis in republica muneribus perfunctus, cum familiam haberet amplam, tamen tota vita annuum censum non auxit ultra septuaginta aureos, uti narrat Stapletonius in ejus Vita, cap. III et VIII.
URBEM QUAM POSTULAVIT: THAMNATH SARAA IN MONTE EPHRAIM. — Petiit Josue hanc urbem, tum ut inter contribules suos in tribu sua Ephraim habitaret, tum modestiae causa. Nam urbs haec Thamnath cognominata est «Saraa,» ab ariditate et inutilitate loci: Thamnath Saraa enim Hebraice idem est quod figura diffluens, vel inutilis; vel, ut alii, imago superfluitatis aut foetoris; vel, ut Pagninus, numerabis residuum; quasi Josue occuparit id quod aliis omnibus erat residuum et inutile; sicut S. Ludovicus, S. Hedwygis, S. Elisabeth humilitatis et devotionis studio, saepe comedebant reliquias mensae pauperum quos alebant. Elegit ergo Josue ultimus omnium urbem deteriorem et incultam, inter montana et aspera loca sitam, ducibusque ac magistratibus insigne continentiae et paupertatis exemplum reliquit, fecitque illud monitum Ecclesiastici cap. XXXII, 1: «Rectorem te posuerunt? noli extolli; esto unus in illis quasi unus ex ipsis. Curam illorum habe, et sic confide, et omni cura tua explicita (id est, finita) recumbe.» Sane S. Hieronymus in Epitaph. S. Paulae, scribit ipsam, cum Josue monumentum viseret, demira-
ET AEDIFICAVIT CIVITATEM, — id est, jam aedificatam instauravit, auxit, ornavit.
Versus 51: Divisio Terrae Completa
51. PARTITIQUE SUNT TERRAM, — id est, partiri dederunt, partitionem finierunt. Hebraice enim est, et finierunt a dividenda terra. Septuaginta pro vaiecalu, id est, et finierunt, aliis punctis, per metathesin legentes וילכו vaielchu, vertunt, et abierunt a dividenda terra, ad eam incolendam et excolendam. Omnia ergo eodem redeunt.