Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Propheta altari Jeroboam scissionem, et excidium per Josiam regem intentat. Jubet eum capi Jeroboam; sed manus ipsius exarescit, quam illi veniam precanti restituit Propheta, qui contra jussum Dei comedens cum alio propheta in Bethel, rediens domum a leone occiditur.
Textus Vulgatae: III Regum 13:1-34
1. Et ecce vir Dei venit de Juda in sermone Domini in Bethel, Jeroboam stante super altare, et thus jaciente. 2. Et exclamavit contra altare in sermone Domini, et ait: Altare, altare, hæc dicit Dominus: Ecce filius nascetur domui David, Josias nomine, et immolabit super te sacerdotes excelsorum, qui nunc in te thura succendunt, et ossa hominum super te incendet. 3. Deditque in illa die signum, dicens: Hoc erit signum quod locutus est Dominus: Ecce altare scindetur, et effundetur cinis qui in eo est. 4. Cumque audisset rex sermonem hominis Dei quem inclamaverat contra altare in Bethel, extendit manum suam de altari dicens: Apprehendite eum. Et exaruit manus ejus, quam extenderat contra eum, nec valuit retrahere eam ad se. 5. Altare quoque scissum est, et effusus est cinis de altari, juxta signum quod prædixerat vir Dei in sermone Domini. 6. Et ait rex ad virum Dei: Deprecare faciem Domini Dei tui, et ora pro me, ut restituatur manus mea mihi. Oravitque vir Dei faciem Domini, et reversa est manus regis ad eum, et facta est sicut prius fuerat. 7. Locutus est autem rex ad virum Dei: Veni mecum domum ut prandeas, et dabo tibi munera. 8. Responditque vir Dei ad regem: Si dederis mihi mediam partem domus tuæ, non veniam tecum, nec comedam panem, neque bibam aquam in loco isto. 9. Sic enim mandatum est mihi in sermone Domini præcipientis: Non comedes panem, neque bibes aquam, nec reverteris per viam qua venisti. 10. Abiit ergo per aliam viam, et non est reversus per iter quo venerat in Bethel. 11. Propheta autem quidam senex habitabat in Bethel, ad quem venerunt filii sui, et narraverunt ei omnia opera quæ fecerat vir Dei illa die in Bethel: et verba quæ locutus fuerat ad regem narraverunt patri suo. 12. Et dixit eis pater eorum: Per quam viam abiit? Ostenderunt ei filii sui viam per quam abierat vir Dei, qui venerat de Juda. 13. Et ait filiis suis: Sternite mihi asinum. Qui cum stravissent, ascendit. 14. Et abiit post virum Dei, et invenit eum sedentem subtus terebinthum: et ait illi: Tune es vir Dei qui venisti de Juda? Respondit ille: Ego sum. 15. Dixitque ad eum: Veni mecum domum, ut comedas panem. 16. Qui ait: Non possum reverti, neque venire tecum: nec comedam panem, neque bibam aquam in loco isto. 17. Quia locutus est Dominus ad me in sermone Domini, dicens: Non comedes panem et non bibes aquam ibi, nec reverteris per viam qua ieris. 18. Qui ait illi: Et ego propheta sum similis tui, et angelus locutus est mihi in sermone Domini, dicens: Reduc eum tecum in domum tuam, ut comedat panem, et bibat aquam. Fefellit eum. 19. Et reduxit secum: comedit ergo panem in domo ejus, et bibit aquam. 20. Cumque sederent ad mensam, factus est sermo Domini ad prophetam, qui reduxerat eum. 21. Et exclamavit ad virum Dei, qui venerat de Juda, dicens: Hæc dicit Dominus: Quia non obediens fuisti ori Domini, et non custodisti mandatum quod præcepit tibi Dominus Deus tuus. 22. Et reversus es, et comedisti panem, et bibisti aquam, in loco in quo præcepit tibi ne comederes panem, neque biberes aquam, non inferetur cadaver tuum in sepulcrum patrum tuorum. 23. Cumque comedisset et bibisset, stravit asinum suum prophetæ, quem reduxerat. 24. Qui cum abiisset, invenit eum leo in via, et occidit: et erat cadaver ejus projectum in itinere: asinus autem stabat juxta illum, et leo stabat juxta cadaver. 25. Et ecce viri transeuntes viderunt cadaver projectum in via, et leonem stantem juxta cadaver. Et venerunt, et divulgaverunt in civitate, in qua propheta ille senex habitabat. 26. Quod cum audisset propheta ille, qui reduxerat eum de via, ait: Vir Dei est, qui inobediens fuit ori Domini, et tradidit eum Dominus leoni, et confregit eum, et occidit juxta verbum Domini quod locutus est ei. 27. Dixitque ad filios suos: Sternite mihi asinum. Qui cum stravissent, 28. et ille abiisset, invenit cadaver ejus projectum in via, et asinum et leonem stantes juxta cadaver: non comedit leo de cadavere, nec læsit asinum. 29. Tulit ergo propheta cadaver viri Dei, et posuit illud super asinum, et reversus intulit in civitatem prophetæ senis ut plangeret eum. 30. Et posuit cadaver ejus in sepulcro suo, et planxerunt eum: Heu! heu! mi frater. 31. Cumque planxissent eum, dixit ad filios suos: Cum mortuus fuero sepelite me in sepulcro, in quo vir Dei sepultus est: juxta ossa ejus ponite ossa mea. 32. Profecto enim veniet sermo, quem prædixit in sermone Domini contra altare quod est in Bethel, et contra omnia fana excelsorum, quæ sunt in urbibus Samariæ. 33. Post verba hæc non est reversus Jeroboam de via sua pessima, sed e contrario fecit de novissimis populi sacerdotes excelsorum: quicumque volebat, implebat manum suam, et fiebat sacerdos excelsorum. 34. Et propter hanc causam peccavit domus Jeroboam, et eversa est, et deleta de superficie terræ.
Versus 1: Ecce Vir Dei Venit de Juda
1. ET ECCE VIR DEI (propheta a Deo missus ad nascentem idololatriam Jeroboam castigandam et comprimendam) VENIT DE JUDA (ex Judæa) IN SERMONE (instinctu et jussu) DOMINI IN BETHEL. — Propheta hic a Josepho «Jadon» vocatur; a S. Hieronymo, II Paral. x, «Jaddo;» ab Hugone, Lyrano, Dionysio, Serario et Sanchez, «Addo,» qui II Paral. IX, 29, dicitur scripsisse gesta Salomonis in visione quam habuit contra Jeroboam. Verum cum noster hic propheta statim a visione et prophetia sua contra Jeroboam occisus sit a leone, non videtur habuisse tempus et vitam ad scribenda gesta Salomonis, uti habuit Addo, qui insuper scripsit gesta Abiæ, filii et successoris Roboam, ut patet II Paral. XIII, 22; quare non potuit esse is, de quo hoc cap., utpote qui initio regni Roboam occisus est. Addit S. Hieronymus et Glossa in cap. I Zachar. vers. 1: Addo hunc fuisse avum Zachariæ prophetæ, qui ibidem nominatur. Verum inter Addo hunc et Zachariam hunc fluxere anni plusquam quadringenti. Verisimilius est quod ait Epiphanius in Vitis Prophetarum, sub initium, prophetam hunc fuisse «Joam» (quem Theodoretus et Glycas vocant «Joel»), qui ibidem ejus vitam ex hoc cap. XIII describit. Denique Tertullianus, libro De Jejuniis contra Psychicos, cap. XVI, eum vocat «Semeiam.» Sic et Clemens Alexandrinus, lib. I Strom. cap. 1, eum nuncupat «Semeiam,» filium Amamæ.
Versus 2: Altare, Altare
2. ALTARE, ALTARE, HÆC DICIT DOMINUS: ECCE FILIUS NASCETUR DOMUI DAVID, JOSIAS NOMINE, ET IMMOLABIT (mactabit) SUPER TE SACERDOTES EXCELSORUM. — Edita est hæc prophetia de Josia rege trecentis annis ante ejus nativitatem, simulque ejus nomen est editum, scilicet quod vocaretur «Josias,» id est «salus Dei,» quia ipse idola evertens, fidem veri Dei ejusque salutem omnibus attulit. Sic Isaias, cap. XLV, vers. 1, ducentis annis ante Cyrum ejus nomen edidit, et de eo plura præclara vaticinatus est, quæ Judæi postea ostendentes Cyro, ab eo liberationem e Babylone obtinuerunt, teste Josepho.
Versus 3: Hoc Erit Signum
3. HOC ERIT SIGNUM, QUOD LOCUTUS EST DOMINUS: ECCE ALTARE SCINDETUR. — Signum hoc edidit Propheta, non sub Josia, sed hoc ipso tempore cum Jeroboam in eum extenderet manum, ut dicitur vers. 5.
Versus 4: Exaruit Manus Ejus
4. ET EXARUIT MANUS EJUS. — Audi S. Chrysostomum, homil. in verba Isaiæ: «Christus, inquit, cum ipse quidem in faciem colaphis cæderetur, in servum qui colaphum impegerat, nihil durius fecit: Jeroboam vero cum extenta manu conaretur apprehendere prophetam, a quo coarguebatur, manus illi exaruit. Per hæc te erudiens, ut quæ tibi ipsi involvuntur cum mansuetudine feras; quæ vero in Dominum ingeruntur, multa cum vehementia ulciscaris.»
Versus 6: Reversa Est Manus Regis
6. ET REVERSA EST MANUS REGIS AD EUM. — Causam dat S. Ambrosius, lib. II De Virg., ad finem: «Rogavit, inquit, veniam, statimque manus ejus, quæ aruerat sacrilegio, sanata est religione. Tam maturum in uno misericordiæ divinæ, et indignationis exemplum exstitit, ut sacrificanti subito dextera adimeretur, pœnitenti venia daretur.»
Porro Propheta hic tria insignia miracula patravit: primo enim, scidit altare, ut Jeroboam videret illud a Deo velut sibi exosum, scindi et disrumpi: secundo, manus ejus contra Prophetam extensam obriguit: tertio, illa per preces Prophetæ sanata est. Et tamen Jeroboam hæresiarcha a sua hæresi et idololatria non resipuit, sed in ea mansit obfirmatus et obduratus. Mira ergo fuit ejus cæcitas, durities et malignitas.
Versus 9: Non Comedes Panem
9. NON COMEDES PANEM, NEQUE BIBES AQUAM, NEC REVERTERIS PER VIAM QUA VENISTI. — Jusserat hoc Prophetæ Deus ad detestationem idololatriæ, ut ipso facto ostenderet Bethelitas idololatras adeo esse detestabiles, et a Deo quasi excommunicatos, ut nullam fidelibus cum eis cibi vel potus, imo nec viæ communionem habere velit. Jussit ergo eum in reditu aliam inire viam, quasi via in Bethel ob ejus idola esset polluta et exsecranda, nec ullo modo revisenda. Adeo severe vetuit Deus ei comedere in Bethel, ut, si a Jeroboam conjectus fuisset in carcerem, debuisset potius mori fame, quam cibum a Bethelitis oblatum sumere. Figura hæc erat Ecclesiasticæ censuræ, et excommunicationis, qua Ecclesia vetat cum excommunicatis communicare et cibum sumere, ut illi bonorum consortio exclusi confundantur et resipiscant. Ita S. Cyprianus, epist. 75; Lucifer Calaritanus, lib. De non conveniendo cum hæreticis; et ex iis Rupertus, lib. V, cap. VI, et Abulensis hic, Quæst. VIII; quare hoc eis maleficium non est, sed beneficium, uti fuit ipsi Jeroboam, de quo Josephus: «Rex, ait, miratus viri continentiam, eo magis de se cœpit esse sollicitus, ex iis quæ viderat et audierat, parum felicem rerum suarum exitum augurans.»
Versus 11: Propheta Quidam Senex Habitabat in Bethel
11. PROPHETA AUTEM QUIDAM SENEX HABITABAT IN BETHEL. — Chaldæus, propheta falsus nomine Michal, etc. Josephus quoque eum vocat pseudoprophetam. Sic et S. Gregorius, Rupertus, Angelomus, Eucherius, Lyranus, Hugo, Dionysius, Cajetanus et alii. Unde nonnulli opinantur eum fuisse idololatram et vatem diaboli. Abulensis vero fidelem fuisse putat, sed malum et impium. Verum id redarguunt sequentia, arguuntque eum fuisse fidelem et prophetam Dei, non pseudoprophetam, eo quod, ut ait Theodoretus, «Deus per ipsum
suadere posset sicut fecit.» Verum prius quod dixi, longe verius est (1).
prædixerit homini Dei, id quod esset eventurum, et quod crediderit ea quæ prædicta fuerant de Josia, et quod filiis suis mandarit, ut, cum decessisset, se cum ejus corpore sepelirent.» Quæ omnia ostendunt eum fuisse fidelem et pium. Vocatur ergo a S. Gregorio, Ruperto et aliis jam citatis pseudopropheta, id est mendax propheta, quia mentitus est, dicendo sibi ab angelo revelatum esse Deum velle ut secum cibum sumeret. Theodoreto consentit S. Augustinus mox citandus, S. Hieronymus, Serarius, Torniellus, Salianus et alii.
Versus 18: Angelus Locutus Est Mihi
18. ANGELUS LOCUTUS EST MIHI IN SERMONE (jussu) DOMINI, DICENS: REDUC EUM TECUM IN DOMUM TUAM, UT COMEDAT PANEM. — Mentitur hic propheta, ut alium prophetam ad prandium deducat. Videbat enim eum de via fessum, famescentem et sitientem nolle in Bethel comedere nec bibere, sed jejunum redire: quare motus compassione, ex studio hospitalitatis virum Dei ad hospitium suum invitat, et per mendacium quasi compellit. Sic subinde viros religiosos carnibus vinoque abstinentes decipiunt sæculares, ut carnes liquatas sub oleribus absconditas comedant. Cum agerem in Belgio, exstitit quidam eremita ob simplicitatem cognominatus Joannes Simplex, qui in monasterium B. Virgini dicatum veniens, vinum a procuratore oblatum recusavit, dicens se profiteri jugem a vino abstinentiam. Unde procurator eum fallens: Dabimus ergo tibi, inquit, lac B. Virginis nostræ, jussitque ei aliud vinum suavius apponi: Bibe, inquit, lac a B. Virgine tibi promatum loco vini quod respuis. Quod ille ut gustavit valde exhilaratus: Utinam, inquit, in eremo nostra tale lac haberemus, cum vinum non bibamus.
Verum fuit intempestiva et imprudens prophetæ hujus hospitalitas; nam alteri prophetæ mortem peperit; sed id ipse ignorabat: quare venialiter tantum peccavit; atque officiosum fuit ejus mendacium duntaxat, non perniciosum.
Porro permisit id Deus, ut prophetiæ suæ veritatem prophetæ ipsius inobedientis, et contra jussum suum in Bethel cibum sumentis morte sanciret, ut ex ea cognosceret Jeroboam, eum verum fuisse prophetam a Deo missum ac minas ab eo sibi intentatas vere obventuras.
Versus 19: Fefellit Eum et Reduxit Secum
19. FEFELLIT EUM ET REDUXIT SECUM: COMEDIT ERGO PANEM IN DOMO EJUS. — Peccavit hic propheta, quia nimis facile et temere credidit alteri prophetæ mentienti Deum revocasse suum præceptum ei datum de non comedendo in Bethel: debuisset enim magis eum ejusque oraculum suo contrarium examinare. Cum enim Deus ipse ipsimet clare jussisset non comedere in Bethel, non debebat credere alteri prophetæ, dicenti Deum hoc præceptum revocasse. Poterat enim et debebat cogitare: Deus mentiri nequit; hic homo mentiri et fallere potest: cur ergo Deo meo relicto credam homini mendaci? cur pro certo incertum et dubium amplectar? Certo enim mihi constat, Deum absolute mihi vetasse comedere in Bethel: quare hic homo dicens contrarium a Deo esse decretum, utique de fraude, et de mendacio suspectus est. Nam, ut notat Abulensis, Deus omnia quæ præceptis ejus supervenire possunt, prævidet et præcogitat. Quare in ejus præceptis non est utendum interpretatione et epiikia: secus est in mandatis hominum: qui omnia futura prævidere nequeunt, ideoque patiuntur epiikiam.
Fuit autem hoc ejus peccatum veniale duntaxat, quia prophetam credidit esse veracem non mendacem. Unde ob peccatum a leone quidem occisus est; sed corpus ejus quasi sancti a leone integrum intactumque servatum est. Ita S. Augustinus mox citandus, Eucherius, Angelomus, Cajetanus, Salianus, Serarius et alii.
CUMQUE SEDERENT AD MENSAM, FACTUS EST SERMO DOMINI AD PROPHETAM, QUI REDUXERAT EUM. — Propheta in mensa peccans per inobedientiam, comedensque contra jussum Domini, in mensa pariter punitur, et a Deo sententiam mortis accipit, idque ab hospite suo, puta a propheta qui eum seduxerat et invitarat, «ut inde pœnam veraciter sumeret, unde culpam negligenter admisit,» ait S. Gregorius, et ex eo Eucherius et Angelomus.
Versus 24: Invenit Eum Leo in Via et Occidit
24. QUI CUM ABIISSET, INVENIT EUM LEO IN VIA ET OCCIDIT, — puta suffocavit, vel morsu interemit; at non devoravit, sed corpus integrum servavit: ita punitus fuit a Deo propheta, ut Jeroboam ex hac ejus punitione cognosceret, ipsum verum fuisse prophetam. Ipse enim inter alia dixerat sibi a Deo mandatum ne comederet in Bethel, ut ostenderet quam odisset Bethel. Nota: Deus hic peccatum veniale duntaxat punit morte, quia ipse summus est vitæ necisque omnium Dominus; secus est de principe et judice, qui debet peccata pro sui merito proportionaliter punire, gravia
Nota: Josephus quem sequitur Glossa, et Abulensis censent hunc prophetam ex malo dolo invitasse prophetam, ut eum faceret mendacem vel perderet. Audi Glossam: «Iste pseudopropheta princeps erat sacerdotum, et valde a rege colebatur tanquam divinus; timens autem ne per sermonem viri Dei rex ab idolorum cultura recederet, et se tanquam maleficum interficeret, excogitavit ut virum Dei deciperet satis acute agens ut dum transgrederetur præceptum Dei, illius iram incurreret; sicut postea fecit, cum magis homini quam Deo credidit; ac per hoc monstra-
graviter, levia leviter. Unde lex humana peccata venialia morte punire nequit. Sic Deus Moysen ob peccatum veniale incredulitatis punivit morte in deserto, Numer. XX. Sic uxor Loth, quia respexit retro, quod tantum veniale fuit peccatum, exanimata est, et in statuam salis conversa, Genes. XIX. Ita Cassianus, Collat. VII, cap. xxv, et S. Thomas, III part. Quæst. VIII, art. 2, ad 3.
Moraliter S. Chrysostomus, in Psal. IV: «Sicut, inquit, canis aut quælibet fera, quam homo beneficiis cicuravit, sibique in omnibus obsequentem reddidit, si vultum simulet alienum, aut proprium mutet vel obscuret fuligine, puta, aut cœno, aut colore non proprio, non minus illum allatrat morsuque appetit domesticus canis, aut lacerat mansuefactus leo, quam si esset alienus. Sic, inquit Chrysostomus, quia propheta iste per inobedientiam vultum fuligine fœdaverat, non agnovit leo tanquam dominum suum, atque ideo tanquam alienum interfecit. Longe aliter sese leones habuere cum Daniele, cum tamen essent in lacu famelici, quia in eo talem invenerunt speciem et vultum, qualem venerari et osculari jussi sunt: neque enim fœdaverat aut mutaverat faciem fuligine peccati, sicut hic propheta, qui vultui prius puro ac candido, inobedientiæ stercus aut cœnum aspersit.»
Rursum S. Hieronymus, lib. II Contra Jovin.: «Qui, inquit, jejunus miracula fecerat, pransus illico saturitatis pœnas luit.» Denique S. Brigidæ, lib. V Revel. Inter. XIV, Quæst. I, quærenti cur subinde justi mala morte, injusti bona morte moriantur? Christus respondit: «Quandoque justis flebilis exitus contingit ad majus eorum meritum, ut qui semper per vitam in virtutibus fuere solliciti, per mortem contemptibilem liberi evolent ad cœlum;» atque exemplum affert hujus prophetæ a leone occisi.
ASINUS AUTEM STABAT JUXTA ILLUM, ET LEO STABAT JUXTA CADAVER, — quasi custos cadaveris viri sancti, æque ac asini ipsius: quare prædo factus est prædæ suæ custos. Hic ergo Deus prophetæ sanctitatem ostendit: nam, ut ait Theodoretus, «eum honoravit post mortem, quia occisorem (leonem) ei induxit custodem: hac quidem ratione honorans, ut prophetam; illa vero puniens ut transgressorem, et eos qui nunc sunt terrens, ut ne parva quidem Dei mandata despiciant.» Pergit Theodoretus, et post eum Procopius, ex hoc loco ostendere quantam Deus corporum sanctorum habeat curam, ut etiam leones eis custodes apponat. Leo ergo qui fuit carnifex vivi, factus est defensor mortui, ut qui pro inobedientia cæsus cernebatur, pro pœnitentia salvus crederetur. Ita Lyranus; pœnitens enim pro culpa, mortem a Deo missam patienter excepit.
Audi S. Augustinum, lib. De Cura pro mort. cap. VII: «Hactenus enim voluit Dominus servum suum plectere, qui non sua contumacia spreverat præceptum ejus implere, sed aliena decipiente fallacia obedire se credidit, quando non obedivit. Neque enim putandum est ita fuisse interemptum morsu bestiæ, ut ad supplicium tartareum ejus deinde anima raperetur; quandoquidem ipsum ejus corpus, idem leo qui occiderat custodivit, jumento etiam, quo vehebatur, illæso, et simul cum illa immani fera intrepida præsentia ad sui domini funus astante. Quo mirabili signo apparet, hominem Dei coercitum potius temporaliter usque ad mortem quam punitum esse post mortem.»
Audi et S. Gregorium, IV Dial. XXIV: «Stetit leo juxta asinum, et non comedit de cadavere. Ex qua re ostenditur, quod peccatum inobedientiæ in ipsa fuerit morte laxatum, quia idem leo, quem viventem præsumpsit occidere, contingere non præsumpsit occisum. Qui enim occidendi ausum habuit, de occisi cadavere comedendi licentiam non accepit: quia is qui culpabilis in vita fuerat, punita inobedientia erat jam justus ex morte. Leo ergo qui prius peccatoris vitam necaverat, custodivit postmodum cadaver justi.»
Eadem ex S. Gregorio transcripscrunt Eucherius et Angelomus, qui et addunt morale documentum, neminem se alicujus virtutis æstimare debere, licet quid fortiter gesserit: nam hic propheta permissus est labi et occidi, qui gloriabatur se regem Jeroboam contempsisse et increpasse. Simile exemplum S. Eremitæ ob levem culpam a Deo lethali morbo percussi, et tamen multa miracula patrantis recenset Cassianus, Collat. VII, cap. XXVI.
Versus 29: Tulit Propheta Cadaver Viri Dei
29. TULIT ERGO PROPHETA CADAVER VIRI DEI, — ut honorifice sepeliret et de more plangeret, præsertim, quia ipse necis ejus per mendacium fuerat causa. Unde ex sequentibus liquet prophetam hunc fuisse fidelem et pium, qui per præposteram hospitalitatem seduxerat prophetam. Quare Josephus, lib. VIII Antiq. cap. III, valde a narratione S. Scripturæ discrepat et aberrat, dum ait quod pseudopropheta hic regem Jeroboam minis et miraculis prophetæ territum volentemque ab idolis resipiscere, in idololatria confirmarit, ac miracula prophetæ apud eum elevarit et confutarit. «Aiebat enim, inquit Josephus, præ lassitudine manum ejus obtorpuisse dum altari inferret victimas, ac deinde post quietem, vigorem pristinum recepisse. Altare quoque recentis etiam tum structuræ, quod tot ac tantarum victimarum molem non ferret, disruptum concidisse. Postremo vatis mortem indicat, a leone esse necatum: adeo nihil divinum, nec in vita, nec in verbis ejus fuisse. His dictis regi persuasit, et mentem ejus a Deo et justis ac piis operibus in totum aversam, in extremam impietatem præcipitavit. In tantum enim posthac contra omne jus ac fas debacchatus est, ut nihil aliud quæreret quam quomodo in dies magis ac magis semetipsum novis sceleribus superaret.» Verum hæc a narratione S. Scripturæ in seq. aliena sunt et quasi contraria.
ET REVERSUS INTULIT IN CIVITATEM PROPHETÆ SENIS, — id est in civitatem suam, puta in Bethel, ut
proinde cum cæteris Israelitis fidelibus idola Jeroboam detestantibus profugerunt in Jerusalem ad Roboam, ejusque regnum firmarunt, ut dicitur II Paralip. XI, 13.
patet vers. 22, ipse enim erat «propheta senex,» qui eum suo mendacio seduxerat, ideoque eum a leone occisum sepelivit et planxit.
Versus 31: Cum Mortuus Fuero
31. CUM MORTUUS FUERO, SEPELITE ME IN SEPULCRO, IN QUO VIR DEI (propheta a leone occisus) SEPULTUS EST. — Id jussit hoc fine, ne ossa sua cremarentur a Josia: omnia enim cæterorum, utpote idololatrarum, sepulcra effodit, et ossa in Bethel combussit Josias, excepto sepulcro prophetæ, qui contra Jeroboam hic detonuerat, et Josiam ejus idola et idololatras eversurum prædixerat, ut patet lib. IV Reg. cap. XXIII; quare in ejus sepulcro sua quoque ossa sepeliri voluit, ut ossa ejus servarentur intacta.
Versus 33: Quicumque Volebat Fiebat Sacerdos
33. QUICUMQUE VOLEBAT IMPLEBAT MANUM SUAM, (oleo et victimis, curando scilicet manus suas ab alio sacerdote inungi, seque consecrari, ac manu sua victimas in consecratione offerri solitas offerendo. Unde sequitur: et hoc ritu) FIEBAT SACERDOS EXCELSORUM, — id est vitulorum, qui in excelso monte Bethel erecti adorabantur. Jeroboam enim expulit Levitas et sacerdotes Aaronicos, qui
Versus 34: Propter Hanc Causam Peccavit Domus Jeroboam
34. ET PROPTER HANC CAUSAM PECCAVIT DOMUS JEROBOAM (peccatum grande idololatriæ, quia scilicet vitulos aureos erexit, ad eosque adorandos compulit totum populum), ET (idcirco) EVERSA EST ET DELETA DE SUPERFICIE TERRÆ, — quasi de terra funditus abrasa, ut nemo ex ea remaneret superstes, uti patet cap. seq. vers. 10.
Nota hic veram causam interitus et excidii familiarum etiam regalium, qualis fuit Jeroboam, esse idololatriam, hæresin, et scelera extera ex ea consequentia; idque toto hoc libro, et quarto sequenti, per exempla omnium regum Israel, qui Jeroboam in idololatria vitulorum æque ac in regno secuti sunt, ostenditur. Ubi mira eorum cæcitas liquet, quod cum audirent hasce Dei minas, ac reipsa eas in Jeroboam cæterisque antecessoribus suis impleri viderent, ipsi tamen quasi dementati, eorum idololatriam secuti sint; ideoque ipsi pariter cum suis familiis a Deo excisi sint.