Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Joab per Thecuitis blandiloquentiam Absalomum reconciliat Davidi, sed ita ut ipse eum ad conspectum non admittat. Deinde, vers. 25, describitur Absalomi pulchritudo, caesaries, proles ac succensio segetum Joab; qua re excitus Joab eum ad Davidis osculum admitti procurat.
Textus Vulgatae: II Regum 14:1-33
1. Intelligens autem Joab filius Sarviae, quod cor regis versum esset ad Absalom, 2. misit Thecuam, et tulit inde mulierem sapientem; dixitque ad eam: Lugere te simula, et induere veste lugubri, et ne ungaris oleo, ut sis quasi mulier jam plurimo tempore lugens mortuum. 3. Et ingredieris ad regem, et loqueris ad eum sermones hujuscemodi. Posuit autem Joab verba in ore ejus. 4. Itaque cum ingressa fuisset mulier Thecuitis ad regem, cecidit coram eo super terram et adoravit, et dixit: Serva me, rex. 5. Et ait ad eam rex: Quid causae habes? Quae respondit: Heu, mulier vidua ego sum; mortuus est enim vir meus. 6. Et ancillae tuae erant duo filii; qui rixati sunt adversum se in agro, nullusque erat qui eos prohibere posset; et percussit alter alterum, et interfecit eum. 7. Et ecce consurgens universa cognatio adversum ancillam tuam, dicit: Trade eum qui percussit fratrem suum, ut occidamus eum pro anima fratris sui quem interfecit, et deleamus haeredem; et quaerunt extinguere scintillam meam quae relicta est, ut non supersit viro meo nomen et reliquiae super terram. 8. Et ait rex ad mulierem: Vade in domum tuam, et ego jubebo pro te. 9. Dixitque mulier Thecuitis ad regem: In me, domine mi rex, sit iniquitas, et in domum patris mei; rex autem et thronus ejus sit innocens. 10. Et ait rex: Qui contradixerit tibi, adduc eum ad me, et ultra non addet ut tangat te. 11. Et ait illa: Recordetur rex Domini Dei sui, ut non multiplicentur proximi sanguinis ad ulciscendum, et nequaquam interficiant filium meum. Qui ait: Vivit Dominus, quia non cadet de capillis filii tui super terram. 12. Dixit ergo mulier: Loquatur ancilla tua ad dominum meum regem verbum. Et ait: Loquere. 13. Dixitque mulier: Quare cogitasti hujuscemodi rem contra populum Dei? et locutus est rex verbum istud, ut peccet, et non reducat ejectum suum? 14. Omnes morimur, et quasi aquae dilabimur in terram, quae non revertuntur; nec vult Deus perire animam, sed retractat cogitans, ne penitus pereat qui abjectus est. 15. Nunc igitur veni ut loquar ad dominum meum regem verbum hoc, praesente populo; et dixit ancilla tua: Loquar ad regem; si quo modo faciat rex verbum ancillae suae. 16. Et audivit rex, ut liberaret ancillam suam de manu omnium qui volebant de haereditate Dei delere me et filium meum simul. 17. Dicat ergo ancilla tua, ut fiat verbum domini mei regis sicut sacrificium; sicut enim Angelus Dei, sic est dominus meus rex, ut nec benedictione nec maledictione moveatur; unde et Dominus Deus tuus est tecum. 18. Et respondens rex, dixit ad mulierem: Ne abscondas a me verbum quod te interrogo. Dixitque ei mulier: Loquere, domine mi rex. 19. Et ait rex: Numquid manus Joab tecum est in omnibus istis? Respondit mulier, et ait: Per salutem animae tuae, domine mi rex, nec ad sinistram, nec ad dexteram est, ex omnibus his quae locutus est dominus meus rex; servus enim tuus Joab, ipse praecepit mihi, et ipse posuit in os ancillae tuae omnia verba haec, 20. ut verterem figuram sermonis hujus; servus autem tuus Joab praecepit istud; tu autem, domine mi rex, sapiens es, sicut habet sapientiam Angelus Dei, ut intelligas omnia super terram. 21. Et ait rex ad Joab: Ecce placatus feci verbum tuum; vade ergo, et revoca puerum Absalom. 22. Cadensque Joab super faciem suam in terram, adoravit et benedixit regi; et dixit Joab: Hodie intellexit servus tuus, quia inveni gratiam in oculis tuis, domine mi rex; fecisti enim sermonem servi tui. 23. Surrexit ergo Joab, et abiit in Gessur, et adduxit Absalom in Jerusalem. 24. Dixit autem rex: Revertatur in domum suam, et faciem meam non videat. Reversus est itaque Absalom in domum suam, et faciem regis non vidit. 25. Porro sicut Absalom, vir non erat pulcher in omni Israel, et decorus nimis; a vestigio pedis usque ad verticem non erat in eo ulla macula. 26. Et quando tondebat capillum — semel autem in anno tondebatur, quia gravabat eum caesaries — ponderabat capillos capitis sui ducentis siclis, pondere publico. 27. Nati sunt autem Absalom filii tres, et filia una nomine Thamar, elegantis formae. 28. Mansitque Absalom in Jerusalem duobus annis, et faciem regis non vidit. 29. Misit itaque ad Joab, ut mitteret eum ad regem; qui noluit venire ad eum. Cumque misisset secundo, et ille noluisset venire ad eum, 30. dixit servis suis: Scitis agrum Joab juxta agrum meum, habentem messem hordei; ite igitur, et succendite eum igni. Succenderunt ergo servi Absalom segetem igni. Et venientes servi Joab, scissis vestibus suis, dixerunt: Succenderunt servi Absalom partem agri igni. 31. Surrexitque Joab, et venit ad Absalom in domum ejus, et dixit: Quare succenderunt servi tui segetem meam igni? 32. Et respondit Absalom ad Joab: Misi ad te obsecrans ut venires ad me, et mitterem te ad regem, et diceres ei: Quare veni de Gessur? melius mihi erat ibi esse; obsecro ergo ut videam faciem regis; quod si memor est iniquitatis meae, interficiat me. 33. Ingressus itaque Joab ad regem, nuntiavit ei omnia; vocatusque est Absalom, et intravit ad regem, et adoravit super faciem terrae coram eo; osculatusque est rex Absalom.
Versus 1: Cor Regis Versum ad Absalom
1. COR REGIS VERSUM ESSET AD ABSALOM, tum quia ipse erat tertius ab eo genitus filius, ideoque proximus fere ut succederet ei in regnum; tum quia ipse erat pulcher et specie regia; tum quia justam habuerat ex parte caedis occasionem, scilicet stuprum sorori suae illatum, cujus pudicitiae vindex exstiterat. Hoc enim apud omnes magnae ducebatur laudi, censebaturque opus heroicum. Unde Gentiles celebrant Lucretiam, quae a Sexto Tarquinio Tarquinii Superbi regis filio per vim violata, ob dolorem et amorem pudicitiae sese confodit.
Versus 2: Mulier Sapiens Thecuitis
2. MISIT THECUAM, ET TULIT INDE MULIEREM SAPIENTEM. Thecua erat urbs in monte sita, uberrimis abundans pascuis, distans a Bethlehem sex millibus passuum, a Jerusalem vero novem. Ita S. Hieronymus, Adrichomius et alii.
6. ANCILLAE TUAE ERANT DUO FILII QUI RIXATI SUNT, etc. Hebraei, et ex eis Rabanus et Angelomus, censent hanc non esse fabulam, sed veram historiam.
Versus 7: Scintilla Quae Relicta Est
7. ET QUAERUNT EXSTINGUERE SCINTILLAM MEAM, QUAE RELICTA EST, id est, filium unicum, qui mihi relictus est, ut sit scintilla, qua meam virique mei familiam pene exstinctam reaccendam, redintegrem et propagem. Sicut enim consumpto igne relinquuntur favillae et scintillae sub cinere, ex quibus ignis reaccendi possit; sic exstinctis filiis caeteris ultimus relinquitur, quasi scintilla, ex qua familiae propago suscitetur, ac nomen et memoria conservetur.
Versus 8: Judicium Davidis
8. VADE IN DOMUM TUAM, ET EGO JUBEBO PRO TE, q. d. Curabo filium tuum servari. Quaeres, an justum sit hoc Davidis judicium, quia lex Dei jubebat homicidam occidi. Respondeo: Lex jubebat occidi homicidam publicum, cujus homicidium publice in judicio per testes probari poterat. Nam lex Deuter. XVII, 6, jubet ne quis occidatur, nisi duobus testibus convictus. Hic autem erat fratricidium secretum, cui nullus interfuerat testis. Ita Vatablus.
Versus 14: Omnes Morimur Quasi Aquae
14. OMNES MORIMUR, ET QUASI AQUAE DILABIMUR IN TERRAM, QUAE NON REVERTUNTUR. Est haec secunda Thecuitis ratio, ut David Absalomo det veniam, q. d. Vita hominum fluxa est et evanida: Amnon, etiamsi non esset occisus, aeque tamen debuisset brevi mori.
NEC VULT DEUS PERIRE ANIMAM. Est haec tertia ratio petita ab imitatione clementiae Dei, quae saepe ad preces vel peccatorum, vel sanctorum pro peccatoribus orantium mitigat, vel revocat sententiam mortis contra eos latam.
SICUT ENIM ANGELUS DEI, SIC EST DOMINUS MEUS REX, UT NEC BENEDICTIONE, NEC MALEDICTIONE MOVEATUR. Thecuitis adulando captat Davidis benevolentiam, q. d. Humanitas tua, o rex, instar Angeli omnia tranquille audit, tam mala quam bona, et sincere de omnibus judicat.
Versus 19: Manus Joab
19. NUMQUID MANUS JOAB TECUM EST? q. d. Numquid opera et directione Joab haec omnia agis et dicis?
NEC AD SINISTRAM, NEC AD DEXTERAM EST, q. d. Non est aliud quam quod sagacissime es odoratus, scilicet me haec omnia agere instinctu Joab.
Versus 21: Revocatio Absalomi
21. ECCE PLACATUS FECI VERBUM TUUM, ut parcam Absalomo, eumque ab exilio revocem. Quaeres, an peccarit David parcendo Absalomo homicidae. Respondet Cajetanus leges generatim decernere quod communiter et regulariter agendum est, singulares autem casus prudentiae Principis relinqui. Erat periculum ne avus, rex Gessur, juvaret Absalomum, et bella orirentur de successione in regnum inter filios Davidis; quae ut vitaret David, sapienter pepercit Absalomo.
Versus 25: Pulchritudo Absalomi
25. PORRO SICUT ABSALOM, VIR NON ERAT PULCHER IN OMNI ISRAEL, q. d. Erat pulcherrimus omnium Israelitarum. Meminit hic Scriptura pulchritudinis Absalomi incidenter, ut innuat quam ob causam ipse omnibus fuerit acceptus et gratiosus, utque tropologice indicet quam vana sint omnia bona hujus vitae, et quam malis permixta. Absalom enim pulcherrimus corpore erat, aterrimus mente, ideoque in mortem funestissimam incidit.
26. SEMEL AUTEM IN ANNO TONDEBATUR, QUIA GRAVABAT EUM CAESARIES. PONDERABAT CAPILLOS CAPITIS SUI DUCENTIS SICLIS. Siclus erat moneta ponderans quatuor drachmas, hoc est dimidiam unciam: quare ducenti sicli ponderabant centum uncias, quae faciunt octo libras cum quatuor unciis.
Versus 27: Filii Absalomi
27. NATI SUNT AUTEM ABSALOM FILII TRES. Hi omnes statim ante patrem mortui sunt. Unde Absalom, cap. XVIII, vers. 18, sine liberis fuisse dicitur. Ita Theodoretus.
ET FILIA UNA NOMINE THAMAR ELEGANTIS FORMAE. Verisimile est nomen hoc ei inditum a Thamar amita et sorore Absalomi.
Versus 33: Osculum Regis
32. ET RESPONDIT ABSALOM AD JOAB: MISI AD TE OBSECRANS UT VENIRES AD ME, ET MITTEREM TE AD REGEM, ET DICERES EI: QUARE VENI DE GESSUR? MELIUS MIHI ERAT IBI ESSE; OBSECRO ERGO UT VIDEAM FACIEM REGIS: QUOD SI MEMOR EST INIQUITATIS MEAE, INTERFICIAT ME. 33. Ingressus itaque Joab ad regem nuntiavit ei omnia; vocatusque est Absalom et intravit ad regem, et adoravit super faciem terrae coram eo; osculatusque est rex Absalom.