Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Absalom sollicitat populum, cumque conjurat contra Davidem in Hebron; quare David cum suis, vers. 14, fugit, ac, vers. 24, sacerdotes se sequentes cum arca remittit in urbem. Denique, vers. 30, ascendens montem Oliveti, nudis pedibus, flens et operto capite, Chusai remittit in urbem, ut dissipet consilium Achitophel.
Textus Vulgatae: II Regum 15:1-37
1. Igitur post haec fecit sibi Absalom currus, et equites, et quinquaginta viros qui praecederent eum. 2. Et mane consurgens Absalom, stabat juxta introitum portae, et omnem virum qui habebat negotium ut veniret ad regis judicium, vocabat Absalom ad se, et dicebat: De qua civitate es tu? Qui respondens aiebat: Ex una tribu Israel ego sum servus tuus. 3. Respondebatque ei Absalom: Videntur mihi sermones tui boni et justi; sed non est qui te audiat constitutus a rege. Dicebatque Absalom: 4. Quis me constituat judicem super terram, ut ad me veniant omnes qui habent negotium, et juste judicem? 5. Sed et cum accederet ad eum homo ut salutaret illum, extendebat manum suam, et apprehendens osculabatur eum. 6. Faciebatque hoc omni Israel venienti ad judicium ut audiretur a rege, et sollicitabat corda virorum Israel. 7. Post quadraginta autem annos, dixit Absalom ad regem David: Vadam, et reddam vota mea quae vovi Domino in Hebron. 8. Vovens enim vovit servus tuus, cum esset in Gessur Syriae, dicens: Si reduxerit me Dominus in Jerusalem, sacrificabo Domino. 9. Dixitque ei rex David: Vade in pace. Et surrexit, et abiit in Hebron. 10. Misit autem Absalom exploratores in universas tribus Israel, dicens: Statim ut audieritis clangorem buccinae, dicite: Regnavit Absalom in Hebron. 11. Porro cum Absalom ierunt ducenti viri de Jerusalem vocati, euntes simplici corde, et causam penitus ignorantes. 12. Accersivit quoque Absalom Achitophel Gilonitem, consiliarium David, de civitate sua Gilo, cum immolaret victimas; et facta est conjuratio valida, populusque concurrens augebatur cum Absalom. 13. Venit igitur nuntius ad David, dicens: Toto corde universus Israel sequitur Absalom. 14. Et ait David servis suis qui erant cum eo in Jerusalem: Surgite, fugiamus; neque enim erit nobis effugium a facie Absalom; festinate egredi, ne forte veniens occupet nos, et impellat super nos ruinam, et percutiat civitatem in ore gladii. 15. Dixeruntque servi regis ad eum: Omnia quaecumque praeceperit dominus noster rex, libenter exsequemur servi tui. 16. Egressus est ergo rex, et universa domus ejus pedibus suis; et dereliquit rex decem mulieres concubinas ad custodiendam domum. 17. Egressusque rex et omnis Israel pedibus suis, stetit procul a domo; 18. et universi servi ejus ambulabant juxta eum, et legiones Cerethi et Phelethi, et omnes Gethaei, pugnatores validi, sexcenti viri qui secuti eum fuerant de Geth pedites, praecedebant regem. 19. Dixit autem rex ad Ethai Gethaeum: Cur venis nobiscum? Revertere, et habita cum rege, quia peregrinus es, et egressus es de loco tuo. 20. Heri venisti, et hodie compelleris nobiscum egredi? Ego autem vadam quo iturus sum; revertere, et reduc tecum fratres tuos, et Dominus faciet tecum misericordiam et veritatem, quia ostendisti gratiam et fidem. 21. Et respondit Ethai regi, dicens: Vivit Dominus, et vivit dominus meus rex, quoniam in quocumque loco fueris, domine mi rex, sive in morte sive in vita, ibi erit servus tuus. 22. Et ait David Ethai: Veni ergo, et transi. Et transivit Ethai Gethaeus, et omnes viri qui cum eo erant, et reliqua multitudo. 23. Omnesque flebant voce magna, et universus populus transibat; rex quoque transgrediebatur torrentem Cedron, et cunctus populus incedebat contra viam quae respicit ad desertum. 24. Venit autem et Sadoc sacerdos, et universi Levitae cum eo, portantes arcam foederis Dei, et deposuerunt arcam Dei; et ascendit Abiathar, donec expletus esset omnis populus qui egressus fuerat de civitate. 25. Et dixit rex ad Sadoc: Reporta arcam Dei in urbem; si invenero gratiam in oculis Domini, reducet me, et ostendet mihi eam et tabernaculum suum. 26. Si autem dixerit mihi: Non places; praesto sum, faciat quod bonum est coram se. 27. Et dixit rex ad Sadoc sacerdotem: O videns, revertere in civitatem in pace; et Achimaas filius tuus, et Jonathas filius Abiathar, duo filii vestri sint vobiscum. 28. Ecce ego abscondar in campestribus deserti, donec veniat sermo a vobis indicans mihi. 29. Reportaverunt ergo Sadoc et Abiathar arcam Dei in Jerusalem, et manserunt ibi. 30. Porro David ascendebat clivum Olivarum, scandens et flens, nudis pedibus incedens, et operto capite; sed et omnis populus qui erat cum eo, operto capite, ascendebat plorans. 31. Nuntiatum est autem David quod et Achitophel esset in conjuratione cum Absalom; dixitque David: Infatua, quaeso, Domine, consilium Achitophel. 32. Cumque ascenderet David summitatem montis, in quo adoraturus erat Dominum, ecce occurrit ei Chusai Arachites, scissa veste et terra pleno capite. 33. Cui dixit David: Si veneris mecum, eris mihi oneri; 34. si autem in civitatem revertaris, et dixeris Absalom: Servus tuus sum, rex; sicut fui servus patris tui, sic ero servus tuus; dissipabis consilium Achitophel. 35. Habes autem tecum Sadoc et Abiathar sacerdotes; et omne verbum quodcumque audieris de domo regis, indicabis Sadoc et Abiathar sacerdotibus. 36. Sunt autem cum eis duo filii eorum, Achimaas filius Sadoc, et Jonathas filius Abiathar; et mittetis per eos ad me omne verbum quod audieritis. 37. Veniente ergo Chusai amico David in civitatem, Absalom quoque ingressus est Jerusalem.
Versus 1: Absalom Regnum Sollicitat
1. IGITUR POST HAEC FECIT SIBI ABSALOM CURRUS, quasi ambiens regnum, praesertim quia mortuo Amnone primogenito, secundo etiam Cheliab vel mortuo, vel minus apto ad regnum, ipse tertio loco genitus videbatur proximum habere jus ad regnum.
Versus 7: Post Quadraginta Annos
7. POST QUADRAGINTA AUTEM ANNOS DIXIT ABSALOM AD REGEM. Nonnulli ex Josepho pro quadraginta legunt, quatuor. Verum Hebraea, Chaldaea, Septuaginta, constanter habent quadraginta. Dico ergo hos 40 annos computandos esse a prima unctione Davidis in regem, facta a Samuele I Reg. XVI, 13. Haec enim facta est, cum David ageret annum vigesimum; inde computa annos 40, pervenies ad annum aetatis Davidis sexagesimum, quo facta est Absalomi conjuratio.
Versus 14: Fuga Davidis
14. ET AIT DAVID: SURGITE, FUGIAMUS. Causam fugae dat S. Chrysostomus in Psalm. III, quem tunc David dictavit: "Fugiebat David filium suum, quoniam castitatem fugerat; fugiebat filium, quoniam matrimonium pudicum violaverat. Fugiebat filium, quoniam legem Dei, quae dicit: Non occides, Non adulterabis, fugerat."
Moraliter, disce hic quam vanum sit quod parentes glorientur in filiis suis, quamque verum illud: "Heroum filii noxae." Nam saepe filii sunt degeneres, et parentum hostes. En tibi David tres genuit filios, quorum primus Amnon incestu sororem violavit; secundus Absalom fuit fratricida et parricida; tertius Salomon fuit idololatra et plane mulierosus.
Versus 27: Videns Remissus
27. O VIDENS, REVERTERE, q. d. O sacerdos, o pontifex, revertere in urbem. Pontifex enim vocatur "Videns," id est, Propheta, quia indutus rationali, in quo erat Urim et Tummim, Deum consulens excipiebat ejus oracula, eaque edicebat et prophetabat.
Versus 30: Mons Oliveti
30. PORRO DAVID ASCENDEBAT CLIVUM OLIVARUM, scilicet montem Oliveti. Eo ascendit, tum ut per eum fugiens Absalomum, iret in desertum ibique lateret; tum ut in monte Olivarum, oleis et olivis abundante, Deum adoraret, Deique opem et misericordiam (cujus symbolum est oliva et oleum) in tanto discrimine imploraret.
SCANDENS ET FLENS, NUDIS PEDIBUS INCEDENS ET OPERTO CAPITE. Hebraei enim, aeque ac postea Romani, nudo capite incedebant quasi liberi et expediti; in luctu vero caput operiebant et tegebant. Vide hic miram Davidis humilitatem, poenitentiam, patientiam, qua flens, nudipes et tecto capite lugens, fugam capessit.
Versus 31: Conjuratio Achitophel
31. QUOD ACHITOPHEL ESSET IN CONJURATIONE. Causam dant Hebraei, quod Achitophel ulcisci voluerit vitium nepti suae a Davide illatum: Bethsabee enim erat filia Eliam filii Achitophel.
INFATUA, QUAESO, DOMINE, CONSILIUM ACHITOPHEL. Erat enim ipse vir valde prudens et magni consilii. Porro Deus varios habet modos infatuandi prudentum consilia, idque sine peccato; v. g. objiciendo alia consilia, alias cogitationes, alias rationes et modos, qui prima fronte videntur magis commodi et speciosi, ac tegendo eorumdem incommoda, difficultates et pericula.