Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Gloria Domini, quæ cap. IX, 3 et cap. X, 4 et 18, visa est e templo egredi, cum illud a Chaldæis evertendum erat; nunc cum illud a Zorobabele reædificandum est, illuc revertitur, jubetque Dominus Ezechieli, ut ideam templi, ejusque ritus et præcepta Judæis ostendat, ut ipsi eam custodiant: quod si fecerint, promittit se in eo cum ipsis jugiter habitaturum. Inde, vers. 13, describit altare holocaustorum, et vers. 18, ritum sacrificandi.
Textus Vulgatae: Ezechiel 43:1-27
1. Et duxit me ad portam, quæ respiciebat ad viam Orientalem. 2. Et ecce gloria Dei Israel ingrediebatur per viam Orientalem: et vox erat ei quasi vox aquarum multarum, et terra splendebat a majestate ejus. 3. Et vidi visionem, secundum speciem, quam videram, quando venit ut disperderet civitatem: et species secundum aspectum, quem videram juxta fluvium Chobar: et cecidi super faciem meam. 4. Et majestas Domini ingressa est templum per viam portæ, quæ respiciebat ad Orientem. 5. Et elevavit me spiritus, et introduxit me in atrium interius: et ecce repleta erat gloria Domini domus. 6. Et audivi loquentem ad me de domo, et vir qui stabat juxta me, 7. dixit ad me: Fili hominis, locus solii mei, et locus vestigiorum pedum meorum, ubi habito in medio filiorum Israel in æternum: et non polluent ultra domus Israel nomen sanctum meum, ipsi et reges eorum in fornicationibus suis, et in ruinis regum suorum, et in excelsis. 8. Qui fabricati sunt limen suum juxta limen meum, et postes suos juxta postes meos: et murus erat inter me et eos: et polluerunt nomen sanctum meum in abominationibus quas fecerunt: propter quod consumpsi eos in ira mea. 9. Nunc ergo repellant procul fornicationem suam, et ruinas regum suorum a me: et habito in medio eorum semper. 10. Tu autem, fili hominis, ostende domui Israel templum, et confundantur ab iniquitatibus suis, et metiantur fabricam: 11. et erubescant ex omnibus quæ fecerunt: Figuram domus, et fabricæ ejus exitus, et introitus, et omnem descriptionem ejus, et universa præcepta ejus, cunctumque ordinem ejus, et omnes leges ejus ostende eis, et scribes in oculis eorum: ut custodiant omnes descriptiones ejus, et præcepta illius, et faciant ea. 12. Ista est lex domus in summitate montis: Omnis finis ejus in circuitu, Sanctum sanctorum est: hæc est ergo lex domus. 13. Istæ autem mensuræ altaris in cubito verissimo,
qui habebat cubitum et palmum: in sinu ejus erat cubitus et cubitus in latitudine, et definitio ejus usque ad labium ejus, et in circuitu, palmus unus, hæc quoque erat fossa altaris. 14. Et de sinu terræ usque ad crepidinem novissimam duo cubiti, et latitudo cubiti unius: et a crepidine minore usque ad crepidinem majorem quatuor cubiti, et latitudo cubiti unius. 15. Ipse autem Ariel quatuor cubitorum: et ab Ariel usque ad sursum, cornua quatuor. 16. Et Ariel duodecim cubitorum in longitudine per duodecim cubitos latitudinis: quadrangulatum æquis lateribus. 17. Et crepido quatuordecim cubitorum longitudinis per quatuordecim cubitos latitudinis in quatuor angulis ejus: et corona in circuitu ejus: dimidii cubiti, et sinus ejus unius cubiti per circuitum: gradus autem ejus versi ad Orientem. 18. Et dixit ad me: Fili hominis, hæc dicit Dominus Deus: Hi sunt ritus altaris, in quacumque die fuerit fabricatum; ut offeratur super illud holocaustum, et effundatur sanguis. 19. Et dabis sacerdotibus, et Levitis, qui sunt de semine Sadoc, qui accedunt ad me, ait Dominus Deus, ut offerant mihi vitulum de armento pro peccato. 20. Et assumens de sanguine ejus, pones super quatuor cornua ejus, et super quatuor angulos crepidinis, et super coronam in circuitu: et mundabis illud, et expiabis. 21. Et tolles vitulum, qui oblatus fuerit pro peccato: et combures eum in separato loco domus extra sanctuarium. 22. Et in die secunda offeres hircum caprarum immaculatum pro peccato: et expiabunt altare, sicut expiaverunt in vitulo. 23. Cumque compleveris expians illud, offeres vitulum de armento immaculatum, et arietem de grege immaculatum. 24. Et offeres eos in conspectu Domini: et mittent sacerdotes super eos sal, et offerent eos holocaustum Domino. 25. Septem diebus facies hircum pro peccato quotidie: et vitulum de armento, et arietem de pecoribus immaculatos offerent. 26. Septem diebus expiabunt altare, et mundabunt illud: et implebunt manum ejus. 27. Expletis autem diebus, in die octava et ultra, facient sacerdotes super altare holocausta vestra, et quæ pro pace offerunt: et placatus ero vobis, ait Dominus Deus.
Versus 1: And He led me (from the outer enclosure, which in the preceding chapter He had measured before me) t
1. Et duxit me (ex peribolo exteriori, quod cap. recedenti coram me dimensus est) ad portam templi, id est atrii exterioris (nam vers. 5, ex eo ducit Prophetam in atrium interius), quæ prior occurrebat spectans ad Orientem: quia ductor hic est Sol justitiæ, cujus nomen est Oriens, Zach. III, 8; et quia per portam Orientalem recta ibatur in Sanctum sanctorum, ubi sedes et thronus ejus erant. Ita Maldonatus.
Versus 2: The glory of God, namely the chariot of the Cherubim representing the glory of God, which he describ
2. Gloria Dei, scilicet currus Cherubim gloriam Dei repræsentans, quam describit cap. I, 8 et cap. X, vocavitque gloriam Dei. Et vox erat ei quasi vox aquarum multarum. «Ei,» non Deo, sed gloriæ Dei, puta Cherubinis, q. d. Cherubim, cum currum hunc Dei gloriosum, ipsumque Deum in eo residentem deferrent, alarum concussione sonum edebant similem sono aquarum inundantium, quæ, dum inter se et ad littora ac saxa alliduntur, fremere, imo rugire videntur. Simile est Apoc. I, 15.
Et terra splendebat a majestate ejus. Majestatem vocat lucem vel splendorem currus Cherubim, sive gloriæ Dei. Mystice S. Thomas, III part. Quæst. XXVII, art. 3 in corpore, docet B. Virginem peculiariter fuisse sanctificatam eo tempore, quo concepit in utero Filium Dei: «Et hoc, inquit, significatur Ezech. XLIII, ubi dicitur: Ecce gloria Dei Israel ingrediebatur per viam Orientalem, id est per Beatam Virginem; et terra, id est caro ipsius, splendebat a majestate ejus, scilicet Christi.» Tunc enim censet ipse in B. Virgine plane fuisse exstinctum fomitem concupiscentiæ per Verbum in ea incarnatum, qui antea tantum erat ligatus. Verum hunc fomitem in ea exstinctum fuisse dum primo conciperetur, adeoque tunc eam fuisse præservatam a peccato originali, et consequenter ab ejus fomite, longe verius videtur: estque hic communis fidelium sensus, uti docent Suarez, Barradius, Carisius et alii. Hæc enim omnimoda puritas decebat matrem Dei; quis enim credat matrem Dei aliquando fuisse servam peccati, et filiam diaboli? Ipsa ergo in conceptione integram sanctitatem, in incarnatione vero ingens sanctitatis incrementum, a Christi sui majestate accepit. Et hoc significat vox «splendebat,» pro qua vertit Septuaginta: ἐξέλαμπε δὲ φέγγος — est resplendebat quasi fulgor (Complutensis vertunt, quasi fulgor) q. d. B. Virgo, concipiens Christum, alium illustrem sanctitatis splendorem et fulgorem accepit, quæ in primo sui conceptu ejusdem nitorem acceperat, ut jam miro splendore fulgeret, uno fulgoraret, quæ ante plane nitebat et lucebat.
Versus 3: And I saw the vision according to the appearance which I had seen (chapter I and chapter X) when He
3. Et vidi visionem secundum speciem quam videram (cap. I et cap. X) quando venit ut disperderet civitatem. Hinc patet currum Cherubim fuisse quasi currum bellicum et triumphalem Dei, quo Deus iratus et armatus in aciem quasi prodibat, ut impios Judæos cum terra per Chaldæos disperderet, uti dixi cap. I.
Et cecidi, præ fulgore et terrore gloriæ Domini pene exanimatus.
Versus 5: He brought me (from the outer court, that is, of the laity, of which verse 1 speaks) into the inner
5. Introduxit me (ex atrio exteriori, sive laicorum, de quo vers. 1) in atrium interius sacerdotum. Erat enim Ezechiel sacerdos. Ita Vatablus.
Versus 6: And I heard (God) speaking to me from the house, that is, from the Holy Place, says Vatablus, or rat
6. Et audivi (Deum) loquentem ad me de domo, id est de Sancto, ait Vatablus, vel potius de Sancto sanctorum: hic enim erat sedes Dei, supra arcam et Cherubim. Ita Maldonatus.
6 et 7. Et vir (Angelus) qui stabat juxta me (hebraice est: Et vir erat stans juxta me) dixit ad me, hebraice: Et dixit ad me; unde patet verba sequentia: «Locus solii mei,» etc., esse dicta a Deo loquente ex templo. Sed, cum Ezechiel fragore hujus vocis perculsus eam minus perciperet, Angelus ei astans eamdem moderata voce iteravit, ut Ezechiel eam perciperet. Constat enim «Locus solii mei» esse proprie verba Dei, non Angeli, nisi ut legati vel interpretis verba Dei referentis.
Versus 7: The place of my throne (supply: this is in the temple, namely in the propitiatory), and the place (t
7. Locus solii mei (supple, hic est in templo, puta in propitiatorio), et locus (scilicet hic est) vestigiorum pedum meorum. Hebraice כפות רגלי cappot raglai, id est plantarum pedum meorum, q. d. Hic meos pedes, meas plantas fixi, quasi hic jugiter habitaturus: atque, ut ait Maldonatus, q. d. Hic locus mihi erit domus, instar cœli et terræ: «Cœlum enim sedes mea est: terra autem scabellum pedum meorum,» Isai. LXVI, 1. Ubi habito. Hebraice אשכן escan, id est habitabo, ubi jugiter manere et habitare decrevi in medio filiorum Israel.
Et non polluent ultra domus Israel nomen sanctum meum, etc., in fornicationibus suis, quia post reditum e Babylone Judæi amplius non coluerunt idola. Hic enim cultus a prophetis vocatur fornicatio, scilicet spiritualis et mystica. Quare non recte Maldonatus nixus S. Hieronymo, ex hoc loco contendit, hæc non ad templum Hierosolymitanum, sed ad cœleste referendum esse, eo quod templum Hierosolymitanum sæpe postea pollutum fuerit, et a Deo derelictum, tum sub Antiochis, tum sub Pompeio, Tito et Romanis. Fateor tamen hæc magis ad templum spirituale, id est Ecclesiam tam militantem, tum triumphantem pertinere. Hujus enim typus fuit templum Judaicum: unde Propheta subinde a typo ad antitypum de more salit et resilit, ut dixi Cant. IV et V.
In ruinis (hebraice בפגרי bepigre, id est in cadaveribus) regum suorum. Templum enim, et loca sacra contactu cadaverum contaminabantur. Alludit ad Amon et Manassem reges, qui sepulti sunt in hortis suis proxime templum, IV Reg. XXI, 18; erat enim regia juxta templum. Ita Hebræi, Vatablus et Maldonatus. Noster cadavera vocat ruinas; cadavera enim a casu et ruina dicuntur. Sic dicitur Psalm. CIX, 6: «Judicabit in nationibus, implebit ruinas,» q. d. Magnam stragem hostium dabit Christus, ut plateas impleat ruinis, id est cadaveribus.
Audiant, ait S. Hieronymus, hæc mulierculæ (moniales, clerici et monachi) oneratæ peccatis, mentem junctam Deo, non vicinitatem ecclesiarum, et habitationem proximam, Dei in se provocare clementiam: quin potius indignationem Domini commoveri, quoniam in consecratis Deo locis indignus habitator est. Non enim gentem propter locum, sed locum propter gentem elegit Deus.
Versus 8: They who have built their threshold beside my threshold
8. Qui fabricati sunt limen suum juxta limen meum. Dat causam cur reges templum polluerint: quia scilicet cum palatium haberent templo contiguum, ut ab eo solo limine et pariete interjecto distare viderentur, crimina, quæ in aula perpetrabant, in templo perpetrare videbantur. Ita Vatablus, Maldonatus et alii. Huc accedit S. Hieronymus sic explicans, q. d. Cum reges in vicinia templi habitarent, non fuerunt idcirco aliis puriores et sanctiores, sed potius nequiores, polluentes nomen sanctum meum, ideoque «consumpsi eos» per Chaldæos «in ira mea.»
Versus 9: From me, from my temple and my throne in which I sit and dwell.
9. A me, a templo et solio meo in quo sedeo et habito.
Versus 10: Show the house of Israel the temple, that is, the plan of the temple soon to be restored, and its fi
10. Ostende domui Israel templum, id est ideam templi brevi restaurandi, ejusque figuram et dimensiones, atque fac eos suis manibus illud metiri, ut cum ejus amplitudinem viderint, confundantur, quod ob sua scelera, tam magnifica Dei basilica sit eversa.
Versus 11: And (in Hebrew אם im, that is, and if) let them be ashamed, as if to say: If, after being shown so m
11. Et (hebraice אם im, id est et si) erubescant, q. d. Si ostensa tam magnifica templi idea dataque spe illud reædificandi, pænitere voluerint, explica illis sigillatim singulas partes, earumque mensuras, ut, cum tempus advenerit, ad eam formam illud ædificent, ait Maldonatus, qui hic videtur concedere, quod Ezechiel ad litteram describat templum a Zorobabele restaurandum, licet id alibi neget. Exitus et introitus, id est totam figuram, rationem et ordinem fabricæ. Est hebraismus, ut dixi cap. XLII, 11. Præcepta ejus, ritus legesque sacrificiorum: hebræum enim חקות chuko, significat præcepta cæremonialia sacrificandi ritum spectantia, quæ in Levitico a Deo sancita et præscripta sunt, quæque rursus hic vers. 18 describit, ut, cum in captivitate pene obliterata essent, eorum cognitionem et memoriam refricet.
Versus 12: This is the law of the house, this is the description of the temple, this is the plan designated and
12. Ista est lex domus, hæc est templi descriptio, hæc idea illi a me designata et præscripta, ut juxta illam ædificetis. Ita Hebræus, Vatablus et alii. Omnis finis ejus in circuitu, q. d. Hi sunt fines et terminus et peribolus templi, quem dimensus sum, cap. XLII, 16 et seq., qui summitatem montis Sion ambiebat, imo et spatia monti adjacentia, ut ex Hebræo vertit Vatablus. Sanctum sanctorum est, q. d. Hic locus sanctissimus est: est enim Dei templum, ejusque atria et periboli, quæ omnia Deo sacra sunt. Hinc Jerem. XVII, 12 dicitur: «Solium gloriæ altitudinis a principio, locus sanctificationis nostræ,» hoc est in nostro templo, nostræque sanctificationis loco summa inest celsitudo, summa majestas, id est sanctitas templi maxima est et celsissima. Erat enim templum domus Dei, solium Dei, voluptas Dei. Psalm. XXVI, 4: «Unam petii a Domino, hanc requiram,» nimirum, «ut videam voluptatem Domini, hoc est, ut visitem templum ejus.» Hinc templum Latinis a tuendo dicitur, quia Deus illud quasi domum suam jugiter tuetur, id est inspicit, prospicit, protegit et custodit. Quocirca templum est imago cœli, imo totius mundi: mundus enim est primigenia domus, et templum Dei, ut ait Philo.
Versus 13: And these are the measures of the altar (of holocausts; for the altar of incense he measured in chap
13. Istæ autem mensuræ altaris (holocaustorum; nam altare incensi mensus est cap. XLI, 22) in cubito verissimo, id est perfectissimo. Sic sæpe «verus» pro perfecto capitur, ut cum Apostolus dicit I Tim. VI, 10: «Ut apprehendant veram vitam,» veram, id est perfectam. Vide ibi dicta. Hebraice est: «Et hæ mensuræ sunt altaris per cubita;» dicitur enim et cubitus masculine, et cubitum neutre. Qui habebat cubitum et palmum, q. d. Cubitus ille de quo loquor, est cubitus sacer, qui profanum palmo excedit. Hic enim cubitus est cubitus communis, sive profanus, et insuper palmus, uti dixit cap. XL, 5. In sinu ejus erat cubitus. Per sinum R. David accipit cavitatem, quæ in altari superne erat cubiti unius, ad excipiendam struem lignorum, quibus cremandæ erant victimæ. Melius Vilalpandus pag. 389: Sinus, ait, cavea est in marmoreo pavimento excisa, altare cingens, cubito uno alta, et altero lata, in quam fundebatur victimarum sanguis, perque subterraneos cuniculos ducebatur in torrentem, de quo cap. XLVII, 5. Hujus fossæ locum significat Chaldæus. Maldonatus et alii, dum sinum interpretantur fundamentum: erat enim hic sinus in imo, non in summo altaris. In imo enim fundebatur sanguis victimarum, uti pulchre in effigie altaris repræsentat Vilalpandus loco citato. Ex base enim et fundamento, altaris hujus descriptionem inchoat Propheta.
Et definitio. Hebraice גבולו gebula, id est limes, vel terminus ejus, ut vertunt Aquila, Symmachus et Theodotion; sed Septuaginta vertunt, sine, cujus vocis significationem ait S. Hieronymus se ignorare. Usque ad labium ejus, et in circuitu, palmus unus, id est basis altaris præter latitudinem unius cubiti, habebat labium unius palmi circumcirca elegantiæ causa, ait Maldonatus. Sic et Vatablus; vertit enim margo, id est corona, sive clausura altaris, «quæ erat in extremitate ipsius per circuitum, erat palmi unius; sive quatuor digitis transversis alta.» Sic et Vilalpandus qui clarius vertit, corona sinus (sive cavitatis et fossæ ad excipiendum sanguinem victimarum jam dictæ) per labium fossæ procurrens circumcirca, erat lata palmum unum. Sic et Chaldæus. Nota: palmus hic non est minor quatuor digitorum transversorum, ut vult Vatablus, sed est major, continens ternos palmos minores; scilicet duodenos digitos, hoc est semicubitum. Hunc enim significat hebræum זרת zereth, et Græcum σπιθαμή. Hujus coronæ faciendæ causa fuit duplex: prior, ne sacerdotes incaute ad altare accedentes in foveam inciderent; posterior, ne fossa victimarum sanguine sacra, communis haberetur ac pervia.
Hæc quoque erat fossa altaris, de qua jam dixi. Est enim recapitulatio dictorum, q. d. Itaque talis erat fossa altaris, scilicet semicylindri excavati: neque enim angulos habebat in parte inferiori, sed semicirculo definiebatur, ne sanguis hæreret in angulis, ait Vilalpandus. Hujus fossæ usum et modum describit Aristæas in Hist. 70 Interpr.: «Sunt, ait, apud aræ basin frequentes aperturæ, omnibus quidem nisi his qui ministrant incognitæ (erant enim in ima fossa), quarum influxu et impetu omnis ex hostiarum multitudine cruor purgetur.» Aliter Septuaginta: et altitudo altaris, scilicet erat ea, quæ sequitur, puta duorum cubitorum; et Vatablus, atque hoc dorsum, vel eminentia altaris existit. Sic et Maldonatus. Legerunt enim גב gab, id est eminentia, altitudo, dorsum eminens. Noster vero legit גב geb, id est fossa, cavea, lacuna.
Nota: cum ait: «Et definitio ejus usque ad labium ejus, et in circuitu palmus unus,» palmus hic accipi debet major, ut vertit Vatablus, qui tres minores continebat, puta digitos transversos duodecim. Hanc enim mensuram significat hebræum זרת zereth, et Græcum σπιθαμή, ut vertunt Septuaginta. Quocirca hic error irrepsit in Comment. S. Hieron., uti recte advertit Vilalpandus, tom. II pag. 473. Habet enim: «Quæ definitio, sive gyrus per circuitum, palmi unius, sive παλαιστής, latitudine tendebatur.» Ubi pro σπιθαμής, irrepsit παλαιστής, quod paulo ante præcessit in textu initio hujus versus, ubi dicitur: «Istæ autem mensuræ altaris in cubito verissimo, qui habebat cubitum et palmum.» Ibi enim palmus minor intelligitur, qui Græcis vocatur παλαιστή, uti vertunt Septuaginta. Ibi enim in Hebræo non est zereth, sed טפח topach, quæ est mensura quatuor digitorum transversorum, puta palmus minor.
Versus 14: And from the bottom upon the ground to the lowest ledge, two cubits
14. Et de sinu terræ usque ad crepidinem novissimam duo cubiti. Hebraice est עזרה azara, quod alibi atrium significat. Verum errant Hebræi et Vatablus, dum docent hic describi atrium sacerdotum in tres partes divisum, scilicet in atrium inferius, superius et medium, in quo erat altare. Agitur enim hic de altari, non de atrio: de atriis enim egit cap. XL et XLII. Secundo, Maldonatus: Significat, inquit, Propheta in altari supra fundamentum duas fuisse contractiones, quas עזרות azaroth, id est atria, vocat: quia erant duo spatia, in quibus sacerdotes obambulare poterant, et altare circumire: quas recte S. Hieronymus crepidines vocavit. Tertio et optime Vilalpandus: Crepido, inquit, hebraice dicitur עזרה azara, a radice עזר azar, id est juvare, fulcire, sustentare: inde azara significat podium, sive fulcrum, cui domus vel altare (ut hic) innititur, et a quo sustentatur. Vulgatus vertit, crepidinem, quia crepido a discrepando dicta significat fabricæ partem exstantem ubi discrepat regula, gradum scilicet introrsum procurrentem, latioremque quam sit fabricæ latitudo, quale erat hoc fulcrum altaris. Unde notanter dixit: «De sinu terræ:» quia sinus jam dictus, sive fossa, non erat extra pavimentum, sed erat terræ immersus, ut per illam spargeretur sanguis victimarum: ab hujus ergo sinus labio superiore usque ad crepidinem, duos numerat altitudinis cubitos.
Porro crepido altaris erat duplex, altera superior, altera inferior: de inferiori dicitur, quod fuerit alta duos cubitos; illa enim vocatur hic novissima, id est, ut hebraice est, inferior. Sic enim novissimum sæpe significat sequens, posterius, inferius. Et latitudo cubiti unius. Erat crepido hæc alta duos cubitos a pavimento templi, ubi arctabatur, et gradum faciebat latum cubito uno. Et a crepidine minori usque ad crepidinem majorem quatuor cubiti (altitudinis) et latitudo cubiti unius. «Majorem crepidinem» vocat superiorem, non quod latior esset (erat enim arctior) inferiore, sed quod ea esset altior; erat enim alta quatuor cubitos, cum inferior alta tantum esset duos, quæ proinde et minor dicitur. Ita Maldonatus et Vilalpandus, qui graphice utramque crepidinem, æque ac fossam, coronam, etc., altaris in imagine depingit.
Versus 15: And the Ariel itself was four cubits
15. Ipse autem Ariel quatuor cubitorum. «Ariel» significat tertiam et summam altaris partem, utrique crepidini jam dictæ, quasi duplici basi insistentem, quæ proprie erat ipsum altare, in quo victimæ cremabantur: hoc ergo asserit super crepidines elatum fuisse in altum, ad quatuor cubitos. Altare vocatur הראל harel, id est mons Dei, quia in monte Sion, puta in atrio sacerdotum, instar monticuli, eminebat. Rursum mox vocatur האריאל haariel, id est leo Dei; quia, ut ait R. David, ignis sanctus, qui de cœlis tempore Aaronis, et tempore Salomonis in illud delapsus erat, jugiter excubabat in eo quasi leo, Dei vel potius quod victimarum sanguine perpetuo maderet, uti leo prædam discerpens. Addit Vilalpandus altare, æque ac alias templi partes, sculpturis Cherubinorum, ac consequenter leonis quoque, per latera quaquaversum fuisse insignitum. Insuper formam leonis (uti communiter tradunt Hebræi) prætulisse, et in se expressisse: leonina enim crura habebat pro pedibus, unde videtur emanasse, ut in priscis aris pedes et ungues leonini effingerentur, idque ad hoc, ut sacrificaturi accedentes ad altare, recordarentur Deum altari colendum, similem esse leoni, qui superbos discerpit, humilibus et deprecantibus parcit. Hoc est quod monet Apostolus Hebr. XII, ult.: «Serviamus placentes Deo cum metu et reverentia. Etenim Deus noster ignis consumens est.»
Alludit ad Isaiæ XXIX, 1: «Væ, Ariel, Ariel, civitas quam expugnavit David.» Ubi licet Chaldæus vertat: Væ, altare, altare, quod constructum est in civitate, in qua mansit David; omnes tamen alii passim per Ariel intelligunt Jerusalem. Hæc dicitur Ariel, id est leo Dei, quia fortissima erat, et in ea David rex fortissimus, aliique ejus posteri regnarunt, de quibus prædixerat Jacob, Genes. XLIX, 9: «Catulus leonis Juda; ad prædam, fili mi, ascendisti: requiescens accubuisti ut leo, et quasi leæna, quis suscitabit eum?» Porro a civitate altare ipsum vocatum est Ariel, quia altare proprie erat Deo dicatum Deumque repræsentabat; erat ergo Ariel, id est leo Dei: Deus enim, in altari quasi habitans, instar leonis excubabat ad tutelam suæ urbis et gentis, et quasi leo ex altari suo in infideles Philistinos, aliosque populi et Ecclesiæ suæ hostes insiliit, quamdiu Jerusalem in fide et religione Dei sui stetit, eumque pie et sancte in hoc altari suo coluit. Hæc videtur vera origo, hoc etymon Arielis.
Discant ergo hic et fideles, et hæretici, altaria et templa ipsamque veram religionem et cultum Dei esse reipublicæ firmamenta, eamque instar leonis tueri et propugnare. Hac de causa ait Isaias cap. XXXI, 9: «Dixit Dominus, cujus ignis est in Sion, et caminus ejus in Jerusalem.» Vide ibi dicta. Tertio, Ariel idem est quod maledictionis aries; quia in altari arietes pro maledictione, id est peccato, offerebantur. Quarto, S. Hieronymus putat Ariel dici quasi Uriel, id est lux, vel illuminatio Dei, quæ in altari per flammam repræsentatur. Allegorice hæc omnia competunt Christo qui est nostrum altare, id est mons, leo, lux, aries Dei, factusque pro nobis maledictum, atque hæc eadem ipse suis fidelibus communicat, quia communicat seipsum, præsertim in Eucharistia. «Quocirca tanquam leones ignem spirantes ab illa mensa recedamus, facti diabolo terribiles, et caput nostrum mente revolventes, et charitatem quam nobis exhibuit,» ait S. Chrysostomus, hom. 61 ad Pop. Et Augustinus, lib. X De Civit. cap. IV: «Cum ad Deum, inquit, est sursum cor nostrum, Dei est altare: ei cruentas victimas cædimus, quando usque ad sanguinem pro veritate certamus.» S. Gregorius Nazianzenus, Orat. in funere patris, jugem in adversis patientiam vocat rationale holocaustum, in cujusque corpore insigniter consumptum. Clemens Alexandrinus, lib. VII Stromat. corpus vocat altare, in quo, ait, «Dei holocaustum fit, cum quis seipsum interimit, veterem scilicet hominem, quia per cupiditates corrumpitur, de medio tollens; novum autem suscitat a veteri mortis conversatione.»
Rursum allegorice altare est crux Christi: in hac enim ipse se immolavit Patri. Unde canit Ecclesia: «Cujus corpus sanctissimum in ara crucis torridum.» Quatuor cornua altaris sunt quatuor cornua crucis. Et ab Ariel usque ad sursum cornua quatuor. Habebat altare in summo in quatuor angulis tigilla quatuor exstantia, sive 4 parvas pyramides instar cornuum. Altare ergo pedibus leonem referebat, cornibus taurum, ut effigiem Cherubim ex parte præferret. Erant hæc cornua quasi prædæ trophæa. Nam in festis solemnioribus tauri et juvenci Deo mactabantur, et Arieli, seu sacro leoni, projiciebantur devorandi. Hac de causa videntur veteres frontes sacrarum ædium taurorum zoophoris, id est craniis exornasse, quasi sacrificiorum trophæis et insignibus, ait Vilalpandus.
Versus 16: And the Ariel was twelve cubits long by twelve cubits broad, that is, the altar (which I said was fo
16. Et Ariel duodecim cubitorum in longitudine per duodecim cubitos latitudinis, id est altare (quod dixi fuisse altum quatuor cubitis supra crepidines, sive bases duas) longum erat duodecim cubitos, et totidem latum. Erat ergo quadratum et æquale omnibus quatuor suis lateribus.
Versus 17: And the ledge was fourteen cubits, etc., as if to say: The ledge of the altar was likewise square, b
17. Et crepido quatuordecim cubitorum, etc., q. d. Crepido vero altaris pariter erat quadrata, sed duobus cubitis superabat ipsum Arielem, id est altare sibi impositum. Habebat enim non 12 ut altare, sed 14 cubitos tam in longitudine, quam in latitudine. Cujus ratio erat, quod crepido, vel basis altaris superior in singulis lateribus exstabat cubitis singulis extra ipsum Arielem. Ergo si Ariel 12 habebat cubitos quaquaversum: necesse erat ut crepido, vel basis superior 14 cubitos quaquaversum extenderetur; ac pari ratione inferior crepido, quæ extra superiorem quaquaversum singulis cubitis exstabat, 16 cubitis tam in longum quam in latum extenderetur. Ita Vilalpandus. Altare enim in imo latius erat, et sursum ascendendo sensim magis arctabatur: habebat ergo duas retractiones duorum cubitorum, unam in superiori crepidine, alteram in ipso Ariel. Aliter Maldonatus hæc dimetitur. Et corona in circuitu ejus dimidii cubiti. Coronam vocat coronicem, sive limbum instar coronæ ambientem, non imam crepidinem, ut vult Maldonatus, sive fundamentum altaris, de hoc enim dixit vers. 13; sed summam ejus superficiem, et quatuor ejus cornua. Sic enim videmus etiamnum Romæ altaria multa, in summo tali coronice ornari et coronari, quæ proinde hebraice vocatur גבול gebul, id est limes, terminus, rem definiens et circumscribens; unde Noster, vers. 13, vertit definitio. Hanc asserit fuisse medii cubiti.
Altare ergo universum altum erat decem cubitos, quos sic collige: infima crepido alta erat duos cubitos, secunda quatuor, ipsum Ariel quatuor, qui omnes collecti faciunt decem. Infima crepido tam in longitudine, quam in latitudine habebat 16 cubitos; secunda 14, ipsum Ariel 12. Minus ergo erat hoc altare altari quod fecit Salomon, II Paral. cap. IV, vers. 1; illud enim longum erat 20 cubitis, latum totidem, altum 10, ut ibi dicitur. Et sinus ejus unius cubiti per circuitum. Sinum vocat caveam, vel foveam sanguinis, de qua dixit vers. 13. Repetit enim quod ibi dixit. Gradus autem ejus versi ad Orientem, q. d. Gradibus ab Oriente versus Occidentem, ad altare ascendebatur. Rationem dat Vilalpandus, quod scilicet vellet Deus Judæos avocare ab idololatria gentilium, qui adorabant solem orientem: voluit ergo Judæos dare terga Orienti, et verum Deum ad Occidentem adorare, uti dixi cap. VIII, 16. Vide S. Thomam, I II, Quæst. CII, art. 4 ad 5, et Athanasius Nicenus, Quæst. XVIII in S. Script. et Pinedam in Job XXXI, 26.
Versus 18: These are the rites of the altar, as if to say: You shall observe these rites in sacrificing upon th
18. Hi sunt ritus altaris, q. d. Hosce ritus in sacrificando super altare observabitis, ut illud expietis, consecretis et sanctificetis. Ritus hos in sequentibus præscribit, et ex Levitico iterat. Hic ergo proprie sancit ritum servandum in consecratione altaris.
Versus 19: And thou shalt give, that is, thou shalt hand on these rites received from me to the priests and Lev
19. Et dabis, trades hosce ritus a me præacceptos sacerdotibus et Levitis, aut potius dabis vitulum, eumque sacrificabis, ut reipsa eis ostendas quomodo sacrificare debeant: hoc enim in tam longa captivitate Babylonica obliti sunt. Unde subdit vers. 20: «Et assumens de sanguine ejus, pones super quatuor cornua ejus.» Videtur ergo Ezechiel reipsa sacrificasse, rituque docuisse sacerdotes ignaros ritum sacrificandi. Ita Maldonatus. Qui sunt de semine Sadoc. In Sadoc enim, amoto Abiathar, et posteros ejus Salomon transtulit sacerdotium et pontificatum, ut dixi cap. XL, 46. Sadoc hebraice idem est quod justus, ait S. Hieronymus. Qui accedunt ad me, qui accedunt ad altare ut mihi ministrent.
Versus 20: Upon the four horns thereof, for God had commanded that each horn of this altar be stained with the
20. Super quatuor cornua ejus, altaris hujus enim cornua singula sanguine victimæ tingi præceperat Deus, Exod. XXIX, 12, et Levit. XVI, 18.
Versus 21: And thou shalt burn
21. Et combures. Hebraice שרפו serephu, id est comburent, scilicet sacerdotes ad hoc a te destinati. Nec enim unus Ezechiel hæc omnia per se præstare poterat.
In separato loco. Nam «quorum animalium infertur sanguis pro peccato in Sancta per pontificem, horum corpora cremantur extra castra,» Hebr. XIII, 11; Levit. IV, 12; et cap. VI, 30, et XVI, 27: vide ibi dicta. Erat enim hæc publica altaris et loci a Chaldæis contaminati et profanati, per victimam vituli expiatio et consecratio, in qua hic ritus præscriptus est, Levit. XVI, 27. Extra sanctuarium, extra atrium sacerdotum, quod dicitur Sanctuarium, quia sanctificatum et consecratum erat sanguine vituli cæsi, ait Vatablus.
Versus 22: A he-goat of the goats, that is, a he-goat not old, but young, so that it still follows its mother g
22. Hircum caprarum, id est hircum non annosum, sed juvenem, ut matrem capram adhuc sequatur, et subinde sugat. Cum enim Hebræi animali addunt nomen matris, significant illud tenerum esse, et adhuc matrem sequi. Sic Daniel, cap. VIII, 5, Alexandrum vocat hircum caprarum quia juvenis erat. Septuaginta vertunt: «Die autem secundo tollent duos hædos immaculatos pro peccato.» Mystice, hi duo hædi proxime post passionem Domini immolati, sunt S. Jacobus frater S. Joannis, et S. Stephanus: «Hi enim sunt primitiæ martyrum, quos Christi confessio coronavit,» ait S. Hieronymus. Erat hæc secunda victima expiatoria et consecratoria altaris, scilicet hircus: prior enim fuit vitulus. Nam hircus ob fætorem est symbolum peccati, quod hoc altari, per victimas deinceps juxta in eo immolandas, expiandum erat. Immaculatum, carentem macula, non coloris sed sanitatis et integritatis, hoc est non mancum, non mutilum, sed sanum et integrum, uti dixi Levit. XXII, 19, 20 et 21.
Versus 25: Thou shalt offer (that is, thou shalt sacrifice) the he-goat
25. Facies (id est sacrificabis) hircum. Sic dixit Poeta: «Cum faciam vitulam,» id est cum sacrificabo vitulam, «pro frugibus, ipse venito.»
Versus 26: And they shall fill the hand thereof
26. Et implebunt manum ejus. «Manum,» id est latus, hoc est latera, «ejus,» scilicet altaris, q. d. Per septem dies replebunt latera altaris victimis, et sanguine victimarum. Unde Chaldæus vertit: Offerent oblationem ejus. Agitur enim de consecratione altaris; et implere manus, Hebræis idem est quod consecrare, uti ostendi, Exod. XXIX, 9 et 35. Ita Maldonatus. Alii, ut Vatablus, accipiunt manum non altaris, sed sacerdotis, q. d. Sacerdotes replebunt carnibus victimæ manus sacerdotis sacrificantis per septem dies, hoc est dabunt illi quotidie tot victimas, quot per septem dies immolare poterit.
Versus 27: The priests shall offer (that is, they shall immolate, as I said in verse 25) upon the altar your ho
27. Facient (id est immolabunt, ut dixi vers. 25) sacerdotes super altare holocausta vestra, et quæ pro pace offerunt, id est victimas pacificas, quas pro pace, id est incolumitate domus, vel futura et impetranda; vel præterita, et impetrata in gratiarum actionem (unde Vatablus vertit, eucharisteria) offerent.