Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Salomon fabricat altare holocaustorum, mare fusile, duas conchas aureas, decem candelabra aurea, mensas, phialas, cæteraque vasa templi.
Textus Vulgatae: II Paralipomenon 4:1-22
1. Fecit quoque altare æneum viginti cubitorum longitudinis, et viginti cubitorum latitudinis, et decem cubitorum altitudinis. 2. Mare etiam fusile decem cubitis a labio usque ad labium, rotundum per circuitum: quinque cubitos habebat altitudinis, et funiculus triginta cubitorum ambiebat gyrum ejus. 3. Similitudo quoque boum erat subter illud, et decem cubitis quædam extrinsecus cælaturæ, quasi duobus versibus alvum maris circuibant. Boves autem erant fusiles; 4. et ipsum mare super duodecim boves impositum erat, quorum tres respiciebant ad Aquilonem, et alii tres ad Occidentem: porro tres alii Meridiem, et tres qui reliqui erant Orientem, habentes mare superpositum: posteriora autem boum erant intrinsecus sub mari. 5. Porro vastitas ejus habebat mensuram palmi, et labium illius erat quasi labium calicis, vel repandi lilii: capiebatque tria millia metretas. 6. Fecit quoque conchas decem: et posuit quinque a dextris, et quinque a sinistris, ut lavarent in eis omnia quæ in holocaustum oblaturi erant: porro in mari sacerdotes lavabantur. 7. Fecit autem et candelabra aurea decem, secundum speciem qua jussa erant fieri: et posuit ea in templo, quinque a dextris, et quinque a sinistris. 8. Nec non et mensas decem: et posuit eas in templo, quinque a dextris, et quinque a sinistris: phialas quoque aureas centum. 9. Fecit etiam atrium sacerdotum, et basilicam grandem: et ostia in basilica, quæ texit ære. 10. Porro mare posuit in latere dextro contra Orientem ad Meridiem. 11. Fecit autem Hiram lebetes, et creagras, et phialas: et complevit omne opus regis in domo Dei; 12. hoc est, columnas duas, et epistilia, et capita, et quasi quædam retiacula, quæ capita tegerent super epistylia. 13. Malogranata quoque quadraginta, et retiacula duo, ita ut bini ordines malogranatorum singulis retiaculis jungerentur, quæ protegerent epistylia, et capita columnarum. 14. Bases etiam fecit, et conchas, quas superposuit basibus: 15. mare unum, boves quoque duodecim sub mari, 16. et lebetes, et creagras, et phialas. Omnia vasa fecit Salomoni Hiram pater ejus in domo Domini ex ære mundissimo. 17. In regione Jordanis fudit ea rex in argilosa terra, inter Sochot et Saredatha. 18. Erat autem multitudo vasorum innumerabilis, ita ut ignoraretur pondus æris. 19. Fecitque Salomon omnia vasa domus Dei, et altare aureum, et mensas, et super eas panes propositionis: 20. candelabra quoque cum lucernis suis, ut lucerent ante oraculum juxta ritum ex auro purissimo: 21. et florentia quædam, et lucernas, et forcipes aureos: omnia de auro mundissimo facta sunt. 22. Thymiateria quoque, et thuribula, et phialas, et mortariola, ex auro purissimo. Et ostia cælavit templi interioris, id est, in Sancta sanctorum: et ostia templi forinsecus aurea. Sicque completum est omne opus quod fecit Salomon in domo Domini.
Hoc caput explicui III Reg. VII.
Versus 2: Funiculus Triginta Cubitorum
2. FUNICULUS TRIGINTA CUBITORUM. — Funiculum vocat circulum, sive peripheriam maris ænei, quæ erat 30 cubitorum, scilicet triplo major diametro ejusdem.
Versus 3: Similitudo Boum
3. SIMILITUDO QUOQUE BOUM ERAT SUBTER ILLUD, etc., — q. d. Præter duodecim boves æneos, quibus mare fusile incumbebat, erant in anteriore maris parte per spatium decem cubitorum (quæ erat tertia peripheriæ pars: tota enim erat triginta cubitorum) alia boum capita eminentia ad elegantiam; forte etiam ut per illa quasi epistomia aqua educeretur. Porro hæc capita erant, «duobus versibus.» Hebraice, duobus ordinibus distincta; unus enim ordo erat infra labium, alter versus fundum. Erantque fusilia, Hebraice, fusa in fusuras ejus, scilicet maris, q. d. Hæc capita non erant forinsecus adjecta et appacta mari, sed cum ipso mari primitus fusorio opere fusa.
Versus 9: Atrium Sacerdotum
9. FECIT ATRIUM SACERDOTUM ET BASILICAM GRANDEM, — id est, ut habent Hebræus et Septuaginta, atrium magnum, in quo populus orabat, quæ erat subdialis area undique porticibus cincta, ut tempore pluvio iis tegeretur populus, eo se recipiens: quæ porticus triplici columnarum ordine, et triplici contignatione distinguebantur. Porro hoc atrium populi cingebat et ambiebat a tribus lateribus atrium sacerdotum, eratque quasi templum populi. Hinc Hebraice dicitur azara, id est adjutorium, quia Deum ibi orans populus ejus auxilium sentiebat; in hujus divini adjutorii exemplum, in eo Deus, quin et gentiles asylum constituerunt; et forte ex azer azirum, et inde asylum dictum est. Testis est Strabo, libro XIV, et Cicero, oratio III in Verrem, Ephesi Dianæ templum id juris habuisse, ut ad illud confugientes mancipia vinculis et servitute solverentur. Quin et Ælianus, libro XI De animal. cap. vi, et Gyraldus syntag. xv, De diis gentium, memorant in Parthenio monte delubrum fuisse Panis, ibique locum nomine Aulam omnibus animalibus fuisse velut asylum, quem leones et lupi, dum feras insectabantur, adire non auderent, sed repente subsisterent feris relictis. Sicut ferunt in Dianæ Ætoliæ loco canes, dum feras insequentur, ubi ad locum confugerint, ab insectatione quiescere. Quæ omnia, ait Vilalpandus in Ezech. tom. II, pag. 202, dæmonis figmenta, ad æmulandam Deo opem in templis sibi dicatis demonstratam excogitata sunt. Sic Barbari quasi a Deo territi, templis abstinuerunt, ait S. Augustinus, lib. I De Civit. II, III, IV, VI.
Versus 21: Florentia Quædam
21. ET FLORENTIA QUÆDAM. — Hebraice, et flores, v. g. rosarum, liliorum, gariophyllorum, etc. Erant hi flores ex auro fabrefacti.