Cornelius a Lapide
Index
Titulus
Commentaria in Scripturam Sacram R. P. Cornelii a Lapide, e Societate Jesu, Sanctae Scripturae olim Lovanii, postea Romae Professoris. Accurate recognovit ac notis illustravit Jos. Max. Peronne, Canon. Direct. Suessionensis, olim Scripturas Sacras Professor. Editio nova, accurate expurgata mendis quae in priorem irrepserant. Tomus Undecimus: In Isaiam Prophetam. Parisiis. Apud Ludovicum Vives, Bibliopolam Editorem, 13, Via vulgo dicta Delambre, 13. MDCCCXCI.
Sanctissimae Trinitati Deo Uni et Trino
Tibi, o sacrosancta Trinitas, et trina Unitas, offero meum, imo ex asse tuum refero reddoque tertium hoc trinumque in Prophetas opus. A te principium tibi desinet. Tuus sum ab utero, ubi me formasti ad imaginem et similitudinem tuam. Tuus ab ortu, ubi in nomine tuo baptizatus et renatus sum. Tuus a primo rationis usu, ubi te fide, spe et charitate, quas mihi in baptismo indideras, colere coepi. Tuus ab adolescentia, ubi tuo instinctu, tribus Religionis votis me tibi volens lubensque astrinxi. Tuus a juventute, ubi sacerdos tuo munere consecratus, unam trinamque Christi victimam, tibi quotidie ad hanc usque diem quasi juge sacrificium immolavi. Tuus a viro, ubi hosce meos labores et fructus quos mihi donasti, tibi dicavi; omnia studia, omnem doctrinam, omnem commentationem, tuae gloriae consecravi, optavique ut omnis mea actio, omnis passio, totaque vita non esset aliud quam continua laus tua.
«Te enim decet hymnus in Sion, et tibi reddetur votum meum in Jerusalem,» Psal. LXIV; imo vero tibi silet hymnus in Sion, ut ait Psaltes: quia omnis laus nostra, prae te tuaque majestate, merum mutumque est silentium. Accipe trinam tui in meis hisce Commentariis imaginem, menti manuique meae a te impressam. Edidi Pentateuchum, Paulum, Prophetas, puta Legem, Evangelium (hujus enim praeco est Paulus), Prophetiam. Lex te Patrem legislatorem repraesentat: Evangelium te Filium incarnatum: Prophetia te Spiritum Sanctum, qui locutus es per Prophetas. Trimembre pariter est opus: Isaias refert te, o Pater aeterne, quem vidit sedentem in celso et augusto divinitatis throno! Jeremias calamitosissimus, ut ait Isidorus Pelusiota, te, o Christe, patientem adumbrat! Ezechiel te, o Spiritus alme, in Apostolos et fideles effundendum vaticinatur!
Tua sunt, tua sunt, o sanctissima Trinitas, quae es Pater luminum, fons omnis triadis, origo et causa omnium quae fuerunt, sunt, erunt, et esse possunt! Tu menti meae ab olim te revelasti, ut te unum aestimarem et quaererem, caetera omnia velut exilia, inania et fugacia flocci ducerem et fastidirem. Talia enim ea reperit rex, mortalium Deo judice sapientissimus, qualia et pronuntiavit, dicens: «Vanitas vanitatum, et omnia vanitas,» Eccle. 1. Docuit me Doctor Gentium omnia arbitrari ut stercora, ut Christum lucrifaciam. Auribus meis intonat Isaias: «Omnis caro foenum, et omnis gloria ejus quasi flos agri.
Exsiccatum est foenum, et cecidit flos, etc.: verbum autem Domini nostri manet in aeternum,» Isaiae XL, 6. Insonat mihi crebro illud Psaltis regii: «Vacate, et videte quoniam ego sum Deus: exaltabor in gentibus, et exaltabor in terra,» Psal. XLV, 11. Quocirca aulas et auras fugio, silentium et secessum mihi jucundum, aliisque non inutilem sequor cum S. Basilio, Gregorio, Hieronymo, cujus sanctam Bethelehem ab eo in Palaestina sollicite quaesitam, ego Romae inveni.
Olim junior egi Martham, nunc in devexa aetate magis Magdalenam ago et adamo, memor brevis aevi, memor Dei, memor instantis aeternitatis. Cellae (quae mihi fida amica, tota terra est charior, adeoque coelum terrestre videtur, quale S. Bernardo visa est) silentis et solius sum incola: cellicola et musaei sacri assecla, coelicola esse contendo; sanctae contemplationis, lectionis, scriptionis otium, imo negotium persequor; Deo uni et trino, ejusque oraculis et inspirationibus excipiendis, meditandis, celebrandis incumbo; ad Christi pedes sedeo, ut ab ore ejus pendulus verba vitae hauriam, quae deinde in alios effundam.
Quid enim dignius, quid salubrius, quid sapientius, quid divinius, quam illi uni intendere, a quo omnia, ut dicas sapiasque cum Psalte: «Mihi autem adhaerere Deo bonum est?» Psal. LXXII, 28, illi totum vacare, illi placere, illum cogitare, imitari, sequi: illum diligere, illum sonare more, ore et amore; illum unum vita, lingua et corde laudare; illum manu, calamo et mente celebrare? Hoc Angelorum continuum est opus, hic vitae coelestis praegustus, haec aeternae beatitudinis inchoatio; nimirum Deo uni et trino contemplando fruendoque insistere, eique cum Seraphinis prae stupore et veneratione oculos pedesque velantibus, jugiter concinere: «Sanctus, Sanctus, Sanctus Dominus Deus sabaoth: plena est omnis terra gloria ejus;» atque cum Apostolo exclamare: «O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei!»
O sacra Trinitas, et trina unaque deitas, quam incomprehensibilis, quam investigabilis es ut in confessione verae sempiternaeque deitatis, et in personis proprietas, et in essentia unitas, et in majestate adoretur aequalitas. Ex te, per te, in te sunt omnia: «Totus Pater, ait S. Augustinus, in Filio et Spiritu Sancto est: totus Filius in Patre et Spiritu Sancto est: totus quoque Spiritus Sanctus in Patre est et Filio: nullus eorum extra quemlibet ipsorum est: quia nemo alium aut praecedit aeternitate, aut excedit magnitudine, aut superat potestate. Sed Patris, et Filii, et Spiritus Sancti una est divinitas, aequalis gloria, coaeterna majestas,» S. Augustinus De Fide ad Petrum, lib. I, cap. 1; S. Athanasius in Symbolo.
Tanti enim est Filio gigni, quanti Patris gignere; tam augustum Spiritui Sancto spirari, quam Patri et Filio spirare: spirando enim eamdem numero accipit essentiam et majestatem, quam habet Pater et Filius. «Te ergo unum in substantia, Trinitatem in personis, confitemur.» Te invocamus, te laudamus, te adoramus, spes nostra, salus nostra, honor noster, o beata Trinitas. Tibi laus, tibi gloria, tibi gratiarum actio, in sempiterna saecula. Te Deum Patrem ingenitum, te
Filium unigenitum, te Spiritum Sanctum Paraclitum, sanctam et individuam Trinitatem, toto corde et ore confitemur et benedicimus. Verum quibus te elogiis celebrem, quibus nominibus compellem? Conceptus vocesque hominum et Angelorum in immensum transcendis, et caliginem habitas inaccessibilem, ideoque magis casto, ut ait S. Dionysius, es veneranda silentio, quam exili depressae mentis celebranda eloquio.
Tu Numen τριπρόσωπον, Triformis relatio, Divinitatis triangulus, Natura trigemina, Majestas trisagia, Trias παναρμόνιος, Tripartita hypostasis, Personarum ternio, Triumviratus (ut ita dicam) θεάνθρωπος. Quibus ideis, parabolis, similitudinibus te repraesentem? Omne nostrum simile, tuo multum est dissimile. Omne tui in terris vestigium, tantum a te distat quantum creatura a Creatore, umbra a corpore, nihilum ab ente, finitum ab infinito.
Si infantibus balbutire licet, adeoque congruit; si ima summis, humana divinis componere; si nostris mentibus te per nostros conceptus, species, formas, licet admodum difformes, aliquatenus effingere; tu Tridigitus αὐτοκινήτος, Deus trismegistus, Speculum trifaciale, Mens tripotens, Parelius trilustris, Sol trifulgidus, Anima tricorpor, Fulmen trisulcum, Gladius triceps, Arbor trifida, Triphyllum paradisi, Ignis triflammeus, Lampas trilucens, Dioptra triquetra, Concentus τρίφωνος, Triglyphum elegantiae, Tricolon pulchritudinis, Trigonum alpha, Triglotton eloquentiae, Tribrachium potentiae, Trivium sapientiae, Trioculus providentiae, Arx τρίπυλος, Triclinium ambrosiae, Triremis abyssi, Tripodium aeternitatis, Trivertex celsitudinis, Triculmen gloriae, Tridens creationis, Tripes substantiae, Tristegum coelorum, Triradius lucis, Iris tricolor, Manus τριδάκτυλος, Fons τρίστομος, Frons tricornis, Hasta tricuspis, Adamas trigemmis, Funis trinodis, Licium trilix, Trimodium entis, Tristrophon essentiae, Trimetrum latriae, Tricoronis imperii, Tripolis universi, Tricosmus magnificentiae, Trinus Jehova, Trinum α et ω.
Tu rerum, tu principium, tu terminus idem;
Filius, aeterno proles aequaeva parenti;
Amborum communis amor, coeli aurea flamma,
Spiritus ignipotens, implens ardoribus orbem.
Unum numen, idem tribus, et tribus, una voluntas,
Majestas, natura eadem, tribus una potestas.
Alius enim est Pater, alius Filius, alius Spiritus Sanctus; non tamen aliud. Et vice versa, hi tres unum sunt; non tamen unus. Quaelibet enim persona, per se una est, ideoque unus: sed unum, sive unitas essentiae est in tribus personis, et in singulis, integra. Explosus est jampridem, et in seipsum illusus sponte dissiliit Abailardi error, qui in SS. Trinitate ponebat gradus personarum, contra quem sublimiter S. Bernardus: «Ille, inquit, digne, pro sua possibilitate divinam aestimat magnificentiam, qui nil in ea cogitat dispar, ubi totum est summum: nil distans, ubi totum est unum: nil hians, ubi totum est integrum:
nil denique imperfectum vel egens, ubi totum est totum. Totum nempe est Pater, quod Filius et Spiritus Sanctus. Totum Filius, quod et ipse et Pater et Spiritus Sanctus. Totum Spiritus Sanctus, quod et ipse et Pater et Filius. Et totum, unum est totum, nec superabundans in tribus, nec imminutum in singulis: nec enim verum summumque bonum quod sunt, inter se particulariter dividunt; quoniam nec participaliter id possident, sed hoc ipsum essentialiter sunt,» Epist. 190 ad Innoc. Pontif.
Quod admirans et profunde venerans S. Augustinus: «Soli tibi, inquit, o Trinitas, integre nota es; Trinitas sancta, Trinitas supermirabilis et superinenarrabilis, et superinaccessibilis, superincomprehensibilis, superintelligibilis, superessentialis, superessentialiter exsuperans omnem sensum, omnem rationem, omnem intellectum, omnem essentiam supercoelestium animorum: quam neque dicere, neque cogitare, neque intelligere, neque cognoscere possibile est, etiam oculis Angelorum,» in Soliloquiis cap. XXXI.
Porro licet SS. Triadis opera, aeque ac natura, potentia, mens et voluntas sint indivisa, tamen ob affinitatem proprietati personae cujusque congruentem, recte Patri, ait D. Thomas I part., Quaest. XLV, art. 6, attribuitur omnipotentia; Filio omniscientia, quia ipse est Verbum et idea Patris; Spiritui Sancto summa et immensa bonitas, quia ipse est notionalis amor Patris et Filii.
Rursum: «In Patre, ait S. Augustinus, est unitas, in Filio aequalitas, in Spiritu Sancto unitatis aequalitatisque concordia. Et tria haec unum omnia propter Patrem, aequalia omnia propter Filium; connexa omnia propter Spiritum Sanctum,» lib. I De Doctr. Christ. cap. V. Insuper Patri ascribitur aeternitas, Filio veritas, Spiritui Sancto charitas; Patri providentia, Filio sapientia, Spiritui Sancto ordo et unio; Patri creatio, Filio gubernatio, Spiritui Sancto conservatio; Patri praedestinatio, Filio redemptio, Spiritui Sancto sanctificatio; Patri vocatio, Filio justificatio, Spiritui Sancto glorificatio; Patri purgatio, Filio illuminatio, Spiritui Sancto perfectio; Patri praeterita, Filio praesentia, Spiritui Sancto futura; Patri principium, Filio medium, Spiritui Sancto finis et terminus.
Nam, ut ait S. Bernardus serm. 80 in Cant.: «Sanctissima Trinitas loca omnia continet, et quaeque suis ordinat locis, nusquam contenta locorum; tempora sub ea transeunt, non ei: futura non exspectat, praeterita non recogitat, praesentia non experitur.» SS. Trinitas enim est immensitas, cui omnis locus, summus, medius, imus; et aeternitas, cui omne tempus praesens est et coexistit, ac consequenter praeteritum ei non praeteritum, sed praesens est; futurum ei non futurum, sed praesens est. Quocirca perfecta Trinitatis cognitio, plena sapientia et vita aeterna est: cui proinde suspirans S. Gregorius Nazianzenus in hymno ad Deum, ita canit:
O viva Trinitas! te unum canam monarcham,
Origo cui nec ulla est, versio nec ulla.
Idem, orat. 40, SS. Trinitatem vocat «trium infinitorum infinitam conjunctionem. Vix unum, inquit, animo concepi, cum tribus circumfulgeo. Vix tria distinguere incipio, cum ad unum statim sublimis feror, etc. Unum splendorem cerno, utpote qui lumen unitum distinguere aut dimetiri nequeam.» Nam, ut idem ait in carmine de Spiritu Sancto, in SS. Triade est monas, ideoque monarchia, quae concordiam; non polyarchia, quae discordiam, lites et bella gignit. Toto ergo corde et ore celebremus triadem, adoremus monadem, benedicamus Patrem, Filium et Spiritum Sanctum, laudemus et superexaltemus eum in saecula.
Jam vero SS. Trinitas seipsam Christo et nobis multipliciter communicavit, et trinitatem quamdam operata est, ac in dies operatur et communicat. «Tres sunt, ait S. Joannes, qui testimonium dant in coelo: Pater, Verbum, et Spiritus Sanctus: et hi tres unum sunt. Et tres sunt, qui testimonium dant in terra: Spiritus, et aqua, et sanguis: et hi tres unum sunt,» Epist. I, cap. V, 7.
Et S. Bernardus: «Sicut in illa singulari divinitate, trinitas est in personis, unitas in substantia: sic in ista speciali commixtione (in Christo) trinitas est in substantiis, in persona unitas. Et sicut ibi personae non scindunt unitatem, unitas non minuit trinitatem: ita et hic persona non confundit substantias, nec substantiae ipsae personae dissipant unitatem. Summa illa Trinitas hanc nobis exhibuit trinitatem, opus, opus mirabile, opus singulare inter omnia et super omnia opera sua. Verbum enim, et anima, et caro, in unam convenere personam; haec tria unum, et hoc unum tria, non confusione substantiae, sed unitate personae,» serm. 3 in Vigil. Nativit.
Benedicta sit ergo sancta Trinitas, atque indivisa Unitas; confitebimur ei, quia in Christo magnam fecit nobiscum misericordiam suam.
Creaturae vero pendent a SS. Trinitate, sicut radius a sole. Pater enim est, ex quo omnis paternitas in coelo et in terra nominatur: Filius, ex quo omnis filiatio, progenies et propagatio: Spiritus Sanctus, ex quo omnis amor, omnis gratia, omnis liberalitas, omne donum.
In homine autem, ait S. Bernardus, «est Trinitas creatrix, Pater, et Filius, et Spiritus Sanctus, ex qua cecidit creata trinitas, memoria, ratio et voluntas. Et est trinitas, in quam cecidit: impotentia, caecitas, immunditia. Est trinitas, per quam resurgit: fides, spes, charitas. Quae trimembres habent subdivisiones. Est enim fides praeceptorum, signorum, promissorum: est et spes veniae, gratiae et gloriae: est et charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta,» serm. 1 inter parvos.
Pari modo S. Augustinus, lib. XI De Trinit., sub finem, docet SS. Trinitatem sui imaginem expressisse in anima et tribus ejus potentiis: «Haec, inquit, tria, memoria, intelligentia, voluntas, quoniam non sunt tres vitae, sed una vita; nec tres mentes, sed una mens; consequenter utique nec tres substantiae sunt, sed una substantia. Quocirca haec tria eo sunt unum, quo una vita, una mens, una essentia: et sicut in Deo tres
personae, sunt una vita, una mens, una essentia divina. Idem, initio lib. XII, ostendit vestigium SS. Trinitatis esse in corpore et in quolibet sensu, verbi gratia in visu, inquit, sunt tria, scilicet res visa, ipsa visio, et animi intentio. Et cap. V et XX, docet in solis justis esse perfectam Dei imaginem. «Hi enim soli, ait, vivunt secundum trinitatem interioris hominis,» quae sita est in fide, spe et charitate. Jam sicut memoria parit intellectionem, intellectio amorem; et sicut fides parit spem, spes charitatem: ita Pater generat Filium, Filius cum Patre spirat Spiritum Sanctum.
Rursum, imago aut vestigium SS. Trinitatis, ab ea impressum est soli; nam sicut sol spargit radios, radii calorem: ita Pater ex se spargit Filium, Filius cum Patre Spiritum Sanctum. Insuper arbori; sicut enim arbor ex radice profert ramum, ramus cum radice profert fructum: sic Pater profert Filium, et per Filium ac cum Filio Spiritum Sanctum. Imago est in Adamo, uti insinuat Nazianzenus orat. 39. Adam enim fuit ingenitus, quia formatus a solo Deo, qui mox ex Adamo plasmavit Evam; Adam deinde ex Eva procreavit Seth: ita Pater est ingenitus, Filius ab eo genitus, per quem et cum quo producit Spiritum Sanctum.
Imago est in anima, quae eadem est in capite, collo et pectore, et ex capite per collum influit, et spiritus animales traducit in pectus: similiter enim eadem divinitas est in Patre, Filio et Spiritu Sancto, quae ex Patre per Filium influit, et communicat se Spiritui Sancto. Imago est in oculo et speculo. Sicut enim idem objectum, verbi gratia idem numero homo, per sui speciem est et apparet quasi triplex in tribus speculis, et in tribus oculis: ita eadem deitas est et apparet trina in tribus personis.
Imago, eaque clarissima et praeclarissima, est in venerabili Eucharistia. Sicut enim idem numero Christus existit in tribus hostiis consecratis, et hostiae realiter a se invicem distinguuntur, cum tamen essentiam habeant plane eamdem, nimirum idem corpus Christi: ita eadem essentia divina existit in tribus personis, quae in ratione personae realiter differunt, cum essentiam habeant eamdem et individuam.
Imago est in catena, ait S. Basilius, Epist. 43 ad Greg. Nyssen. «Sicut enim, qui unius annuli summitatem apprehendit, hoc ipso simul et alterum insertum attrahit: ita et hic qui Spiritum trahit, ut Propheta inquit, per ipsum, et Filium, et Patrem, una simul attraxerit. Hic enim nove et insolite est conjuncta discretio» notionum et proprietatum personalium, «ac discreta conjunctio» personarum in eadem numero essentia.
Imago, ait idem ibidem, est in iride: sicut tres colores faciunt in circulo coelesti iridem: ita tres personae in deitate faciunt Triadem, puta unum Trinumque Deum. Denique SS. Trinitatis imago est quilibet spiritus, et quodlibet corpus: in spiritu enim trinitas est, natura, potentia, operatio: in corpore, materia, forma, proprietas.
Vis amplius? Omnia in trinitate, puta in numero, pondere et mensura, creavit et ordinavit Deus. Quocirca Plato in Timaeo censuit mundum factum esse per cubum ternarii, puta per viginti septem (cubus numerorum est, cum numerus primum in se, deinde in productum ducitur et
multiplicatur, ut ter tria sunt novem, ter novem sunt viginti septem), in quo omnis harmonia et consonantia consistit. Hinc et primitus Angelos trinis ordinibus distinctos, in trinis aeque hierarchiis creavit, ut in eis primam sui, puta SS. Triadis, imaginem exprimeret. Nam ter tria sunt novem, ter novem sunt viginti septem, qui est cubus ternarii.
Da, Domine, ut in hisce tui vestigiis, ac praesertim in tui imagine, quam animae nostrae impressisti, jugiter te intueamur. Da ut in memoria nostra, semper praesentem habeamus nostrum prototypum, Patrem aeternum, ut ubique ejus recordemur et memoremur. Da ut in intellectu, verbo mentis nostrae, Verbum primaevum, a quo omne verbum nostrum, cogitemus et sapiamus. Da ut in voluntate et amore nostro, Spiritum Sanctum, qui fontalis noster est amor, perenniter diligamus, ut in ea ipse quasi in templo suo sancto habitare, eamque ad omne bonum agere et impellere dignetur.
Haec ineffabilia tua, o SS. Trinitas, mysteria Prophetae a te revelante primi didicerunt, primi enuntiarunt, primi scripto posteris tradiderunt. Vidit Isaias Deum, non tantum qua unum, sed et qua trinum, visione illa admirabili et inexplicabili, in augusto solio residentem, ideoque pariter Seraphinos trisagio eum salutantes et adorantes audivit. Idem crebro discit docetque, Patrem Filio incarnato communicasse Spiritum Sanctum: «Ecce, inquit, servus meus, suscipiam eum; electus meus, complacuit sibi in illo anima mea: dedi Spiritum meum super eum,» cap. XLII, vers. 1. «Et nunc Dominus Deus misit me, et Spiritus ejus,» cap. XLVIII, vers. 16. Et: «Spiritus Domini super me, eo quod unxerit Dominus me, ad annuntiandum mansuetis misit me,» cap. LXI, vers. 1.
Jeremias ab eodem sua, quae proloqueretur oracula accipiens, obstupescens suam, trino suspirio et lamento, SS. Trinitati confitetur infantiam: «A, a, a, Domine Deus: ecce nescio loqui, quia puer ego sum,» cap. I, 6. Idem, trina terrae objurgatione, monet eam, ut trini Dei sui vocem audiat: «Terra, terra, terra, audi sermonem Domini,» cap. XXII, 29. Idem: «Creavit Dominus novum super terram: femina circumdabit virum,» cap. XXXI, 22. Et mox de Spiritu Sancto: «Dabo legem meam in visceribus eorum, et in corde eorum scribam eam (quod est opus Spiritus Sancti): et ero eis in Deum, et ipsi erunt mihi in populum,» vers. 33.
Ezechiel vidit SS. Trinitatem in curru gloriae, quatuor Cherubinis stipatam, super throno sapphirino residentem, trina specie, hominis, electri et ignis. «Statura quoque erat rotis, et altitudo, et horribilis aspectus: et totum corpus oculis plenum, etc. Spiritus enim vitae erat in rotis,» cap. I, 18. Idem assidue a Deo audit: «Fili hominis, haec loqueris,» haec vaticinaberis, ut repraesentet Filium Dei quasi legatum a Patre missum ad homines. Spiritus Sancti vero meminit, cum ait: «Et spiritus levavit me, adduxitque in Chaldaeam,» cap. XI, 24. Et: «Dabo eis cor unum, et spiritum novum tribuam in visceribus eorum,» vers. 19. Et: «Dabo vobis cor
novum, et spiritum novum ponam in medio vestri,» cap. XXXVI, 26. Daniel tribus pueris in fornace Babylonica, repraesentat SS. Triadem, cujus ope in igne illaesi manserunt, cap. III: quocirca eidem hymnum insignem concinuerunt, cap. III. Idem: «Aspiciebam, inquit, donec throni positi sunt, et antiquus dierum sedit: vestimentum ejus candidum quasi nix, et capilli capitis ejus quasi lana munda: thronus ejus flammae ignis: rotae ejus ignis accensus. Fluvius igneus rapidusque egrediebatur a facie ejus. Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei, etc. Et ecce cum nubibus coeli quasi filius hominis veniebat, et usque ad antiquum dierum pervenit. Et dedit ei potestatem, et honorem, et regnum: et omnes populi, tribus et linguae ipsi servient: potestas ejus, potestas aeterna, quae non auferetur; et regnum ejus, quod non corrumpetur. Horruit spiritus meus,» vers. 9-15.
Et rursum: «Septuaginta hebdomades abbreviatae sunt super populum tuum, et super urbem sanctam, ut consummetur praevaricatio, et finem accipiat peccatum, et deleatur iniquitas, et adducatur justitia sempiterna, et impleatur visio, et prophetia, et ungatur Sanctus sanctorum,» cap. IX, 24. Ungens enim est Pater; unctus, puta Christus, est Filius; unctio et oleum est Spiritus Sanctus.
Tua ergo, imo de te sunt, o SS. Trinitas, haec oracula, quibus te Prophetis revelasti, teque per eosdem nobis depinxisti. Da ut te in iis cognoscamus, revereamur, amemus, colamus. Da ut quicumque hasce in eos commentationes lecturi sunt, ex iis in tui amorem et venerationem accendantur.
Te negant et lacerant Saraceni et Turcae in Asia, schismatici in Africa, haeretici in Europa, pagani in India. Eia, Domine, tua virtute et gratia finem accipiant haeresis, schisma, mahometismus, paganismus: adveniat regnum tuum, sanctificetur nomen tuum sanctum tota Asia, Africa, Europa, India; ut totus orbis te confiteatur, te laudet, te celebret; ut omnes in idipsum uno ore parique concentu, jugiter tibi modulemur «Gloria Patri, et Filio, et Spiritui Sancto: sicut erat in principio, et nunc, et semper, et in saecula saeculorum. Amen.»
Gloria Patri, qui nos creavit: gloria Filio, qui nos suo sanguine redemit: gloria Spiritui Sancto, qui nos sua gratia sanctificavit. Gloria Patri, qui nos praedestinavit: gloria Filio, qui nos justificavit: gloria Spiritui Sancto, qui nos beabit et glorificabit. Atque hac fide et laude, mereamur te frui in coelo, et in te vitam, regnum et gloriam aeternam (quae utique tu es) possidere tibique cum hierarchiis coelestium spirituum, cum myriadibus, inquam, Angelorum, in omnes aeternitates jubilemus: Benedictio, et claritas, et sapientia, et gratiarum actio, honor, et virtus, et fortitudo Deo nostro, uni et trino, in saecula saeculorum.
O sacra Trinitas, o trina Unitas, o una immensitas, immensa charitas, chara veritas, vera suavitas, suavis felicitas, felix aeternitas, Deus noster, amor et honor noster, jubilus noster, et omnia. Amen.