Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Bacchides, a Demetrio remissus in Judæam, eam vastat: Judas, octingentos duntaxat in aciem educens, cum eo confligit et vincit; sed, dum fugientes insequitur, a tergo læsus gloriose cadit. Mox Judæi cum Bacchide paciscuntur, qui dum socios Judæ affligit, Judæi probi Judæ defuncto substituunt Jonatham ejus fratrem, vers. 28. Inde, vers. 35, filii Jambri capiunt, cæduntque Joannem fratrem Jonathæ, qui proinde Joannis necem ulciscitur: mox, vers. 44, cum Bacchide confligit, cæditque mille viros; Alcimus quoque a Deo percutitur, vers. 44. Bacchides, vers. 58, ab apostatis in Judæam revocatus, nunc dolo capere Jonatham, nunc vi satagit, sed ubique repulsus, tandem cæsis apostatis cum Jonatha stabile fœdus init.
Textus Vulgatae: I Machabaeorum 9:1-73
1. Interea, ut audivit Demetrius quia cecidit Nicanor et exercitus ejus in prælio, apposuit Bacchidem et Alcimum rursum mittere in Judæam, et dextrum cornu cum illis. 2. Et abierunt viam quæ ducit in Galgala, et castra posuerunt in Masaloth, quæ est in Arbellis: et occupaverunt eam, et peremerunt animas hominum multas. 3. In mense primo anni centesimi et quinquagesimi secundi, applicuerunt exercitum ad Jerusalem: 4. et surrexerunt, et abierunt in Beream viginti millia virorum, et duo millia equitum. 5. Et Judas posuerat castra in Laisa, et tria millia viri electi cum eo; 6. et viderunt multitudinem exercitus, quia multi sunt, et timuerunt valde: et multi subtraxerunt se de castris, et non remanserunt ex eis nisi octingenti viri. 7. Et vidit Judas quod defluxit exercitus suus, et bellum perurgebat eum, et confractus est corde, quia non habebat tempus congregandi eos, et dissolutus est. 8. Et dixit his qui residui erant: Surgamus, et eamus ad adversarios nostros, si poterimus pugnare adversus eos. 9. Et avertebant eum, dicentes: Non poterimus, sed liberemus animas nostras modo, et revertamur ad fratres nostros, et tunc pugnabimus adversus eos; nos autem pauci sumus. 10. Et ait Judas: Absit istam rem facere ut fugiamus ab eis; et si appropiavit tempus nostrum, moriamur in virtute propter fratres nostros, et non inferamus crimen gloriæ nostræ. 11. Et movit exercitus de castris, et steterunt illis obviam: et divisi sunt equites in duas partes, et fundibularii et sagittarii præibant exercitum, et primi certaminis omnes potentes. 12. Bacchides autem erat in dextro cornu, et proximavit legio ex duabus partibus, et clamabant tubis. 13. Exclamaverunt autem et hi, qui erant ex parte Judæ, etiam ipsi, et commota est terra a voce exercituum: et commissum est prælium a mane usque ad vesperam. 14. Et vidit Judas quod firmior est pars exercitus Bacchidis in dextris, et convenerunt cum ipso omnes constantes corde: 15. et contrita est dextera pars ab eis, et persecutus est eos usque ad montem Azoti. 16. Et qui in sinistro cornu erant, viderunt quod contritum est dextrum cornu, et secuti sunt post Judam, et eos qui cum ipso erant, a tergo: 17. et ingravatum est prælium, et ceciderunt vulnerati multi ex his et ex illis. 18. Et Judas cecidit, et cæteri fugerunt. 19. Et Jonathas et Simon tulerunt Judam fratrem suum, et sepelierunt eum in sepulcro patrum suorum in civitate Modin. 20. Et fleverunt eum omnis populus Israel planctu magno, et lugebant dies multos, 21. et dixerunt: Quomodo cecidit potens, qui salvum faciebat populum Israel? 22. Et cætera verba bellorum Judæ, et virtutum quas fecit, et magnitudinis ejus, non sunt descripta: multa enim erant valde. 23. Et factum est, post obitum Judæ emerserunt iniqui in omnibus finibus Israel, et exorti sunt omnes qui operabantur iniquitatem. 24. In diebus illis facta est fames magna valde, et tradidit se Bacchidi omnis regio eorum cum ipsis. 25. Et elegit Bacchides viros impios, et constituit eos dominos regionis; 26. et exquirebant, et perscrutabantur amicos Judæ, et adducebant eos ad Bacchidem, et vindicabat in illos, et illudebat. 27. Et facta est tribulatio magna in Israel, qualis non fuit ex die qua non est visus Propheta in Israel. 28. Et congregati sunt omnes amici Judæ, et dixerunt Jonathæ: 29. Ex quo frater tuus Judas defunctus est, vir similis ei non est, qui exeat contra inimicos nostros, Bacchidem, et eos qui inimici sunt gentis nostræ. 30. Nunc itaque te hodie elegimus esse pro eo nobis in principem, et ducem ad bellandum bellum nostrum. 31. Et suscepit Jonathas tempore illo principatum, et surrexit loco Judæ fratris sui. 32. Et cognovit Bacchides, et quærebat eum occidere. 33. Et cognovit Jonathas, et Simon frater ejus, et omnes qui cum eo erant: et fugerunt in desertum Thecuæ, et consederunt ad aquam lacus Asphar. 34. Et cognovit Bacchides, et die sabbatorum venit ipse, et omnis exercitus ejus, trans Jordanem. 35. Et Jonathas misit fratrem suum ducem populi, et rogavit Nabuthæos amicos suos, ut commodarent illis apparatum suum, qui erat copiosus. 36. Et exierunt filii Jambri ex Madaba, et comprehenderunt Joannem, et omnia quæ habebat, et abierunt habentes ea. 37. Post hæc verba, renuntiatum est Jonathæ, et Simoni fratri ejus, quia filii Jambri faciunt nuptias magnas, et ducunt sponsam ex Madaba, filiam unius de magnis principibus Chanaan, cum ambitione magna. 38. Et recordati sunt sanguinis Joannis fratris sui: et ascenderunt, et absconderunt se sub tegumento montis. 39. Et elevaverunt oculos suos, et viderunt; et ecce tumultus et apparatus multus: et sponsus processit, et amici ejus, et fratres ejus, obviam illis cum tympanis et musicis, et armis multis. 40. Et surrexerunt ad eos ex insidiis, et occiderunt eos, et ceciderunt vulnerati multi, et residui fugerunt in montes, et acceperunt omnia spolia eorum: 41. et conversæ sunt nuptiæ in luctum, et vox musicorum ipsorum in lamentum. 42. Et vindicaverunt vindictam sanguinis fratris sui, et reversi sunt ad ripam Jordanis. 43. Et audivit Bacchides, et venit die sabbatorum usque ad oram Jordanis in virtute magna. 44. Et dixit ad suos Jonathas: Surgamus, et pugnemus contra inimicos nostros; non est enim hodie sicut heri et nudius tertius. 45. Ecce enim bellum ex adverso, aqua vero Jordanis hinc et inde, et ripæ, et paludes, et saltus: et non est locus divertendi. 46. Nunc ergo clamate in cœlum, ut liberemini de manu inimicorum vestrorum. Et commissum est bellum. 47. Et extendit Jonathas manum suam percutere Bacchidem, et divertit ab eo retro. 48. Et dissiliit Jonathas, et qui cum eo erant, in Jordanem, et transnataverant ad eos Jordanem. 49. Et ceciderunt de parte Bacchidis die illa mille viri. Et reversi sunt in Jerusalem, 50. et ædificaverunt civitates munitas in Judæa, munitionem quæ erat in Jericho, et in Ammaum, et in Bethoron, et in Bethel, et Thamnata, et Phara, et Thopo muris excelsis, et portis, et seris. 51. Et posuit custodiam in eis, ut inimicitias exercerent in Israel. 52. Et munivit civitatem Bethsuram, et Gazaram, et arcem, et posuit in eis auxilia, et apparatum escarum; 53. et accepit filios principum regionis obsides, et posuit eos in arce in Jerusalem in custodiam. 54. Et anno centesimo quinquagesimo tertio, mense secundo, præcepit Alcimus destrui muros domus sanctæ interioris, et destrui opera prophetarum: et cœpit destruere. 55. In tempore illo percussus est Alcimus: et impedita sunt opera illius, et occlusum est os ejus, et dissolutus est paralysi, nec ultra potuit loqui verbum, et mandare de domo sua. 56. Et mortuus est Alcimus in tempore illo cum tormento magno. 57. Et vidit Bacchides quoniam mortuus est Alcimus: et reversus est ad regem, et siluit terra annis duobus. 58. Et cogitaverunt omnes iniqui dicentes: Ecce Jonathas, et qui cum eo sunt, in silentio habitant confidenter; nunc ergo adducamus Bacchidem, et comprehendet eos omnes una nocte. 59. Et abierunt, et consilium ei dederunt. 60. Et surrexit ut veniret cum exercitu multo: et misit occulte epistolas sociis suis, qui erant in Judæa, ut comprehenderent Jonatham, et eos qui cum eo erant; sed non potuerunt, quia innotuit eis consilium eorum. 61. Et apprehendit de viris regionis, qui principes erant malitiæ, quinquaginta viros, et occidit eos: 62. et secessit Jonathas, et Simon, et qui cum eo erant in Bethbessen, quæ est in deserto, et exstruxit diruta ejus, et firmaverunt eam. 63. Et cognovit Bacchides, et congregavit universam multitudinem suam: et his, qui de Judæa erant, denuntiavit. 64. Et venit, et castra posuit desuper Bethbessen: et oppugnavit eam dies multos; et fecit machinas. 65. Et reliquit Jonathas Simonem fratrem suum in civitate, et exiit in regionem, et venit cum numero, 66. et percussit Odaren, et fratres ejus, et filios Phaseron in tabernaculis ipsorum, et cœpit cædere et crescere in virtutibus. 67. Simon vero, et qui cum ipso erant, exierunt de civitate et succenderunt machinas, 68. et pugnaverunt contra Bacchidem, et contritus est ab eis: et afflixerunt eum valde, quoniam consilium ejus, et congressus ejus erat inanis. 69. Et iratus contra viros iniquos, qui ei consilium dederant ut veniret in regionem ipsorum, multos ex eis occidit: ipse autem cogitavit cum reliquis abire in regionem suam. 70. Et cognovit Jonathas, et misit ad eum legatos componere pacem cum ipso, et reddere ei captivitatem. 71. Et libenter accepit, et fecit secundum verba ejus, et juravit se nihil facturum ei mali omnibus diebus vitæ ejus. 72. Et reddidit ei captivitatem, quam prius erat prædatus de terra Juda: et conversus abiit in terram suam, et non apposuit amplius venire in fines ejus. 73. Et cessavit gladius ex Israel: et habitavit Jonathas in Machmas, et cœpit Jonathas ibi judicare populum, et exterminavit impios ex Israel.
Versus 3: In Mense Primo
3. In mense primo (Nisan, id est, Martio) anni 152 (Græcorum), APPLICUERUNT EXERCITUM (Bacchides et Alcimus: fuisse triginta armatorum millia ait Gorionides, lib. III, cap. xxv) AD JERUSALEM, ut eam obsiderent et caperent; sed audientes Judam colligere suos, ut obsidionem solveret, ea relicta, abierunt, ut Judæ occurrerent.
Versus 4: Abierunt In Beream Viginti Millia Virorum
4. ET ABIERUNT IN BEREAM VIGINTI MILLIA VIRORUM, ET DUO MILLIA EQUITUM, ut cum Juda dimicarent; reliqua enim ex triginta millibus octo millia Bacchides per præsidia distribuit, ita ut contra Judam eduxerit duntaxat viginti duo millia.
Versus 6: Et Multi Subtraxerunt Se De Castris
6. ET MULTI SUBTRAXERUNT SE DE CASTRIS, nimirum bis mille et ducenti; nam ex tribus millibus cum Juda mansere tantum 800, quos ipse in aciem eduxit contra Bacchidem. Mirum eos immemores opis divinæ toties expertæ, et tot victoriarum Judæ, tam turpiter eum deseruisse! sed hæc est hominum infirmitas, inconstantia, infidelitas, quam parit subitus metus et pavor. Præsertim accedente mala furtorum, libidinum, aliorumque militarium scelerum conscientia: hæc enim milites facit timidos, ut in ea mori non audeant.
Versus 7: Et Confractus Est Corde
7. ET CONFRACTUS EST CORDE, id est, «ut tædio affectus, ait S. Thomas, quia ingentem habebat zelum, nec eum exsequi poterat,» uti Christus (cujus Judas fuit typus) in horto cœpit pavere et tædere, Matth. xxvi. Secundo et plenius, q. d. Perculsus et magna animi perturbatione correptus pene concidit: nesciebat enim quid in rebus tam arctis consilii caperet, sed natura naturalique ope, et consilio deficiente erexit animum per solitam in Deo confidentiam, et magnanimitatem, constituens cum paucis confligere cum tam numeroso hoste, et gloriose vel vincere, vel mori. Sic Julius Cæsar multos validosque hostes non fugiebat, sed ambiebat, ut in iis virtutem suam bellicam ostenderet, teste S. Augustino, lib. V De Civitate, cap. xii; sed Julius par cum pari fere numero, Judas vero longe impar cum numerosissimis dimicabat, eosque sternebat.
Versus 10: Absit Ut Fugiamus Ab Eis
10. ABSIT ISTAM REM FACERE, UT FUGIAMUS AB EIS; (generoso enim duci turpe est fugere, et fugiendo victum se fateri, malleque vitam fugiendo conservare, quam pugnando gloriose mori: etsi ergo Judas licite et prudenter potuisset fugere, ac dicere cum Demosthene: «Vir fugiens denuo pugnabit,» tamen præ animi magnitudine, et quia nunquam hucusque fugerat, sed semper pugnaverat, et pugnando vicerat, fortius et gloriosius esse duxit non fugere, sed pugnare, præsertim quia fidebat Deo, cujus ope cum paucis toties hostes tam numerosos profligarat. Itaque, vel vincere voluit, vel generose mori; ait ergo:) ET SI APPROPIAVIT TEMPUS (occumbendi et moriendi) NOSTRUM (nobis a Deo statutum, et decretum ab æterno,) MORIAMUR IN VIRTUTE, (in fortitudine, nimirum fortiter pugnantes, ne inulti, sed magna strage hosti illata pie cadamus) PROPTER FRATRES NOSTROS, pro aris et focis, pro patria, pro religione, pro Deo dimicantes. Quæ enim gloriosior mors nobis obtingere potest?
ET NON INFERAMUS CRIMEN (notam, labem, dedecus) GLORIÆ NOSTRÆ, ut qui gloriose semper in acie stetimus, fronteque adamantina hosti restitimus, nunc timidi fugiendo ei terga obvertamus, ut ab eo insequente quasi oves fugientes ignavi cædamur et mactemur. Gloriam ergo hic non hominum vanam et inanem, sed Dei veram et solidam Judas captavit: decrevit enim pro Dei religione pugnare et vincere, vel mori. Ita S. Ambrosius, lib. I Offic. cap. xii: «Judas, ait, cum nongentis (Noster et Septuaginta habent octingentis) viris bellum adorsus, volentibus his cedere, ne multitudine opprimerentur, gloriosam magis mortem, quam turpem fugam suasit: Ne crimen nostræ relinquamus gloriæ. Itaque commisso prælio, cum a primi diei ortu in vesperam dimicaretur, dextrum cornu, in quo validissimam manum advertit hostium, aggressus facile avertit. Sed dum fugientes sequitur a tergo vulneri locum præbuit, ita gloriosiorem triumphis mortem invenit.»
Sic S. Antonius solus dæmonum plurimorum conflictum non fugiebat, sed omnes ad duellum provocabat, malens ab eis occidi, quam fugere. Nam cum ab eis cæsus fuisset usque ad mortem, a suis semimortuus domum relatus, jussit se ad locum palæstræ reportari, ibique dæmones provocans: «Ecce, inquit, ego hic sum Antonius, non fugio vestra certamina, etiamsi majora faciatis, nullus me separabit a charitate Christi,» psallebatque dicens: Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum, quia Dominus illuminatio mea et salus mea, quem timebo? Dominus protector vitæ meæ, a quo trepidabo? Dominus mihi adjutor, et ego exultabo super inimicos meos. Ita S. Athanasius in ejus vita.
Sic Judas hic instar leonis, qui nunquam fugit, quanticumque hostes eum invadant, fugere noluit, sed cum paucis plurimos invasit, et superavit.
Versus 15: Et Contrita Est Dextera Pars Ab Eis
15. ET CONTRITA EST DEXTERA PARS AB EIS, ET PERSECUTUS EST EOS. Victor ergo in hoc prælio exstitit Judas eo gloriosior, quo cum paucis tam multos stravit.
In hac pugna error commissus est, quod ceteri milites Judæ non se opposuerint sinistro cornui Bacchidis, illudque præliando, vel potius prælium simulando distinuerint, ne Judam et cæteros a tergo sequeretur et cæderet. Hæc enim fuit causa cædis Judæ et fugæ sociorum. Unde Vegetius, lib. III, cap. xx, hunc modum, quo pauci multos vincere possint, præscribit: «Cum instructæ acies ad congressum veniunt, tunc tu sinistram alam tuam a dextra adversarii longius separabis, ne vel missilia ad eam, vel sagittæ perveniant. Dextram autem alam tuam sinistræ alæ illius junge, et ibi primum inchoa prælium: ita ut cum equitibus optimis, et probatissimis peditibus sinistram partem illius, ad quam te junxeris, aggrediaris, atque circumeas, et detrudendo atque supercurrendo ad hostium terga pervenias. Quod si semel adversarios exinde pellere cœperis, accedentibus tuis indubitatam victoriam consequeris, et pars exercitus tui, quam ab hoste submoveris, secura durabit.»
Versus 17: Et Judas Cecidit
17. Et Judas cecidit, non tam ex vulneribus quam ex pugnandi cædendique labore et lassitudine, ait Gorionides. Idem asserit Josephus, quem audi: «Id conspicati, qui sinistrum cornu tenebant, a tergo adorti Judam circumveniunt: qui videns nullum superesse effugium, urgentibus circumquaque hostibus, in vestigio cum suis constitit, et cæsis hostium plurimis, lassitudine magis quam vulneribus confectus, cecidit non inultus. Quo prostrato, non habentes amplius quem sequerentur milites orbati tanto imperatore, tum demum in fugam effusi sunt. Ita victoria Bacchidi cessit: non cruenta solum, sed etiam pudenda cum 22 millibus, octingenti viri non solum totum diem restiterint, sed robur ipsum exercitus contriverint, fuderint, fugarint, et cæsum ducem suum incolumes e prælio sui fratres abstulerint.
Allegorice Judas heros fuit typus Christi, qui in cruce cadens et moriens vicit ipsam mortem, peccata, diabolum et infernum, omnesque hostes fortissime debellavit.
Judæ fortitudinem imitati sunt primi Gentilium duces. Leonidas Spartanus cum trecentis Xerxi ducenti in aciem undecies centena militum millia ad Thermopylas se opponens, vincendo occumbere maluit, quam fugiendo vitam servare; unde ad suos conversus sic ait: «Prandete, commilitones, tanquam apud inferos cœnaturi.» Ita Valerius Maximus, lib. IV, cap. vii.
Plutarchus in Laconicis sequentia affert. Idem Leonidas, ab Eporis rogatus num quid aliud facere statuisset, respondit: «Nihil aliud ago, quam verbotenus barbarorum transitum impediturus, sed revera pro Græcis moriturus.» Idem cum aruspex diceret ex extis exercitui portendi victoriam, sed duci mortem, lætus navalem pugnam agressus vincendo occubuit, suaque morte patriæ victoriam peperit. Idem fecit Codrus rex Atheniensium mutato habitu hostem lacessens, a quo occisus Atheniensibus victoriam sua morte juxta oraculum sancivit. Rursum Leonidas, rogatus cur fortes viri gloriosam mortem ingloriæ vitæ anteponant, respondit: «Quoniam alterum naturæ proprium, alterum peculiariter suum esse ducunt. Nam naturæ beneficio vivunt et ignavissimi, ac honeste mori non contingit, nisi virtute præditis, et fortibus. Fugere enim ignominiosum est et duci et patriæ contra manentem, aut mori, aut vincere utrique honestissimum.»
Lacedæmonii, ait Plutarchus, juventutem nil aliud docebant, quam ut magistratui obtemperantes, omniaque contemnentes vitæ pericula, aut in prælio vincerent, aut fortiter caderent.
Agesilaus, rogatus qua ratione duci pararetur gloria, respondit: «Si mortem contempserit,» nihil enim magnum geri potest ab eo qui vitæ suæ metuit et consulit.
Bias ab Iphicrate circumsessus, rogatus quid eo articulo faciendum foret, respondit: «Quid aliud, ait, nisi ut vos servemini, ego pugnando moriar?»
Lacæna clypeum imponens filio: «Fili, inquit, aut hunc, aut super hunc,» q. d. Sic rem gere in prælio, ut aut victor clypeum reportes, aut mortuus in eo domum reporteris.
Pelopydas iturus ad conflictum, cum uxor obsecraret ut vitæ suæ caveret, ait hoc dicendum esse privato, non duci. Ducis enim est pro patria fortiter pugnando occumbere. Hæc omnia Plutarchus in Lacon.
Epaminondas, ait Valerius Maximus, lib. III, cap. ii, in prælio, «apud Leuctram trajectus hasta, sanguine et spiritu deficiens, recreare se conantes, primum an clypeus suus salvus esset; deinde, an fusi hostes penitus forent, interrogavit. Quæ postquam ex animi sententia comperit: Non finis, inquit, commilitones, meæ vitæ, sed melius et altius initium advenit. Nunc enim vester Epaminondas nascitur, quia sic moritur. Thebas ductu et auspiciis meis caput Græciæ factas video, et fortis et animosa civitas Spartana jacet armis nostris abjecta, amara dominatione Græcia liberata est, orbus quoque non tantum sine liberis morior: quoniam mirificas filias Leuctram et Mantineam relinquo.» E corpore deinde suo hastam educi jussit, eoque vulnere expiravit. Quod si eum Dii immortales victoriis suis perfrui passi essent, sospes gloriosior patriæ mænia non intrasset.»
Hæc duces mundi: quid nunc faciat dux, et miles Christi non pro vana caducaque, ut illi, sed pro vera sempiternaque gloria dimicans et decertans?
ET CETERI FUGERUNT, sicut fugiunt milites, cæso duce, et oves cæso pastore, et sicut Apostoli fugerunt, Christo crucifixo, cujus typus hic fuit Judas: in eo enim consistebat totum robur Israelis.
Quæres: Unde tanta clades Judæ et Judæorum tam fortium et invincibilium? Respondeo. Prima causa fuit militum metus et perfidia, quod bis mille et ducenti Judam ducem suum deseruerunt, et cum eo remanserunt tantum 800 qui humanis viribus non poterant diu resistere 22 millibus hostium. Adde militum rapinas, stupra aliaque scelera quæ Deus punire voluit.
Secunda causa fuit humana infirmitas et inconstantia, per quam fit ut etiam strenuissimi et peritissimi artis suæ in ea aliquando aberrent: uti ergo impossibile est ut sagittarius sagittandi peritissimus, adeo ut semper fere sagitta scopum configat, quin semel a scopo aberret, si sæpius v. g. centies in eum sagittet; sic impossibile est ut duces et milites bellicosissimi ita semper pugnent et vincant, ut nunquam vincantur. Hinc sicut peritissimi natatores pereunt natando, sic optimi duces et milites pereunt pugnando.
Tertia, quod prælium sit res periculosissima; volant enim tela et sagittæ passim per aerem instar grandinis: quare nunc hunc, nunc illum tangunt, et occidunt. Nam ut ait Eccli. cap. III, vers. 27: «Qui amat periculum in illo peribit;» et ut aiebat David de cæso Uria in prælio: «Nunc hunc, nunc illum consumit gladius,» II Reg. xi, 25.
Novi in Belgio ducem audacissimum, cujus hoc erat axioma, generosum militem non posse diu vivere; quia cum se audacter assiduis exponat vitæ periculis, vix posse evadere, quin cito ictu aliquo lethali perimatur. Unde et Poeta:
Turpe senex miles: turpe senilis amor.
Deus enim permittit causas secundas suo cursui: et esto suos sæpe protegat, tamen tandem permittit eos cursui naturæ, præsertim quia omnibus semel moriendum est. Permittit ergo quemque mori in suo opere et exercitio, ut militem in bello, agricolam in agricultura, fabrum in fabricando, doctorem in studio, etc. Sic plerosque martyres Deus ab igne, leonibus, aquis, etc., servavit illæsos; sed tandem permisit eos gladio perimi, ut martyrii laurea eos coronaret.
Quarta fuit quod Judas, suorum fuga se videns desertum, consternatus noluerit fugere, uti prudenter facere poterat, sed ex animi magnanimitate maluerit pugnando occumbere. Hoc enim duci decorum est, adeoque hæc mors ei est gloriosa: unde generosi milites non aliam optant mortem, quam mori præliando. Fuit ergo hæc mors Judæ gloriosa, utpote quam obiit in pugna, qua cum paucis hostium plurimorum dextrum cornu confregit, totque eorum millia cecidit, et fugientes insecutus vulnus lethale a tergo accepit, victorque occubuit. Quare mors hæc Judæ fuit instar triumphi, et tot victoriarum trophæi, uti fuit Samsoni, Jonathæ, Josiæ, cæterisque heroibus, ait Serarius. Addunt Thalmudici: «In hoc sacro bello, plerique, dum viverent, filii erant diaboli et peccati. At post mortem, Dei filii, martyrio eorum peccata expiante;» et adjungit in Psal. LXXVIII Genebrardus: «Audis quanta sit vis belli sacri contra Turcas et hæreticos, ut parum probos, sanctos et martyres efficiat: ubi vinci salutare, vincere gloriosum.» Commode tamen hoc intelligendum docent, quæ imperatori Phocæ volenti, ut militibus omnibus contra fidei hostes cadentibus, martyrum nomen honosque impenderetur; ab Antistitibus responsa fuere, ut quidem scribit in Can. xiii Balsamon, et Baronius tom. VIII Annal. anno Domini 610. Ita Serarius.
Quinta, quod Judas confractus animo, cum in tantis angustiis se constitutum videret, expresse non confugerit ad Deum, nec ejus opem implorarit, uti facere solebat, sed totum se et suos ad conflictum instantem et urgentem compararit. Esto enim implicite, et virtualiter omnem suam fiduciam in Deo collocaret, tamen explicite et formaliter Deum non obsecravit: quare Deus eum sibi et naturæ permisit, juxta quam solus tot hostibus succubuit. Hinc disce homines in arctis constitutos ita angustiis suis sæpe absorberi, ut de Deo invocando non cogitent; quod tamen tunc maxime facere deberent, cum a nullo alio, nisi a Deo iis eripi possint. Quare Judæ exemplo sapiamus, ut in magnis periculis, vel tentationibus constituti illico Dei gratiam, opemque suppliciter magna cum fiducia imploremus; sic enim eam impetrabimus, et per eam salvabimur.
Sexta, Deus hoc casu voluit humiliare Judam, ne in suis viribus et victoriis superbiret. Sic Deus permittit viros sanctos in aliqua minora peccata labi, ut graviora, præsertim vanæ gloriæ et superbiæ, effugiant.
Septima. Deus Judæ et cæteris ostendere voluit omnia in hoc mundo esse vana, fragilia et caduca, eumque ab iis per mortem transferre ad veram vitam, et beatam immortalitatem: ad hanc enim ducit mors, quasi via, illaque sæpe in speciem misera, abjecta, et ut hominibus videtur tantis viris indigna. Sic principes Apostolorum S. Petrum et Paulum permisit Deus a Nerone indigne occidi, ut per hoc majorem in cœlis patientiæ coronam accipere mererentur. Sic Jordanem, qui S. Dominico in generalatu ordinis Prædicatorum successit, permisit in mari submergi, cumque nonnulli indolerent, et pene murmurarent, quod vir tam sanctus tam vilem mortem subiisset, ipse nonnullis apparens eos reprehendit, asserens se per illam mortem ab omnibus culpis nævisque expiatum transiisse ad beatam immortalitatem. Justus enim, quacumque morte præoccupatus fuerit, in refrigerio erit, quia in justitia sua Deique gratia moritur. Sic S. Franciscus Xaverius, moliens Sinarum conversionem in ipso eorum aditu in extrema rerum omnium inopia desertus ab omnibus, miseram, ut hominibus videbatur, sed viro Apostolico dignam mortem obiit.
Aliam causam dat Rupertus, lib. X De victor. verbi Dei cap. ult. Petrus Blesensis, Epist. CXLVI, Emmanuel Sa et nonnulli alii, nimirum displicuisse Deo fœdus a Juda et Jonatha initum cum Romanis, quod non satis confisi sint soli Deo, ideoque post hoc fœdus omnia eis infeliciter cessisse, eosque cito occubuisse. Verum superius ostendi hoc fœdus prudenter ab eis fuisse initum; sic enim fidendum est Deo, ut humana adminicula non negligantur: ita Serarius sub finem libri, Quæst. XXIII.
Porro Judas sex duntaxat annis dux præfuit Israeli, quibus tot tantaque gessit, quanta vix ulli gesserunt, qui 50 annis Reipublicæ præfuerunt. Ducatum enim iniit anno 146 Græcorum, quo mortuus est pater ejus Mathathias, I Machab. II, 70; occubuit vero anno 152 Græcorum, ut patet hoc cap. iii, qui fuit Demetrii regis Syriæ annus secundus, Ptolemæi Philometoris regis Ægypti vigesimus, ante Christi ortum annus 159. Ita Salianus et alii.
Versus 22: Et Cætera Verba
22. ET CÆTERA VERBA (id est gesta et facta verbis et historiis exprimenda) BELLORUM JUDÆ ET VIRTUTUM (Græce ἀνδραγαθιῶν, id est virilium operum, sive heroicorum facinorum) QUAS FECIT, ET MAGNITUDINIS EJUS NON SUNT DESCRIPTA: MULTA ENIM ERANT VALDE, q. d. Pauca e multis Judæ heroice gestis recensui, ut ex ungue agnoscas leonem: longe enim plura gessit, quæ nimis longum foret enarrare. Hinc patet incomparabilem belli ducem fuisse Judam, quo nullus fuerit superior, vix ullus æqualis et par; nullus enim cum tam paucis tantas hostium copias toties superavit, et prostravit; nullus pro patria, pro fide, pro templo, pro Dei cultu usque ad mortem per omnem vitam ita desudavit, ita præliatus est, ac tandem pugnando occubuit, ut Judas. Quare non dubium eum Sanctorum Ducum (si non martyrum, quod tamen nonnulli volunt) catalogo a Deo inscriptum, meritis per tot facinora coronis in cœlo decorari, etsi nomen ejus martyrologiis Christianorum inscriptum non legamus. Historia tamen scholastica, et Petrus de Natalibus Episcopus Esquilinus Judam vocant Sanctum, eumque catalogo Sanctorum adscribunt mense octobri. Vide eum lib. IX Catalogi Sanctorum, cap. ii, ubi fuse Judæ, quasi sancti viri, vitam enarrat, ac cap. seq. fratrum ejus Jonathæ et Simonis, æque ac patris Mathathiæ, quos omnes sanctos nuncupat, virtutesque heroicas eorum, quasi Sanctorum recenset.
Versus 23: Post Obitum Judæ Emerserunt Iniqui
23. Post obitum Judæ emerserunt iniqui, q. d. apostatæ, qui eo vivo hiscere non audebant, eo mortuo erexerunt cornua, ut regis Demetrii Gentilismum et idololatriam in Israelem inducerent. Hi ergo urserunt Judæos, ut se dederent Bacchidi duci Demetrii, præsertim, quia ut sequitur:
Versus 24: In Diebus Illis Facta Est Fames Magna
24. IN DIEBUS ILLIS FACTA EST FAMES MAGNA VALDE, tum ex Dei apostatas castigantis vindicta, tum quod Bacchides frumenta, vel absumpserat, vel perdiderat: hisce de causis tradidit se Bacchidi omnis regio eorum, exceptis Jonatha et Simone, eorumque asseclis, quorum electione et rogatu.
Versus 31: Suscepit Jonathas Principatum
31. SUSCEPIT JONATHAS IN TEMPORE ILLO PRINCIPATUM, tam civilem quam sacrum, puta tam Ducatum, quam Pontificatum.
Versus 33: Et Fugerunt
33. ET FUGERUNT (quia pauci erant, nec tot hostibus et apostatis resistere poterant) IN DESERTUM THECUÆ, ex qua prodiit mulier illa Thecuitis, quæ Absalonem Davidi reconciliavit, lib. II Regum xiv, 2.
Versus 35: Et Jonathas Misit Fratrem Suum
35. Et Jonathas misit fratrem suum (Joannem, de quo cap. II, 2, ducem populi a Jonatha creatum, ut ejus foret vicarius et belli dux:) ET ROGAVIT NABUTHÆOS (incolas urbis Nabo nobilis et præclaræ, sitæ in tribu Ruben, Numer. xxxii, 38,) AMICOS SUOS, UT COMMODARENT ILLIS APPARATUM SUUM, armorum et machinarum bellicarum, quo carebat Jonathas et Judæi, qui pene inermes profugerant in desertum Thecue, ut dictum est vers. 33.
Versus 36: Et Exierunt Filii Jambri Ex Madaba
36. Et exierunt filii Jambri ex Madaba, faventes Bacchidi potius quam Jonathæ. Madaba erat in tribu Ruben non longe a Nabo, et Nabuthæis. Audi Adrichomium: «Madaba, vel Madeba Hebraice idem est quod aquæ doloris, vel manantes, primaria quondam Ammonitarum urbs, sita in planitie, cui et nomen dedit postea Amorrhæorum, quia eam jure belli abstulerant, et muris cinxerant. Habet in circuitu montes, paludes et saltus. Hujus cives cum Joannem Machabæum interfecissent, in ejus ultionem multi eorum, a Jonatha occisi sunt. Quam postea Hyrcanus non sine labore, sexto demum mense cepit; permansit usque ætatem Hieronymi, antiquum nomen retinens.»
COMPREHENDERUNT JOANNEM, spoliaverunt et occiderunt; sed ejus necem egregie ultus est Jonathas, ut sequitur vers. 37.
Versus 41: Et Conversæ Sunt Nuptiæ In Luctum
41. ET CONVERSÆ SUNT NUPTIÆ IN LUCTUM, cæso sponso cum asseclis, ac cæteris spoliatis. Sic sæpe in hoc mundo plausus vertitur in planctum, cantus in lamentum, et extrema gaudii luctus occupat. Qui sapit ergo, mundum contemnat, et cœlum ambiat.
Versus 43: In Virtute Magna
43. IN VIRTUTE MAGNA, id est, cum exercitu magno et valido; hunc enim significat δύναμις, id est virtus, robur, potentia, fortitudo.
Versus 44: Surgamus Et Pugnemus Contra Inimicos Nostros
44. SURGAMUS ET PUGNEMUS CONTRA INIMICOS NOSTROS: NON EST ENIM HODIE SICUT HERI ET NUDIUS TERTIUS, ut possimus libere abire, vel pugnam declinare, vel fuga elabi. Sumus enim hostibus numerosis vicini, et ab eis pene cingimur; nam alia ex parte Jordane, paludibus et saltibus in viis concludimur, ut effugere nequeamus; quare necesse est cum Bacchide confligere. Faciamus ergo ex inevitabili necessitate virtutem, et acerrime non tam pro vita, quam pro patria, templo et Deo dimicemus, ut vincamus, vel pugnando moriamur, uti fecit Judas frater meus, vers. 9.
Hunc esse sensum liquet ex eo quod subdit:
45. Ecce enim bellum ex adverso (a Bacchide instante nobis imminet), aqua vero Jordanis hinc et inde nos cingit et transitu prohibet. Acer hic est militi stimulus ad pugnandum, quem duces ei proponunt, ut generose pugnet cum aut vincere debet, aut mori. Simili modo Annibal, teste Livio lib. XXI: «Dextra lævaque duo maria claudunt, nullam ne ad effugium quidem navem habemus, etc., hic vobis vincendum aut moriendum, milites, est.» Idem lib. XXII, de Romanis in angustum redactis: «Ab lateribus montes et lacus; a fronte et a tergo hostium acies claudebat, apparuitque nullam nisi in dextra ferroque salutis spem esse.»
Versus 47: Et Extendit Jonathas Manum Suam
47. ET EXTENDIT JONATHAS MANUM SUAM PERCUTERE (ut occideret) BACCHIDEM, ET DIVERTIT AB EO RETRO, q. d. Bacchides vertendo se et retrorsum resiliendo ictum Jonathæ declinavit.
Versus 48: Et Dissiliit Jonathas
48. Et dissiliit (Græca et Latina nonnulla manuscripta ac Hugo habent desiluit) Jonathas et qui cum eo erant in Jordanem, et transnataverant ad eos Jordanem, q. d. Jonathas cum vim hostium repressisset, cæsis mille viris, ipsoque pene duce Bacchide, videretque se cum tam paucis male armatis diu cum tot millibus hostium armatissimis confligere non posse, habuit tempus tuto se cum suis subducendi. Nam insiliit in Jordanem, eumque vestitus et armatus natando transmisit; nec hostes, utpote ab eo cæsi, regressique eum insequi, aut transitum Jordanis impedire sunt ausi. Itaque, Jonathas et Judæi secure «tranaverunt ad eos,» puta ad suos, qui paulo ante Jordanem transierant. «Tranaverunt,» inquam, «Jordanem;» unde Græca clarius et plenius habent: Et insiliit Jonathas et qui cum eo erant Judæorum et transnataverunt in ulteriorem ripam, et non transierunt (hostes, scilicet, Bacchidis milites) ad eos Jordanem. Et Josephus: «Cum, inquit, Bacchides caute ictum Jonathæ declinasset, Jonathas cum suis desilientes commiserunt se flumini, et in oppositam ripam enataverunt, hostibus non ausis trajicere.» Hinc Salianus suspicatur in Vulgata esse mendum, et pro «tranaverunt ad eos,» legendum «non tranaverunt ad eos;» q. d. Hostes non ausi sunt tranare Jordanem, sequique Jonatham et Judæos, qui eum tranarant, ne ab eis interimerentur, vel aquis suffocarentur. Sed omnia exemplaria latina legunt affirmative «transverunt ad eos,» juxta sensum initio dictum. Ita Sanchez.
Versus 49: Et Ceciderunt De Parte Bacchidis Mille Viri
49. ET CECIDERUNT DE PARTE BACCHIDIS DIE ILLA MILLE VIRI. Josephus auget more suo numeratque bis mille.
ET REVERSI SUNT IN JERUSALEM, non Jonathas, sed Bacchides cum suis copiis. Hic enim tenebat urbem Jerusalem, imo arcem Sion, totamque fere Judæam. Ita Josephus, Salianus, Sanchez et alii idque patet ex sequentibus.
Versus 50: Et Ædificaverunt
50. ET ÆDIFICAVERUNT (Bacchides, ejusque asseclæ missi a rege Demetrio ad occupandam Judæam) CIVITATES MUNITAS IN JUDÆA, ut per eas reliquam Judæam sibi subjectam detinerent, ne Jonathas superveniens ex ea ipsos expelleret.
Versus 51: Et Posuit Custodiam In Eis
51. ET POSUIT CUSTODIAM IN EIS. Custodiam vocat præsidium militum, quos Bacchides in urbibus jam dictis collocavit, ut eas contra Jonathæ irruptiones custodirent et propugnarent.
Versus 52: Et Posuit In Eis Auxilia
52. Et posuit in eis auxilia (scilicet, præsidia militum jam dicta) et apparatum escarum, hoc est annonam copiosam, ut obsidionem Jonathæ se absente diu sustinere possent, ne pressi fame cogerentur deditionem facere.
Versus 53: Et Accepit
53. ET ACCEPIT (Bacchides) FILIOS PRINCIPUM REGIONIS OBSIDES, ne Principes, sive primores Judæ sibi rebellarent, et cum Jonatha conspirarent, ideoque eorum filios, quasi obsides conclusit in arce Sion, ut ibi custodirentur, ne ad suos profugerent.
Versus 54: Præcepit Alcimus Destrui Muros
54. Et anno 153 (Græcorum) mense secundo PRÆCEPIT ALCIMUS, (Pseudo Pontifex ac scelestus apostata et proditor, qui Demetrium regem excitarat, ut Bacchidem contra Judam Machabæum, ejusque fratres mitteret, sibique Pontificatum excluso Juda conferret, cap. vii, 1 et seq.) DESTRUI MUROS DOMUS SANCTÆ INTERIORIS, ut se Pontificem et templi dominum sese ostenderet. Græce: Jussit dirui murum aulæ sanctorum interioris. Nonnulli murum hunc accipiunt eum, quem Judas Machabæus, cap. IV, 60, templo obtendit ad ejus custodiam, ne in illud irruerent Demetriani occupantes arcem vicinam Sion. Verum hic murus erat aulæ exterioris, non interioris, nec erat opus prophetarum, ut sequitur, sed Judæ Machabæi. Quare murus hic intelligendus est templi, puta Sancti, et Sancti Sanctorum; vel potius atrii sacerdotum, templo sive Sancto adjacentis. Hoc enim atrium dicitur aula, sive domus interior respectu atrii laicorum, quod dicebatur aula, sive domus exterior. Nam inter utrumque hoc atrium interjectus erat murus altitudinis trium cubitorum, quem Josephus Gysum vocat, ut sacerdotes a laicis disterminaret, ne laici ad atrium sacerdotum, et altare holocaustorum, quod in eo erat, accedere possent. Alcimus ergo murum hunc intermedium cœpit destruere, tum ut sacerdotes et sacrificia profanaret, tum ut laici et gentiles ad altare holocaustorum accedere possent, in eoque æque ac sacerdotes sacrificare. Ita Salianus, Sanchez et alii.
ET DESTRUI OPERA PROPHETARUM, nimirum murum atrii sacerdotum jam dictum: hunc enim æque ac reliquum templum jussu Dei exstrui jusserunt prophetæ Aggæus et Zacharias, qui et suis oraculis urgebant populum assidue ad inchoatam templi fabricam prosequendam et perficiendam, ita ut templum, operaque facta in templo ad ejus ornatum dici possint, debeantque horum prophetarum pariter, ac Ezechielis, qui et cap. xl templi fabricandi ideam descripsit, ut juxta eam ædificarent. Forte etiam peculiaria quædam fuere in atrio hoc monumenta horum, et aliorum prophetarum, quibus significaretur, tum eorum sanctitas et prophetia, tum eos fabricæ templi fuisse auctores et promotores.
Versus 55: In Tempore Illo
55. IN TEMPORE ILLO (cum scilicet sacrilegas manus immitteret in muri sacri jam dicti demolitionem) PERCUSSUS EST (a Deo templi sui tutore, et sacrilegii vindice) ALCIMUS (sacrilegus), ET IMPEDITA SUNT OPERA ILLIUS (in demoliendo atrii templi muro), ET OCCLUSUM EST OS EJUS (blasphemum quo murum hunc, quasi Pontifex dirui præceperat), ET DISSOLUTUS EST PARALYSI, NEC ULTRA POTUIT LOQUI VERBUM ET MANDARE DE DOMO SUA, q. d. Non potuit condere testamentum, nec de rebus domus suæ disponere, qui inique de domo Dei disposuerat, illamque diruere voluerat. Justa ergo et congrua sceleri et sacrilegio Alcimi a Deo inflicta est hæc pæna. Scelestus hic Judæus et apostata, ut Demetrio et Græcis placeret, pro Hebræo Joacim, quod ei erat proprium, Græcum nomen vicinum assumpsit, seque vocavit Alcimum, Græce ἄλκιμον, id est fortem, validum, strenuum, ferocem, ut Demetrius eo quasi duce ad debellandum Judam et Jonatham uteretur, qui et revera ipso usus est; sed Deus sacrilegum mox castigavit, eumque paralysi dissolvit; itaque debilitavit et prostravit, ut ne verbum quidem eloqui posset, nimirum:
Sequitur superbos ultor a tergo Deus,
ut ἄλκιμον, id est robustum faciat, ἄλγιστον, id est molestissimum, tristissimum, doloribus et cruciatibus confectum.
Versus 56: Et Mortuus Est Alcimus Cum Tormento Magno
56. ET MORTUUS EST ALCIMUS IN TEMPORE ILLO CUM TORMENTO MAGNO, nimirum anno 153 Græcorum, ut dictum est vers. 54, qui fuit annus secundus ducatus Jonathæ. Quare errat Josephus, dum scribit Alcimo morienti in Pontificatu successisse Judam Machabæum. Nam Judas jam anno præcedenti, puta 152 Græcorum, ut dictum est cap. ix, 3 et seqq. occubuerat. Modico ergo tempore sua impietate et pseudo-Pontificatu gavisus est Alcimus, scilicet, per biennium duntaxat. Nam eum iniit anno 151 Græcorum, ut dictum est cap. vii, 1 et 5; finiit vero 153 Græcorum, mense secundo, ut hic dicitur. Tam breve est gaudium impiorum, tam brevis impietas, cui mox succedit longissima gehennæ æternitas.
Versus 57: Et Siluit Terra
57. Et siluit terra (quievit Judæa a bellis et infestatione Bacchidis) annis duobus, quibus Jonathas se suosque erexit et armavit.
Versus 58: Et Cogitaverunt Omnes Iniqui
58. ET COGITAVERUNT OMNES INIQUI, Judæi apostatæ, et Jonathæ æmuli, ac inimici et proditores, qui vocarunt secreto Bacchidem, ut Jonatham nihil cogitantem mali, noctu caperet et opprimeret, sed frustra: Deo enim dirigente, innotuit Jonathæ eorum proditio.
Versus 61: Et Apprehendit
61. ET APPREHENDIT (non Bacchides, ut vult Josephus, sed Jonathas suos proditores) DE VIRIS REGIONIS, QUI ERANT PRINCIPES MALITIÆ (proditionis) 50 VIROS ET OCCIDIT EOS.
Versus 62: Et Secessit Jonathas Et Simon
62. ET SECESSIT JONATHAS ET SIMON ET QUI CUM EO ERANT IN BETHBESSEN, QUÆ ERAT IN DESERTO: ET EXSTRUXIT DIRUTA EJUS, ET FIRMAVERUNT EAM. Jonathas fraude apostatarum et proditorum, ac validis copiis Bacchidis tota Judæa exclusus, cum fratre Simone, et paucis asseclis, secessit in urbem Bethbessen sitam in deserto Jericho in tribu Benjamin, non longe a Jordane, eamque munivit, ut in ea se suosque contra Bacchidem defenderet. Audivit id Bacchides, et collectis omnibus copiis Bethbessen obsedit, ut Jonatham cum omnibus suis ibidem collectis opprimeret, itaque bellum omne finiret. Quid ad hæc Jonathas et Simon?
Versus 65: Et Reliquit Jonathas Simonem Fratrem Suum
65. ET RELIQUIT JONATHAS SIMONEM FRATREM SUUM IN CIVITATE (ut eam contra Bacchidem propugnaret), ET EXIIT IN REGIONEM (vicinam colligere milites), et venit cum numero, cum numeroso exercitu.
Versus 66: Et Percussit Odaren
66. Et percussit Odaren. Erat hic unus ex amicis et ducibus Bacchidis. Aliqui, pro «Odaren» legentes «Oduren,» censent hoc nomen non esse proprium, sed appellativum, ut significet obsessorem viarum, sive prædonem et latronem; hunc enim significat Græcum ὁδοῦρος.
Et cœpit cædere (socios et amicos Bacchidis sparsos per campestria, ibique in tabernaculis secure degentes, ex inopinato eos invadens) et crescere in virtutibus. Græce ἐν δυνάμεσι, id est in exercitibus, q. d. Jonathas collecta manu invasit Odaren cum suis, aliosque socios Bacchidis cecidit; inde pluribus ad se concurrentibus, auctisque copiis æque ac animis, invasit ipsa castra Bacchidis, quæ Bethbessen obsidebant, dato signo Simoni fratri, ut ex urbe erumpens hostes obsidentes a fronte invaderet, quos ipse a tergo invadebat, ita factum ut hostes utrimque invasi tanta vi utrobique ab utroque cæderentur, itaque Simon machinas eorum, quibus urbem impetebant, combureret, ut sequitur. Ita Josephus, lib. XIII, cap. i, quem audi: «Relicto ad oppidi tutelam Simone fratre, clam egressus Jonathas, et collectis in vicina regione suæ factionis hominibus, noctu in Bacchidis castra irruit, et multis trucidatis, effecit ut frater adventum cognosceret. Quamprimum enim tumultum sensit in castris hostium, eruptione facta incendit eorum machinas, cæde etiam non mediocri edita.» Ita quoque Hugo, Salianus, Sanchez et alii. Addit Gorionides Bacchidem fugisse in desertum, ibique captum a Jonatha, supplicem ei factum jurasse se omnia quæ e Judæa ceperat redditurum; itaque pace firmata liberum dimissum in Syriam ad suos rediisse. Sed nil tale habet Scriptura, imo contrarium indicat, scilicet, Jonatham priorem pacem petiisse a Bacchide, ideoque parum æquas Judæis conditiones accepisse, ut patebit vers. 70.
Versus 69: Et Multos Ex Eis Occidit
69. ET MULTOS EX EIS OCCIDIT. Bacchides, cæsus a Jonatha, iram vertit in apostatas Judæos, qui eum e Syria in Judæam contra Jonatham evocaverant, promittentes ei securam de ipso, utpote de bello non cogitante, victoriam; quare videns se ab eis in fraudem inductum, et a Jonatha cæsum, eos, quasi mali sui auctores, occidit. Vide hic ut malum consilium consultori sit pessimum, et in ejus jugulum redeat.
IPSE AUTEM COGITAVIT CUM RELIQUIS ABIRE IN REGIONEM SUAM. Hoc unum cogitans, ait Josephus, quomodo ex sua et regis dignitate obsidione ficte imposito, exercitum posset sine ignominia reducere Antiochiam ad regem Demetrium, ideoque conditiones pacis a Jonatha oblatas statim acceptavit.
Versus 70: Et Misit Ad Eum Legatos Componere Pacem
70. ET COGNOVIT JONATHAS, ET MISIT AD EUM LEGATOS COMPONERE PACEM, ET REDDERE EI CAPTIVITATEM, id est captivos. Hæc enim fuit conditio pacis, ut utrimque captivi commutarentur et redderentur. Jonathas prior petiit pacem, quia res ejus et Judæorum erant afflictæ, ideoque nec Jerusalemam quam tenebat Bacchides, nec alias Judææ urbes ab eo petere est ausus.
Versus 73: Et Cessavit Gladius Ex Israel
73. Et cessavit gladius in Israel, id est cessavit bellum et prælia, in quibus multi gladio perimuntur, ac de facto multi hic in Israel perempti erant.
ET HABITAVIT JONATHAS IN MACHMAS. Jonathæ Principis et Pontificis propria sedes erat Jerusalem et templum; sed hanc occupantibus Bacchidianis, Jonathas sedem sibi elegit in oppido Machmas, quod situm erat in confinio tribuum Benjamin et Ephraim, ibique cœpit jus dicere populo, ac apostatas ex Israel exterminare, totamque Rempublicam Israelis componere, æque ac ibidem fecerat Samuel, judex et princeps, lib. I Reg. VII, 5.