Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Nomina et portiones eorum qui muros et portas Jerusalem sub Nehemiæ ductu reædificaverunt, cum notis de duodecim portis urbis.
Textus Vulgatae: II Esdrae 3:1-31
1. Et surrexit Eliasib sacerdos magnus, et fratres ejus sacerdotes, et ædificaverunt portam gregis; ipsi sanctificaverunt eam, et statuerunt valvas ejus, et usque ad turrim centum cubitorum sanctificaverunt eam usque ad turrim Hananeel. 2. Et juxta eum ædificaverunt viri Jericho: et juxta eum ædificavit Zachur filius Amri. 3. Portam autem piscium ædificaverunt filii Asnaa: ipsi texerunt eam, et statuerunt valvas ejus, et seras, et vectes, et juxta eos ædificavit Marimuth filius Uriæ, filii Accus. 4. Et juxta eum ædificavit Mosollam filius Barachiæ, filii Mesezebel; et juxta eos ædificavit Sadoc filius Baana: 5. et juxta eos ædificaverunt Thecueni; optimates autem eorum non supposuerunt colla sua in opere Domini sui. 6. Et portam veterem ædificaverunt Joiada filius Phasea, et Mosollam filius Besodia: ipsi texerunt eam, et statuerunt valvas ejus, et seras, et vectes; 7. et juxta eos ædificaverunt Meltias Gabaonites, et Jadon Meronathites, viri de Gabaon et Maspha, pro duce qui erat in regione trans flumen. 8. Et juxta eum ædificavit Eziel filius Araia aurifex: et juxta eum ædificavit Ananias filius pigmentarii; et dimiserunt Jerusalem usque ad murum plateæ latioris. 9. Et juxta eum ædificavit Raphaia filius Hur, princeps vici Jerusalem. 10. Et juxta eum ædificavit Jedaia filius Haromaph contra domum suam: et juxta eum ædificavit Hattus filius Haseboniæ. 11. Mediam partem vici ædificavit Melchias filius Herem, et Hasub filius Phahath Moab, et turrim furnorum. 12. Et juxta eum ædificavit Sellum filius Alohes, princeps mediæ partis vici Jerusalem, ipse et filiæ ejus. 13. Et portam vallis ædificavit Hanum, et habitatores Zanoe: ipsi ædificaverunt eam, et statuerunt valvas ejus, et seras, et vectes, et mille cubitos in muro usque ad portam sterquilinii. 14. Et portam sterquilinii ædificavit Melchias filius Rechab, princeps vici Bethacharam: ipse ædificavit eam, et statuit valvas ejus, et seras, et vectes. 15. Et portam fontis ædificavit Sellum filius Cholhoza, princeps pagi Maspha: ipse ædificavit eam, et texit, et statuit valvas ejus, et seras, et vectes, et muros piscinæ Siloe in hortum regis, et usque ad gradus qui descendunt de civitate David. 16. Post eum ædificavit Nehemias filius Azboc, princeps dimidiæ partis vici Bethsur, usque contra sepulcrum David, et usque ad piscinam, quæ grandi opere constructa est, et usque ad domum fortium. 17. Post eum ædificaverunt Levitæ, Rehum filius Bennai: post eum ædificavit Hasebias princeps dimidiæ partis vici Ceilæ in vico suo. 18. Post eum ædificaverunt fratres eorum, Bavai filius Enadad, princeps dimidiæ partis Ceilæ. 19. Et ædificavit juxta eum Azer filius Josue, princeps Maspha, mensuram secundam, contra ascensum firmissimi anguli. 20. Post eum in monte ædificavit Baruch filius Zachai mensuram secundam, ab angulo usque ad portam domus Eliasib sacerdotis magni. 21. Post eum ædificavit Merimuth filius Uriæ filii Haccus mensuram secundam, a porta domus Eliasib, donec extenderetur domus Eliasib. 22. Et post eum ædificaverunt sacerdotes, viri de campestribus Jordanis. 23. Post eum ædificavit Benjamin et Hasub contra domum suam: et post eum ædificavit Azarias filius Maasiæ filii Ananiæ contra domum suam. 24. Post eum ædificavit Bennui filius Henadad mensuram secundam, a domo Azariæ usque ad flexuram, et usque ad angulum. 25. Phalel filius Ozi contra flexuram, et turrim, quæ eminet de domo regis excelsa, id est, in atrio carceris: post eum Phadaia filius Pharos. 26. Nathinæi autem habitabant in Ophel usque contra portam aquarum ad Orientem, et turrim quæ prominebat. 27. Post eum ædificaverunt Thecueni mensuram secundam e regione, a turre magna et eminente usque ad murum templi. 28. Sursum autem a porta equorum ædificaverunt sacerdotes, unusquisque contra domum suam. 29. Post eos ædificavit Sadoc filius Emmer contra domum suam. Et post eum ædificavit Semaia filius Secheniæ custos portæ Orientalis. 30. Post eum ædificavit Hanania filius Selemiæ, et Hanun filius Seleph sextus, mensuram secundam: post eum ædificavit Mosollam filius Barachiæ, contra gazophylacium suum. Post eum ædificavit Melchias filius aurificis usque ad domum Nathinæorum, et scruta vendentium contra portam judicialem, et usque ad cœnaculum anguli. 31. Et inter cœnaculum anguli in porta gregis ædificaverunt aurifices et negotiatores.
Versus 1: Eliasib Sacerdos Magnus
1. ELIASIB SACERDOS MAGNUS, — hoc est Pontifex. Erat hic filius et successor Joacim filii Josedec. Philo Annianus tradit Jesum pontificatu et vita defunctum anno 20 Darii Hystaspis, eique successisse Joacim usque ad annum 12 Artaxerxis: quo mortuus Joacim successorem reliquit filium Eliasib, qui pontificatu functus est usque ad annum 33 Artaxerxis. Hæc Philo ille, penes quem sit fides.
ÆDIFICAVERUNT PORTAM GREGIS, — per quam oves et boves immolandi inducebantur in urbem, ut abluti in probatica piscina inferrentur in templum.
IPSI SANCTIFICAVERUNT EAM, — hoc est mundarunt portam gregis a ruinis, ruderibus et profanatione incendii, erigendo illam uti fuerat prius, ac pristino decori eam restituendo, ait Vatablus, Cajetanus et Vilalpandus. Sic Exodi XIX, Deus ait Mosi: « Sanctifica populum, » id est jube ut se purificet et mundet lavando vestes, et abstinendo ab uxoribus. Secundo, « Sanctificaverunt eam, » id est dedicarunt eam Domino; quia hæc erat porta gregis, per quam victimæ Deo sanctificandæ et per immolationem consecrandæ inducebantur in templum, ideoque portam hanc ipse pontifex et sacerdotes ædificarunt et consecrarunt Deo ac per eam reliquas portas, totamque urbem. Erat enim et vocabatur Jerusalem urbs sancta, utpote separata a profano Gentilium ritu, Deique veri cultui dicata, Deique quasi speculum, maxime per templum a Salomone Deo tam magnifice erectum. Unde Mariana, Salianus, Emmanuel Sa, et Sanchez censent Eliasib pontificem hanc portam gregis urbemque totam solemni prece, vel sacrificio, vel aqua lustrali similive benedictione Deo (cui propria erat) dedicasse et consecrasse; idque satis colligitur ex eo quod de eis dicunt Samaritæ, cap. sequenti, vers. 2: « Num sacrificabunt et complebunt in una die? » Et cap. XII, vers. 27, ubi dicitur: « In dedicatione autem muri Jerusalem requisierunt Levitas. » Et vers. 30: « Et mundati sunt Sacerdotes et Levitæ, et mundaverunt populum, et portas et murum. » Idem imitati sunt Gentiles. Unde Servius in lib. III Æneid., tradit eos in fundatione urbis sacrificasse Libero patri, ut libera esset civitas. Audi Æneam e Troja profugum in Thracia novam molientem urbem, Æneid. III, paulo post initium: Mœnia prima loco fatis ingressus iniquis, Æneadasque meo nomen de nomine fingo Sacra Dionææ matri divisque ferebam Auspicibus cœptorum operum; superoque nitentem Cœlicolum regi mactabam in littore taurum.
Porro apud Gentiles portæ et muri sacri erant, uti docet Alexander ab Alexandria, lib. VI Genial. cap. XIV, et ibi Tiraquellus.
Usque ad turrim centum cubitorum. — Hebræus usque ad turrim Meah, quæ scilicet vocabatur Meah, id est centum, eo quod centum esset cubitorum.
Versus 6: Portam Veterem
6. ET PORTAM VETEREM ÆDIFICAVERUNT JOIADA, etc. — Nota ex Vilalpando, tomo III, lib. III, cap. XXVI, præcipuas Jerosolymæ portas fuisse duodecim, quæ sitæ erant ad tria urbis latera, tres ad mundi partes respicientia; quodlibet enim latus habebat quatuor portas; nam ad quartum latus respiciens meridiem, in quo præruptæ rupes montis Sion urbem claudebant, exitumque et introitum negabant, nulla erat porta. Orientale latus ergo habebat primo portam « gregis » jam dictam; secundo portam « equorum, » per quam equi ducebantur aquatum ad torrentem Cedron; tertio portam « aquarum, » ita dictam a collectione aquarum fontis Siloe, quam ibidem fecit Ezechias; quarto « fictilem, » eo quod juxta eam figuli suam figulinam artem exercerent, et fictilia vasa formarent.
Septentrionale urbis latus habebat primo portam « Benjamin, » quia per eam ibatur in sortem tribus Benjamin; secundo portam « piscium, » per quam pisces in urbem et forum piscium invehebantur; tertio portam « judiciariam, » in qua sedebant judices, et judicia tam advenarum quam civium exercebant, quæ erat vicina templo et portæ « gregis. » Eadem hoc versu vocatur « vetus, » eo quod in ea veteris fabricæ Jebusæorum et Melchisedech vestigia exstarent; quarto portam « Ephraim, » per quam scilicet ibatur ad tribum Ephraim. Quarta hæc æque ac sequens porta « anguli » hic non nominantur, eo quod restauratione non indigerent, ut insinuatur vers. 8.
Occidentale latus habebat primo portam « anguli, » ita dictam quod in angulo urbis occidentali et aquilonari consisteret; secundo portam « vallis » cadaverum et Calvariæ; tertio portam « sterquilinii; » quarto portam « fontis, » de quibus dixi capite præcedenti, vers. 13.
Ad has duodecim portas Jerusalem allusit S. Joannes, Apocal. cap. XXI, vers. 12, ubi totidem Jerusalem cœlestis portas recenset.
Versus 8: Dimiserunt Jerusalem Usque ad Murum Plateae
8. DIMISERUNT JERUSALEM USQUE AD MURUM PLATEÆ LATIORIS, — id est intermiserunt ædificationem muri per spatium 400 cubitorum, quod erat inter portam Ephraim et portam anguli jam dictas; eo quod non ita pridem Azarias rex hoc latus egregie repararat et munierat, ut a Chaldæis dirui non potuerit.
Versus 16: Usque ad Domum Fortium
16. Usque ad domum fortium, — in qua habitarant triginta fortissimi heroes Davidis ac postea eorum successores. Videtur enim hæc domus fuisse quasi seminarium vel collegium virorum fortium, qui arma tractarent et bellis præessent docerentque milites præliari. Vide dicta II Reg. cap. XXIII, vers. 8 et seq.
Versus 17: Hasebias Princeps Dimidiae Partis Vici Ceilae
17. POST EUM ÆDIFICAVIT HASEBIAS PRINCEPS DIMIDIÆ PARTIS VICI CEILÆ IN VICO SUO. — Erat Jerusalem in suos vicos distributa, et cuique vico suus præerat dux et præfectus, qui hic vocatur princeps. Idem etiamnum fit Romæ. Roma enim ab olim in suos vicos sive regiones distributa fuit, quorum quisque suum habebat præfectum, qui Italice vocantur Caporioni, id est capita regionum urbis, quorum sede vacante, magna est auctoritas; ipsorum enim est urbem tueri et tumultus compescere, ideoque reos plectere.
Versus 30: Usque ad Domum Nathinaeorum
30. Usque ad domum Nathinæorum. — Hi erant Gabaonitæ, de quibus dixi Josue IX.