Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Debbora cum Barac canticum victoriae canit de strage Sisarae.
Hoc canticum non tantum poeticum, sed et propheticum spiritum spirat; quare illud compositum videtur a Debbora prophetissa, quae ipsum deinde publice cum Barac cecinit. Ita Abulensis, Dionysius, Arias, Cajetanus, Serarius, Salianus et alii.
Quinque habet partes: prima, vers. 3, laudat Deum ut primarium auctorem tantae victoriae; secunda, vers. 9, laudat Naphthalitas, Zabulonitas, Issacharitas et alios, omnesque creaturas quae Deo victori cooperatae sunt; tertia, vers. 17, culpat Galaaditas, Danitas et reliquos qui ab hoc bello metu Sisarae se subtraxerunt; quarta, vers. 24, benedicit Jahel, quae Sisaram occidit; quinta, vers. 28, poetice repraesentat lamentationem matris Sisarae.
Textus Vulgatae: Judicum 5:1-31
1. Cecineruntque Debbora et Barac filius Abinoem in die illa, dicentes: 2. Qui sponte obtulistis de Israel animas vestras ad periculum, benedicite Domino. 3. Audite, reges; auribus percipite, principes: ego sum, ego sum quae Domino canam; psallam Domino Deo Israel. 4. Domine, cum exires de Seir, et transires per regiones Edom, terra mota est, coelique ac nubes distillaverunt aquis. 5. Montes fluxerunt a facie Domini, et Sinai a facie Domini Dei Israel. 6. In diebus Samgar filii Anath, in diebus Jahel, quieverunt semitae, et qui ingrediebantur per eas, ambulaverunt per calles devios. 7. Cessaverunt fortes in Israel, et quieverunt, donec surgeret Debbora, surgeret mater in Israel. 8. Nova bella elegit Dominus, et portas hostium ipse subvertit: clypeus et hasta si apparuerint in quadraginta millibus Israel. 9. Cor meum diligit principes Israel: qui propria voluntate obtulistis vos discrimini, benedicite Domino. 10. Qui ascenditis super nitentes asinos, et sedetis in judicio, et ambulatis in via, loquimini. 11. Ubi collisi sunt currus et hostium suffocatus est exercitus, ibi narrentur justitiae Domini et clementia in fortes Israel: tunc descendit populus Domini ad portas et obtinuit principatum. 12. Surge, surge, Debbora, surge, surge, et loquere canticum; surge, Barac, et apprehende captivos tuos, fili Abinoem. 13. Salvatae sunt reliquiae populi; Dominus in fortibus dimicavit. 14. Ex Ephraim delevit eos in Amalec, et post eum ex Benjamin in populos tuos, o Amalec: de Machir principes descenderunt, et de Zabulon qui exercitum ducerent ad bellandum. 15. Duces Issachar fuere cum Debbora, et Barac vestigia sunt secuti, qui quasi in praeceps ac in barathrum se discrimini dedit: Ruben contra se diviso, magnanimorum reperta est contentio. 16. Quare habitas inter duos terminos, ut audias sibilos gregum? Ruben contra se diviso, magnanimorum reperta est contentio. 17. Galaad trans Jordanem quiescebat, et Dan vacabat navibus: Aser habitabat in littore maris, et in portubus morabatur. 18. Zabulon vero et Nephthali obtulerunt animas suas morti in regione Merom. 19. Venerunt reges et pugnaverunt; pugnaverunt reges Chanaan in Thanac juxta aquas Mageddo, et tamen nihil tulere praedantes. 20. De coelo dimicatum est contra eos: stellae manentes in ordine et cursu suo adversus Sisaram pugnaverunt. 21. Torrens Cison traxit cadavera eorum, torrens antiquitatis, torrens Cison: conculca, anima mea, robustos. 22. Ungulae equorum ceciderunt, fugientibus impetu, et per praeceps ruentibus fortissimis hostium. 23. Maledicite terrae Meroz, dixit Angelus Domini; maledicite habitatoribus ejus, quia non venerunt ad auxilium Domini, in adjutorium fortissimorum ejus. 24. Benedicta inter mulieres Jahel uxor Haber Cinaei, et benedicatur in tabernaculo suo. 25. Aquam petenti lac dedit, et in phiala principum obtulit butyrum. 26. Sinistram manum misit ad clavum, et dexteram ad fabrorum malleum; percussitque Sisaram, quaerens in capite vulneri locum, et tempus valide perforans. 27. Inter pedes ejus ruit; defecit et mortuus est; volvebatur ante pedes ejus, et jacebat exanimis et miserabilis. 28. Per fenestram respiciens, ululabat mater ejus; et de coenaculo loquebatur: Cur moratur regredi currus ejus? Quare tardaverunt pedes quadrigarum illius? 29. Una sapientior caeteris uxoribus ejus, haec socrui verba respondit: 30. Forsitan nunc dividit spolia, et pulcherrima feminarum eligitur ei; vestes diversorum colorum Sisarae traduntur in praedam, et supellex varia ad ornanda colla congeritur. 31. Sic pereant omnes inimici tui, Domine; qui autem diligunt te, sicut sol in ortu suo splendet, ita rutilent. Quievitque terra per quadraginta annos.
Versus 2: Qui sponte obtulistis animas vestras
QUI SPONTE OBTULISTIS ANIMAS VESTRAS AD PERICULUM (euntes ad formidolosum bellum contra potentissimum Sisaram), BENEDICITE DOMINO — qui nobis hanc insignem victoriam de Sisara dedit. Hebraice est biphraa perahot, quod Pagninus, Cajetanus et Arias vertunt: cum vindicaverit vindictas in Israel, cum populus sponte se obtulerit, benedicite Domino. Genuinius ex Hebraeo: vos qui liberastis plenarieque in libertatem restituistis Israelem, sponte vos offerentes bello cum Sisara: Benedicite Domino, qui vos de eo triumphare fecit. Hebraicum enim para est nudare, solvere, liberare.
Versus 3: Audite, reges
AUDITE, REGES — haec prodigiosa Dei proelia, ut eum agnoscatis, timeatis et adoretis.
Versus 6: In diebus Samgar et Jahel
QUIEVERUNT SEMITAE, ET QUI INGREDIEBANTUR PER EAS, AMBULAVERUNT PER CALLES DEVIOS. — Ante hoc bellum cum Sisara, viae publicae cessarunt; id est viatores non audebant publicis viis uti metu praesidiorum et latronum Chananaicorum, sed ambulabant per calles devios et tortuosos. Jahel hic memoratur quia praecipuum instrumentum hujus victoriae fuit, occidens Sisaram.
Versus 7: Donec mater surrexit in Israel
Id est Debbora, quae instar matris curavit, nutrivit et protexit populum Israel. Debbora typus est Beatae Virginis Mariae, quae est Mater Ecclesiae et omnium fidelium.
Versus 12: Surge, Debbora; surge, Barac
Canticum excitat Debboram et Barac ut celebrent et proclament victoriam cantico laetitiae.
Versus 13: Reliquiae populi salvatae sunt
SALVATAE SUNT RELIQUIAE POPULI; DOMINUS IN FORTIBUS DIMICAVIT — id est cum fortibus Israelitis. Quamvis numero pauci prae vastissimo exercitu Sisarae, reliquiae fidelium Dei virtute salvatae sunt.
Versus 14: Ex Ephraim delevit eos in Amalec
Hic versus recenset tribus quae bello interfuerunt. Ex Ephraim et Benjamin venerunt bellatores; ex Machir (id est Manasse, quia Machir fuit filius Manassis) descenderunt principes; ex Zabulon duces militares.
Versus 15: Ruben contra se divisus
Duces Issachar fuere cum Debbora, et secuti sunt vestigia Barac, qui quasi in praeceps se discrimini dedit. Ruben autem contra se divisus — id est cum Rubenitae inter se deliberarent an ad bellum irent necne — magnanimorum reperta est contentio. Alii bellare volebant, alii greges suos pascere malebant.
Versus 17: Galaad, Dan, Aser
Hae tribus culpantur quod bello non interfuerint. Galaad (id est tribus Gad) trans Jordanem quiescebat; Dan navibus vacabat; Aser in littore maris habitabat et in portubus morabatur. At Zabulon et Nephthali obtulerunt animas suas morti in regione Merom — hi singulari laude celebrantur, utpote qui bellum sustinuerunt.
Versus 20: Stellae adversus Sisaram pugnaverunt
STELLAE MANENTES IN ORDINE ET CURSU SUO ADVERSUS SISARAM PUGNAVERUNT — id est stellae, quae olim jussu Josue steterant, nunc manentes in suo ordine et cursu, procellas, grandinem et fulgura in exercitum Sisarae immittendo auxiliatae sunt. Rabbi Salomon respondet stellas e coelo terram calefecisse, itaque arma ferrea Chananaorum ita excaluisse ut ea ferre non possent, insilierintque in torrentem Cison ut se refrigerarent, ibique submersi sunt.
Versus 21: Torrens Cison
TORRENS CISON TRAXIT CADAVERA EORUM, TORRENS ANTIQUITATIS, TORRENS CISON: CONCULCA, ANIMA MEA, ROBUSTOS. — Torrens Cison, pluviis a Deo immissis tumefactus, cadavera fugientium Chananaorum abstulit. Debbora animam suam excitat ad conculcandos robustos hostes, gaudens de victoria Dei.
Versus 23: Maledicite terrae Meroz
MALEDICITE TERRAE MEROZ, DIXIT ANGELUS DOMINI. — Quis fuit hic Angelus? Nonnulli dicunt fuisse ipsum Barac, vocatum angelum (id est nuntium) Domini. Alii putant fuisse Debboram. Sed plane et genuie Abulensis censet fuisse verum Angelum, scilicet Michaelem, qui huic praelio praefuit quasi princeps et protector Israelis (Dan. x). Arias censet fuisse Angelum qui hoc canticum Debborae suggesserit et dictaverit: probabile autem est eumdem fuisse qui praelio praefuit, scilicet S. Michaelem.
QUIA NON VENERUNT AD AUXILIUM DOMINI — pugnantis per fideles suos Hebraeos contra impios Chananaeos. Quisque enim tenetur patriam et Rempublicam vocatus defendere.
Versus 24: Benedicta inter mulieres Jahel
Hebraice minnashim, id est ex mulieribus, vel prae omnibus mulieribus, Jahel. Hinc Gabriel Archangelus suam salutationem qua salutavit Beatam Virginem, Luc. i, desumpsit, dicens: «Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu inter mulieres.» Fuit enim Jahel typus Beatae Virginis, ut dixi cap. iv, vers. 28.
Versus 25: Aquam petenti lac dedit
AQUAM PETENTI LAC DEDIT (ut eum sopiret, itaque dormientem occideret), ET IN PHIALA PRINCIPUM (id est in phiala splendida et eximia, ex qua principes bibere solent) OBTULIT BUTYRUM — id est lac pingue et crassum; ex hac enim lactis pinguedine, dum agitatur, coagulatur et fit butyrum. Jahel enim non butyrum, sed lac sitienti Sisarae dedit. Est catachresis.
Versus 28: Mater Sisarae
PER FENESTRAM RESPICIENS, ULULABAT MATER EJUS. — Debbora poetice depingit angorem et falsas spes matris Sisarae, quae per fenestram prospicit exspectans filii sui triumphalem reditum, quaerens cur currus ejus moretur. Una ex feminis ejus falsa consolatione respondet: forte nunc spolia dividit et pulcherrimas captivas eligit. Haec scena poetica potenter contrastum ponit inter superba hostium exspectata et realitatem judicii Dei.
Versus 31: Quievit terra quadraginta annis
SIC PEREANT OMNES INIMICI TUI, DOMINE; QUI AUTEM DILIGUNT TE, SICUT SOL IN ORTU SUO SPLENDET, ITA RUTILENT. — Canticum concluditur oratione ut omnes inimici Dei pereant, et qui eum diligunt sicut sol in ortu suo splendeant. QUIEVITQUE TERRA PER QUADRAGINTA ANNOS — sub judicio Barac, quo tempore Israel pace fruitus est post cladem Jabin et Sisarae.