Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Palaestinos omnes cum Tyriis et Sidoniis per Nabuchodonosorem vastandos praedicit: unde exclamat vers. 6: O mucro Domini usquequo non quiesces?
Versus 1: Quod Factum Est Verbum Domini Ad Jeremiam Prophetam Contra Palaestinos
1. Quod factum est verbum Domini ad Jeremiam prophetam contra Palaestinos, antequam percuteret Pharao Gazam.
Textus Vulgatae: Jeremias 47:2-7
2. Ecce aquae ascendunt ab aquilone, et erunt quasi torrens inundans, et operient terram et plenitudinem ejus, urbem et habitatores ejus: clamabunt homines, et ululabunt omnes habitatores terrae, 3. a strepitu pompae armorum, et bellatorum ejus, a commotione quadrigarum ejus, et multitudine rotarum illius. Non respexerunt patres filios manibus dissolutis. 4. Pro adventu diei, in quo vastabuntur omnes Philistiim, et dissipabitur Tyrus, et Sidon cum omnibus reliquis auxiliis suis: depopulatus est enim Dominus Palaestinos, reliquias insulae Cappadociae. 5. Venit calvitium super Gazam: conticuit Ascalon, et reliquiae vallis earum: usquequo concideris? 6. O mucro Domini, usquequo non quiesces? Ingredere in vaginam tuam, refrigerare, et sile. 7. Quomodo quiescet, cum Dominus praeceperit ei adversus Ascalonem, et adversus maritimas ejus regiones, ibique condixerit illi?
1. ANTEQUAM PERCUTERET PHARAO GAZAM. — Meminit percussionis Gazae in hac prophetia Jeremias, ne Gazenses et reliqui Philistini putarent se hac plaga expiasse sua scelera, et immunes fore a gladio Chaldaeorum, q. d. O Gaza, o Palaestina, ab austro, puta ab Aegyptiis, accipies cladem: sed longe gravior te manet a saevo aquilone, hoc est a Chaldaeis. Nota: Videtur Gaza percussa a Pharaone, sub initium anni noni Sedeciae, quando Pharao, volens opem ferre Judaeis obsessis a Nabuchodonosore, fugatus est. Unde Pharao, rediens in Aegyptum, in itinere Gazam, forte eo quod Chaldaeis faveret, vel cum illis contra Judaeos antiquos hostes conspirasset, percussit; et inde sumpta est hujus prophetiae contra Gazenses et Philistinos occasio. Videtur ergo Jeremias haec contra eos prophetasse anno 9 Sedeciae. Ita Hebraei, Lyranus, Dionysius, Castrius et Maldonatus. Licet Sanchez censeat Gazam captam a Pharaone anno 4 Joakim, cum Pharao a Chaldaeis caesus in Charcamis, rediens in Aegyptum furorem suum in Gazenses evomuit.
Nota: Gaza, quae et Gazer et Gazara, hebraice עזה atsa, id est fortis. Syris atsan dicitur, conversa ad christianismum dicta est Constantia, de nomine sororis Constantini Magni, inquit Eusebius, lib. IV De Vita Constant., cap. XXXVIII. Erat una ea ex quinque satrapiis Philistinorum. Gazae portas Samson abstulit, et suis humeris in montem detulit: ibidem postea captus, excaecatus, concussis columnis domus se cum Philistieis obruit et occidit. Gazam Nabuchodonosor vastavit, ut hic praedicit Jeremias: deinde eam Alexander Magnus post bimestrem obsidionem occupans, in sempiternum vertit tumulum: unde ob id deserta dicitur. Nam nova Gaza, quae nunc cernitur, alio loco pro illa quae corruit, aedificata est. Hanc deinde vastavit Alexander Assamonaeus, rex Judaeorum: postea tamen refloruit, et etiamnum magnae est Gazae auctoritas, et Syriae urbs prima, vel secunda est. Ita ex S. Hieronymo, Josepho et aliis Adrichomius. Denique Gazae fuit celebre fanum Marnae, quod agente S. Porphyrio Theodosius Imperator dirui jussit. In ea passus est martyrium S. Sylvanus cum aliis 39. Ex Gaza quoque prognatus est Procopius Gazaeus.
Versus 2: Ecce Aquae Ascendunt
2. Ecce aquae ascendunt. — Comparat numerosum et impetuosum exercitum Chaldaeorum aquis et torrenti exundanti, qui evertit urbes cum incolis. Ita Theodoretus.
OPERIENT TERRAM (Aegypti), ET PLENITUDINEM EJUS, — hoc est omnia quae in ea sunt; haec enim eam quasi implent, qualia sunt urbes, campi, pagi, arces, etc.
Versus 3: A Strepitu Pompae Armorum
3. A STREPITU POMPAE ARMORUM. — Hebraice, a voce strepitus ungularum fortium ejus; fortium, scilicet equorum ungula potentium. Pro armorum hebraice est פרסות אביריו parsot abbirav, quod noster Interpres, Isai. V, 28, "ungulae equorum ejus;" ungulae enim sunt equorum, et consequenter equitum arma, ad currendum in hostem et bellandum: equi enim in ungulis miram vim habent, iisque in cursu magnum strepitum excitant, Isaiae cap. V, 28, Ezech. cap. XXVI, 10.
NON RESPEXERUNT PATRES FILIOS MANIBUS DISSOLUTIS — id est prae formidine, indeque orta manuum dissolutione et quasi paralysi, patres obliti sunt naturae, et filios neglexerunt, nec respexerunt retrorsum, ut viderent quid filiis fieret. Ita Theodoretus et Chaldaeus.
Versus 4: Pro Adventu Diei
4. Pro adventu diei, — propter diem excidii qui veniet, quo tota Palaestina vastabitur: hinc tanta erit formido, ut patres non curent filios.
DISSIPABITUR TYRUS ET SIDON CUM OMNIBUS RELIQUIS AUXILIIS SUIS. — Vatablus ex Hebraeo aliter vertit: Ad delendum Tyro et Sidoni omnem superstitem auxiliatorem, id est, ut delerentur Palaestini, qui solebant auxiliari Tyro et Sidoni. Verum nostro Interpreti consentiunt Septuaginta et Chaldaeus, quanquam utraque versio eodem redit.
RELIQUIAS INSULAE CAPPADOCIAE. — Nota: Cappadociam hic vocari insulam, licet in continenti sit, quia maritima est, et longo littore in Pontum Euxinum expanditur: ita Septuaginta, Chaldaeus et Noster Hebraeum כפתור Caphtor vertunt, Cappadociam. Nota Palaestinos vocari reliquias Cappadocum: quia Cappadoces occuparunt Palaetinam, expulsis Hevaeis, ut patet Deuter. II, 23. Ita Theodoretus, Rabanus, Hugo. Palaestini ergo fuerunt colonia Cappadocum. Adde, Philisthiim et Caphtorim, id est Cappadoces, fuerunt fratres, ut patet Genes. cap. X, 14.
Alii, ut Theodoretus et a Castro, Hebraeum Caphtor vertunt, non Cappadociam (illa enim, inquiunt, longe distat a Palaestina), sed Cyprum: eaedem enim in utraque voce sunt litterae, si demas t, in Caphtor: et Cyprum olim vocatam fuisse Cappadociam putat a Castro; sed vellem videre ubi et a quibus.
Denique Torniellus anno mundi 1931, num. 32, suspicatur insulam Cappadociae hic vocari eam, quae postea dicta est nova Tyrus (aut locum ei vicinum), sitaque est juxta Tyrum veterem: haec enim proprie est insula, estque vicina Philistinis. Huic sententiae favet primo, quod Hebraeum Caphtor, id est Cappadocia, idem videatur esse quod caph, id est manus, tor, id est Tyri, quasi dicas, manus, id est latus vel vicina, Tyri. Secundo, quod Adrichomius ex Bredenbachio et aliis, in descriptione tribus Azer, num. 91, tradat juxta Libanum et Adonim fluvium, non longe a Tyro, esse locum templo S. Georgii insignem, qui ab incolis vocetur Cappadocia.
Versus 5: Veniet (Veniet Certo Et Brevi) Calvitium
5. VENIET (Veniet certo et brevi) CALVITIUM, — id est expilatio et bonorum omnium direptio, ut ne pilum quidem reliquisse videantur super Gazam. Ita Rabanus, Lyranus, Vatablus. Secundo, "calvitium," id est calamitas ingens et luctus. Solebant enim in luctu sese decalvare, ut patet Isaiae cap. XV, 2, Ezech. VII, 18, Amos VIII, 10. Ita Maldonatus.
CONTICUIT ASCALON. — Id est, omnino excisa et eversa est, id est exscindetur et evertetur Ascalon. Est metalepsis: urbe enim excisa, rerum omnium est solitudo et silentium. Simile vidimus cap. XXV, 37 et alibi. Secundo, "conticuit," quia subito et inopinato hostium adventu obstupuit. Tertio, quia hostis insolens spiritum ei praeclusit et linguam. Ita Sanchez.
Ascalon erat urbs fortis, una ex quinque satrapiis Philistinorum. Hic Samson occidit triginta Philisthaeos, eorumque vestes abstulit, ut eas daret triginta viris qui suum problema solverant, Judic. XIV. Ferunt in hac urbe natum Herodem, qui tempore Christi infantes in Bethlehem occidit, indeque dictus est Ascalonita. Hodie antiquum robur retinens, Saracenorum fortissimum est propugnaculum. Ita Adrichomius.
ET RELIQUIAE VALLIS EARUM, — et reliqua earum oppida et pagi suburbani, qui in valle erant, cum Gaza et Ascalon sitae essent in loco altiori.
Usquequo concideris? — usquequo Ascalon et Gaza unguibus, vel etiam cultris more Gentilium te laniabis prae dolore et luctu? Ita Hugo, Lyranus et Vatablus. Septuaginta vertunt: Usquequo incides, gladius (o gladie) Domini? gladius Domini est Nabuchodonosor, aiunt Theodoretus et Rabanus.
Versus 6: O Mucro Domini!
6. O MUCRO DOMINI! — Ex ingenti commiseratione tantae stragis Philistinorum, quam praevidebat, Jeremias exclamat, obsecratque ut quiescat: satis enim magnam caedem factam esse. Ita Maldonatus.
Refrigerare — ab ardore caedendi, qui manat a furore caedentis, q. d. O refrigera et tempera furorem tuum et ardorem caedendi Ascalonitas.
Versus 7: Quomodo Quiescet?
7. QUOMODO QUIESCET? — Respondet sibi ipsi Propheta, non posse gladium quiescere, quia Deus jussit eum grassari in Ascalonem.
IBIQUE CONDIXERIT ILLI, — praeceperit, ut ibi grassetur. Alii vertunt: Constituit ei tempus quo grassari debeat; itaque cessare nequit, antequam hac legatione sua tempore sibi praestituto perfungatur.
Porro impleta est haec prophetia contra Palaestinos anno quinto post excidium Jerusalem, qui fuit annus Nabuchodonosoris 23. Tunc enim ipse vastavit Coelesyriam (ad quam pertinent Philistini). Ita Josephus, lib. X Antiq. cap. XLI.