Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Siba occurrit Davidi fugienti cibos offerens. Mox, vers. 5, Semei maledicit Davidi; unde Abisai eum ad necem deposcit, sed vetat David. Inde, vers. 15, Absalom Jerusalem ingreditur, ac concubinas patris publice violat.
Textus Vulgatae: II Regum 16:1-23
1. Cumque David transisset paululum montis verticem, apparuit Siba puer Miphiboseth in occursum ejus, cum duobus asinis, qui onerati erant ducentis panibus, et centum alligaturis uvae passae, et centum massis palatharum, et utre vini. 2. Et dixit rex Sibae: Quid sibi volunt haec? Responditque Siba: Asini, domesticis regis ut sedeant; panes et palathae, ad vescendum pueris tuis; vinum autem, ut bibat si quis defecerit in deserto. 3. Et ait rex: Ubi est filius domini tui? Responditque Siba regi: Remansit in Jerusalem, dicens: Hodie restituet mihi domus Israel regnum patris mei. 4. Et ait rex Sibae: Tua sint omnia quae fuerunt Miphiboseth. Dixitque Siba: Oro ut inveniam gratiam coram te, domine mi rex. 5. Venit ergo rex David usque Bahurim; et ecce egrediebatur inde vir de cognatione domus Saul, nomine Semei, filius Gera; procedebatque egrediens, et maledicebat, 6. mittebatque lapides contra David, et contra universos servos regis David; omnis autem populus, et universi bellatores, a dextero et a sinistro latere regis incedebant. 7. Ita autem loquebatur Semei cum malediceret regi: Egredere, egredere, vir sanguinum, et vir Belial! 8. Reddidit tibi Dominus universum sanguinem domus Saul, quoniam invasisti regnum pro eo; et dedit Dominus regnum in manu Absalom filii tui; et ecce premunt te mala tua, quoniam vir sanguinum es. 9. Dixit autem Abisai filius Sarviae regi: Quare maledicit canis hic mortuus domino meo regi? vadam, et amputabo caput ejus. 10. Et ait rex: Quid mihi et vobis est, filii Sarviae? Dimittite eum ut maledicat; Dominus enim praecepit ei ut malediceret David; et quis est qui audeat dicere: Quare sic fecerit? 11. Et ait rex Abisai, et universis servis suis: Ecce filius meus, qui egressus est de utero meo, quaerit animam meam; quanto magis nunc filius Jemini? Dimittite eum, ut maledicat juxta praeceptum Domini. 12. Si forte respiciat Dominus afflictionem meam, et reddat mihi Dominus bonum pro maledictione hac hodierna. 13. Ambulabat itaque David et socii ejus per viam cum eo; Semei autem per jugum montis ex latere, contra illum gradiebatur, maledicens, et mittens lapides adversum eum, terramque spargens. 14. Venit itaque rex, et universus populus cum eo lassus, et refocillati sunt ibi. 15. Absalom autem et omnis populus ejus ingressi sunt Jerusalem, sed et Achitophel cum eo. 16. Cum autem venisset Chusai Arachites amicus David ad Absalom, locutus est ad eum: Salve rex! salve rex! 17. Ad quem Absalom: Haec est, inquit, gratia tua ad amicum tuum? quare non ivisti cum amico tuo? 18. Responditque Chusai ad Absalom: Nequaquam; quia illius ero, quem elegit Dominus, et omnis hic populus, et universus Israel, et cum eo manebo. 19. Sed ut et hoc inferam, cui ego serviturus sum? nonne filio regis? sicut parui patri tuo, ita parebo tibi. 20. Dixit autem Absalom ad Achitophel: Inite consilium quid agere debeamus. 21. Et ait Achitophel ad Absalom: Ingredere ad concubinas patris tui, quas dimisit ad custodiendam domum; ut cum audierit omnis Israel quod foedaveris patrem tuum, roborentur manus eorum tecum. 22. Tetenderunt ergo Absalom tabernaculum in solario, ingressusque est ad concubinas patris sui coram universo Israel. 23. Consilium autem Achitophel, quod dabat in diebus illis, quasi si quis consuleret Deum; sic erat omne consilium Achitophel, et cum esset cum David, et cum esset cum Absalom.
Versus 1: Proditio Sibae
1. APPARUIT SIBA PUER MIPHIBOSETH. "Puer," id est servus et curator, qui omnia bona Miphiboseth curabat et administrabat. Improbus hic servus inhians heri sui claudi et miseri praediis, ut ea a Davide obtineret, e Jerusalem egressus, imo antegressus Davidem fugientem, occurrit Davidi cum annona copiosa, crimen falsum perduellionis hero suo imponens.
Versus 4: Temerarium Judicium Davidis
4. TUA SINT OMNIA, QUAE FUERUNT MIPHIBOSETH. Nimis cito David credidit Sibae criminanti suum herum Miphiboseth: ideoque eum ut ingratum suis praediis privavit, eaque dedit avaro Sibae, qui illa ambiebat. Quare peccavit David, cum temere Miphiboseth innocentem et inauditum ac miserabilem, atque amantissimi Jonathae sui filium bonis omnibus spoliavit.
Versus 5: Semei Maledicit Davidi
5. NOMINE SEMEI. S. Hieronymus in Tradit. ait hunc Semei esse Nabath patrem Jeroboam, qui schisma fecit a Roboam nepote Davidis. Verum id falsum esse liquet, ex eo quod Semei fuerit filius Jemini, ideoque de tribu Benjamin, ac cognatus Saulis. Jeroboam vero ejusque pater Nabath fuere ex tribu Ephraim.
ET MALEDICEBAT MITTEBATQUE LAPIDES CONTRA DAVID. Hebraei tradunt Semei quinque atrocia maledicta et convicia in Davidem conjecisse.
Versus 10: Patientia Davidis
10. ET AIT REX: QUID MIHI ET VOBIS EST, FILII SARVIAE? q. d. Quid mihi cum vestra indignatione et contentione contra Semei? Nolo illam mihi adscribi, nolo illius esse particeps.
DIMITTITE EUM, UT MALEDICAT. Mira hic Davidis tantae injuriae tolerantia elucet.
DOMINUS ENIM PRAECEPIT EI, UT MALEDICERET DAVID. David, sui adulterii et homicidii conscius, ex humilitate et poenitentia cogitabat Deum misisse Semei eique jussisse ut haec scelera sibi exprobraret, itaque eum pro meritis castigaret.
Tropologice imitemur Davidem qui, cum malediceretur a Semei, cogitabat de peccatis suis, quibus id meritus erat, ideoque patienter idipsum tulit. Ita S. Gregorius, lib. XXXI Moral.: "Tunc, ait, illata convicia bene toleramus, cum in secreto mentis ad mala perpetrata recurrimus, et majora nos meritos videmus." Dicat ergo patiens et poenitens sibi: Ego Deum lethaliter offendi; ego meritus sum in aeternum ardere in gehenna. Non feram ergo verbulum hoc maledicum?
S. Ambrosius, lib. I De Offic. cap. VI: "Ibat, inquit, tanquam mutus et humiliatus, ibat tacens: nec movebatur, cum vir appellaretur sanguinis, qui erat conscius propriae mansuetudinis. Itaque is qui cito injuria movetur, facit se dignum videri contumelia, dum vult ea indignus probari. Melior est itaque qui contemnit injuriam, quam qui dolet."
Aurea est sententia S. Basilii, serm. Contra irascentes: "Neque, inquit, in solitudinibus echo sic integra ad eum, qui vocem emisit, refracta est, velut contumeliae ad conviciatorem revertuntur." Similis est Tertulliani, lib. De Patientia: "Si parum, inquit, aequanimiter audiam dictum aliquod in me protervum aut nequam, reddam et ipse amaritudinis vicem necesse est, aut cruciabor impatientia muta. At qui hujusmodi dictis aures obstruxerit ab utroque incommodo eripietur." Ita David suas aures obstruebat.
S. Augustinus explicat quomodo Deus "inclinavit" voluntatem Semei: Tenuit, direxit, frenavit voluntatem jam ad maledicendum inclinatam, et impedivit ne in alium quam Davidem sese exsereret, ac permisit ut in eum omne venenum effunderet. Sicut qui leonem ligatum catena tenet, cum variis canibus objectis non permittit eum in illos insilire, sed tantum in certum molossum, tuncque funem laxat: hic dicitur leonem immisisse in molossum, etiamsi active non immiserit. Simili modo Deus hic egit cum Semei.
Versus 21: Absalom Violat Concubinas
21. INGREDERE AD CONCUBINAS PATRIS TUI. Quinta est haec poena Davidis, illaque congrua culpae. Sicut enim ipse violaverat secreto Bethsabee; sic Absalom violavit ejus concubinas, non secreto, sed publice in conspectu totius populi; quae magna fuit impudentia, impietas et libido. Dedit Absalomo hoc consilium vafer, sed impius Achitophel.
22. TETENDERUNT ERGO ABSALOM TABERNACULUM IN SOLARIO, hoc est in tabulato sive tecto (tecta enim in Judaea erant plana quasi tabulata), ut a toto populo conspici posset.
Versus 23: Consilium Achitophel
23. CONSILIUM AUTEM ACHITOPHEL, etc., QUASI SI QUIS CONSULERET DEUM, id est, habebatur ab omnibus prudentissimum et divinum, q. d. Consilium Achitophel aestimabatur quasi oraculum.