Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Describit portam Orientalem sanctuarii clausam, sancitque ut in ea solus sedeat princeps, eo quod Dominus ingressus sit per eam. Secundo, vers. 5, sancit, ut incircumcisi carne et corde arceantur a sanctuario. Tertio, vers. 10, Levitas, qui ministrarunt idolis, arcet a ministerio templi, eisque surrogat Levitas filios Sadoc, et sacerdotes qui nunquam idolis, sed semper Deo vero serviverunt. Quarto, vers. 17, sancit eorum ritus et vestes, scilicet Primo, ut in templo utantur vestibus lineis, non laneis. Secundo, ut caput non radant, neque comam nutriant, sed tondeant. Tertio, ut sacerdotes ministrantes in templo, vinum non bibant. Quarto, ut uxorem ducant virginem, vel viduam sacerdotis. Quinto, ut populum doceant quid sanctum sit, quid pollutum. Sexto, ut ad mortuum non ingrediantur. Denique, vers. 28, in mercedem et præmium eis promittit, quod ipse eis erit hæreditas, dando eis suas victimas, primitias et oblationes, uti in Levitico sanxerat, cujus præcepta obliterata in captivitate hic iterat, et in memoriam revocat.
Textus Vulgatae: Ezechiel 44:1-31
1. Et convertit me ad viam portæ sanctuarii exterioris, quæ respiciebat ad Orientem: et erat clausa. 2. Et dixit Dominus ad me: Porta hæc clausa erit: non aperietur, et vir non transibit per eam: quoniam Dominus Deus Israel ingressus est per eam, eritque clausa principi. 3. Princeps ipse sedebit in ea, ut comedat panem coram Domino: per viam portæ vestibuli ingredietur, et per viam ejus egredietur. 4. Et adduxit me per viam portæ Aquilonis in conspectu domus: et vidi, et ecce implevit gloria Domini domum Domini: et cecidi in faciem meam. 5. Et dixit ad me Dominus: Fili hominis, pone cor tuum, et vide oculis tuis, et auribus tuis audi omnia quæ ego loquor ad te de universis cæremoniis domus Domini, et de cunctis legibus ejus: et pones cor tuum in viis templi per omnes exitus sanctuarii, 6. Et dices ad exasperantem me domum Israel: Hæc dicit Dominus Deus: Sufficiant vobis omnia scelera vestra, domus Israel: 7. eo quod inducitis filios alienos incircumcisos corde, et incircumcisos carne, ut sint in sanctuario meo, et polluant domum meam: et offertis panes meos, adipem, et sanguinem: et dissolvitis pactum meum in omnibus sceleribus vestris. 8. Et non servastis præcepta sanctuarii mei: et posuistis custodes observationum mearum in sanctuario meo vobismetipsis.
9. Hæc dicit Dominus Deus: Omnis alienigena incircumcisus corde, et incircumcisus carne, non ingredietur sanctuarium meum, omnis filius alienus qui est in medio filiorum Israel. 10. Sed et Levitæ, qui longe recesserunt a me in errore filiorum Israel, et erraverunt a me post idola sua, et portaverunt iniquitatem suam: 11. erunt in sanctuario meo æditui, et janitores portarum domus, et ministri domus: ipsi mactabunt holocausta, et victimas populi, et ipsi stabunt in conspectu eorum, ut ministrent eis. 12. Pro eo quod ministraverunt illis in conspectu idolorum suorum, et facti sunt domui Israel in offendiculum iniquitatis: idcirco levavi manum meam super eos, ait Dominus Deus, et portabunt iniquitatem suam: 13. et non appropinquabunt ad me ut sacerdotio fungantur mihi, neque accedent ad omne sanctuarium meum juxta Sancta sanctorum: sed portabunt confusionem suam, et scelera sua quæ fecerunt. 14. Et dabo eos janitores domus in omni ministerio ejus, et in universis quæ fient in ea. 15. Sacerdotes autem et Levitæ filii Sadoc, qui custodierunt cæremonias sanctuarii mei, cum errarent filii Israel a me, ipsi accedent ad me ut ministrent mihi: et stabunt in conspectu meo, ut offerant mihi adipem et sanguinem, ait Dominus Deus. 16. Ipsi ingredientur sanctuarium meum, et ipsi accedent ad mensam meam ut ministrent mihi, et custodiant cæremonias meas. 17. Cumque ingredientur portas atrii interioris, vestibus lineis induentur: nec ascendet super eos quidquam laneum, quando ministrant in portis atrii interioris et intrinsecus. 18. Vittæ lineæ erunt in capitibus eorum, et feminalia linea erunt in lumbis eorum, et non accingentur in sudore. 19. Cumque egredientur atrium exterius ad populum, exuent se vestimentis suis in quibus ministraverant, et reponent ea in gazophylacio sanctuarii, et vestient se vestimentis aliis: et non sanctificabunt populum in vestibus suis. 20. Caput autem suum non radent, neque comam nutrient: sed tondentes attondent capita sua. 21. Et vinum non bibet omnis sacerdos, quando ingressurus est atrium interius. 22. Et viduam et repudiatam non accipient uxores, sed virgines de semine domus Israel: sed et viduam, quæ fuerit vidua a sacerdote, accipient. 23. Et populum meum docebunt quid sit inter sanctum et pollutum, et inter mundum et immundum ostendent eis. 24. Et cum fuerit controversia, stabunt in judiciis meis, et judicabunt: leges meas, et præcepta mea in omnibus solemnitatibus meis custodient, et sabbata mea sanctificabunt. 25. Et ad mortuum hominem non ingredientur, ne polluantur, nisi ad patrem et matrem, et filium et filiam, et fratrem et sororem quæ alterum virum non habuerit: in quibus contaminabuntur. 26. Et postquam fuerit emundatus, septem dies numerabuntur ei. 27. Et in die introitus sui in sanctuarium ad atrium interius, ut ministret mihi in sanctuario, offeret pro peccato suo, ait Dominus Deus. 28. Non erit autem eis hæreditas, ego hæreditas eorum: et possessionem non dabitis eis in Israel, ego enim possessio eorum. 29. Victimam et pro peccato et pro delicto ipsi comedent: et omne votum in Israel ipsorum erit. 30. Et primitiva omnium primogenitorum, et omnia libamenta ex omnibus quæ offeruntur, sacerdotum erunt: et primitiva ciborum vestrorum dabitis sacerdoti, ut reponat benedictionem domui tuæ. 31. Omne morticinum, et captum a bestia de avibus et de pecoribus non comedent sacerdotes.
Versus 1: And he brought me (the measurer and architect, namely the Angel, of whom chapter XL, 3) to the way o
1. Et convertit me (mensor et architectus, puta Angelus, de quo cap. XL, 3) ad viam portæ sanctuarii exterioris, id est atrii. Nam sanctuarium interius erat ipsum templum, puta Sanctum, et Sanctum sanctorum. Alii per sanctuarium exterius accipiunt Sanctum, per interius Sanctum sanctorum. Ita R. David et Maldonatus. Verum obstat, quod princeps, utpote laicus, non poterat ingredi Sanctum, imo nec atrium sacerdotum.
Et erat clausa, postquam gloria Dei per eam ingressa fuerat. Hæc enim per eam apertam ingredi visa est Prophetæ, cap. XLIII, 2. 2. Clausa erit (populo, ait Maldonatus; nam sacerdotes, qui Dei personam gerebant, per eam ingrediebantur. Unde causam clausuræ subdit): quoniam Dominus Deus Israel ingressus est per eam. Arabicus vertit: Hæc porta erit clausa, et non aperietur, et non ingreditur per illam quisquam; nisi Dominus Deus Israel ingreditur per eam, et egredietur ex illa. Clausa ipsius annulo. Et erit habitatio gubernatoris (ducis), et sedet (sedebit) in ea ipse omni tempore coram Domino. Eritque clausa principi, id est in usum principis, scilicet non ut ingrediatur per eam, sed ut sedeat in ea. Hoc enim est quod subdit:
Versus 3: The prince himself shall sit (that is, shall stand, shall be present: for the Jews stood when prayin
3. Princeps ipse sedebit (id est consistet, stabit: stabant enim Judæi orantes et sacrificantes. Porro scitum est sedere Hebræis significare commorari, manere, consistere, esse præsentem, sive quis sedeat, sive stet, sive discumbat) in ea (q. d. Princeps sacrificium oblaturus insistet in limine hujus portæ, ibique comedet de victimis suis pacificis, non tamen ingredietur, nec transibit illam, ut aliqui putant; quia Dominus ingressus est per eam; sed) per viam portæ vestibuli (id est per portam communem laicorum, una cum ipsis) ingredietur, et egredietur. Princeps enim, cum esset quasi vicarius Dei in temporalibus, habebat hoc privilegii, ut proxime ad atrium sacerdotum accederet, ac in limine hujus portæ, quæ in gratiam ejus aperiebatur, exterius spectaret sacrificia, ibique de iis comederet: non tamen fas erat ei, utpote laico, ipsam portam transire, et per eam in atrium sacerdotum, multo minus in Sanctum ingredi. Hunc esse sensum, huncque fuisse usum hujus portæ principis, diserte et fuse declaratur cap. XLVI, 1, 2, 3, 12 et seq., ubi de porta hac dicitur: «Erit clausa sex diebus, in quibus opus fit; die autem sabbati aperietur. Et intrabit princeps per viam vestibuli portæ deforis, et stabit in limine portæ, et facient sacerdotes holocaustum ejus, et pacifica ejus, et adorabit super limen portæ, et egredietur: porta autem non claudetur usque ad vesperam.» Et vers. 12: «Cum autem fecerit Princeps spontaneum holocaustum, aut pacifica voluntaria Domino, aperietur ei porta, quæ respicit ad Orientem, et faciet holocaustum suum, et pacifica sua, sicut fieri solet in die sabbati: et egredietur, claudeturque porta postquam exierit.»
Allegorice, et potius, porta hæc clausa est B. Virgo Maria, in qua sedit princeps, id est Christus Dominus, cum in sacro ejus utero quasi thalamo et templo suo, ex purissimis ejus sanguinibus conceptus, per novem menses habitavit, quia Dominus Deus Israel ingressus est per eam, scilicet Deus Pater eam sibi desponsans et maritans: Deus Spiritus Sanctus eam obumbrans et fecundans: Deus Filius in ea carnem assumens. Nam «est eadem mater, filia, sponsa Dei;» nempe ipsa est filia Dei Patris, sponsa Spiritus Sancti, et mater Filii, scilicet Christi. Ita Patres omnes, et interpretes christiani, e quibus plurimi censent hunc esse sensum litteralem. Certe primarius est, et maxime intentus a Spiritu Sancto. Ita Græcus Scholiastes breviter æque ac subtiliter: «Solus, ait, Christus portam hanc nondum apertam supernaturaliter aperuit, et clausam naturaliter servavit.» Vide dicta Exod. XIII, 2.
S. Augustinus, serm. 2 De Nativit.: «Porta, ait, clausa est signaculum pudoris, immaculata carnis integritas: non enim violata est partu, quæ magis est sanctificata conceptu.» Et S. Bernardus, hom. 2 super Missus est: «Deum, inquit, hujusmodi decebat nativitas, qua non nisi de virgine nasceretur: talis congruebat et Virgini partus, ut non pareret nisi Deum.» Et S. Cyrillus Hierosolymitanus, catech. 12: «Decebat sane, inquit, ut purissimus puritatis doctor ex thalamis puris prodiret.» Ita quoque explicant S. Hieronymus, S. Ambrosius, lib. De Instit. virg. cap. VIII: «Porta, ait, clausa virginitas est, et hortus clausus virginitas, et fons signatus virginitas.»
Sic et Epiphanius, serm. De laudibus Virg., Cyprianus vel potius Ruffinus in expositione Symboli, Chrysostomus, hom. De Joan. Baptist. tom. III, et alii passim. Hinc subditur: «Eritque clausa principi,» cum princeps per eam transibit; erit et manebit clausa. Pagninus vertit: Eritque clausa principis, q. d. Plures portas habet princeps, sed hæc per excellentiam vocatur porta perpetuo clausa, ideoque porta principis, qui per eam clausam transivit. Unde Septuaginta vertunt: Et erit clausa, quia dux iste sedebit in ea. Ex hisce patet de fide esse B. Virginem fuisse et mansisse semper virginem; quia hic dicitur, quod ipsi quoque principi, puta Christo, futura sit clausa, et nullo pacto in conceptu ejus et partu per virginei claustri sigillique apertionem reseranda, ideoque vocabitur porta principis, ut vertit Pagninus.
Quocirca hic triplex hæresis convellitur. Primo, Ebionis et Cerinthi, qui teste Irenæo, lib. I, cap. XXV, impie docebant B. Virginem a Josepho concepisse. Secundo, Joviniani qui asserebat B. Virginem fuisse in partu corruptam: testis est S. Augustinus, lib. De Hæres. Tertio, aliorum, qui cum eam ante partum et in partu Christi virginem faterentur, tamen a partu dixerunt plures filios ex Josepho concepisse, qui propterea ab Evangelio vocentur fratres Domini. Cujus erroris assertor fuit Helvidius, contra quem integrum librum erudite scripsit S. Hieronymus. Quin et Zuinglius ex hoc loco probat perpetuam virginitatem B. Mariæ, teste Canisio lib. II Marial. cap. VI. Quocirca ter hic clausa dicitur porta hæc, ut significetur Deiparam virginem fore ante partum, in partu, et post partum, ait Galatinus, lib. VII De Arcan. fidei, cap. XIV.
Infernus evacuatus est, instauratæ ruinæ cœlestis Jerusalem, etc. Ad hunc misericordiæ cumulum tota sollicitudine miseria nostra recurrat.» Idem, hom. 4 super Missus est: «Ex ore tuo (o Virgo) pendet consolatio miserorum, redemptio captivorum, liberatio damnatorum, salus denique universorum filiorum Adam, totius generis tui.» Idem serm. 2 in die Pentec.: «Ad illam (B. Virginem) sicut ad medium, sicut ad aream Dei, sicut ad rerum causam, sicut ad negotium sæculorum respiciunt, et qui in cœlis habitant, et qui in inferno, et qui nos præcesserunt, et nos qui sumus, et qui sequentur, et nati natorum, et qui nascentur ab illis. Illi qui sunt in cœlo, ut resarciantur: qui in inferno, ut eripiantur: qui præcesserunt, ut Prophetæ fideles inveniantur: qui sequuntur, ut glorificentur. Et beatam te dicunt omnes generationes, Genitrix Dei, Domina mundi, Regina cœli. In te enim Angeli lætitiam, justi gratiam, peccatores veniam invenerunt in æternum. Merito in te respiciunt oculi totius creaturæ: quia in te, et per te, et de te benigna manus Omnipotentis quidquid creavit, recreavit.» Nam ut ipse ait serm. 3 super Missus est, in B. Maria inhabitavit plenitudo divinitatis corporaliter, puta θεάνθρωπος, ut ait S. Dionysius, ex quo theandricæ, id est deiviriles, actiones, quibus homines Deo reconciliavit, promamarunt. Idem, serm. 3 inter parvos: «Ave, Maria, gratia plena. Bene plena, quia Deo, et Angelis, et hominibus grata: hominibus per fecunditatem, Angelis per virginitatem, Deo per humilitatem.» Idem, serm. De B. Maria: «Eva spina fuit, quæ et virum suum ad mortem pupugit, et posteritati sui peccati aculeum infixit: rosa Maria. Eva spina, vulnerando; Maria rosa, omnium affectus mulcendo. Eva spina infigens omnibus mortem; Maria rosa reddens salutiferam omnibus sortem.» Idem, serm. 3 in Salve, regina: «Fiat, inquit, firmamentum, et dividat aquas ab aquis. Omnibus firmamentis firmius firmamentum tu, Domina, quæ eum quem cœli cœlorum capere non poterant, cepisti, et concepisti: portasti, et non defecisti: genuisti, aluisti, educasti. Tu in medio aquarum divisisti aquas ab aquis; affectus videlicet æternorum ab affectibus temporalium. Posuit in hoc firmamento Deus solem et lunam, et Christum et Ecclesiam; et stellas, prærogativas gratiarum multas.»
Symbolice, Origenes hic hom. 14 et ex eo S. Hieronymus, per portam clausam intelligunt S. Scripturam, quæ clausa fuit, donec princeps, id est Christus, eam aperuit, de quo dicitur Apoc. V, 5: «Ecce vicit leo de tribu Juda, radix David aperire librum, et solvere septem signacula ejus.» Nam ut ait S. Hieronymus: «Priusquam Salvator humanum corpus assumeret, et humiliaret se formam servi accipiens, clausa erat lex, et Prophetæ, et omnis scientia Scripturarum. Postquam autem ille pependit in cruce, statim velum templi scissum est, et aperta sunt omnia, ablatoque velamine dicimus: Nos autem omnes revelata facie gloriam Domini contemplantes, in eamdem imaginem transformamur a gloria in gloriam.»
Anagogice, porta clausa fuit cœli janua clausa usque ad Christum, quam Christus clave suæ crucis aperuit: quam ob causam S. Stephanus martyrium obiens dixit, Actor. VII: «Ecce video cœlos apertos.» Et S. Petrus, Actor. X, vidit cœlum apertum, et ex eo descendens vas quoddam velut linteum magnum.
Versus 4: By the way of the north gate
4. Per viam portæ Aquilonis. (Quia porta Orientalis clausa erat, ut dixit vers. 2; hinc per portam Aquilonis quæ aperta erat, induxit Angelus Ezechielem) in conspectu domus. Id est, ut Hebræus, in conspectum templi, ut scilicet videret gloriam Domini, quæ illud implebat: unde eam videns præ fulgore reverberatis luminibus, et præ reverentia et stupore tantæ majestatis in terram corruit. «Cecidit autem in faciem suam Propheta, ait S. Hieronymus, ne dum plus cernere cupit, quam humana potest fragilitas intueri,» etiam ipsum oculorum lumen amitteret.
Versus 5: And set thy heart upon the ways of the temple, through all the exits of the sanctuary. In Hebrew: An
5. Et pones cor tuum in viis templi per omnes exitus sanctuarii. Hebraice: Et pones cor tuum ad domus ingressum, et ad omnes ingressus sanctuarii, id est contemplare omnes ingredientes, et egredientes e templo, considera omnia quæ in templo geruntur, perspice totam templi administrationem. Ita Vatablus. Aliter Maldonatus, q. d. Observabis diligenter omnes templi introitus atque exitus, ut doceas Judæos, qua populus, qua princeps, qua sacerdotes ingredi egredique debeant, uti paulo post innuit, et fusius declarabit cap. XLVI.
Versus 6: To the provoking, to the rebellious house, provoking me by its rebellion
6. Ad exasperantem, ad rebellem, suaque rebellione me irritantem. Vide dicta cap. II, 3. 6 et 7. Sufficiant vobis omnia scelera vestra (q. d. Sufficiat vobis hucusque scelerate egisse) eo quod incircumcisos, infideles et sceleratos induxistis in templum meum: desistite ab hisce sceleribus: deinceps nolite eos inducere, et profanare templum meum. Ita Hebræa. Aliter Maldonatus, q. d. Sufficiat vobis, quod vos ipsi vestra idololatria et cædibus templum meum polluatis, quamvis alienigenas et profanos homines non introducatis, qui illud contaminent. Verum eo quod, non significat hic quamvis, sed causam vel modum scelerum. Unde hebraice est, in introducendo vos alienigenas. Alienigene enim arcebantur templo, id est atrio Israel.
Incircumcisos corde (id est sceleratos) et incircumcisos carne, id est gentiles, infideles et idololatras. Illo enim tempore fere soli circumcisi, id est Judæi et proselyti, erant fideles, Deique veri cultores; incircumcisi, erant gentiles et infideles. Tropologice S. Hieronymus: «Cor, ait, circumcidimus cultello Dei, et aufertur de corde nostro præputium, quando turpes cogitationes nequaquam exeunt de corde nostro, nec de nobis dicitur: Impinguatum est cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt. Ergo et caro similiter circumcidatur, ut nequaquam faciamus terrena opera, quæ pro necessitate corporis facere compellimur, cibum capere, et potum et somnum et uti vestibus: quæ tunc circumcidimus, si non ad delicias, et ad luxuriam, et ad inertiam, sed ad necessitatem naturæ, et corporis istius sustentaculum cuncta facimus. Qui bibit vinum propter stomachum, et frequentes infirmitates, et odit ebrietatem, circumcidit carnem suam, etc. Et sic circumcisi ingrediamur Sanctuarium Dei. Audiant hoc Episcopi atque presbyteri, et omnis ordo Ecclesiasticus, ut non inducant filios alienos incircumcisos corde et carne, ne polluant domum ejus.»
Et offertis panes meos, adipem et sanguinem. «Offertis,» scilicet per alienigenas jam dictos. Ita Vatablus, qui censet hic taxari Judæos, quod cum ipsi deflexissent ad idola, in templum inducerent Gentilium sacerdotes, qui ritu suo idolis sacrificarent. Simplicius Maldonatus explicat, q. d. Offertis mihi panes et victimas, quas ab alienigenis accepistis; hoc enim vetitum erat Lev. XXII, 25, ubi dicitur: «De manu alienigenæ non offeretis panes Deo vestro, et quidquid aliud dare voluerit, quia corrupta et maculata sunt omnia.»
Virginitatem B. Mariæ, teste Canisio lib. II Marial. cap. VI. Quocirca ter hic clausa dicitur porta hæc, ut significetur Deiparam virginem fore ante partum, in partu, et post partum, ait Galatinus, lib. VII De Arcan. fidei, cap. XIV. Tropologice, porta hæc templi, id est cœli significat omnem gratiam, omniaque dona e cœlis a Deo per B. Virginem, utpote portam, ad nos descendere. Hæc enim porta non tantum est porta, sed et solium gloriæ Dei, puta thronus veri Salomonis, a quo omne bonum ad nos derivatur. Ipsa est arca testamenti, ipsa clypeus omnibus in se sperantibus, ipsa stella maris, ipsa domina, advocata, mediatrix nostra, ipsa urbs fortitudinis, ipsa civitas refugii, ipsa propitiatorium altissimi. «Ipsa Virgo virginum, Sancta sanctorum, lumen cæcorum, justorum gloria, peccatorum venia, gratiæ inventrix, mediatrix salutis, restauratrix sæculorum, reverenda Angelis, desiderata gentibus, Prophetis et Patriarchis præcognita, electa ex omnibus, prælata omnibus,» ait S. Bernardus, epist. 74. Ipsa navis institoris de longe portans panem, ipsa mater misericordiæ, ipsa signum magnum in cœlo, ipsa prodigium et miraculum sæculorum. Nam «illius est mater, cujus Deus est pater,» ait S. Bernardus, serm. 3 super Missus est: «Deum enim peperit, et de Deo concepit.» Idem serm. 3 in Salve, Regina: «Propter hanc, ait, totus mundus factus est, et hæc gratia Dei plena est, et per hanc homo redemptus est, Verbum Dei caro factum est, Deus humilis et homo sublimis.»
Rursum porta hæc significat hominibus e terra in cœlum per B. Virginem, quasi portam, intrandum et ascendendum esse. Quocirca ipsa vocatur scala Jacob, janua cœli, porta paradisi, mater salutis, domina Angelorum, regina mundi, Sanctissimæ Trinitatis filia, sponsa, parens; nimirum filia Patris, parens Filii, sponsa Spiritus Sancti. Hinc passim doctores docent medium efficacissimum ad assecurandam sibi æternam felicitatem esse, si quis cultui B. Virginis se addicat, ab eaque poscat dirigi rectis itineribus in viam portumque salutis. Ipsa enim est gloria Jerusalem, ipsa mulier amicta sole, habens in capite coronam stellarum duodecim. Ipsa mater, uti Christi, ita christianorum omnium, puta Ecclesiæ tam militantis, quam triumphantis. Exempla plurima horum omnium per singula sæcula moderni plures, tam qui de B. Virgine, quam qui in catechismum scripsere, collegerunt. Denique S. Bernardus, serm. 4 De Assumpt.: «Sileat, ait, misericordiam tuam, Virgo beata, si quis est, qui invocatam te in necessitatibus suis sibi meminerit defuisse.» Et mox: «Quis ergo misericordiæ tuæ, o benedicta, longitudinem et latitudinem, sublimitatem et profundum queat investigare? Nam longitudo ejus usque in diem novissimum invocantibus eam subvenit universis. Latitudo ejus replet orbem terrarum, ut tua quoque misericordia plena sit omnis terra. Sic et sublimitas ejus civitatis supernæ invenit restaurationem, et profundum ejus sedentibus in tenebris et in umbra mortis obtinuit redemptionem. Per te enim cœlum repletum est.»
Denique B. Virgo vocatur porta Orientalis, quia, ut exponit S. Ambrosius, libro De Instit. virg. cap. VII, generavit Christum, qui est sol justitiæ, et cujus nomen est Oriens, Zachar. III, 8. Hæc omnia paucis parensque et eleganter complexus S. Augustinus, serm. 14 De Natali Domini: «Quid, ait, est porta in domo Domini clausa, nisi quod Maria semper erit intacta? Et quid est: Homo non transit per eam, nisi quia Joseph non cognovit eam? Et quid est quod Deus solus intrat et egreditur per eam, nisi quia Spiritus Sanctus imprægnavi eam? Et quid est quod clausa erit in æternum, nisi quia Maria virgo ante partum, virgo in partu, virgo post partum? Dicat ergo Maria: Porta facta sum cœli, janua facta sum Filio Dei. Illi facta sum janua clausa, qui post suam resurrectionem ingressus est per ostia clausa, qui natus de ventre meo, me matrem dimisit intactam. Adimplevit ventrem meum divinitate, et uterum meum non evacuavit castitate: nec in conceptione inventa sum sine pudore, nec in parturitione inventa sum cum dolore.»
Symbolum portæ Orientalis semper clausæ denotat utramque Virginis conceptionem fuisse intemeratam et immaculatam, scilicet tam activam, qua concepit et peperit Christum, cujus nomen est Oriens, Zach. III, quam passivam, qua ipsa concepta et orta est quasi aurora consurgens, et mater Solis orientis. Quocirca sapienter et solerter D. Joannes d'Avila, nostri ævi in Hispania prædicator Apostolicus, et ex eo Noster P. Ribadeneira in Vitis Sanct. tractans de Conceptione B. Virg. die 8 decemb. ex crebra certaque experientia tradunt, singulare et efficax remedium contra tentationes carnis ad conservandam castitatem esse, si tentatus B. Virginem invocet, opemque ab ea poscat per immaculatam ejus conceptionem et angelicam puritatem, qua concepta est, et qua pariter ut virgo concepit Dei Filium; atque in honorem utriusque conceptionis hymnos vel preces aliquas recitet. Sane constat plures Sanctos per B. Virginem, donum virginitatis vel castitatis impetravisse. Ipsa enim est rubus ardens incombustus, Exod. cap. III, 2, qui uti a se, ita et a Mose, aliisque sibi fidelibus flammas concupiscentiæ repellit. Ipsa est fons sibi aliisque signatus, ac puteus aquarum viventium, quæ ardorem carnis restinguunt, Cant. IV. Ipsa lilium inter spinas, ipsa sanctuarium Dei, ipsa altare thymiamatis, ipsa hortus conclusus, ipsa speculum sine macula, ipsa virga Mosis, ipsa vellus Gedeonis, ipsa turris eburnea, ipsa pulchra ut luna, electa ut sol, ipsa terribilis dæmonibus ut castrorum acies ordinata. Hisce enim titulis B. Virgo a Patribus salutatur et ab Ecclesia in Litaniis invocatur.
Versus 8: You have set keepers of my observances (in Hebrew משמרתי mismarti, that is, of my custody) in my san
8. Posuistis custodes observationum mearum (hebraice משמרתי mismarti, id est custodiæ meæ) in sanctuario meo (scilicet in templo) vobismetipsis, id est pro vestro arbitratu, non pro mea voluntate. Nam posuistis custodes templi, qui in illud admittunt incircumcisos, quos ego nolui et vetui. Aliter Vatablus, q. d. Ordinastis sacerdotes Gentilium, qui templum vestrum custodirent in eoque sanctificationes, id est sanctas hostias, pro vobis offerrent.
Versus 10: Moreover the Levites, who went far from me in the going astray of the children of Israel (as if to s
10. Sed et Levitæ, qui longe recesserunt a me in errore filiorum Israel (q. d. Levitæ illi, qui cum Israelitis coluerunt idola, indeque in alia scelera prolapsi sunt) et portaverunt iniquitatem suam. Et significat ideo, q. d. Ideoque pænam suæ iniquitatis reportarunt, scilicet captivitatem Babylonicam. Aliter Vatablus; vertit enim in futuro: Luent pænam iniquitatis suæ, quam eis intento vers. 11 et 13, ut scilicet rejiciantur in gradum laicorum, sintque æditui et janitores templi. Distinguit hic Deus duo genera Levitarum, ait S. Hieronymus, scilicet unum eorum qui cum populo secuti sunt idola. Tempore enim Manassis, Achaz, aliorumque regum impiorum et idololatrarum populus pariter fuit idololatra; et ex Levitis plurimi, ne gradu suo exciderent, captantes gratiam regis et populi, idolis serviebant, iisque inter sacrificandum juxta suum gradum ministrabant. Alii vero constantes in fide et suo officio steterunt, malentes suo gradu et gratia regum et populi excidere quam conscientiam lædere. Illi vocantur hic filii Sadoc: fuit enim Sadoc verus et fidelis Dei pontifex; et posteri ejus, qui patris virtutem secuti sunt, præterito ejus filii tum progenie, tum imitatione nuncupantur.
Hisce ergo sancit et confirmat Deus ministerium sacerdotale, priores vero punit excludendo illos a sacerdotio, et deturbando eos ad officia vilissima ædituorum et lanionum ad mactandas victimas. Hoc est quod subdit: 11. Erunt in sanctuario meo æditui, q. d. Pro sacerdotali officio, ait S. Hieronymus, qui holocaustum, et victimas, omneque sacrificium offerre consueverant, redigentur in ultimum gradum, et erunt janitores domus in ignominiam sempiternam, ut ab universo populo intrante et exeunte videantur, de quam sublimi dignitate, ad quem ultimum gradum pervenerint.» Sic Ecclesia olim Episcopos et presbyteros lapsos in Arianismum aliamve hæresin, recipiebat quidem ad pænitentiam, sed privabat officio sacerdotali, et sæpe redigebat ad communionem laicam: sed postea, invalescente lapsorum numero, multos in pristinum sacerdotii gradum restituit. Quod deplorant ait S. Hieronymus: «Quomodo, ait, sibi sacerdotale et pontificale assumunt fastigium, et audent offerre victimas Deo, cultores quondam idolorum? Sed, ut ardentissimus poeta testatur, quidquid a multis peccatur multum est, multitudo peccantium impetrabiliorem fecit impiis veniam, ut qui redacti in laicos, pristina sacrilegii sui scelera debuerant deplorare, nunc resupini in pontificali solio sedeant, et ructent nobis simulate fidei nauseas, imo opertæ fidei aperta compendia. Audiant igitur salutem sero, et observent præcepta omnipotentis Dei: Omnis alienigena incircumcisus corde, et incircumcisus carne, non ingredietur Sanctuarium meum, licet ille sit filius, licet cognatione sociatus.»
Versus 12: Because they ministered to them, because they served the people in idolatry, therefore they, even af
12. Pro eo quod ministraverunt illis, quia populo in idololatria servierunt, ideo illi, etiam ab idololatria revocato, perpetua servitute obstricti manebunt, ait Maldonatus. Idcirco levavi manum meam (id est elata manu juravi) super eos et (id est quia, vel quod) portabunt iniquitatem suam, per hanc ignominiæ, puta irregularitatis suæ pænam jam dictam.
Versus 16: And they shall keep my ceremonies
16. Et custodiant cæremonias meas. Hebraice est, et custodiant custodiam meam, id est fungantur per omnia officio sacerdotis: illi enim competit custodia templi et sacrorum. Ita Vatablus. 17. Cumque ingredientur portas atrii interioris, id est atrii sacerdotum. Alii intelligunt Sanctum sanctorum, quasi hic præcipiatur, ut pontifex illud expiaturus in die expiationis vestiat se tunica linea, uti præcepit Deus Levit. XVI, 2 et sequent. Sed Sanctum sanctorum non vocatur atrium. Vestibus lineis. Tunica enim linea erat vestis communium sacerdotum, ex lege Exodi cap. XXIX, 8. Hic mystice significatur nos mundos conscientia debere tractare sancta Dei Sacramenta, ait S. Hieronymus.
in ipsius triumpho, et Luc. XVI, 19, de divite avaro byssinis vestito. In eadem vero veste, prout est sanctitatis et religionis symbolum, hæc omnia optimum habent significationem. Nihil enim honorificentius, nihil præstantius atque gloriosius spiritu principali, quo Deus suos amicos confirmat. Nullæ sunt deliciæ, quæ veræ sanctitatis delicias ulla ex parte æquare possint; nullæ opes quæ cum ipsius opibus valeant comparari. Ita Alcazar in Apoc. I, 13, not. 11. Alias linei vestitus sacerdotalis causas recensui Exod. XXVIII, 39.
Nec ascendet super eos quidquam laneum. Linum differt a lana, quod hæc est propria brutorum animantium vestis; linum vero est nobilis plantæ medulla, quæ hominum industriæ abdita asservatur. Unde Apuleius in Apologia: Lana, inquit, segnissimi corporis excrementum, pecori detracta, jam inde Orphei et Pythagoræ scitis profanus vestitus est. Itaque lanea vestis videtur desidiam atque segnitiem indicare: et in lino saltem major multo diligentia significatur. Secundo, mira est lini tenuitas atque subtilitas; quod valde perpendit Plinius in thorace illo, qui in Rhodiorum insula in templo Minervæ ostendebatur, cujus singula fila 365 filis constabant. Hieronymus etiam in id Ezechielis XVI: «Cinxi te bysso,» ait, tenuissima ex bysso fila texuntur in veste pontificis. Hoc aptum imprimis est, ut denotetur hanc mysticam veræ sanctitatis vestem, non crasso (quod aiunt) filo, sed tenui atque subtili esse texendam. Tertio, linum ingentem utilitatem hominibus affert, orbem terrarum, ait Plinius, ultro citroque portat. Quibus verbis ponderat magna commoda, quæ ex lino ad navigationem sequuntur; vela enim, quibus naves uti solent, ex lino generatim conficiuntur. Unde linum ipsum est præcipuum instrumentum, cujus ope ac subsidio maxima navigia tot ac tantis oneribus stipata, se mari committant, et in remotissima littora navigent. Ex semine parvo nascitur linum quasi gracilis et humilis avena, ut eo ingentes opes ac merces utilissimæ, ex aliis provinciis in alias advehantur. Quod mirifice repræsentat quam utilis sit toti terrarum orbi Christi fidelium sanctitas, quæ secundo divini Spiritus flamine, cœlestes opes ac merces plane divinas ad barbaras etiam gentes, et longissime dissitas nationes comportat. Summa etiam utilitas lini est, quod ex eo tentoria fiant et vela etiam in atriis, aut locis aliis patentibus tendi solita, quæ solis ardorem arceant. Non secus justorum sanctitas reipublicæ umbraculum est ab æstu, et vitæ humanæ forum spiritualiter inumbrat, ut salutarius homines vivant.
Quarto, magnus erat optimi lini, id est byssi, splendor et pretium. Siquidem Achaica byssus auri pondere vendebatur, ita ut uncia byssi centum argenteis nummis appenderetur, aut secundum novum monetæ valorem, centum decem; et libra duodecim unciis constans mille et ducentos argenteos valeret; seu (nova ratione) 1320, quo pretio sericum in trigintas libras vendi solet. Quin addit Pausanias, Judææ byssum Achaica fuisse præstantiorem. Si igitur magnum ipsius splendorem cum ingenti pretio, et magnis ejus deliciis consideremus facile intelligimus, byssum apte deservire ad opes, gloriam atque delicias denotandas: quippe quæ res erat principum valde propria. Vide Genes. XLI, 42, de byssina Josephi stola.
Et intrinsecus, in Sancto, adolendo thymiama, accendendo lucernas, et ponendo panes propositionis.
Versus 18: And they shall not be girded with anything that causes sweat, that is, in the place of sweat, as if
18. Et non accingentur in sudore, id est in loco sudoris, q. d. Parte media corporis cingent se, non autem ad pectus, vel ad axillas, in quibus facile sudatur. Ita Chaldæus, Hebræi, Maldonatus et alii. Secundo et potius: «Non accingentur in sudore,» id est ita arcte ut sudent. Ita Vatablus. Nam Septuaginta vertunt: Non accingentur violenter, q. d. Non accingant se violenter et constricte instar vinctorum; ne in ministeriis sacerdotalibus et Leviticis inhabiles fiant, et tenere et cædere victimas, attrahere quoque nequeant, et discurrere, ait S. Hieronymus.
Versus 19: And when they go out to the people, etc., they shall clothe themselves in other garments (profane an
19. Cumque egredientur ad populum, etc., vestient se vestimentis aliis (profanis et communibus), et non sanctificabunt populum in vestibus suis, id est ne sanctificent populum, «qui ad sanctificationem se non præparavit, ut sit Domini Nazaræus,» ait S. Hieronymus; profana enim ex contactu sacrorum fiebant sacra, juxta legem Exod. XXX, 29. Ita Vatablus et Maldonatus. Vetat Deus sacra profanari, et ad profanos usus adhiberi, ne sacrorum majestas vilescat, fiatque toti vulgo communis.
Versus 20: They shall not shave their heads, nor wear long hair, but they shall only trim their heads. Hortensi
20. Caput suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondent. Perperam hæc contra tonsuram monachorum torquet Hortensius Landus, lib. De Persecutione barbarorum. Pro quo nota: Sacerdotibus Judæorum prohibita fuit rasura, Levit. XXI, 5; non quod in se mala esset, sed quia minus decora, et ne viderentur similes sacerdotibus gentilium, in quorum vicinia habitabant, qui toto capite raso idolis sacrificabant, ut patet ex epistola Jeremiæ, Baruch. VI, 30. Quod idipsum ex se non esset malum patet, quia Ezechiel, qui erat sacerdos, jubetur a Deo radi, cap. V, 1; et, Numer. VI, Nazaræus completo tempore voti jubetur radi. Hinc et Paulus rasus est, Act. XXI, 24. Ergo tantum ob viciniam idololatrarum prohibebantur sacerdotes Judæorum radi. Quæ forte causa erat cur tempore Optati Milevitani, S. Hieronymi et Ambrosii, christiani sacerdotes non raderentur, sed tonderentur. Nam, adhuc ipsorum tempore, erant sacerdotes Isidis et Serapidis, qui caput radebant, ut S. Hieronymus hic et S. Ambrosius, epist. 36, testantur. Postquam autem illa causa cessavit, nil absurdi faciunt, qui ad aliquid sacrum significandum caput radunt. Ita Bellarminus, lib. II De Monachis, cap. XI.
Moraliter, S. Gregorius, part. II Pastor. cap. VII, in fine: «Quia, inquit, cuncti qui præsunt, habere quidem sollicitudines exteriores debent, nec tamen vehementer iis incumbere, sacerdotes recte et caput prohibentur radere, et comam nutrire, ut cogitationes carnis de vita subditorum, nec a se funditus amputent, nec rursum ad crescendum nimis relaxent. Unde et bene dicitur: Tondentes tondeant capita sua, ut videlicet curæ temporalis sollicitudinis et quantum necesse est provideant, et tamen resecentur citius, ne immoderatius excrescant.»
Versus 24: They shall stand in my judgments, they shall insist upon my laws and precepts, so that they may judg
24. Stabunt in judiciis meis, legibus et præceptis meis insistent, ut ex illorum præscripto judicent, litesque dirimant.
Versus 25: Who has not had another husband (who has not married a second time) in which cases they may be defil
25. Quæ alterum virum non habuerit (quæ secundo non nupserit) in quibus contaminabuntur, q. d. Licebit sacerdoti accedere ad funus patris officii et pietatis causa, ut eum sepeliat, et hoc casu licebit ei se legaliter contaminare, sive inducere sibi irregularitatem legalem, quæ ob funera contrahitur: hæc enim cedere debet pietati paternæ. Pontifici vero nullum, ne patris quidem, funus prosequi licebat, vide dicta Levit. XXI, 11. Voluit Deus hac sanctione avocare animos sacerdotum ab affectu humano, quo homines amant sanguine junctos et cognatos, ideoque in eorum morte lugent et plangunt: nimirum voluit sacerdotes ab hoc affectu esse liberos, ut animum totum a cognatis rebusque caducis, ad Deum et divina transferrent, utque resurrectionem et æternitatem jugiter cogitarent, earumque fidem atque spem et verbo et facto alios docerent. Hac ergo de causa pontifex nec patrem, nec matrem lugere poterat: «Postulat enim, ait Philo, lib. II De Monarchia, lex in eo viro præstantiorem hominibus indolem; quippe qui Deo sit familiaris præ cæteris, velut in quodam divinæ humanæque naturæ confinio, ut hoc mediatore Deus propitietur hominibus.»
Hæc sacerdotes veteris Testamenti, conjugiis, filiis et familiæ illigati: quid jam faciant sacerdotes et Episcopi novi Testamenti, quos Deus cælibes et illiberes esse voluit, ut a curis terrenis ad cœlestia mentem transferrent, eamque totam in Deo bonisque æternis defigerent? Quare sapienter monet S. Basilius in Constit. monast. cap. XXIII: «Scientes itaque intolerabile detrimentum hujus erga cognatos affectus, fugiamus illorum curam, tanquam diabolicam ad nos impugnandum armaturam.» Sed ecce, inquit doctor sapiens, hisce Satan invidens insidias ex latere ponit, dum cognatos pro filiis substituit, eosque curandos, et imo sensim ad summos opum et dignitatum gradus provehendos esse suggerit; in illis extollendam et perpetuandam esse familiam; in illis conservandum et celebrandum apud posteros nomen. Ita nimirum: Cum factor rerum privaret semine clerum, Ad Satanæ votum successit turba nepotum.
Hæc est fraus, hic laqueus diaboli, hæc petra scandali, in quam non pauci alias boni impingunt, ut ab hoc cognatorum affectu se vinci et vinciri sinant, iisque opes et status jugi cura et studio sine fine accumulent, etiam e bonis Ecclesiæ, cum animæ et salutis suæ suorumque gravi periculo. Gliscit enim, serpit et crescit hæc cupiditas instar ignis latentis, quo magis illi indulgetur, tandemque fit insaturabilis, et in immane evadit incendium. Ita sacerdotes, qui cœlestes esse debebant, fiunt terreni, et summi fiunt imi: ita quos animo excelso omnia humana despicere, illisque altiores esse, aliosque idipsum docere oportebat, ad ea conversi prolabuntur, mentemque sublimem ad infima hæc deprimunt. O curvæ in terras animæ, et cœlestium inanes! Quam hi a Christi et priscorum patrum virtute degenerant! Non loquor de illis, qui consanguineis pauperibus subveniunt, vel eos qui digniores aut sibi et Ecclesiæ aptiores promovent: hoc enim si moderate fiat, pietati, charitati et prudentiæ est consentaneum, ut docet D. Thomas, II II part. Quæst. CLXXXV, art. VII, ad 2. Loquor de iis qui non nisi affectum sequuntur, ideoque indignos promovent, vel dignos immodice locupletant.
Christus Dominus moriturus matrem unicam et dilectissimam, eamque pauperem non Josepho ab Arimathia, nobili et diviti; sed Joanni pariter pauperi commendavit. Christus cognatis suis, Jacobo et Joanni, non opes et delicias, sed calicem passionis suæ propinavit. Cum enim mater eorum pro eis interpellaret, diceretque: «Dic ut sedeant hi duo filii mei, unus ad dextram tuam, et unus ad sinistram in regno tuo; respondens Jesus dixit: Nescitis quid petatis: potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Dicunt ei: Possumus. Ait illis: Calicem quidem meum bibetis, sedere autem ad dexteram vel sinistram non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo,» Matth. XX.
S. Petrus vocatus a Christo, omnem carnalem erga uxorem et filiam Petronillam affectum exuit et deposuit, easque sanctas esse maluit, quam opulentas: unde cum uxor ad martyrium duceretur, non aliud egit, non aliud dixit, quam: «Heus tu, memento Domini,» uti refert Clemens Alexandrinus, lib. VII Stromat.
S. Paulus de Ecclesiasticis ita sancit, II Tim. II, 4: «Nemo militans Deo implicat se negotiis sæcularibus, ut ei placeat cui se probavit.» Idem, epist. 1 ad Timoth. Episcopum Ephesi, cap. VI, 6, taxat Ecclesiasticos, qui existimant quæstum esse pietatem: «Est enim, inquit, quæstus magnus pietas cum sufficientia,» græce αὐταρκία, id est animo suis paucisque contento. «Nihil enim intulimus in hunc mundum, haud dubium quod nec auferre quid possumus. Habentes autem alimenta et quibus tegamur, his contenti simus.»
S. Cyprianus a conjugio assumptus ad Episcopatum Carthaginiensem, adeo uxorem et liberos non ditavit, non evexit, ut bona sua in pauperes erogarit, curamque uxoris et filiorum plane a se abdicaverit, eamque Cæcilio presbytero commiserit, relinquens eis dotem quæ tantum ad necessaria vitæ sufficeret, uti refert Pontius diaconus in ejus Vita.
Audi et sequere exemplum magni Augustini, de quo ita scribit Possidonius in Vita ejus, cap. ult.: «Nec suos consanguineos vel in proposito, vel extra constitutos, in sua vita et morte vulgi more tractavit. Quibus dum adhuc superesset, id si opus fuit, quod et cæteris erogavit, non ut divitias haberent, sed ut aut non, aut minus egerent.» S. Hilarius Episcopus Pictavensis unicam filiam Abram nomine, quam ante Episcopatum in conjugio susceperat, aspirantem ad conjugium adeo non promovit, ut ex adverso suavi exhortatione eam ad virginitatem Deo offerendam, vitamque religiosam capessendam inflexerit. Ita habet ejus Vita. Plura recensui Num. XXVII, in fine.
Præclare S. Gregorius, lib. VII Moral. cap. XIV, cum dixisset de nonnullis, qui mundum et mundana superant et calcant, de iis subdit: «Sed tamen adhuc vinculo carnalis cognationis obligati, dum amori propinquitatis indiscrete deserviunt, ad ea sæpe per affectum cognationum redeunt, quæ jam et cum proprio despectu subegerant: cumque plus quam necesse est carnis propinquos diligunt, retracti exterius a cordis parente dividuntur. Quo itaque isti nisi in rete ambulant, quos a præsenti sæculo inchoata jam vitæ perfectio solverat, sed inordinatus amor terrenæ cognationis ligat? Hinc enim veritas dicit, Luc. XXI: Si quis venit ad me, et non odit patrem suum, et matrem, et uxorem, et filios, et fratres, et sorores, adhuc autem et animam suam, non potest meus esse discipulus.»
Quocirca recte S. Hieronymus ad Heliodorum: «Aries, inquit», iste pietatis, erga parentes et cognatos, «quo fides quatitur, Evangelii retundendus est muro: Mater mea, et fratres mei hi sunt, qui faciunt voluntatem Patris mei qui in cœlis est. Si credunt Christo, faveant mihi pro ejus nomine pugnaturo: si non credunt, mortui sepeliant mortuos suos.» Et Climachus, grad. 3: «Melius est, inquit, contristare parentes, quam contristare Dominum Jesum: hic enim nos creavit et salvavit, illi sæpe suos amando perdiderunt. Amor Dei, ipsiusque sanctum desiderium exstinguit in anima carnalem parentum amorem: qui autem utrosque in uno corde claudi posse putat, is seipsum decipit. Ne te moveant tuorum lacrymæ, ne tu tibi ipsi æternas lacrymas parias.»
Quocirca Deus ipse, Deuter. XXXIII, 11, per Mosen Levitas veteris Testamenti collaudans, quod parentes et cognatos in devia et idola abeuntes occidissent, ideoque eis benedicens, ait: «Qui dixit patri suo, et matri suæ: Nescio vos; et fratribus suis: Ignoro vos, et nescierunt filios suos; hi custodierunt eloquium tuum, et pactum tuum servaverunt; judicia tua, o Jacob! et legem tuam, o Israel! Ponent thymiama in furore tuo, et holocaustum super altare tuum. Benedic, Domine, fortitudini ejus, et opera manuum illius suscipe.» Multo magis Levitæ novi Testamenti, sibi dictum putent illud Christi: «Non veni pacem mittere, sed gladium; veni enim separare hominem adversus patrem suum,» etc., Matth. X, 34; gladio enim, id est vehementi ictu et conatu, opus est, ut quis affectum hunc erga parentes et cognatos, ita naturæ infixum, divellat et discindat. Rursum sibi dictum putent illud Dei ad Abraham: «Egredere de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui, et veni in terram quam monstravero tibi,» Gen. XII, 1. Et illud: «Tu es sacerdos in æternum secundum ordinem Melchisedech.» Hic enim inducitur (esto habuerit) in Scriptura, «quasi sine patre, sine matre, sine genealogia,» ut ait Apostolus, Hebr. VII, 3, ut indicet sacerdotes parentum oblivisci debere, ac si cœlestes et de cœlo lapsi essent. Sic enim hoc viscoso cognationis glutino expediti, omnes suas curas in communibus Ecclesiæ commodis, uti obligantur, curandis defigent.
Posteriori ævo eximium et omnibus sæculis celebrandum hac in re exemplum dederunt plures Romani Pontifices, ut alios innumeros inferioris classis et notæ præteream. Benedictus XII Pontifex anno Domini 1334, nullum e suis propinquis ad ullum Ecclesiæ munus promovit, dictitans, «Pontificem non habere propinquos,» eum enim quasi Melchisedech terra et hominibus esse celsiorem. Qua de causa tantæ omnibus fuit venerationi, tamque charus, ut eo post annum septimum defuncto, funus ipsius uberrimis universorum lacrymis celebratum sit. Par ei fuit Benedictus XI, anno Domini 1303, qui matrem pauperem ad se accedentem gratulationis causa, ideoque cultiori habitu indutam, agnoscere noluit, dicens: «Illa non est mater mea; nam mater mea inops est, nec sumptus habet ad tam pretiosas vestes comparandas.» Quibus illa verbis icta, et pudore suffusa abscessit; sed paulo post propriis et tenuibus vestibus induta rediit, ac tum Pontifex surgens e sede: «Hæc, ait, est mater mea, non illa prior,» inter quæ verba amanter eamdem amplexatus est. Suppar his fuit Nicolaus IV, anno Domini 1288, qui in cognatos ita affectus erat, ut iis nil se plus debere diceret quam minimis bono. Ita Platina, Baronius, et alii in Vitis eorumdem. Ex adverso probro viris sanctis datum est, quod propinquis plus æquo essent addicti; imo iidem divina censere vindictam, seroque errorem suum cognovere et damnarunt.
Memorabile exstat exemplum in S. Udalrico Augustano Episcopo, qui anno Domini 971, episcopatum resignans in Adalberonem nepotem suum, licet sapientia et virtutibus conspicuum, moriturus ad Dei judicium raptus, per visum accepit se ea de causa pœnis purgatoriis mancipandum. Audi auctorem Vitæ ejus, cap. XXVI: «Quadam die quasi de gravi somno expergefactus, ei assidentibus ait: Heu, heu, quod meum nepotem Adalberonem unquam vidi: quia pro eo quod ei secundum suum desiderium consentiebam, nolunt (cœlites) me impunitum in suum recipere consortium.» Quocirca Udalricus post mortem purgatorium subiit, et nepos ejus Adalbero anno sequenti repentina morte exstinctus est. Hæc recensens Cardinalis Baronius, merito hoc epiphonema subjungit: «Potentissimum diaboli telum est amor affinium, quo etiam Sanctos appetit, quod, secundum Apostolum, nemo carnem suam odio habet, sed fovet et nutrit eam.» Sane crebro nepotes suis patruis Prælatis nimis iis indulgentibus, multarum molestiarum, litium, bellorum, et non raro infamiæ, melancholiæ, morborum ac mortis præsentis, utinam non et æternæ, sunt origo et causa: cujus rei exempla funesta hoc sæculo vidimus multa, eaque illustria. Expergiscimini, Ecclesiastici, evigilate, Prælati: heroum filii, in vos nepotes, noxæ. «Filii hominum, ut quid diligitis vanitatem, et quæritis mendacium? Quid prodest homini, si nepotibus universum mundum lucretur, animæ vero suæ detrimentum patiatur? aut quam dabit homo commutationem pro anima sua?» inquit æterna Veritas, et Sapientia summa. Facite ergo in vita, quod in hora mortis, in die judicii (in quo frater non redimet, nec redimet nepos?) in horizonte, inquam, æternitatis optabitis fecisse. O Jesu dulcissime! da nobis hanc sapientiam, ordina in corde nostro charitatem, ut parentes et cognatos non nisi secundum te, per te, in te et propter te diligamus; ut dum eos diligimus, eos in te, et te in ipsis, uti lex tua sancta jubet, diligamus.
Versus 26: And after he has been cleansed (from this legal uncleanness) seven days shall be counted for him, be
26. Et postquam fuerit emundatus (ab hac immunditia legali) septem dies numerabuntur ei, antequam liceat ei ad ministerium sacerdotale accedere. Ecce nova est sanctio in novo templo: nam in Levitico nil tale præscribitur. Ita Vatablus. Aliter R. Salomon et Maldonatus, q. d. «Postquam fuerit emundatus,» id est separatus a mortuo, «septem dies numerabuntur ei,» quibus exspectetur, nec liceat ei ad altare accedere.
Versus 27: On the day of his entry (on the day he first enters the temple) he shall offer for his sin the tenth
27. In die introitus sui (quo die primum introibit templum) offeret pro peccato suo decimam partem ephi similæ, uti tradunt Hebræi, et lex ipsa præscribit, Levit. VI, 20.
Versus 28: And they shall have no inheritance
28. Non erit autem eis hæreditas. Sic legendum est cum S. Hieronymo in Comment. et Romanis, scilicet cum negatione non. Male ergo quidam codices eam tollunt, et legunt affirmative. Constat enim sacerdotes non habuisse hæreditatem in Israel: ita enim præcipit lex, Deut. XVIII, 1; unde subdit: Ego enim possessio eorum, q. d. Possidebunt sacerdotes meas, non hæreditates, sed victimas, oblationes et primitias mihi debitas, et a populo dandas.
Moraliter egregie S. Hieronymus Nepotianum clericum instruit dicens: «Igitur clericus, qui Christi servit Ecclesiæ, interpretetur primo vocabulum suum, et nominis definitione prolata, nitatur esse quod dicitur. Si enim κλῆρος græce, sors latine appellatur: propterea vocantur clerici, vel quia de sorte sunt Domini, vel quia ipse Dominus sors, id est pars, clericorum est. Qui autem vel ipse pars Domini est, vel Dominum partem habet, talem se exhibere debet, ut et ipse possideat Dominum et possideatur a Domino. Qui Dominum possidet, et cum Propheta dicit: Pars mea Dominus, nihil extra Dominum habere potest. Quod si quippiam aliud habuerit præter Dominum, pars ejus non erit Dominus: verbi gratia, si aurum, si argentum, si possessiones, si variam supellectilem, cum istis partibus Dominus pars ejus fieri non dignabitur. Si autem ego pars Domini sum, et funiculus hæreditatis ejus, nec accipio partem inter cæteras tribus, sed quasi Levita et sacerdos vivo de decimis, et altari serviens altaris oblatione sustentor: habens victum et vestitum, his contentus ero, et nudam crucem nudus sequar. Obsecro itaque te, et repetens iterum iterumque monebo; ne officium clericatus genus antiquæ militiæ putes, id est ne lucra sæculi in Christi quæras militia, ne plus habeas, quam quando clericus esse cœpisti, et dicatur tibi: Clericorum non proderunt eis. Nonnulli enim sunt ditiores monachi, quam fuerant sæculares, et clerici, qui possideant opes sub Christo paupere, quas sub locuplete et fallace diabolo non habuerant: ut suspiret eos Ecclesia divites, quos mundus tenuit ante mendicos. Mensulam tuam pauperes et peregrini, et cum illis Christus conviva noverit. Negotiatorem clericum, et ex inope divitem, ex ignobili gloriosum, quasi quamdam pestem fuge. Ignominia sacerdotis est, propriis studere divitiis. Natus in paupere domo, et in tugurio rusticano, qui vix milio et cibario pane rugientem saturare ventrem poteram, nunc similam et mella fastidio: novi et genera et nomina piscium, in quo littore concha lecta sit calleo: sapporibus avium discerno provincias, et ciborum me raritas, ac novissime damna ipsa delectant.»
Versus 29: The victim both for sin
29. Victimam et pro peccato. Quærit S. Hieronymus cur Propheta hic repetat ea, quæ sancita sunt in Levitico, ac respondet: «Ut videlicet quæ in mentibus hominum sunt, vel legendi negligentia, vel audiendi contemptu et oblivione deleta; viva voce innoventur, quæ non sint scripta calamo et atramento, sed spiritu et verbo Dei,» scilicet mystice et spiritualiter.
Et omne votum. Hebraice כל חרם col cherem, id est ut Aquila, Symmachus et Theodotion, omne anathema. Vide de cherem et anathemate dicta Levit. XXVII, 28.
Versus 30: And the first-fruits of all the firstborn
30. Et primitiva omnium primogenitorum. Est pleonasmus: eadem enim sunt primitiva, quæ primogenita, q. d. Primitias omnes, sive animalium quæ pecora gignunt, sive fructuum, quos profert tellus, puta primitias vini, olei, frumenti obtinebunt sacerdotes. Et primitiva ciborum vestrorum. Hebraice, pastarum vestrarum, id est panum confectorum ex primitiis frugum vestrarum. Primitias enim panum offerebant sacerdoti in Pentecoste. Allegorice, ex hoc loco, et ex Levitico, ac Num. XVIII, 11 et seq., docet S. Clemens primitias omnium rerum dandas esse sacerdotibus et Episcopis: «Episcopum, inquit, oportet ut patrem diligere, ut regem metuere, ut dominum honorare, offerendo in benedictionem vestram fructus vestros, et opera manuum vestrarum: tribuendo, inquam, ut sacerdoti Dei primitias vestras, et decimas vestras, primitias frumenti, vini, olei, pomorum, lanæ, et quidquid Dominus Deus vobis suppeditat: et erit oblatio tua accepta in odorem suavitatis Domino Deo tuo; et benedicet Dominus operibus manuum tuarum, et multiplicabit bona terræ tuæ; quia benedictio super caput impertientis.» Ita ipse lib. II Constit. Apostol. cap. XXXIV.
Ut reponat benedictionem. Hebraice: Ut requiescere faciat benedictionem, q. d. Dabis primitias Deo, id est Dei sacerdoti, ut Deus benedicat domui tuæ dando tibi frugum, quarum primitias ei obtulisti, abundantiam, eamque jugem et stabilem: hoc enim significat vox requiescere.
Versus 31: Every carcass
31. Omne morticinum. Hæc vetantur omnibus, etiam laicis, Levit. V, 2 et seq. Sed maxime sacerdotibus: hos enim decet cæteris esse puriores et sanctiores.
Mystice, Lyranus in fine libri: «Describitur, ait, sacerdotum genus, habitus, modus, victus et actus.» Circa primum, etc., dicitur quod sint filii Sadoc, qui interpretatur justus: et per hoc designatur, quod Ecclesiæ ministri debent esse per imitationem specialem filii Christi, qui dicitur antonomastice Justus, Isai. XLV: «Rorate, cœli, desuper, et nubes,» etc. Unde Joannes Apostolus de se, et sibi similibus dixit I epist. cap. III: «Videte qualem charitatem dedit nobis Pater, ut filii Dei nominemur, et simus.» Quantum ad secundum, dicitur quod habeant vestes lineas, per quas in ministris Ecclesiæ designatur mentis et corporis puritas. Et subdit: quod femoralia linea operiant turpitudinem carnis suæ: per quod significatur, quod in ministris Ecclesiæ nihil turpitudinis aut dissolutionis in verbo, gestu, vel facto debeat apparere. Unde dicitur Exodi XIX: «Sacerdotes qui accedunt ad me, sanctificentur, ne percutiam eos.» Dicitur etiam supra de sacerdotibus, quod in aliis vestibus ministrent in templo, et in aliis habitent cum populo: quod impletum videtur in novæ legis sacerdotio. Quantum ad tertium, dicitur quod sacerdotes comam non nutriant, sed attondentes tondeant. Per quod significatur tonsura clericalis in ministris novæ legis. Quantum ad quartum vero, dicitur quod sacerdotes non comedant captum a bestia, nec per se mortuum. Per quod designatur, quod ministri Ecclesiæ non debent de rapina, vel alio illicito vivere. Item de sacerdotibus dicitur, quod vinum non bibant quando ingressuri sunt templum. Per quod intelligitur, quod in ministris Ecclesiæ esse debet sobrietas, et potissime quando debent celebrare. Tunc enim in eis requiritur non solum jejunium Ecclesiæ, sed etiam naturæ. Quantum ad quintum, dicitur quod celebrent divinum Officium, et quod doceant populum, quid sit mundum et immundum, et quod in dubiis determinent quid sit tenendum. Per quod designatur, quod in ministris Ecclesiæ debet esse devotio, ad debite celebrandum divina; et sacræ Scripturæ cognitio, ad docendum populum, quæ sunt licita, et quæ illicita, et ad determinandum quæ in dubiis sint tenenda. Ista tamen cognitio major requiritur, secundum quod aliquis in Ecclesiæ gradu majori constituitur. Propter quod de ignorantibus dicitur, Ose. IV: «Quia repulisti scientiam repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi.»