Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Enumerat crimina Jerusalem, scilicet impietatem, incestum, adulteria, cædes, usuras, etc. Quocirca, vers. 17, docet Judæos per hæc quasi versos esse in scoriam, ideoque igne esse conflandos et expurgandos. Tertio, vers. 25, docet horum omnium causam exstitisse principes, qui quasi lupi; et prophetas falsos, qui quasi leones prædæ inhiantes, omne jus et fas violarunt.
Textus Vulgatae: Ezechiel 22:1-31
1. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: 2. Et tu, fili hominis, nonne judicas, nonne judicas civitatem sanguinum? 3. et ostendes ei omnes abominationes suas, et dices: Hæc dicit Dominus Deus: Civitas effundens sanguinem in medio sui, ut veniat tempus ejus: et quæ fecit idola contra semetipsam, ut pollueretur. 4. In sanguine tuo, qui a te effusus est, deliquisti: et in idolis tuis, quæ fecisti, polluta es: et appropinquare fecisti dies tuos, et adduxisti tempus annorum tuorum: propterea dedi te opprobrium gentibus, et irrisionem universis terris. 5. Quæ juxta sunt, et quæ procul a te, triumphabunt de te — sordida, nobilis grandis interitu. 6. Ecce principes Israel singuli in brachio suo fuerunt in te ad effundendum sanguinem. 7. Patrem, et matrem contumeliis affecerunt in te, advenam calumniati sunt in medio tui, pupillum et viduam contristaverunt apud te. 8. Sanctuaria mea sprevisti, et sabbata mea polluisti. 9. Viri detractores fuerunt in te ad effundendum sanguinem, et super montes comederunt in te, scelus operati sunt in medio tui. 10. Verecundiora patris discooperuerunt in te, immunditiam menstruatæ humiliaverunt in te: 11. Et unusquisque in uxorem proximi sui operatus est abominationem, et socer nurum suam polluit nefarie, frater sororem suam filiam patris sui oppressit in te. 12. Munera acceperunt apud te ad effundendum sanguinem: usuram et superabundantiam accepisti, et avare proximos tuos calumniabaris: meique oblita es, ait Dominus Deus. 13. Ecce complosi manus meas super avaritiam tuam, quam fecisti: et super sanguinem, qui effusus est in medio tui. 14. Numquid sustinebit cor tuum, aut prævalebunt manus tuæ, in diebus quos ego faciam tibi? Ego Dominus locutus sum, et faciam. 15. Et dispergam te in nationes, et ventilabo te in terras, et deficere faciam immunditiam tuam a te. 16. Et possidebo te in conspectu gentium: et scies quia ego Dominus. 17. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: 18. Fili hominis, versa est mihi domus Israel in scoriam: omnes isti æs, et stannum, et ferrum, et plumbum in medio fornacis: scoria argenti facti sunt. 19. Propterea hæc dicit Dominus Deus: Eo quod versi estis omnes in scoriam, propterea ecce ego congregabo vos in medio Jerusalem, 20. congregatione argenti, et æris, et stanni, et ferri, et plumbi in medio fornacis: ut succendam in ea ignem ad conflandum, sic congregabo in furore meo, et in ira mea, et requiescam: et conflabo vos. 21. Et congregabo vos, et succendam vos in igne furoris mei, et conflabimini in medio ejus. 22. Ut conflatur argentum in medio fornacis, sic eritis in medio ejus: et scietis quia ego Dominus, cum effuderim indignationem meam super vos. 23. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: 24. Fili hominis, dic ei: Tu es terra immunda, et non compluta in die furoris. 25. Conjuratio prophetarum in medio ejus, sicut leo rugiens, rapiensque prædam, animas devoraverunt, opes et pretium acceperunt, viduas ejus multiplicaverunt in medio illius. 26. Sacerdotes ejus contempserunt legem meam, et polluerunt sanctuaria mea: inter sanctum et profanum non habuerunt distantiam: et inter pollutum et mundum non intellexerunt: et a sabbatis meis averterunt oculos suos, et coinquinabar in medio eorum. 27. Principes ejus in medio illius, quasi lupi rapientes prædam ad effundendum sanguinem, et ad perdendas animas, et avare ad sectanda lucra. 28. Prophetæ autem ejus liniebant eos absque temperamento, videntes vana, et divinantes eis mendacium, dicentes: Hæc dicit Dominus Deus, cum Dominus non sit locutus. 29. Populi terræ calumniabantur calumniam, et rapiebant violenter: egenum et pauperem affligebant, et advenam opprimebant calumnia absque judicio. 30. Et quæsivi de eis virum, qui interponeret sepem, et staret oppositus contra me pro terra, ne dissiparem eam: et non inveni. 31. Et effudi super eos indignationem meam, in igne iræ meæ consumpsi eos: viam eorum in caput eorum reddidi, ait Dominus Deus.
Versus 2: Will You not Judge
2. NONNE JUDICAS (nonne arguis, increpas; judicare enim significat quemvis actum judicis, q. d. Quid cessas arguere et increpare) CIVITATEM SANGUINUM? — Id est Jerusalem, quæ tot innocentium sanguinem fudit. Nota synecdochen. Per effusionem sanguinis enim significat omnem injuriam proximo illatam contra secundam tabulam Decalogi; sicut per idololatriam significat omnia peccata contra primam tabulam, id est contra Deum, commissa.
Versus 3: The City
3. CIVITAS (est ista) EFFUNDENS SANGUINEM IN MEDIO SUI (publice et impune), UT VENIAT TEMPUS — punitionis et supplicii ejus. Patet ex vers. sequent. CONTRA SEMETIPSAM, — in suam perniciem.
Versus 4: You Have Caused your Days to Draw Near
4. APPROPINQUARE FECISTI DIES TUOS. — Chaldæus, dies interitus tui, q. d. Multiplicando scelera fecisti, ut citius punirem te quam decreveram, uti significavi vers. præced. Nota: Peccator suo peccato accelerat sibi tempus mortis et vindictæ, atque arctat et contrahit tempora divinæ longanimitatis.
Versus 5: Shall Triumph Over You
5. TRIUMPHABUNT DE TE. — Hebraice יתקלסו iitcallesu, id est irridebunt te, insultabunt tibi dicendo: «O sordida, nobilis,» id est, o insigniter impudens, nobilis et famosa meretrix! Hebraice enim est, sordida nomine vel fama. Vel secundo, ut sit antithesis, q. d. Quæ prius eras nobilis stemmate, opibus, potentia, jam facta es vilis et sordida meretrix. Hinc eris et «grandis interitu,» ut quanto sublimior eras, tanto fortius, et majori fragore ruas, ait S. Hieronymus, et quæ fuisti nobilis adulteriis, fias nobilis tam insigni clade et interitu. Aut, «grandis interitu,» vel, ut alii vertunt, multæ contritionis, id est quæ variis cladibus, puta fame, gladio, peste, contereris et interibis. Ita R. David.
Versus 6: Each One Used his Arm
6. SINGULI IN BRACHIO SUO. — Chaldæus: Singuli in fortitudine sua; Vatablus: Quisque principum pro virili sua contendit plebeios opprimere, et innocentes occidere.
Septuaginta: Quisque ad cognatos suos consociati sunt in te ad effundendum sanguinem, q. d. Quisque pro viribus conatus est in cædes patrare.
Versus 9: Slanderers
9. VIRI DETRACTORES. — Symmachus et Theodotion, viri dolosi; Septuaginta, viri latrones. Ubi nota detractorem et susurronem (hic enim hebraice vocatur רכיל rachil) esse latronem; quia famam diripit et rixas ac odia concitat, ex quibus non raro sequuntur homicidia. Aliter Maldonatus: Viri, ait, fraudis sive doli, sunt falsi testes, qui pecunia corrupti contra innocentes falsa dicunt testimonia, quibus eorum sanguis effunditur. SUPER MONTES (scilicet sacrificarunt idolis in excelsis, et idolothyta) COMEDERUNT.
Versus 10: They Uncovered the Shame of their Father in You
10. VERECUNDIORA PATRIS DISCOOPERUERUNT IN TE. — Id est rem habuerunt cum uxore patris, id est cum noverca: itemque cum menstruata. Hoc enim est: «Immunditiam menstruatæ humiliaverunt in te,» scilicet congrediendo cum ea, quæ immunditia menstrui laborat, quod sordidum est et proli noxium, ideoque lege vetitum, Levit. cap. xviii, vers. 19.
Versus 12: They Accepted Bribes
12. MUNERA ACCEPERUNT, — muneribus corrupti judices innocentes morte condemnarunt. SUPERABUNDANTIAM (excessum, id est plusquam sortem, plusquam capitale, puta usuram, ut præcessit) ACCEPISTI. AVARE, — causa avaritiæ, scilicet ad eos expilandos calumniata es proximos tuos. Septuaginta: Consummasti consummationem malitiæ tuæ in oppressione, id est omnia scelera explesti causa avaritiæ, ut alios opprimeres. Quid enim mali non concipit auri sacra fames? Vatablus: Ditasti socios tuos, scilicet Ægyptios et Assyrios, per calumniam, id est pecunia et opibus per calumniam et oppressionem extortis, ut illi tibi auxiliarentur, in quibus fidebas, non in me, ut sequitur. MEIQUE OBLITA ES. — Hic est fons omnium scelerum; quia, ut ait S. Hieronymus: «Sicut Dei memoria excludit cuncta flagitia: ita Dei oblivio convehit omnium vitiorum catervam.»
Versus 13: Behold, I Have Clapped my Hands
13. ECCE COMPLOSI MANUS (more irati, indignantis et vindictam indicentis) SUPER AVARITIAM TUAM, QUAM FECISTI. — Notant R. David et Hebræi hic 24 numerari scelera, sed uni avaritiæ quasi cæterorum fonti tribui excidium urbis. Sic Lycurgus Spartam staturam per contemptum opum, perituram per avaritiam prædixit, verusque fuit vates, Plutarcho teste in ejus Vita.
Moraliter, ex hoc loco disce quam turpis, Deoque exosa sit avaritia. Audi B. Petrum Damianum sparsim epist. 2, lib. II ad S. R. E. Episcopos Cardinales, qua eos hortatur ut ex curia Romana, totaque Ecclesia exstirpent avaritiæ vitium, utpote omnium Ecclesiæ malorum causam et fontem: «Nulla sane, inquit, putredo vulneris in Dei naribus intolerabilius fœtet, quam stercus avaritiæ. Et cupidus quisque dum sordentis pecuniæ quæstus accumulat, vertens exedram in latrinam, quasi molem stercoris coacervat. Hinc est, quod per Ezechielem dicitur: Argentum eorum foras projicietur, et aurum eorum in sterquilinium erit: argentum eorum et aurum non valebit liberare eos in die furoris Domini. Et alibi (Habacuc ii): scriptum est: Væ ei, qui multiplicat non sua, usquequo, et aggravat contra se densum lutum! Et Isaias cap. v: Væ qui conjungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis! Et Eccli. cap. x: Avaro nihil est scelestius. Unde et Apostolus dicit, Coloss. iii: Avaritia, quæ est idolorum servitus. Et I Timoth. vi: Nihil intulimus in hunc mundum, haud dubium quia nec auferre quid possumus. Habentes autem alimenta, et quibus tegamur, his contenti simus. Radix enim omnium malorum est cupiditas.»
Deinde invehitur in Prælatos, qui accipiunt munera: iisque utuntur ad luxum, aitque: «Cui non dissimilis et illa creditur esse dementia, dum lectulus tam operosis decussatur impensis, ut ornamentum sacrosancti cujuslibet, vel etiam ipsius Apostolici præcellat altaris. Et quam vicinum videtur absurdum, ut stratus ille diligentius excolatur, ubi corruptibilis caro soporis quiete resolvitur, quam ara crucis, in qua videlicet hostia Dominici corporis immolatur! Hoc ergo modo dum sobrietas soleat commendare Pontifices, effominati nunc opibus facti sunt helluones. Vulpes foveas habent, Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet. Ecce non reclinatur in vulpinis pellibus Christus: dormit sub vulpinis pellibus christianus. Pontifices lignei auratis usi sunt baculis: dum sacerdotii meritum non nitor efficiat vestium, sed spiritalium norma virtutum; et non margarita, vel gemmæ, sed mores aurei deceant sacerdotem. Cor sacerdotis Dei templum, Christi debet esse sacrarium; non certe spelunca latronum, vel sordentis pecuniæ receptaculum. Hoc enim unaquæque mens in divino deputatur examine, quod versat per concupiscentiam in cogitatione. Hæc enim idola domus Israel depicta in pariete, quæ vidit Ezechiel, cap. viii: Sic humana mens dum terrena meditatur, terra consencitur; dum cœlestia, cœlum, Deique templum.»
«Secularis pompæ facessat ambitio. In manus pauperum nostra pecunia transeat. Nostræ divitiæ sint lucra animarum, et talenta virtutum.»
Versus 14: Shall your Heart Endure?
14. NUMQUID SUSTINEBIT COR TUUM, — q. d. Misella, superbula, erisne ferendo mala futura? Numquid manus tuæ poterunt avertere tonitrua et fulmina afflictionum et pœnarum, quæ ego in te manu mea potenter torquebo? Manus enim, virtus, audacia, adversitatis et afflictionis est symbolum.
Versus 15 et 16: I Will Cause your Uncleanness to Cease
15 et 16. DEFICERE FACIAM IMMUNDITIAM TUAM (nam in captivitate afflicta detestaberis tua peccata et idola, quæ afflictionis tuæ sunt causa: et tunc rursum) POSSIDEBO TE, — et quasi hæreditatem meam et peculium ad me revocabo, atque e captivitate reducam: tuncque «sanctificabor in te,» ut vertit Chaldæus: alii, ut Aquila et Theodotion, vertunt, contaminato te, id est ostendam meis plagis te impiam esse et contaminatam. Alii vertunt, vulnerabo te. Hebræum enim נחלתי nachatti, si a nachal deducas, significat possidebo: sin a חול chol, vel חלל chalal, significat vulnerabo, vel polluam et contaminabo, aut per antiphrasim, sanctificabo.
Versus 18: The House of Israel Has Become Dross to Me
18. VERSA EST MIHI DOMUS ISRAEL IN SCORIAM — Israel prius erat quasi argentum, quia sanguine nobilis, moribus candidus, religione splendidus, opum et potentiæ fama celebris: nunc versus est in scoriam, quia omnia hæc obscuravit sua idololatria et sceleribus; et gloriam ac opes perdidit, per arma hostium et captivitatem. OMNES ISTI ÆS, ET STANNUM, ET FERRUM, ET PLUMBUM IN MEDIO FORNACIS: SCORIA ARGENTI FACTI SUNT, — q. d. Judæi prius erant puri et pretiosi quasi argentum, sed illud adulterarunt et miscuerunt, imo mutarunt in vile «stannum;» hi sunt, ait Scholiastes, qui simulant pietatem: et in «ferrum;» hi sunt potentes et tyranni: et in «plumbum;» hi sunt avaritia graves: et in «æs;» hi sunt impudentes in malitia et obstinati. Et sic omnes corrupti sunt, et quasi versi in scoriam argenti: quare ego ut argentarius conjiciam eos in fornacem tribulationis et vastationis, ut purgentur.
Audi et S. Gregorium, III part. Pastor. cap. xiv: «Purgare, ait, eos per ignem tribulationis volui, et argentum illos vel aurum fieri quæsivi; sed in fornace mihi in æs, stannum, et ferrum, et plumbum versi sunt. Æs quippe dum percutitur, amplius metallis cæteris sonitum reddit. Qui igitur positus in percussione erumpit ad sonitum murmurationis, in æs versus est in medio fornacis. Stannum vero cum ex arte componitur, argenti speciem mentitur. Qui vero simulationis vitio non caret in tribulatione, stannum factus est in fornace. Ferro autem utitur, qui vitæ proximi insidiatur: ferrum itaque in fornace est, qui nocendi malitiam non amittit in tribulatione. Plumbum quoque cæteris metallis gravius est. In fornace ergo plumbum invenitur, qui sic peccati sui pondere premitur, ut etiam in tribulatione positus a terrenis desideriis non levetur. Hinc rursum scriptum est Ezech. iv: Multo labore sudatum est, et non exivit de ea nimia rubigo ejus, neque per ignem.» Vide dicta Jerem. vi, 28.
Versus 19 et 20: I Will Gather You Into the Midst of Jerusalem, as Silver and Bronze...
19 et 20. CONGREGABO VOS IN MEDIO JERUSALEM, CONGREGATIONE ARGENTI ET ÆRIS, etc. — Id est, ut Theodoretus, quia vos scelerum colluvionem admisistis, et facti estis quasi argentum adulterinum, fornacem vobis constituam ipsam Jerusalem: et carbonum instar hostes injiciam; meamque vim et iracundiam, quasi follem adhibebo, ut igne tribulationis, scilicet peste, fame, gladio vos conflem; ut illos, qui insanabili morbo, id est peccato, laborant, quasi alienam materiam consumam et conficiam: eos vero, qui purgationem admiserint expiem, depurem, et quasi quoddam purgatum argentum reddam. Hoc est, quod subdit:
Versus 20: And I Will Rest, and I Will Smelt You
20. ET REQUIESCAM, ET CONFLABO VOS. — Pro requiescam hebraice est הנחתי hinnachti, id est requiescere faciam, id est dimittam vos in fornace, id est in gladio, fame et peste, ut iis vel purgemini, vel consumamini, uti jam dixi. Hinnachti enim proprie significat, relinquam, dimittam. Radix enim נו ianach significat rem suo loco relinquere, sinere et dimittere. Sin alio puncto legas הנחתי henachti, significat quiescere faciam, a radice נח noach, id est quievit. Unde et Noe vocatus est, quod orbi quietem attulerit, uti dixi Gen. cap. v, vers. 25. Aliter Maldonatus: «Requiescam,» inquit, id est desinam vos punire, cum plane conflavero et expiavero vos. Sed sic dicendum fuisset: Et conflabo vos, et requiescam, jam autem dicit: Et requiescam, et conflabo vos.
Versus 24: Say to it
24. DIC EI, — dic urbi Jerusalem, vel ipsi Judææ. Respicit ad id quod dixit vers. 19: «Congregabo vos in medio Jerusalem.» NON COMPLUTA IN DIE FURORIS, — q. d. Deus iratus ob tua scelera negavit, et deinceps negabit tibi, quasi terræ immundæ, ingratæ et indignæ, stato tempore pluviam, ut fias terra arida, infrugifera, veprium et bestiarum ferax, uti comminatus est Deuter. xi, 15; Isaiæ v, 6; Jerem. cap. iii, vers. 3. Nota: Deus ob peccata uni urbi pluviam subtrahit, quam vicinis largitur, ut patet Amos iv, 7. Potest secundo sic accipi, q. d. «In die,» id est ad diem furoris servata es, quia brevi comburenda: uti solent terræ senticosæ comburi, ut sentium cinere terra quasi impinguata, gramina saltem producat. Rursum recte ex Septuaginta, Theodoretus, q. d. O terra immunda, non compluta, non irrigata, id est quæ pluviam, hoc est doctrinam sanctorum Prophetarum, quasi saxum repellis! hac de causa Deus, uti negat tibi pluviam naturalem, ita negabit et spiritalem, puta sanctas inspirationes, et sanctos concionatores ac Prophetas tibi subtrahet et auferet.
Versus 25: A Conspiracy of Prophets
25. CONJURATIO PROPHETARUM, — q. d. Conjurant et conspirant pseudoprophetæ contra me, Jeremiam, aliosque veros Prophetas, et cum nos cladem et excidium minitemur, illi prospera omnia spondent; itaque tacite populum in nostri odium et cædem incitant. Unde sequitur: ANIMAS DEVORAVERUNT (id est vitam ademerunt, tum veris Prophetis, qui cladem urbi intentant: ad horum enim cædem plebem, prospera promittendo, impellunt; tum quia alios homicidas dantes eis munera, tuentur ut cædes perpetrent, itaque) VIDUAS (multiplicant: sicque) OPES, ET PRETIUM (falsæ suæ prophetiæ) ACCEPERUNT. — Et in hoc conjurant simul. Perperam aliqui pro opes legunt opus, id est mercedem sui operis.
Versus 26: Between the Unclean and the Clean They Did not Discern
26. INTER POLLUTUM ET MUNDUM NON INTELLEXERUNT. — Septuaginta, non distinxerunt; Vatablus, non indicaverunt plebi quid immundum, quid mundum, v. g. in victimis, contactu cadaveris, lepræ, menstrui et aliis, quæ lex quasi immunda prohibet.
A SABBATIS (q. d. Videntes a populo sabbatum violari, non eum corripuerunt, sed averterunt oculos suos, et conniventes dissimularunt; sicque) COINQUINABAR, — id est profane tractabar ab eis.
Versus 27: Her Princes in her Midst Are Like Wolves Catching Prey, to Shed Blood
27. PRINCIPES EJUS IN MEDIO ILLIUS, QUASI LUPI RAPIENTES PRÆDAM AD EFFUNDENDUM SANGUINEM. — Sicut enim lupi rapiunt prædam, ut occidant, et occisam devorent: ita principes Judæorum plebeios per calumniam, vel falsos testes, aut per vim opprimebant et occidebant, ut in eorum bona invaderent. Per principes, sæculares intelligit: S. Hieronymus tamen recte hæc quoque accommodat Ecclesiasticis: hi enim, ait, fundunt sanguinem non corporum, sed animarum. Unde sequitur: «Ad perdendas animas, et avare sectanda lucra: Nequaquam illo contenti, ait S. Hieronymus, ut qui serviunt altari vivant de altari, sed postquam ad ministerium Dei accesserint, Crœsi divitias congregant.» Audiant isti S. Bernardum, epist. 2: «Conceditur, ait, ut, si bene deservis, de altario vivas, non autem ut de altario luxurieris, ut de altario superbias, ut inde compares tibi fræna aurea, sellas depictas, calcaria deargentata, etc. Denique quidquid præter necessarium victum, simplicemque vestitum de altario retines, tuum non est, rapina est, sacrilegium est.» Quis tam sancti Doctoris verbis non credat? Vide eumdem, epist. 33, ubi ait hanc persecutionum omnium Ecclesiæ esse maximam: «Ministri, inquit, Christi sunt, et serviunt Antichristo. Honorati incedunt de bonis Domini, qui Domino honorem non deferunt. Inde splendidæ mensæ,» etc.
Quocirca Concilium Carthaginense, et citatur dist. xli, cap. penult., ita de Episcopis decernit: «Episcopus vilem supellectilem, et mensam et victum pauperem habeat, et dignitatis suæ auctoritatem fide, et vitæ meritis quærat.» Hoc reipsa per omnia præstitit S. Augustinus Hipponensis Episcopus, teste Possidio in ejus Vita. Idem pene ad verbum sancit Concilium Tridentinum, sess. xxv, cap. iv De reformat., additque ut in tota Episcopi domo nihil appareat, quod a sancto hoc instituto sit alienum, quodque non simplicitatem, zelum Dei, et contemptum vanitatum præ se ferat. Subdit deinde hæc quoque ad Cardinales S. R. E. pertinere. Qua in re illustre hoc sæculo Episcopis et Cardinalibus omnibus exemplum dedit S. Carolus Borromæus, qui omnem supellectilem alicujus pretii, conopæa, aulæa, aliaque ejus generis a se removit, ac sub habitu Cardinalitio veste ex simplici tela, et panno utebatur, quin et cubicularis ejus amictus erat ex panno cineritio, rudi et crasso, quam ipsam vestem totis 14 annis, nunquam mutavit.
Vere dixit S. Augustinus in Psal. lxxvi: «Omnis philosophiæ magistra nobis est inopia.» Et S. Chrysostomus: «Paupertas est manuductrix in viam, quæ ducit ad cœlum.» Quin et Plutarchus: «Contemptus, ait, divitiarum est instrumentum philosophiæ.» Et Bias: «Quis dives? qui nihil cupit. Quis pauper? avarus.» Et Seneca: «Brevissima ad divitias per contemptum divitiarum via est.» Et Crates opes suas in mare dejiciens: «Abite, ait, malæ cupiditates, ego vos mergam, ne mergar a vobis.» Denique S. Gregorius: «Ille, inquit, pauper est, qui eget eo quod non habet. Nam et qui non habens habere non appetit, dives est. Paupertas enim in inopia mentis est, non in quantitate possessionis. Nam cui cum paupertate bene convenit, non est pauper.»
Versus 28: And her Prophets Plastered Them Without Tempering
28. PROPHETÆ AUTEM EJUS LINIEBANT EOS ABSQUE TEMPERAMENTO, — id est adulabantur principibus, eosque animabant in sua tyrannide, promittentes eis securitatem, et omnia bona; sed falso, et mala fide, ac deceptorie: invenient enim se ab eis deceptos, cum Dei minas reipsa incurrent, et sentient: perinde ac ille, qui incrustat parietem luto, nec temperat lutum paleis ut sibi cohæreat, decipit herum domus; nam lutum friabile non hærebit, sed defluet. Vide dicta cap. xiii, vers. 10. Hujus linitionis et adulationis causa erat, quod alimoniam, oblationes aut dignitates a populo aut principibus exspectarent, ut dixit vers. 12, 25 et 27. Hoc est quod dixit Isaias cap. v, vers. 23: «Væ qui justificatis impium pro muneribus!» Et ex adverso, cap. xxxiii, vers. 15: «Qui, inquit, ambulat in justitiis, etc., et excutit manus suas ab omni munere, iste in excelsis habitabit,» etc.
Refert ex nonnullis Hispaniæ historicis Ferdinandus Castiglius in Histor. S. Dominici, lib. II, cap. xvii, pag. 1, olim in regno Aragoniæ moris fuisse, ut rex non eligeret sibi confessarium, sed is in comitiis regni a Statibus eligeretur, regique daretur. Cui rex non poterat bene facere, vel male, ad hoc, ne vel spes vel timor retardaret confessarium ab officio suo, quin libere, cum ea, qua par est, sinceritate et rectitudine regem moneret, et cum opus esset argueret. Quod enim os sustineat allatrare pascentem se, aut a quo mitram exspectat? Sane si hoc fieret, aut in usum revocaretur, quam securitati conscientiæ regum principumque consuleretur, et querelis multis populi satisfieret. Quocirca idem refert ibidem, B. Raimundum, qui secundus fuit a S. Dominico Ordinis Prædicatorum Generalis Magister, ita datum fuisse confessarium Jacobo regi Aragoniæ, qui eum libere ob concubinatum arguit et corripuit: cumque rex meliora semper sponderet, sed non præstaret, Raimundus ab eo missionem petiit. Negavit ille, omnibusque nautis sub pœna capitis prohibuit, ne quis Raimundum alio transveheret. Verum Raimundus, oratione sua implorans Dei opem, accessit ad mare, in eoque cappam suam, facto signo crucis, extendit, in quam quasi in navem inscendit, utens scapulari pro velo, et baculo pro gubernaculo, itaque secundo vento celerrime navigavit, adeo ut sex horarum spatio in conspectum Barcinonis venerit.
Exscendens in terram collegit cappam, eamque adeo siccam advertit, ac si mare non attigisset. Tota Barcinon fama hujus miraculi excita, ad virum sanctum accurrit. Quin et rex ipse cum tota aula, Sanctum, cum discederet, cappæ innavigantem stupens et attonitus conspexit. Hoc speculum sibi proponant confessarii principum.
Similis fuit libertas S. Francisci de Paula, fundatoris Ordinis Minimorum. Hic enim vocatus a Ludovico XI Franciæ rege in Galliam, noluit venire: sed Sixtus IV Pontifex ad instantiam regis, jussit eum regem adire. Itaque cum rex ægrotus ab eo posceret sanitatem sibi a Deo impetrari, ipse, oratione facta, dixit, id non placere Deo; quocirca hortatus est regem, ut se conformans voluntati divinæ, componeret se ad morbi a Deo immissi tolerantiam, indeque ad justum et modestum regimen sui regni, sibi a Deo commissi, atque ad mortem brevi obventuram, et ad tribunal ac judicium Christi, ad quod brevi vocandus esset, ut rationem et vitæ et regni sui Deo exactam redderet. Hæc libertas eum regi venerabilem et amabilem effecit, ut etiamsi rex voto suo non potiretur, tamen eum ut virum cordatum et sanctum coleret, eique plura monasteria in Francia ædificaret. Ita habet ejus Vita.
Versus 29: They Plundered Violently
29. RAPIEBANT VIOLENTER. — Hebræa, rapiebant rapinam, id est rapinis addicti erant. ABSQUE JUDICIO, — id est absque justitia, injuste, contra jus et fas.
Versus 30: I Sought Among Them for a Man who Might Build a Wall
30. QUÆSIVI DE IIS VIRUM, QUI INTERPONERET SEPEM, — id est orationem, et, ut Chaldæus, opera bona, ad me placandum ne populum disperderem. Nota: Ait «de iis,» scilicet quos reprehendit. Alioqui enim Jeremias, Baruch et alii viri sancti se sepem pro populo interponebant, et propter eos dilata et mitigata fuit Judæorum clades. ET STARET OPPOSITUS. — Hebræa: Staret in ruptura. Est metaphora a militibus strenuis, qui, facta muri ruptura, hosti per eam irrumpenti sese opponunt. Vide ibi dicta cap. xiii, 5.
Versus 31: I Have Poured Out
31. EFFUDI, — effundam. Sic et alia præterita hic significant futura. Est enim continua hæc prophetia de futuro, non historia de præterito.