Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
S. Radegundis regina Franciæ hanc sibi fixerat legem, ut omni Dominico die pauperibus collectis ipsa manu sua potum porrigeret. Cum leprosi venientes signo facto se proderent, osculabatur vultus. Deinde mensa posita, ferens aquam calidam facies lavabat, manus ungens et ulcera, et rursus administrabat ipsa, pascens per singulos. Recedentibus præbebat auri vel vestimenti munuscula. Cum ministra diceret: Domina, quis te osculabitur, quæ ita leprosos amplecteris? illa respondit benevole: « Vere si me non osculeris, hinc mihi cura nulla est, » inquit Fortunatus in Vita ejus, lib. I, cap. XXXIX.
Textus Vulgatae: Isaias 39:1-8
Quanta cura et benevolentia Eustochium servierit S. Paulæ matri ægrotanti, enarrat S. Hieronymus in Epitaphio Paulæ. Similia de S. Maria Oigniacensi refert Cardinalis Jacobus de Vitriaco, lib. II Vitæ ejus, cap. III, de S. Catharina Senensi Raimundus in ejus Vita. S. Bernardini præ aliis Sanctis eluxit hac in re ardor: nam cum anno Domini 1400, qui erat Jubilæus, Senis ingens lues grassaretur, cum horrore horribili et morte plurimorum, ipse duodecim adolescentibus ignita oratione persuasit, ut iis se duce totos impenderent, quod et præstiterunt ipso præeunte officiosissime. Digna sunt lectu quæ hac de re in ejus Vita habentur, cap. X, XI, XII, die 20 maii, apud Surium. Similis fuit erga ægrotos charitas S. P. N. Ignatii, ut patet ex ejus Vita apud Maffeium, lib. II, cap. III, Xaverii, et aliorum plurium, uti patet ex Annalibus nostræ Societatis.
Versus 1: MERODACH-BALADAN SENT. — That is, King Baladan sent. For "Merodach" was a common name o...
Merodach rex Babylonis mittit legatos, qui congratulentur Ezechiæ de sanitate miraculo recuperata: et Ezechias ostendit omnes suas opes. Unde, vers. 3, ab Isaia corripitur, auditque omnes ejus opes rapiendas esse a Babyloniis, et filios ejus fore regis eunuchos. Hoc durum Dei decretum, vers. 8, æquanimiter accipit rex, oratque ut saltem in diebus suis fiat pax et veritas.
1. In tempore illo misit Merodach Baladan, filius Baladan, rex Babylonis, libros et munera ad Ezechiam: audierat enim quod ægrotasset et convaluisset. 2. Lætatus est autem super eis Ezechias, et ostendit eis cellam aromatum, et argenti, et auri, et odoramentorum, et unguenti optimi, et omnes apothecas supellectilis suæ, et universa quæ inventa sunt in thesauris ejus. Non fuit verbum quod non ostenderet eis Ezechias in domo sua, et in omni potestate sua. 3. Introivit autem Isaias propheta ad Ezechiam regem, et dixit ei: Quid dixerunt viri isti, et unde venerunt ad te? Et dixit Ezechias: De terra longinqua venerunt ad me, de Babylone. 4. Et dixit: Quid viderunt in domo tua? Et dixit Ezechias: Omnia quæ in domo mea sunt, viderunt: non fuit res, quam non ostenderim eis in thesauris meis. 5. Et dixit Isaias ad Ezechiam: Audi verbum Domini exercituum. 6. Ecce dies venient, et auferentur omnia, quæ in domo tua sunt, et quæ thesaurizaverunt patres tui usque ad diem hanc, in Babylonem: non relinquetur quidquam, dicit Dominus. 7. Et de filiis tuis, qui exibunt de te, quos genueris, tollent, et erunt eunuchi in palatio regis Babylonis. 8. Et dixit Ezechias ad Isaiam: Bonum verbum Domini quod locutus est. Et dixit: Fiat tantum pax et veritas in diebus meis.
1. MISIT MERODACH BALADAN. — Id est misit rex Baladan. « Merodach » enim commune nomen fuit regum Babylonis, sicut Ptolemæus Ægypti, Cæsar Romanorum. Hinc filius Nabuchodonosor vocatus est Evilmerodach, et Balsasar vocatur « Merodach, » Jerem. L, 2, forte a primo Babylonis rege, qui dictus est Merodach, et inter deos relatus. Sicut ergo dicitur Ptolemæus Philadelphus, Ptolemæus Evergetes, Ptolemæus Philopator: sic dicitur Merodach Baladan, Merodach Balsasar, etc. Falluntur ergo Hebræi, qui putant « Merodach » esse Nabuchodonosorem, qui monarchiam ab Assyris ad Chaldæos transtulit: nam ab anno 15 Ezechiæ, quo contigit ejus morbus et sanatio, usque ad annum 4 Joakim, quo regnare cœpit Nabuchodonosor, fluxerunt anni 106.
Probabiliter Scaliger, lib. V De Emend. temp., et ex eo Torniellus, anno mundi 3306, censent hunc Baladan esse Nabonassar, a quo æra Babyloniorum fuit constituta, indeque priscas Astronomicas observationes ad sua usque tempora, accepisse se scribit Ptolemæus, lib. III Almag. cap. VIII, qui floruit tempore Adriani Imperatoris, ac consequenter Merodach filium Baladan, esse eum quem Ptolemæus vocat Mardokempad, Nabonassari filium. Nabonassar enim, ut deducitur ex Ptolemæo, cœpit regnare circa annum 6 Ezechiæ, eodem scilicet tempore quo Baladan, in Babylone. De hoc plura Ezech. I, 1.
Versus 2: THERE WAS NOTHING (there was no thing; Septuagint: there was not anything) IN ALL HIS D...
LIBROS (epistolas: ita Chaldæus et Septuaginta; hoc enim est hebræum ספר sepher). Audierat enim QUOD ÆGROTASSET ET CONVALUISSET, — et propter ægritudinem ejus retrocessisset sol. Misit ergo legatos tum amicitiæ causa, ut Ezechiæ sanitatem gratularetur, tum ut de portento hoc, scilicet solis retrocessione, veritatem, modum et causam inquireret et cognosceret, uti dicitur II Paralip. XXXII, 31. Perierunt libri Astrologorum Babyloniorum; alioqui ex iis illud constaret. Non enim est dubium illud ipsos in suis tabulis conscripsisse. Ita Cajetanus in IV Reg. cap. XX.
Versus 6: BEHOLD, THE DAYS ARE COMING, AND EVERYTHING SHALL BE CARRIED OFF. — From this punishmen...
Nota hic, quam reges olim, etiam Ethnici, amicitiam et salutationis aliaque humanitatis officia cum aliis maxime vicinis principibus, etiam Judæis coluerint, ut de eorum felicitate legatos gratulatum, de eorum infelicitate comploratum ad eos mitterent. Abraham, Isaac et Jacob cum Achimelech aliisque regibus Chananæorum amicitiam firmarunt. Sic Davidi et Salomoni confœderati et congratulati sunt Hiram rex Tyri, Thou rex Emath, et alii: ipse quoque David misit legatos ad consolandum Hanon regem Ammon de morte patris, II Reg. X. Sic Jonathas et Simon Machabæi cum Romanis et Spartanis arcta societatis fœdera inierunt.
Versus 8: THE WORD OF THE LORD IS GOOD. — That is, the sentence of the Lord punishing my vanity h...
2. NON FUIT VERBUM (non fuit res; Septuaginta, non fuit aliquid) IN OMNI POTESTATE SUA, — in omni regno suo; Chaldæus, in omni dominatione sua.
6. ECCE DIES VENIENT, ET AUFERENTUR OMNIA. — Ex hac pœna videtur, quod Ezechias hic peccaverit aliqua vanitate et superbia, scilicet ostentatione divitiarum suarum, ad quam eum impulit tam honorifica legatio Babyloniorum: inde enim sibi placuit et intumuit (licet forte hæc ejus superbia tantum fuerit venialis). Ita S. Hieronymus, Tertullianus, lib. IV Contra Marcion. cap. XXI; Ambrosius in Psal. CXVIII, ad illa: « Humiliatus sum nimis; » Cajetanus et alii. Nota justam pœnam: qui opes suas ostentat meretur iis spoliari. Unde tropologice Eucherius et Beda, in IV Reg. XX: « Ezechias, inquiunt, vane ostentans thesauros suos significat servum Dei; dum virtutes suas vanæ gloriæ prodiderit, mox eas perdere, et in dæmonum dominio thesauros bonorum operum infelici permutatione transire. »
8. BONUM VERBUM DOMINI. — Id est, placuit mihi sententia Domini punientis meam vanitatem, accepto eam, illi me submitto. Sic Semei audiens a Salomone: « Quacumque die transieris torrentem Cedron, scito te interficiendum; » acceptans sententiam respondit: « Bonus sermo, sicut locutus est dominus meus rex, sic faciet servus tuus, » III Reg. II, vers. 38 et 43.
Perperam ergo Hebræi reprehendunt Ezechiam quasi minus sollicitum de posteris quam de se. Coactus enim acceptavit divinæ vindictæ sententiam, cumque eam in totum declinare non posset, petiit ejus mitigationem quæ sperari poterat, ut scilicet in diebus ejus non mandaretur exsecutioni.
FIAT TANTUM PAX ET VERITAS IN DIEBUS MEIS — Ut scilicet Deus me in vita et regno pacificum conservet, utque profliget hostem meum Sennacherib, uti promisit; hæc enim est veritas, id est fidelitas Dei, quam postulat. Alii per veritatem intelligunt Christum, Davidi et mihi promissum, ut eum videam antequam moriar.
Versus 2: THERE WAS NOTHING (there was no thing; Septuagint: there was not anything) IN ALL HIS D...
Ptolemæus, lib. III Almag. cap. VIII, qui floruit tempore Adriani Imperatoris, ac consequenter Merodach filium Baladan, esse eum quem Ptolemæus vocat Mardokempad, Nabonassari filium. Nabonassar enim, ut deducitur ex Ptolemæo, cœpit regnare circa annum 6 Ezechiæ, eodem scilicet tempore quo Baladan, in Babylone. De hoc plura Ezech. I, 1.