Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Ezechiel, comesto libro, visione gloriae Dei, frequenti Dei mandato et roboratione, instar adamantis factus, excitatur ad libere prophetandum obstinatatis Judaeis. Hinc secundo, vers. 12, a spiritu Dei transfertur ad Judaeos juxta Chobar degentes, et cum iis sedet lugens septem diebus. Deinde a Deo speculator constituitur, et sub poena mortis mandatur ut mortem ex parte Dei impiis denuntiet. Tertio, vers. 23, iterum videt gloriam Dei, et ab eo domi includitur, et quasi furiosus vincitur, et muttus fit; ut hac sua inclusione et silentio repraesentet obsidionem urbis.
Textus Vulgatae: Ezechiel 3:1-27
1. Et dixit ad me: Fili hominis, quodcumque inveneris comede: comede volumen istud, et vadens loquere ad filios Israel. 2. Et aperui os meum, et cibavit me volumine illo: 3. et dixit ad me: Fili hominis, venter tuus comedet, et viscera tua complebuntur volumine isto, quod ego do tibi. Et comedi illud: et factum est in ore meo sicut mel dulce. 4. Et dixit ad me: Fili hominis, vade ad domum Israel, et loqueris verba mea ad eos. 5. Non enim ad populum profundi sermonis et ignotae linguae tu mitteris, ad domum Israel: 6. neque ad populos multos profundi sermonis et ignotae linguae, quorum non possis audire sermones: et si ad illos mittereris, ipsi audirent te. 7. Domus autem Israel nolunt audire te: quia nolunt audire me, omnis quippe domus Israel attritae frontis est et duri cordis. 8. Ecce dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum, et frontem tuam duriorem frontibus eorum. 9. Ut adamantem, et ut silicem dedi faciem tuam: ne timeas eos, neque metuas a facie eorum, quia domus exasperans est. 10. Et dixit ad me: Fili hominis, omnes sermones meos, quos ego loquor ad te, assume in corde tuo, et auribus tuis audi: 11. et vade, ingredere ad transmigrationem, ad filios populi tui, et loqueris ad eos, et dices eis: Haec dicit Dominus Deus: si forte audiant, et quiescant. 12. Et assumpsit me spiritus, et audivi post me vocem commotionis magnae: Benedicta gloria Domini de loco suo; 13. et vocem alarum animalium percutientium alteram ad alteram, et vocem rotarum sequentium animalia, et vocem commotionis magnae. 14. Spiritus quoque levavit me, et assumpsit me: et abii amarus in indignatione spiritus mei: manus enim Domini erat mecum, confortans me. 15. Et veni ad transmigrationem, ad acervum novarum frugum, ad eos qui habitabant juxta flumen Chobar, et sedi ubi illi sedebant: et mansi ibi septem diebus moerens in medio eorum. 16. Cum autem pertransissent septem dies, factum est verbum Domini ad me, dicens: 17. Fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel: et audies de ore meo verbum, et annuntiabis eis ex me. 18. Si dicente me ad impium: Morte morieris: non annuntiaveris ei, neque locutus fueris ut avertatur a via sua impia, et vivat: ipse impius in iniquitate sua morietur, sanguinem autem ejus de manu tua requiram. 19. Si autem tu annuntiaveris impio, et ille non fuerit conversus ab impietate sua, et a via sua impia: ipse quidem in iniquitate sua morietur, tu autem animam tuam liberasti. 20. Sed et si conversus justus a justitia sua fecerit iniquitatem: ponam offendiculum coram eo, ipse morietur, quia non annuntiasti ei: in peccato suo morietur, et non erunt in memoria justitiae ejus quas fecit: sanguinem vero ejus de manu tua requiram. 21. Si autem tu annuntiaveris justo ut non peccet justus, et ille non peccaverit: vivens vivet, quia annuntiasti ei: et tu animam tuam liberasti. 22. Et facta est super me manus Domini, et dixit ad me: Surgens egredere in campum, et ibi loquar tecum. 23. Et surrexi, et egressus sum in campum: et ecce ibi gloria Domini stabat, quasi gloria quam vidi juxta flumen Chobar, et cecidi in faciem meam. 24. Et ingressus est in me spiritus, et statuit me super pedes meos: et locutus est mihi, et dixit ad me: Ingredere, et includere in medio domus tuae. 25. Et tu, fili hominis, ecce data sunt super te vincula, et ligabunt te in eis: et non egredieris in medio eorum. 26. Et linguam tuam adhaerere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans: quia domus exasperans est. 27. Cum autem locutus fuero tibi, aperiam os tuum, et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus: Qui audit, audiat: et qui quiescit, quiescat: quia domus exasperans est.
Versus 1: Comede volumen istud, et vadens loquere ad filios Israel
1. ET DIXIT AD ME. — Dominus, auriga currus Cherubinorum. QUODCUMQUE INVENERIS. — Supple, in manu mea: porrexit enim Deus manum cum volumine Ezechieli, ut illud comederet.
COMEDE VOLUMEN ISTUD, — scilicet per visionem, uti dixi, quod significat id quod explicat vers. 10, dicens: Omnes sermones meos quos ego loquor ad te, assume in corde tuo. Id est, accipe, intellige, digere, et memoriae manda.
Versus 2: Cibavit me volumine illo
2. CIBAVIT ME, — visus sum mihi comedere hoc volumen: videbatur enim mihi quod Deus volumen ori meo ingereret, et ego illud comederem.
Versus 3: Factum est in ore meo sicut mel dulce
3. VENTER TUUS COMEDET, ET VISCERA TUA COMPLEBUNTUR, — id est, impleantur, quasi dicat: Accipe hanc divinam prophetiam non tantum ore et auribus, sed toto corde et anima.
Notent praecones verbi Dei se debere illud prius assidua meditatione digerere. Hinc Sacra Scriptura ejus receptionem comparat esui et potui.
ET FACTUM EST IN ORE MEO SICUT MEL DULCE. — Primo, quia dulce est cognoscere divina et arcana Dei consilia et judicia. Secundo, quia etiam poenae Dei dulces sunt amantibus justitiam.
Nota hic: Verbum Dei est instar pilularum, quae extrinsecus deauratae sunt vel saccharo conditae et cum dulcedine deglutiuntur, intrinsecus vero amarae sunt et operantur purgando noxios humores; quod enim noxii humores sunt in stomacho, id mali habitus sunt in mente.
Versus 5: Non ad populum profundi sermonis
5. NON ENIM AD POPULUM PROFUNDI SERMONIS. — Est metalepsis: profundi, id est obscuri et difficilis intellectu, quasi dicat: Non te mitto ad populum cujus linguam intelligere nequis, sed ad populum tuum, cujus linguam nosti.
Versus 6: Neque ad populos multos
6. NEQUE AD POPULOS MULTOS, — id est diversos, varios, ideoque varii sermonis. Ita Maldonatus.
ET SI AD ILLOS MITTERERIS. — Hebraice im lo, id est si non. Quod quidam sic explicant: si non, id est utinam! Si te ad illos mitterem! Ipsi enim audirent te, dum Judaei non audient.
Versus 7: Attritae frontis et duri cordis
7. ATTRITAE FRONTIS. — Hebraice, fortes fronte; S. Hieronymus, dura facie, id est obstinati, impudentes; Septuaginta, aenea fronte.
Nota: In facie et fronte mens ejusque affectus dignoscitur: hinc Cicero, scribens ad Quintum fratrem, frontem dicit esse animi januam. Verecundi enim, praesertim rustici et agrestes, aliquid turpe dicturi vel facturi, faciem tegunt et manu ruborem a facie deterrent.
Quis enim sibi metam peccandi posuit, cum semel ejecta fronte pudor? ait Juvenalis.
Porro Deus promittit Prophetae duram frontem, at non durum cor; quia, licet obstinatis ostendenda sit frons severa et dura, cor tamen intus molle, mite et compassum servari debet.
Versus 8: Dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum
8. DEDI FACIEM TUAM, — quasi dicat: Argue, obsecra, increpa hos obstinatos; ecce do tibi audaciam et constantiam ut eos sine timore aggediaris.
Versus 9: Ut adamantem et ut silicem
9. UT ADAMANTEM. — Cujus durities est indomabilis, quae malleos frangit, incudes scindit, et ignem superat. Ita de eo cecinit Hesiodus, et Plinius multa de ejus proprietatibus congerit.
Origenes, hom. 3 in Jeremiam, docet diabolum esse malleum terrae, persecutiones esse incudem; qui, instar adamantis, utrumque superant, esse veros martyres et confessores.
Talis debet esse praedicator: audax, fortis, constans, liber; qui nec pudore vincitur, nec timore conticescit, nec minis comminuitur.
Tropologice, S. Basilius fuit adamas, de quo Gregorius Nazianzenus scribit in Oratione Funebri: Imitabatur naturam adamantis, qui omnia frangit, a nullo frangitur.
Tales adamantes hac aetate fuerunt martyres, variis mortibus in Anglia, Hollandia et Gallia pro fide et religione catholica necati.
Audi et ethnicum Senecam, epist. 24, ubi docet sapientem non moveri vano hominum metu, sicut adamas non frangitur ictibus.
Audi et responsum Calani gymnosophistae ad Alexandrum, apud Plutarchum; et S. Ambrosium, epist. 7: Cum enim Alexander eum sequi juberet, propositis praemiis si pareret, minis si recusaret, ait: Nec praemia tua desidero, nec minas tuas timeo.
Et ut nostra gymnosophistis Indiae exempla comparemus: quod ille verbis jactavit, S. Laurentius factis probavit. Impositus enim super cratem: Versa me, inquit tortoribus, jam coctum est istud latus.
Quid autem sublimius S. Pelagia, quae circumdata a persecutoribus, antequam tamen in eorum venisset conspectum, ait: Offero me ipsam Deo libens.
Nota: Plinius, lib. XXXVII, cap. IV, quatuor species adamantum recenset. Primo: Adamas summum valorem in rebus humanis habet, non tantum inter gemmas, diu regibus tantum, iisque admodum paucis cognitus. Secundo: Indicus adamas a crystallo non distat pellucido colore. Tertio: Arabici adamantes incudibus probantur, ita respuentes ictum, ut ferrum utrimque dissiliat. Quarto: Cyprius adamas in medicina efficacissimus. Quinto: Adamas magneti usque adeo adversatur, ut juxta positus non sinat ferrum abstrahi. Sexto: Adamas venena irrita facit, furores depellit, et vanos metus a mente expellit. Septimo: Vis illa invicta, ferri igniumque contemptor, hirci sanguine rumpitur, ait Plinius — figura Christi, qui adamantem peccati Suo Sanguine fregit.
Ejus Apostoli, quibus concessit ut et ipsi adamantes vocarentur, et a nullo separati dicerent: Quis nos separabit a charitate Christi? Rom. 8:35.
Denique Rabbini, et ex iis Lyranus, pro adamante vertunt: ut vermem fortiorem petra dedi faciem tuam.
ET UT SILICEM. — Hebraice, et fortiorem, sive duriorem silice. Tropologice, S. Gregorius: ut adamantem, id est invincibilem contra minas; ut silicem, id est ignem producentem — scilicet ignem divinae charitatis ex duritie persecutionis.
Versus 10: Omnes sermones meos — Assume in corde tuo
10. SERMONES MEOS. — Hic incipit explicare significationem voluminis, uti dixi vers. 2: Sermones, id est res quas Judaeis dici volo, assume in corde tuo, id est, accipe, intellige, memoriae manda, et praedica.
Versus 11: Vade ad transmigrationem
11. AD TRANSMIGRATIONEM, — id est, ad cives tuos, qui tecum migrarunt in Babylonem. Abstractum ponitur pro concreto. POPULI TUI, — quasi dicat: Non tam Mei, qui a Me recesserunt, quam tui.
SI FORTE AUDIANT, ET QUIESCANT. — Vatablus, sive audiant sive non. Vide dicta cap. II, 5.
Versus 12: Assumpsit me spiritus
12. ASSUMPSIT ME SPIRITUS, — id est, virtus divina, aut spiritus angelicus. Angelus enim rapuit Ezechielem haesitantem, et celeriter transtulit ad exules juxta flumen Chobar — rotarum strepitu, quasi quibusdam calcaribus, alacrius ad Dei mandata exsequenda properaret.
VOX COMMOTIONIS MAGNAE — id est, strepitus, tum venti procellosi, qui aerem violentia commovebat; tum alarum Cherubinorum, tum rotarum: BENEDICTA GLORIA DOMINI DE LOCO SUO.
Secundo et melius, gloria Domini est gloriosus currus Dei Cherubinorum, et ipsa majestas Dei gloriose abeuntis de loco ubi apparuerat.
Tertio, Polychronius et ex eo noster Prado: Benedicta gloria Domini, quae, supple, abit de loco suo. Id est, benedictus Deus qui abit de templo suo, de Jerusalem — ominosum signum futuri excidii.
Tropologice, S. Gregorius, hom. 10: Locus gloriae Dei est vel anima quaeque sancta, vel singulus angelus.
Versus 13: Vox alarum percutientium alteram ad alteram
13. ET VOX ALARUM ANIMALIUM PERCUTIENTIUM ALTERAM AD ALTERAM. — Ex Hebraeo, massicot, id est quae osculabantur, id est tangebant se invicem. Ita Maldonatus.
Moraliter, S. Gregorius, Moral. XXIV, VI: Quid per alas animalium intelligendum est, nisi virtutes sanctorum, quae cum se invicem in mutua charitate tangunt, suavissimam harmoniam producunt?
Versus 14: Abii amarus in indignatione spiritus mei
14. ET SPIRITUS QUOQUE LEVAVIT ME. — Repetit quod dixit vers. 12, quasi dicat: Interim, dum Deus abit de curru, spiritus me levat et portat ad destinationem meam.
ET ABII AMARUS — scilicet, cum me angelus deposuisset, ibam lente, meditabundus et tristis — IN INDIGNATIONE SPIRITUS MEI — id est, animo moe rente et indignante, quia mittebar ad dura nuntiandum populo rebelli, et praevidebam quam ingrata esset legatio mea.
Tropologice, S. Gregorius hic sub finem hom. 10: Mentem quam Spiritus Sanctus replet, ad dulcedinem simul et amaritudinem movet — dulcedinem contemplando coelestia, amaritudinem percipiendo mala mundi.
MANUS ENIM — Nam, id est sed, quasi dicat: Sed manus Domini, id est potentia et auxilium Dei, me confortabat, ut invitus tamen irem.
Versus 15: Veni ad transmigrationem, ad acervum novarum frugum
15. ET VENI AD TRANSMIGRATIONEM, AD ACERVUM NOVARUM FRUGUM, — id est, ad locum dictum Tel-Abib (nomen significat acervum spicarum vel collem novarum frugum), ubi Judaei exules habitabant juxta flumen Chobar.
ET SEDI, — habitavi, mansi cum iis. Sedere est signum spiritus moesti, sicut exsultare laeti.
ET MANSI IBI SEPTEM DIEBUS MOERENS, — id est, per integram hebdomadam. Tropologice, significat totam vitam praedicatoris debere transigi in luctu et compassione pro peccatis gregis sui.
MOERENS. — Hebraice, mashmim, id est attonitus, obstupefactus; Theodotion, admirans; Aquila, quiescens; Chaldaeus, tacens. Ezechiel enim, oppressus pondere prophetici muneris, mutus in medio eorum sedebat.
Versus 16: Factum est verbum Domini ad me — Speculator
17. SPECULATOREM. — Chaldaeus, doctorem; Septuaginta, skopon, inspectorem. Hinc nomen Episcopus, id est qui superintendit. Quasi dicat: quod procul vides in specula prophetiae, et futura praesentis, populo in captivitate praedica.
Rursum, symbolum vigilantiae pastorum sunt psittaci Brasiliae, qui dum in gregibus pascuntur, unum vigilem in alto ramo ponunt ut de periculo admoneant.
DEDI TE. — Id est, posui et constitui te.
Versus 18: Si non annuntiaveris impio
18. SI DICENTE ME AD IMPIUM: MORTE MORIERIS: NON ANNUNTIAVERIS EI — id est, si mandaverim tibi ut impium moneas moriturum pro peccato suo, et tu non feceris:
NON ANNUNTIAVERIS EI. — Hebraice: Non poliveris eum. Doctor enim et consiliarius rubiginem ab interiori homine detergit, ut aurifaber metallum polit.
IMPIUS IN INIQUITATE SUA MORIETUR — propter iniquitatem suam. SANGUINEM EJUS — id est, mortem ejus, per metonymiam — DE MANU TUA REQUIRAM, quasi dicat: Mortem ejus in te vindicabo, quia silentio tuo non impedivisti eam.
Tropologice, S. Franciscus, paulo ante mortem, cum quis eum interrogaret quomodo haec Ezechielis sententia intelligenda esset, respondit praelatum debere semper habere exemplum bonae vitae, quo continuo moneat et admoneat gregem suum.
Si tam graviter arguitur praelatus de morte corporali ejus qui tandem moriturus est, quanto reatu oneratur de morte animae aeterna?
Versus 20: Ponam offendiculum coram eo
20. PONAM OFFENDICULUM CORAM EO, — ut ambulet et in pericula mortis impingat, et moriatur. Unde offendiculum hic significat non occasionem ruinae, id est culpae, sed poenae, scilicet rem quae mortem et exitium affert.
21. ANIMAM TUAM LIBERASTI, quasi dicat, ait Theodoretus: Duplicem vitam lucratus es, tuam et illius. Hinc S. Jacobus V, 20: Qui converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte.
JUSTITIAS — opera justa. VIVENS VIVET — absolute vivet, securus a morte.
Versus 22: Egredere in campum
22. IN CAMPUM, — ubi est quies, solitudo, silentium; ideoque mens aptior est contemplationi et divinis revelationibus accipiendis.
23. GLORIA DOMINI, — quam vidi cap. I in curru Cherubinorum. Hinc Apollinaris: Vidi Judicem ad percutiendum paratum.
CECIDI IN FACIEM MEAM — tremens et adorans.
Versus 24: Includere in medio domus tuae
24. ET INGRESSUS EST IN ME SPIRITUS, — vis vitalis, quae in me defecerat, rediit ad me; vel potius Spiritus Dei me de novo roboravit.
STATUIT ME SUPER PEDES MEOS, — id est, vacillantes pedes meos stabilivit. Vide dicta cap. II, 2.
INCLUDERE IN MEDIO DOMUS TUAE, — ut ipso actu prophetes obsidionem urbis imminentem. Sicut enim Ezechiel domi inclusus erat, sic Jerusalem a Chaldaeorum exercitu obsidente includenda erat.
Versus 25: Vincula data sunt super te
25. TU, FILI HOMINIS — audi, id est. VINCULA DATA SUNT SUPER TE, ET LIGABUNT TE — id est, ligaberis quasi furiosus, quia populus eum mente captum putaret, et quasi insanum ligaret, uti Deus illi praedicit proxime, qui tamen ei praecipit ut quietus maneat et omnia ferat causa propheticae significationis.
Tropologice, S. Gregorius, hom. 12: Propheta, post campum jubetur in domo sua includi, quia bonus praedicator inter actionem praedicationis et solitudinem contemplationis alternare debet.
Versus 26: Linguam tuam adhaerere faciam palato tuo
26. LINGUAM TUAM ADHAERERE FACIAM PALATO TUO, — auferam a te usum linguae, ne loquaris ad eos.
NEC QUASI VIR OBJURGANS, — ne sis vir qui eos objurget, quia me exasperant, quasi dicat, Deus subtrahit ad tempus verbum propheticum, ut hoc ipso silentio Judaei gravitatem offensionis suae intelligant.
Versus 27: Cum autem locutus fuero tibi
27. CUM AUTEM LOCUTUS FUERO, — cum significavero tibi tempus loquendi, et aperuero os tuum, tunc iterum prophetabis.
QUI AUDIT, AUDIAT: ET QUI QUIESCIT, QUIESCAT. — Non sunt verba quae Ezechiel Judaeis dicturus est, sed potius conclusio sermonis Dei ad Ezechielem: qui velit audire, audiat; et qui nolit, nolit — eorum contumacia erit eorum condemnatio. Quia domus exasperans est.