Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Recensentur ii qui Davidem, cum fugeret Saulem, secuti sunt; et ii qui primi venerunt ad eum in Hebron, ut eum ungerent in regem.
Textus Vulgatae: 1 Paralipomenon 12:1-40
1. Hi quoque venerunt ad David in Siceleg, cum adhuc fugeret Saul filium Cis, qui erant fortissimi et egregii pugnatores, 2. tendentes arcum, et utraque manu fundis saxa jacientes, et dirigentes sagittas: de fratribus Saul ex Benjamin. 3. Princeps Ahiezer, et Joas, filii Samaa, Gabaathites, et Jaziel, et Phallet filii Azmoth, et Baracha, et Jehu Anathothites. 4. Samaias quoque Gabaonites fortissimus inter triginta et super triginta. Jeremias, et Jeheziel, et Johanan, et Jezabad Gaderothites, 5. Et Eluzai et Jerimuth, et Baalia, et Samaria, et Saphatia Haruphites. 6. Elcana, et Jesia, et Azareel, et Joezer, et Jesbaam de Carehim: 7. Joela quoque, et Zabadia, filii Jeroham de Gedor. 8. Sed et de Gaddi transfugerunt ad David, cum lateret in deserto, viri robustissimi, et pugnatores optimi, tenentes clypeum et hastam: facies eorum quasi facies leonis, et veloces quasi capreæ in montibus: 9. Ezer princeps, Obdias secundus, Eliab tertius, 10. Masmana quartus, Jeremias quintus, 11. Ethi sextus, Eliel septimus, 12. Johanan octavus, Elzebad nonus, 13. Jeremias decimus, Machbanai undecimus. 14. Hi de filiis Gad principes exercitus: novissimus centum militibus præerat, et maximus, mille. 15. Isti sunt qui transierunt Jordanem mense primo, quando inundare consuevit super ripas suas; et omnes fugaverunt qui morabantur in vallibus ad Orientalem plagam, et Occidentalem. 16. Venerunt autem et de Benjamin, et de Juda, ad præsidium in quo morabatur David, 17. egressusque est David obviam eis, et ait: Si pacifice venistis ad me ut auxiliemini mihi, cor meum jungatur vobis: si autem insidiamini mihi pro adversariis meis, cum ego iniquitatem in manibus non habeam, videat Deus patrum nostrorum, et judicet. 18. Spiritus vero induit Amasai principem inter triginta, et ait: Tui sumus, o David, et tecum, filii Isai, pax, pax tibi, et pax adjutoribus tuis: te enim adjuvat Deus tuus. Suscepit ergo eos David, et constituit principes turmæ. 19. Porro de Manasse transfugerunt ad David, quando veniebat cum Philistiim adversus Saul, ut pugnaret: et non dimicavit cum eis; quia inito consilio remiserunt eum principes Philistinorum, dicentes: Periculo capitis nostri revertetur ad dominum suum Saul. 20. Quando igitur reversus est in Siceleg, transfugerunt ad eum de Manasse, Ednas, et Jozabad, et Jedihel, et Michael, et Ednas, et Jozabad, et Eliu, et Salathi, principes millium in Manasse. 21. Hi præbuerunt auxilium David adversus latrunculos: omnes enim erant viri fortissimi, et facti sunt principes in exercitu. 22. Sed et per singulos dies veniebant ad David ad auxiliandum ei, usque dum fieret grandis numerus, quasi exercitus Dei. 23. Iste quoque est numerus principum exercitus, qui venerunt ad David, cum esset in Hebron, ut transferrent regnum Saul ad eum, juxta verbum Domini. 24. Filii Juda portantes clypeum et hastam, sex millia octingenti expediti ad prælium. 25. De filiis Simeon, virorum fortissimorum ad pugnandum, septem millia centum. 26. De filiis Levi, quatuor millia sexcenti. 27. Joiada quoque princeps de stirpe Aaron, et cum eo tria millia septingenti. 28. Sadoc etiam puer egregiæ indolis, et domus patris ejus, principes viginti duo. 29. De filiis autem Benjamin fratribus Saul, tria millia: magna enim pars eorum adhuc sequebatur domum Saul. 30. Porro de filiis Ephraim viginti millia octingenti, fortissimi robore, viri nominati in cognationibus suis. 31. Et ex dimidia tribu Manasse, decem et octo millia, singuli per nomina sua venerant ut constituerent regem David. 32. De filiis quoque Issachar viri eruditi, qui noverant singula tempora ad præcipiendum quid facere deberet Israel, principes ducenti: omnis autem reliqua tribus, eorum concilium sequebatur. 33. Porro de Zabulon qui egrediebantur ad prælium, et stabant in acie instructi armis bellicis, quinquaginta millia venerunt in auxilium, non in corde duplici. 34. Et de Nephtali, principes mille: et cum eis instructi clypeo et hasta, triginta et septem millia. 35. De Dan etiam præparati ad prælium, viginti octo millia sexcenti. 36. Et de Aser egredientes ad pugnam, et in acie provocantes, quadraginta millia. 37. Trans Jordanem autem de filiis Ruben, et de Gad, et dimidia parte tribus Manasse, instructi armis bellicis, centum viginti millia. 38. Omnes isti viri bellatores expediti ad pugnandum, corde perfecto venerunt in Hebron, ut constituerent regem David super universum Israel: sed et omnes reliqui ex Israel uno corde erant, ut rex fieret David. 39. Fueruntque ibi apud David tribus diebus comedentes et bibentes; præparaverant enim eis fratres sui. 40. Sed et qui juxta eos erant, usque ad Issachar, et Zabulon, et Nephtali, afferebant panes in asinis, et camelis, et mulis, et bobus, ad vescendum: farinam, palathas, uvam passam, vinum, oleum, boves, arietes, ad omnem copiam; gaudium quippe erat in Israel.
Versus 2: De Fratribus Saul
2. De fratribus Saul ex Benjamin, puta de cognatis Saul et Benjaminitis; Saul enim erat ex tribu Benjamin. Mirum hoc fuit, et quasi miraculum, quo Deus honestavit Davidem exulem et profugum, ut multi ex tribu Benjamin et cognati Saulis, eum quam Saulem regem eum persequentem, sequi maluerint: nimirum Deus pugnabat pro Davide contra Saulem, ac Davidis innocentia, modestia et sanctitas omnes ad se alliciebat, quos Saul sua superbia, insolentia et pravitate a se avertebat. Rite et tria millia Benjaminitarum maluerunt sequi Davidem, quia Isboseth Saulis filium, ut dicitur versu 29.
Versus 6: De Carehim
6. De Carehim, id est, ut habent Hebræi et Septuaginta, de Coritis, sive de posteris Core.
Versus 8: De Gaddi
8. De Gaddi, id est de tribu Gad, sive de Gadditis.
Versus 15: Transitus Jordanis
15. Isti sunt qui transierunt Jordanem mense primo (Nisan sive Paschali, qui nostro partim martio, partim aprili respondet), quando inundare consuevit super ripas suas: et omnes fugaverunt, q. d. Isti sunt Gadditæ, qui heroico animo et virtute Jordanem a Josue divisum primi ingredi ausi sunt, ac Chananæos ex adversa ripa consistentes, et transitum Hebræorum prohibere conantes invaserunt, et in fugam compulerunt.
Versus 22: Quasi Exercitus Dei
22. Quasi exercitus Dei, id est quasi exercitus maximus; Dei enim maximi omnia sunt maxima.
Versus 28: Sadoc
28. Sadoc etiam puer egregiæ indolis. — Hic videtur esse Sadoc Pontifex, quem Saul occiso Abimelech, qui erat ex Heli et Ithamar, Pontificem constituit. Vocatur «puer,» quia illo tempore erat junior; unde postea vixit toto tempore Davidis, et pontificatu simul cum Abiathar functus est. Deinde a Salomone amoto Abiathar, solus Sadoc Pontifex ab eodem auctoratus mansit. Licet enim Joiada versu præcedenti vocetur «princeps,» ipse tamen non erat Pontifex, sed «princeps,» id est dux agminis militaris, quod e sacerdotibus et Levitis ad Davidem deducebat.
Versus 32: Filii Issachar
32. De filiis quoque Issachar viri eruditi, qui noverant singula tempora ad præcipiendum quid facere deberet Israel, principes ducenti. — Vatablus, principes gnari occasionum, id est scientes quo tempore quidve gerendum esset captatis occasionibus, v. g. quod hoc tempore, quo a Philistæis cæsus erat Saul cum totis castris, rex creandus esset David, utpote bello assuetus et victoriosus, ideoque terror Philistinorum ad compescendam eorum ex recenti victoria superbiam et audaciam, quodque jam tempus advenisset quo promissio regni facta a Deo Davidi implenda foret. Nullus enim erat alius, qui rebus Israelis jam adeo prolapsis et afflictis succurrere, easque restaurare posset, nisi David: quare hi principes suaserunt populo non tantum suæ tribus, sed et aliarum, ut Davidem crearent regem. Erant ergo hi eruditi in scientia, sive intelligentia temporum, id est occasionum, ut habent Hebræi, quæ est scientia practica ad vitam humanam utilissima, adeoque in ea consistit vera et perfecta prudentia, tum ethica, tum œconomica, tum politica, uti docet Salomon, Eccles. III, 2 et seq: «Omnia tempus habent: Tempus, inquit, nascendi, et tempus moriendi. Tempus occidendi, et tempus sanandi. Tempus flendi, et tempus ridendi. Tempus custodiendi, et tempus abjiciendi. Tempus belli, et tempus pacis,» etc. Et cap. VIII, vers. 6: «Omni negotio tempus est, et opportunitas.»
Secundo, «scientia temporum» hic accipi potest physica et astrologica. Erant enim Issachariani agricolæ, ideoque observabant temporum mutationes, acrisque et ventorum commoditates, ut scirent quando foret tempus seminandi, quando metendi, quando plantandi, quando navigandi. Hæc enim scientia agricolis est necessaria, teste Virgilio in Georgicis. Hanc autem scientiam temporum partim continua observatione et usu, scilicet, ex prognosticis ventorum, siderum, etc., continue observatis didicerant Issachariani, ait Abulensis et Sanchez; partim ex vicinis Phœnicibus, puta Tyriis et Sidoniis (ad quos illi suas segetes, vinum et oleum deferebant, ut illi per mare eas ad vicinas insulas deveherent et divenderent) hauserant. Phœnices enim, quia accolæ maris, vacabant navigationi et mercimoniis, ideoque observabant astrorum et temporum vicissitudines, ut scirent quando, quomodo et ubi foret navigandum.
Tertio, S. Hieronymus per «scientiam temporum» accipit scientiam computus Ecclesiastici, v. g. quando celebrandum sit Pascha, Pentecoste, cæteraque festa, quid quolibet festo faciendum et offerendum sit. Erant enim Issachariani, in quieta sua agriculturæ vita, studio sapientiæ et religionis dediti. Unde Moyses, Deuteron. XXXIII, 18, hanc eis benedictionem impertit: «Et Issachar in tabernaculis suis,» scilicet quiete agriculturæ et mercaturæ vacabit. «Populos vocabunt ad montem,» puta ad templum in monte Sion, ut in eo Deum pie colat. «Erant enim ipsi, ait S. Hieronymus, doctores, computatores et magistri, sive ad festivitates, sive ad cætera.» Refutat hoc Abulensis quod agricolæ non soleant vacare studiis, sed immerito: nam contrarium sæpe fieri videmus, et olim ita fiebat. Certe agricolæ multi filios habent doctos et doctores, ego quoque filius agricolæ sum.