Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Jeremias vinculorum et catenarum ostento, et missione ad gentes et reges vicinos, prædicit et jubet regi Edom, Moab, Tyri, Sidonis, et Sedeciæ regi Juda, ut se dedant Nabuchodonosori, si se et sua salva esse velint: Deum enim decrevisse omnes hasce regiones tradere potestati Chaldæorum. Quocirca particulares prophetiæ contra hosce reges et gentes, quæ ponuntur cap. XLVIII et cap. XLIX, hoc tempore a Jeremia editæ, et ad reges hasce transmissæ videntur, ut patet cap. XLIX, vers. 34. Inde vers. 9, monet ne credant falsis prophetis pacem et prospera promittentibus, sed sciant vasa reliqua in templo, domo regia, totaque urbe a Chaldæis in Babylonem esse transferenda.
Textus Vulgatae: Jeremias 27:1-19
1. In principio regni Joakim filii Josiæ regis Juda, factum est verbum istud ad Jeremiam a Domino, dicens: 2. Hæc dicit Dominus ad me: Fac tibi vincula, et catenas: et pones eas in collo tuo. 3. Et mittes eas ad regem Edom, et ad regem Moab, et ad regem filiorum Ammon, et ad regem Tyri, et ad regem Sidonis; in manu nuntiorum, qui venerunt Jerusalem ad Sedeciam regem Juda. 4. Et præcipies eis ut ad dominos suos loquantur: Hæc dicit Dominus exercituum Deus Israel: Hæc dicetis ad dominos vestros: 5. Ego feci terram, et homines et jumenta, quæ sunt super faciem terræ, in fortitudine mea magna, et in brachio meo extento: et dedi eam ei, qui placuit in oculis meis. 6. Et nunc itaque ego dedi omnes terras istas in manu Nabuchodonosor regis Babylonis servi mei: insuper et bestias agri dedi ei ut serviant illi. 7. Et servient ei omnes gentes, et filio ejus, et filio filii ejus: donec veniat tempus terræ ejus et ipsius: et servient ei gentes multæ, et reges magni. 8. Gens autem et regnum, quod non servierit Nabuchodonosor regi Babylonis, et quicumque non curvaverit collum suum sub jugo regis Babylonis: in gladio, et in fame, et in peste visitabo super gentem illam, ait Dominus, donec consumam eos in manu ejus. 9. Vos ergo nolite audire prophetas vestros, et divinos, et somniatores, et augures, et maleficos, qui dicunt vobis: Non servietis regi Babylonis. 10. Quia mendacium prophetant vobis: ut longe vos faciant de terra vestra, et ejiciant vos, et pereatis. 11. Porro gens, quæ subjecerit cervicem suam sub jugo regis Babylonis, et servierit ei; dimittam eam in terra sua, dicit Dominus: et colet eam,
Versus 1
1. IN PRINCIPIO REGNI JOAKIM. - S. Hieronymus, Rabanus, Hugo, Maldonatus et Sanchez referunt hunc primum vers. ad finem cap. præcedentis; nam quæ mox sequuntur, non sub Joakim, sed Sedecia contigisse patet vers. 3. Olim enim Scriptura non erat distincta per capita, sed postea per ea varie a variis divisa fuit, ut patet ex Œcumenio, Areta et Euthymio; vide Sixtum Senensem, lib. III, tit. De partitione methodus quarta. Verum Septuaginta editionis Complutensis, Chaldæus, Biblia Romana, et alii hinc ordiuntur cap. XXVII, hæcque cum eo recte cohærent, non autem cum fine capitis præcedentis.
Dico ergo, mox ut ab Ahicam a morte liberatus est Jeremias, sub initium regni Joakim, cum regnaret adhuc Nabuchodonosor senior (nam junior cœpit regnare anno tertio Joakim) jussisse Deum Jeremiæ, ut gestaret vincula, ut iis ad vivum repræsentaret vincula et captivitatem Judæorum; sicut Isaias, cap. XX, jussus est ambulare nudus, ut repræsentaret expilationem Judæorum. Deinde sub Sedecia jussus est Jeremias hæc vincula mittere ad reges vicinos, ut patet hic vers. 3. Gestavit ergo Jeremias hæc vincula vel continuo, vel per intervalla, per annos 15, scilicet ab anno 1 Joakim usque ad annum 4 Sedeciæ, ut patet cap. seq., vers. 1. Ita Hebræi, Lyranus, Vatablus et Castrius. Vide hic quomodo Deus suos Sanctos exerceat; fuit enim hæc Prophetæ longa æque ac molesta et probrosa pœnitentia ac mortificatio.
DICENS (Hebraice לאמר lemor, id est ad dicendum, ut scilicet verbum hoc a Deo acceptum annuntiarem aliis, eisque dicerem: Audite): HÆC DICIT DOMINUS AD ME, - ut vobis ea prædicem.
Versus 2
2. VINCULA, - scilicet funes, quibus jugum collo aut cornibus boum alligatur; hi enim hebraice vocantur מוסרת moserot. Ita Jeremias non tantum verbis, sed et rebus ipsis futura prænuntiat, gestans lora quasi bos ad aratrum; et catenas quasi servus ad furcam damnatus.
ET CATENAS, - scilicet ligneas, quæ quasi compedes collum stringant, sicut jugum stringit collum bovis aut porci, ne sepes perrumpat; aut sicut servi olim gestabant furcas, quæ erant instar litteræ V, ait Varro; scilicet erant instar trianguli, qui duobus lignis constans, fune vel catena, aut tertio ligno clauditur. Id ita esse patet cap. seq., vers. 13; hebraice est מוט mot, id est, ut Chaldæus et Vatablus, juga, scilicet ut ipsa significent Nabuchodonosorem jugum servitutis omnibus gentibus impositurum, eo quod ipsæ, præsertim Judæi, suave Dei jugum recusarint, imo excusserint, dixerintque: « Non serviam, » cap. II, vers. 20.
Versus 3
3. NUNTIORUM QUI VENERUNT. - Hugo, Lyranus, Vatablus et Maldonatus, putant hos nuntios missos esse a vicinis regibus, ut Sedeciæ novo regi de regno gratularentur, eumque ad rebellionem incitarent, utque, inito inter se fœdere, Chaldæis adventantibus resisterent, eorumque imperium excuterent, itaque liberarentur a tributo quod eis pendebant; quare Jeremias jussu Dei contrarium hic eis jubet et præcipit, ut scilicet Chaldæis se subdant.
Versus 5
5. ET DEDI EAM, - q. d. Idcirco dabo, vel dare soleo eam cui voluero.
Versus 6
6. ITAQUE DEDI OMNES TERRAS ISTAS IN MANU NABUCHODONOSOR. - « Dedi, » id est tradidi, non donavi, sicut res aliena traditur furi aut tyranno. Nec enim Deus hic jus et titulum dedit Nabuchodonosori invadendi Judæam aliaque regna, cum ob hanc tyrannidem postea eum punierit et everterit, uti dixi cap. XXV, vers. 12.
ET BESTIAS AGRI DEDI EI. - Per bestias intellige barbaras nationes. Ita S. Hieronymus, Theodoretus, Rabanus. Secundo, et potius proprie accipe bestias; quia, subjecta terra, homines et bestiæ sunt subjectæ. Ita S. Hieronymus, Rabanus, Hugo. Alludit ad Nabuchodonosorem, quasi leonem, cui omnes bestiæ se subdunt, q. d. Multo ergo magis vos, o homines, tali leoni vos subjicite, ni leonis ungues experiri velitis. Non enim vilitas, sed « dignitas est servum esse potentis, » ait S. Ambrosius in cap. I epist. ad Timoth.
Versus 7
7. ET SERVIENT EI OMNES GENTES, ET FILIO EJUS, ET FILIO FILII EJUS. - Hinc Hebræi, S. Hieronymus, Rabanus, S. Thomas, Lyranus et Vatablus, non quatuor aut quinque, uti faciunt Berosus, Josephus et alii; sed tres tantum numerant reges Babylonis, scilicet primus fuit Nabuchodonosor, qui regnavit ab anno 3 Joakim ad annum 37 post transmigrationem Joakim, per 45 annos, ut patet IV Reg. XXV, 27, collato cum Daniel. I, 1; secundus fuit Evilmerodach, Nabuchodonosoris filius, qui regnavit per annos 18, ut vult Josephus, vel 23, uti volunt Hebræi; tertius fuit Balsasar, filius Evilmerodach, qui regnavit annos tres, uti tradunt Hebræi in Seder Olam.
Verum alii aliter hos tres reges enumerant, nam Nabuchodonosorem hunc intelligunt seniorem, qui et Nabonassar vel Nabolassar est dictus, quique, teste Josepho, lib. X, cap. XI, ex Beroso, regnavit 24 annis: hæc enim dicta sunt Jeremiæ, initio regni Joakim; tunc autem adhuc regnabat hic primus Nabuchodonosor. Nam secundus Nabuchodonosor, prioris hujus filius cœpit regnare anno 3 Joakim. Hinc ergo senior Nabuchodonosor est pater; hujus filius est Nabuchodonosor junior, qui Magnus est dictus, quique evertit Jerusalem, et plurimas gentes, atque regnavit 43 annis; nepos sive filius filii, puta filius Nabuchodonosoris Magni, est Evilmerodach, qui et Balsasar est dictus. Nam Evilmerodach eumdem esse cum Balsasar, eumque esse filium Nabuchodonosoris Magni, non nepotem, colligitur ex Baruch I, 11. Vide dicta Daniel. V, 1.
Dices, II Paralip. cap. ult., vers. 10, dicitur: « Ut serviant Nabuchodonosori (scilicet Magno), et filiis ejus. » Respondeo « filiis, » id est posteris, sive uni, sive pluribus; non enim vult eos enumerare, sed tantum dicere, quod omnibus ejus posteris servient Judæi.
Nota: To servient ei omnes gentes, partim inchoate, partim respective accipiendum est. Inchoate, quia cœpit Nabuchodonosor senior vicinas gentes subigere; sed complete omnes, id est plurimas, subegit Nabuchodonosor Magnus, senioris filius: servient ergo, id est servire incipient; significatur enim actus inchoatus, non completus.
Respective, quia to servient respicit partim patrem, partim filium, et filium filii; quædam enim gentes servierunt Nabuchodonosori seniori, quædam et plures servierunt Nabuchodonosori juniori sive Magno, et Balsasari.
DONEC VENIAT TEMPUS TERRÆ EJUS, - scilicet ultionis; Chaldæus, interitus, quando scilicet Cyrus terram Chaldæorum puniet et subiget. Ea enim subacta, nullæ gentes amplius servierunt Chaldæis, utpote jam subactis. Quin et Cyrus, uti Judæis, ita et ceteris gentibus in Babylone captivis, ea devicta, videtur libertatem ad sua redeundi dedisse. Hoc est enim quod promisit Jeremias, cap. XLIX, vers. 6: « Post hæc reverti faciam captivos filios Ammon. » Idem de Moab ait cap. XLVIII, vers. 47, et de Ælam, cap. XLIX, vers. 39, et de Ægyptiis, cap. XLVI, vers. 26. Ita Sanchez, cap. XXV, vers. 11.
SERVIENT EI GENTES MULTÆ, ET REGES MAGNI. - Ita Hebræus, Chaldæus, Septuaginta, et hoc exigunt sequentia; unde mirum est Symmachum, S. Hieronymum in Comment., et Vatablum vertere: Et subjicient eam (scilicet Babylonem) servituti gentes multæ et reges magni, scilicet Cyrus et Darius.
Versus 9
9. MALEFICOS, - Vatablus, veneficos, scilicet necromanticos, qui ex sanguine et victimis dæmoni immolatis divinant. Ita et Lyranus.
Versus 10
10. UT, etc., EJICIANT, - ut causa sint, cur ego vos ejiciam de terra vestra: to ut significat eventum et consecutionem, non causam, q. d. Dum vobis persuadent pseudoprophetæ ut resistatis Chaldæis, efficient ut illi vos captivos abducant: si enim vos eis dederetis, sinerent vos in terra vestra manere vectigales. Hæc vicinis regibus dicuntur, sequentia Sedeciæ et Judæis.
Versus 16
16. VASA DOMINI, - vasa templi Domini, quæ in Babylonem cum Joakim transtulit Nabuchodonosor, anno 3 Joakim, IV Reg. XXIV, 13.
Versus 17
17. QUARE DATUR? - cur dabitur, cur destruetur Jerusalem, cum facile servari possit, si vos Chaldæo dedatis?
Versus 18
18. SI PROPHETÆ SUNT (veri), OCCURRANT, - scilicet precibus suis resistendo, et flectendo Dei iram ad misericordiam, ut non permittat vasa templi reliqua in Babylonem asportari, q. d. Adeo vasa a Chaldæis e templo Dei in Babylonem translata non reducentur, uti pseudoprophetæ falso vaticinantur, ut etiam quæ reliqua sunt in templo, ab eisdem in Babylonem sint transferenda, uti factum est per Nabuzardan, IV Reg. XXV, 13.
Versus 19
19. AD COLUMNAS. - id est de columnis, mari æneo et basibus: hæc enim tria reliqua fuerunt quæ postea confregit, et cum Sedecia in Babylonem transtulit Nabuchodonosor, IV Reg. cap. XXV, vers. 13 et 16.
Versus 21
21. AD VASA, - de vasis. Vide simile cap. XXVI, vers. 12. Sic alibi sæpe ad sumitur pro de, ut Hebr. I, 7, et XV, 13, et alibi.
Versus 22
22. USQUE AD DIEM VISITATIONIS SUÆ, - id est liberationis suæ per Cyrum.