Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Jonas missus in mare sorbetur a ceto; ibi pulchro carmine Deum invocat et laudat, cujus proinde jussu tertio die evomitur in aridam.
Textus Vulgatae: Jonas 2:1-11
1. Et præparavit Dominus piscem grandem ut deglutiret Jonam: et erat Jonas in ventre piscis tribus diebus, et tribus noctibus. 2. Et oravit Jonas ad Dominum Deum suum de ventre piscis. 3. Et dixit: Clamavi de tribulatione mea ad Dominum, et exaudivit me: de ventre inferi clamavi, et exaudisti vocem meam. 4. Et projecisti me in profundum in corde maris, et flumen circumdedit me: omnes gurgites tui, et fluctus tui super me transierunt. 5. Et ego dixi: Abjectus sum a conspectu oculorum tuorum: verumtamen rursus videbo templum sanctum tuum. 6. Circumdederunt me aquæ usque ad animam: abyssus vallavit me, pelagus operuit caput meum. 7. Ad extrema montium descendi: terræ vectes concluserunt me in æternum: et sublevabis de corruptione vitam meam, Domine Deus meus. 8. Cum angustiaretur in me anima mea, Domini recordatus sum: ut veniat ad te oratio mea ad templum sanctum tuum. 9. Qui custodiunt vanitates frustra, misericordiam suam derelinquunt. 10. Ego autem in voce laudis immolabo tibi: quæcumque vovi, reddam pro salute Domino. 11. Et dixit Dominus pisci: et evomuit Jonam in aridam.
1. ET PRÆPARAVIT DOMINUS PISCEM, — q. d. Fecit Deus ut piscis quasi satelles suæ vindictæ, æque ac clementiæ præsto adesset juxta navim, qui Jonam exciperet et devoraret ut vindex, et servaret ut custos. Jonas ergo non diu natans, sed statim ex navi in piscem, ejusque ventrem, æque ac Christus ex cruce illico in sepulcrum descendit, inquit S. Augustinus epist. 49, in fine. Hinc Septuaginta vertunt: Et præcepit Deus ceto magno, et devoravit Jonam. Hebræi enim præceptum vocant omnem ordinationem, dispositionem, providentiam. Pulchre S. Chrysostomus in psal. xcvi Dominus regnavit, etc., docet feras et belluas Deo et Sanctis servire, quodque Jonas existens in ventre ceti eum gubernabat, ut pergeret, non quo ipse, sed quo Jonas volebat, scilicet in aridam, vers. 11. « Sic, ait, Jonæ cetus triduo subjugalis fuit, et quo intus gubernans, non quo ipse volebat ducens: quis pastor ita agnas suas placavit, ut Daniel efferos leones? quis rex tam pernices Indos habet, quam Elias corvos? quis discipulum absque murmure ita hospitalitatem exercere docuit, ut Jonas cetum in mari? quorum armorum exercitus regem suum ita illæsum servavit, et alienigenas ab impetu coercuit, ut Chaldaicus caminus Chaldæos cives urbis excussit, et Hebræos servavit? »
PISCEM GRANDEM. — Septuaginta, quos sequitur Matth. cap. XII, 40, cetum. Nota, ceti nomen commune est ad balænas, physeteres, oreas, pristas, lamias, thinnos, omnesque pisces prægrandes et cetacæos. Cetus enim, ut ex Aristotele docet Aldrovandus lib. III De Piscibus, cap. XXXII, proprie vocatur omne genus piscium, quod absque ovificatione vivos excludit fœtus, et vere respirat vero respirationis instrumento, pulmone, inquam, præditum, imo a Galeno et vulgo quilibet pisces prægrandes cetis accensentur; non quod ceti sint, sed quod ad eorum magnitudinem excrescant. Unde licet carcharias, de quo mox, pulmonem non habeat, atque ova intra se concipiat, sed ita ut ea intra se vivificet, vivosque fœtus excludat, a Galeno tamen, Æliano et Oppiano inter cete recensetur.
Licet ergo vulgus putet piscem hunc qui glutivit Jonam fuisse balænam, negant tamen id Rondeletius, lib. XIII De Piscibus, cap. XII, et Ulysses Aldrovandus, lib. III De Piscibus, cap. XXXII, et ex iis Pineda, lib. IV De Rebus Salom. cap. XII, a Castro hic et alii, eo quod balæna arctiori sit gutture et ventriculo, nec facile hominem integrum et illæsum glutire et continere possit. Quod intellige de parvis et communibus balænis; nam majores sunt instar montium, quæ facile homines et boves integros glutiunt. Censent ergo ipsi piscem hunc fuisse illum, qui Carcharias, et Canis, atque ab Italis et Nicandro aliisque vocatur lamia, qui ingens est, voracissimus et anthropophagus, rictumque oris et guttur habet immane, prout ea depingit, et in imagine spectanda exhibet Aldrovandus, lib. III De Piscibus, cap. XXXII, pag. 381. Carcharias enim, sive Canis, est galeonum omnium maximus, magnitudine thunnos ipsos vincens, et in tantum aliquando excrescens, ait Rondeletius, ut currui impositus, vix a duobus equis vehi possit; quare evisceratus et in frusta dissectus, duobus aliquando curribus imponendus fuit. Addit Rondeletius vidisse se mediocrem, qui mille libras ponderabat: Nicenses vero sibi testatos esse refert Gillius, sese istiusmodi piscem ad quatuor millia librarum accedentem cepisse, et in ejusdem ventre solidum hominem reperisse; simileque quid Massilienses sibi narrasse, comprehendisse, inquam, se Canem, in quo loricatum hominem invenissent. Vidit insuper Rondeletius in Santonico littore alium, cujus os et gula tanta erant vastitate, ut hominem etiam obesum commode capere potuisset: imo vero si os canis marini ita hians conservetur, reliquo corpore contecto, canes terrestres illud ingredi, et ventriculum subire ut piscium reliquias devorent.
catur lamia παρά τοῦ λαιμοῦ, id est a gula et gutture, eo quod magnum et quasi immane guttur habeat, sitque voracissimus. A qua ingluvie similiter lamiæ vocantur maleficæ illæ, quæ pueros et juvenes ad se sua forma alliciunt, allectosque devorant: quod, ut aiunt, Menippo Lucio contigisset, nisi gravis et prudentis viri consilium ab amore juvenem deterruisset dicendo, ὄφιν θάλπεις καὶ σε ὄφις, id est serpentem foves, et te serpens, quod percommode de eo dicitur, qui id amat, fovet, amplectitur, quod tandem certum ei exitium est allaturum, uti non raro amasiis contingit.
Hæc Rondeletius et Aldrovandus, qui proinde opinantur piscem qui Jonam devoravit, fuisse carchariam sive lamiam; qui licet proprie non sit cetus, cetum tamen dici ea phrasi qua quivis vastus et immanis piscis vocatur cetus. In eo tamen dissentit Aldrovandus a Rondeletio, quod Rondeletius censeat lamiam hanc eamdem esse cum lamia Aristotelis, lib. V Histor. Animalium, cap. v, et Plinii, lib. IX, cap. XXIV; Aldrovandus vero id neget, eo quod lamiam Aristoteles et Plinius ponant planam, et planis piscibus cartilagineis annumerent, qualis non est lamia hæc vasta et immanis, quæ ab Aristotele κύων, id est canis, nuncupatur, a Theophrasto, lib. IV Histor. Plant. cap. viii, Columella et aliis vocatur carcharias, quod voracissimus impudensque sit fur, quodque dentibus plurimum valeat, eosque acutos et pectinatos habeat; κάρχαρος enim acutum asperumque significat: unde καρχαρόδοντα animalia, quibus acuti pectinatimque conjuncti dentes sunt, Aristoteli nuncupantur.
Vere S. Augustinus, epist. 49, Quæst. VI, agens de ore ceti, qui deglulivit Jonam: « Quis, ait, non conjiciat quanto hiatu patebat os illud, quod velut janua speluncæ illius fuit? » Vide ibidem Augustinum hanc Jonæ historiam defendentem contra Porphyrium, eam ut fabulosam irridentem.
Allegorice S. Ambrosius, in Psalm. XLIII: Jonas, ait, est Christus, « qui propterea missus est in mare, ut exciperetur et devoraretur a ceto, quo intra alvum ceti positus ejus interiora vacuaret, de quo ceto hoc dictum sit, audi Job dicentem cap. III: Qui habet, inquit, magnum cetum captivum reddere. Quis iste est? utique cognoscis, cum legis quod Dominus noster Jesus Christus captivam duxerit captivitatem; devicto enim adversario et inimico, nos qui captivi eramus, cœpimus libertatem possidere per Christum. »
Versus 1
Symbolice S. Hieronymus ad Heliodorum, in Epitaphio Nepotiani, hæc accommodat morti, quæ fideles absorbet quidem, sed instar Jonæ quasi vivos retinet, ob spem resurrectionis, qua brevi redivivi surgent. « Devorasti, inquit, Jonam, sed in utero tuo vivus fuit, » juxta illud Osee XIII, 14: « Ero mors tua, o mors. » Denique miraculum hoc devorationis et ejectionis Jonæ factum est non tam propter Jonam, quam propter Ninivitas, ut illi per hoc miraculum Jonæ crederent allegorice propter Christum et Christianos, de quo plura cap. III, 5.
ET ERAT JONAS IN VENTRE PISCIS. — Multa hic miracula: Primum, quod venter piscis calidissimus Jonam non consumpserit et in chilum converterit; secundum, quod Jonas ibidem vivere et respirare, aeremque frigidum attrahere potuerit; tertium, quod odor, qui in ventre ceti est olidissimus et intolerabilis, Jonam non exanimarit, quin potius ipse eum commode tulerit; quartum, quod in hoc angustissimo et incommodissimo carcere, non tantum animæ, sed et mentis compos fuerit, spirituque Dei afflatus insigne et pium carmen Deo cecinerit. Dei ergo hoc fuit opus, qui simili modo conclusum in materno ventre fœtum, tot mensibus sine cibo aut potu, sine egestionis, sine frigidæ respirationis usu continet. Ita Theophylactus. Quam rem licet frequentem merito admirans David: « In te, inquit, projectus sum ex utero: de ventre matris meæ Deus meus es tu, » Psalm. XXI, 11. Qui ergo tres pueros in fornace Babylonia illæsos, idem Jonam in ventre ceti intactum servavit. Ita S. Hieronymus.
Ex Jona Gentiles videntur sumpsisse fabulam sui Herculis. Finxerunt enim quod Hercules a balæna sit devoratus, et ex ea incolumis redierit, nisi quod depilatus fuerit ob internam belluæ caliditatem. Ita Theophylactus. Et Lycophron, in tragædia Herculis, tradit Herculem, cum rediret ex Colchide cum Argonautis, invento vellere aureo, tempestatem passum, et in mare lapsum a pisce devoratum fuisse, ac post triduum salvum ex eo in mare projectum. Arbitror eum hoc ex Josepho, lib. IX Antiq. XI, sumpsisse, qui scribit Jonam a ceto evomitum in Ponto Euxino. Hoc enim videtur Lycophron ad Herculis personam transtulisse: nam navigatio Argonautarum fuit in Ponto Euxino. Ita Salmeron, tom. VIII, tract. 17.
Allegorice Theophylactus: Jonas est Christus, navis synagoga Judæorum, navarchus Moses, nautæ Prophetæ, mare afflictiones nostris peccatis debitæ, sors voluntas Patris æterni, venter ceti sunt secreta mortis, sepulcri et inferni, in quibus triduo fuit Christus, et post triduum inde resurgens gentibus pœnitentiam et Evangelium salutis annuntiavit per Apostolos; tunc venti, id est inspirationes et tentationes validissimæ dæmonum, sedati sunt; procellæ voluptatum maris, id est sæculi hujus, prostratæ sunt; pax et tranquillitas corporibus æque ac animis fidelium reddita, dicente Christo: « Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. » Hinc et Jonas hebraice idem est quod columba, vel q. d. יהוה יונה Jehova ione, id est Deus laborans.
Tribus diebus. — Causas hujus ternarii assignavi Osee VI, 3.
2. Et oravit Jonas ad Dominum. — Angustiæ Jonam ad Deum redire eumque invocare compulerunt. Ita Deus suos redigit ad arcta, ut eum invocent, et invocantibus illico adest et opitulatur. Vulgo dicitur: « Qui nescit orare, eat ad mare; » qui enim in eo navigant, dum non nisi cœlum et pontum vident, ventosque et fluctus qui ad sidera videntur elevari, et mox in abyssum subsidere, ut videantur jamjam mergendi, et ad ima maris descensuri, illico discunt opem numinis et cœlitum omnium implorare. Præclare Nyssenus in Exposit. Orat. Domin.: Oratio Jonæ, inquit, cetum domum effecit, ut in ventre ceti commode quasi in domo degeret et oraret.
Miratur Tertullianus, lib. De Oratione, cap. XIV: « Quomodo, ait, oratio Jonæ de ventre ceti per tantæ bestiæ viscera, ab ipsis abyssis, per tantam æquoris molem ad cælum potuit evadere? » Hæc nimirum est vis orationis, hæc vis Dei, qui ubique præsens audit supplicum preces.
3. Et dixit. — Est hoc Jonæ carmen lyricum, inquit Arias, tricolon tetrastrophon, simile illi Horatiano, lib. I, ode XXXVI:
Et thure et fidibus juvat Placare, et vituli sanguine debito Custodes Numidæ deos.
Nisi quod quartus versus brevior est in hunc modum:
Angustis nimium mihi rebus, Te Dominum carmine supplici Imis de barathris voco, et Audiens vocem.
CLAMAVI DE TRIBULATIONE MEA. — Jonas cum projiceretur in mare, tanto sui periculo excitatus illico cœpit orare, et clamare saltem mente ad Dominum; sed statim devoratus a ceto, vidensque se in ejus ventre, multo magis clamare perrexit. Unde S. Hieronymus ait quod Jonas « ex quo in mare præcipitatus vidit cetum, et tantam corporis molem, et immanes rictus aperto se ore sorbere, Domini recordatus sit et clamaverit. »
Versus 2
Fabulatur hic more suo R. Salomon, Jonam primo devoratum a ceto mare, et quia ibi satis ample et laxe degebat, non clamasse ad Dominum; Deum ergo jussisse ceto masculo ut Jonam evomeret in cetum feminam, puta in balænam fœtu plenam et gravidam, in qua cum Jonas arctari se sentiret, cœperit clamare. Probat idipsum, quia vers. 1, piscis hic vocatur masculine דג dag: ergo erat cetus mas, versu vero 3, ubi dicitur: « Et oravit Jonas ad Dominum Deum suum de ventre piscis, » hebraice est femininum; דגה daga, id est piscis femina. Verum errat fabulo: nam unum
et eumdem fuisse piscem qui sorbuit Jonam, et in quo Jonas clamavit, et qui eum post orationem evomuit, patet ex vers. ult., ubi piscis evomens Jonam in littus vocatur dag masculine, non daga feminine. Dag ergo piscem tam feminam, quam marem significat; perinde ut latinæ voces piscis, avis, ovis, camelus, equus, asinus, bos, vitulus, etc., tam feminam quam marem significant: sic vicissim femininum daga quoslibet pisces, tam mares quam feminas significat, ut patet Isaiæ L, 2; Num. XI, 5; Ezech. XXIX, 4; Genes. I, 26; Exodi VII, 20; Ezech. XLVII, 9. Sic latinæ voces simia, mustela, vulpes, aquila, pica, columba, etc., licet femininæ sint, tamen tam mares, quam feminas suæ speciei significant.
Versus 3
Tropologice S. Gregorius, in Psalm. VI Pænit. De profundis clamavi ad te, Domine: « Clamavit, inquit, Jonas ad Deum de ventre ceti, de altitudine maris, de profundo inobedientiæ; et ad aures Dei oratio illius pervenit, qui eum eruit a fluctibus, eripuit a bestia, absolvit a culpa. Clamet et peccator, quem a Deo recedentem cupiditatum tempestas contrivit, quem malignus hostis absorbuit, quem præsentis sæculi fluctus involvit, agnoscat se esse in profundo, ut ad Deum sua perveniat oratio. »
ET EXAUDIVIT ME. — Nota: Jonas missus in mare oransque Dominum, illico sensit præsentem ejus opem, qua a mari, æque ac a ceto illæsus servabatur in ejus ventre. Unde ex instinctu Dei certus de sua salute, gratias agit Deo, carmenque hoc magis eucharisticum, quam eucheticum canit Deo liberatori.
De ventre inferi, — puta de ventre ceti, quem hyperbolice vocat infernum, ob magnitudinem, profunditatem et obscuritatem.
4. IN CORDE MARIS, — in medio, sive profundissimo mari; illud enim amunt et incolunt ceti, utpote vastissimi: quod enim est in animali cor, hoc in mari est profunditas, in terra centrum. Unde Christus, Matth. XII, 40, post mortem dicitur fuisse tribus diebus in corde terræ, id est in limbo Patrum, qui est circa infernum et circa centrum mundi. Ita S. Hieronymus. « Sicut cor, inquit, in medio est animalis, ita infernus in medio terræ esse perhibetur. »
Flumen. — Septuaginta, flumina, non quod cetus hic per flumen aliquod in mare influens transierit, cujus influentis sonitum in ventre ceti audierit Jonas, ut Arias et aliqui alii volunt; sed flumina vocat ipsos fluctus et aquarum affluentiam: ceto enim jam in mare se immergente, jam emergente, copia aquarum instar fluminum resonantium undique in mare influebat, audiente Jona, inquit Theophylactus, Albertus et a Castro. Ipse enim cursus et fluctus aquarum subinde vocatur flumen, ut apud Martialem lib. I:
Et qui prima bibit deprensi flumina Nili.
Alii per flumen accipiunt mare, ut sit miosis. Sic Aristoteles in Meteor. nubes vocat flumen aereum, sive oceanum per aera fluitantem.
Nota: Hoc Jonæ carmen valde affine est verbis et sententiis psalmi LXVIII Davidis, et ex eo bona ex parte depromptum videtur. Quod enim ibi dicitur, vers. 4: « Laboravi clamans; » Jonas ait: « Clamavi de tribulatione mea. » Ibi, vers. 3, dicitur: « Infixus sum in limo profundi: et non est substantia, » Jonas ait: « Projecisti me in profundum in corde maris. » Ibi, vers. 3, dicitur: « Veni in altitudinem maris: et tempestas demersit me; » Jonas ait: « Omnes gurgites tui et fluctus tui super me transierunt, » quem versum mutuatus est ex psalmo XLI, 8. Ibi David dicit vers. 2: « Salvum me fac, Deus: quoniam intraverunt aquæ usque ad animam meam. » Hic Jonas ait: « Circumdederunt me aquæ usque ad animam, abyssus vallavit me. » Quocirca tam David quam Jonas typum gessit Christi patientis, ejusque angustias, preces, vota et gemitus in se expressit.
OMNES GURGITES TUI. — Pagninus: Omnes undæ tuæ; Septuaginta, Omnes elevationes tuæ; Hebræi, משבריך misbarecha, id est omnes contritiones tuæ, puta omnes fluctus tui, qui naves et homines in iis navigantes conterunt et confringunt. Accipe commode τὸ omnes, scilicet quos tu, o Domine, hic propter me excitasti; alios enim alibi excitatos non sentiebat Jonas.
5. Ego dixi: Abjectus sum, — q. d. In tam miserabili statu constitutus, videbar mihi initio a te derelictus, depositus et perditus: at nunc per revelationem quam mihi suggeris, nimirum quod ex alvo ceti brevi in terram salvus evadam, in spem certam erectus, animos resumo, tibi gratias quantas mens mea capere nunc potest, ago, majoresque agam in templo Hierosolymitano, ad quod me iterum ejus rei gratia destino et voveo. Ita S. Hieronymus, Remigius, Hugo et Clarius.
Versus 4
Minus recte Arias et Vatablus per templum accipiunt cœlum; hoc enim anagogicum est, non litterale: nec enim Jonas putabat se moriturum et per mortem iturum in cœlum, utpote qui certus erat se salvum exiturum e ventre ceti; unde non dubium est eum in Judæam rediisse et templum visisse, ut in eo Deo gratias ageret pro tam miraculosa liberatione, votaque a se in ventre ceti nuncupata persolveret.
6. CIRCUMDEDERUNT ME AQUÆ USQUE AD ANIMAM. — Septuaginta: Circumfusa est mihi aqua usque ad animam, q. d. Aquæ me ita undique circumdabant, ut viderentur penetraturæ totum corpus meum et pervasuræ per oculos et nares in caput, per os in stomachum omniaque intestina, per poros in singula membra, ita ut viderentur perventuræ usque ad ipsam animam, eamque mersuræ et oppressuræ, ni Deus eas cohibuisset, animamque meam servasset: cetus enim assidue hauriebat aquas, eisque implebat stomachum, quæ Jonam in eo degentem undique circumdabant, et tantum non submergebant. Unde Vatablus exponit, « usque ad animam, » id est usque ad separationem animæ, id est usque ad mortem, ut vertit Chaldæus, q. d. Periclitatus sum extreme de vita, cum essem in aquis maris; putabam enim me aquis vel mergendum, vel certe suffocandum, utpote aere ad respirandum necessario privatus in ventre ceti calidissimo, et aquis oppleto.
ABYSSUS VALLAVIT ME. — Pagninus: Vorago circumdedit me. Abyssus enim vocatur aqua carens fundo, id est vastissima et profundissima, quale est mare. Idem dicit, et aquarum circumdantium vastitatem aliis aliisque exaggerat. Aliter a Castro: Abyssus, inquit, est maris profundum, puta fundus, q. d. Usque ad maris pavimentum dimisit me. Verum hebræum תהום tehom proprie significat non fundum, sed abyssum jam dictam.
Pelagus operuit caput. — Pro pelagus hebraice est suph, quod proprie significat finem et terminum; inde juncum, caricem, arundinem, algam quæ in extremitate maris et fluminum nasci solet, et quia his abundat mare Rubrum, quod simul est terminus tum maris, tum Ægypti et Arabiæ, hinc illud hebraice vocatur mare suph. Ex triplici hoc significato triplex nascitur versio. Prima: Finis colligatus erat capiti meo, id est mors et exitium imminebat capiti meo. Secunda: Alga alligata erat capiti meo, ita Pagninus; vel: Carectum implicitum erat capiti meo, ita Tigurina; vel: Juncetum erat fascia capiti meo. Ita alii, q. d. Cetus me secum implicabat juncis et calamis qui in summo, et algis quæ in imo maris nascuntur; aut cetus devorabat algam, quæ descendens in ejus stomachum, me caputque meum implicabat. Plinius enim, lib. XIII, cap. XXV, docet in mari non tantum esse frutices et arbores, sed et prata ac sylvas. Tertio, Rabbini vertunt: Mare Rubrum implicavit caput meum. Unde censent ipsi Jonam, qui in Joppe devoratus fuit a ceto, ab eo vectum et ejectum fuisse in mari Rubro, ad hoc ut Jonas vicinior esset Ninivæ, ad quam mittebatur a Deo.
Audi R. Salomonem: « Ostensum est Prophetæ mare caricosum, et quomodo transiissent Israelitæ per medium ejus. Erant enim pisci illi septem oculi, qui Jonæ totidem fenestrarum usum præbuerunt, et per illos contemplabatur et videbat quidquid erat in mari. » Voluit enim Deus Jonam afflictum et pene desperantem hac ratione consolari, et in certam opis Dei spem erigere. Verum hæc est fabula: sic enim cetus spatio tridui (quo Jonas fuit in ejus ventre) debuisset tranare totum mare Mediterraneum, a Joppe usque ad Gades, inde circuire totam Africam: inde promontorium Bonæ Spei, inde Mozambiquem, Quileam, Melindam; ac tandem tendere Adenum, ubi incipit sinus Arabicus, sive mare Rubrum, quod est iter dimidii anni et amplius.
Respondet P. Pineda, qui sententiam Rabbinorum sequitur, et multis conjecturis tuetur, lib. IV De Rebus Salom. cap. XII, pisces carcharias, sive tuberones esse velocissimos. Verum nulla velocitas est tanta, quæ tantum iter triduo conficiat. Dico ergo mare Phœnicium et Tyrium, quod est juxta Joppen, vocari mare suph, id est Rubrum sive Erythræum, quia Phœnices ipsi dicebantur Erythræi, eo quod orti et prognati essent ab accolis maris Rubri, uti dixi Isaiæ XXIII, 16. Imo vox Phœnices non aliud significat quam rubros, ait Strabo. Adde, juxta secundam expositionem, quia suph idem est quod alga, juncus, carectum, metonymice quodvis mare finitum et limitatum vocari suph, quia est algosum, juncosum, carectosum, et quia est finitum: suph enim finem significat. Ita Pineda, lib. III De Rebus Salomonis, cap. X, et alii. Unde Chaldæus vertit: Mare carectosum suspensum erat capiti meo.
Versus 5
Porro pro operuit hebraice est חבוש chabus, quod duo significat: primo, alligatum est, et sic proprie competit algæ vel junco; secundo, impositum est, et sic competit proprie pelago. Unde Noster recte sensum expressit, dum vertit: « Pelagus operuit caput meum, » q. d. Sub undis versor, undæ undique me tegunt et operiunt; nec tantum undæ, sed et ipse pontus quantus quantus est, ipsum pelagus vastum et quasi immensum capiti meo impendet, illudque tegit et operit.
7. AD EXTREMA MONTIUM DESCENDI, — hebraice בקצבי bekitsbe, id est ad fissuras, vel incisuras montium: ita Septuaginta et Tigurina, id est ad extrema, ad fines montium. Ita Noster, Pagninus et Vatablus. Fissuræ enim montium sunt fines et extrema montium, quæ in mari promontoria vocantur, q. d. Cetus hic natando vexit et duxit me ad rupes, montes et promontoria, eorumque fissuras et cavernas. Loca enim montosa ambiunt ceti, ibique fere morantur, quia ibi mare est profundius: ita Theodoretus, Theophylactus et Vatablus; littus enim Joppe (unde Jonas solverat) ex utroque latere habet prominentes rupes saxaque ingentia, quæ, cum de imo mari surgant, in mare excurrunt tamen, ait Hegesippus lib. III Excid. Hierosol. cap. XX. Hic ergo Jonas projectus in mare descendit in abyssum, ex qua erumpunt scopuli jam dicti, qui naufrago omnem enatandi et evadendi viam præcludunt, illique vocantur hic a Jona « extrema montium, » sive rupium, ac mox « vectes, » sive repagula, tum maris quod claudunt et quasi obserant, tum hominum, ne enatare et in terram ac libertatem exire possint. Ita Sanchez.
Versus 6
TERRÆ VECTES CONCLUSERUNT ME IN ÆTERNUM. — Quæ paulo ante vocavit « extrema montium, » hic vocat « vectes terræ; » hisce enim rupibus, montibus et cavernis, velut vectibus concludebatur
Jonas, ne e ceto et mari emergere posset in æternum, nisi scilicet Dei potentia inde per miraculum eum eduxisset. Unde Septuaginta vertunt: Intravit caput meum in scissuras montium, descendi in terram cujus vectes retinacula sempiterna. Ecce quo descendit Jonas; ecce unde Dei ope ascendit. Hic verum est istud: abyssus mei casus, descensus, miseriæ, abyssum tuæ, o Domine, sublimitatis, celsitudinis, potentiæ, misericordiæ et gloriæ invocat. Idem dicat qui tribulationibus premitur et pene obruitur. Quo enim major est tribulatio, eo vicinior est Deus ad liberandum si invocetur, juxta illud Psaltis: « Tibi derelictus est pauper. »
Sic regularium claustra, ait Sanchez, quæ sæcularibus videntur esse carceres mortis, religiosis perfugium sunt et portus, in quibus ipsi quasi in arca Noe securi, sæculares in æstu ac salo naufragantes aspiciunt.
ET SUBLEVABIS, — q. d. Licet ego in abyssum descenderim ibi corrumpendus et moriturus, tu tamen, Domine, inde me educes et liberabis, faciesque ne moriar, sed salvus exsurgam.
Allegorice hæc omnia verissima sunt in Christo, eique hæc omnia adaptare perfacile est. Ita S. Hieronymus.
8. CUM ANGUSTIARETUR IN ME ANIMA MEA. — Chaldæus: Cum deliquio laboraret in me anima mea. Videtur ergo Jonæ angor et angustia tanta fuisse, ut eum ad animæ deliquium deduxerit.
Versus 7
Allegorice Jonas, ait S. Hieronymus, repræsentat hic angustias et orationem Christi in horto, dum diceret: « Tristis est anima mea usque ad mortem: Pater, si possibile est, transeat a me calix iste. »
UT VENIAT AD TE ORATIO MEA AD TEMPLUM SANCTUM TUUM, — in cœlum, q. d. Admisisti orationem meam ad te in cœlum, eam exaudisti; unde et me liberasti.
9. QUI CUSTODIUNT VANITATES FRUSTRA, MISERICORDIAM DERELINQUUNT. — Primo, Arias et aliqui alii pro הבלי hable, id est vanitates, legentes חבלי chable, id est funes, ac חסד chesed, quod Noster vertit misericordiam, vertentes pietatem (utrumque enim significat), id est impietatem, per antiphrasin, sic transferunt, qui custodiunt funes vanitatis, pietatem suam sacrilegam derelinquent, quod sic exponunt, q. d. Nautæ et Ninivitæ aliique gentiles colentes vana idola, ubi intellexerint miraculum hoc Dei Hebræorum, quo me e ceto liberavit, relinquent suam impietatem et idololatriam, colentque Deum verum Jonæ et Hebræorum.
Secundo, Theodoretus exponit, q. d. Nautæ idololatræ, misericordiæ suæ obliti, me in mare projecerunt. Verum ex dictis cap. I, liquet nautas fuisse pios et misericordes in Jonam, eumque invitos et non nisi jubente Deo et Jona misisse in mare.
Tertio, S. Hieronymus, Rupertus et Vatablus, q. d. Qui custodiunt vanitates, id est qui colunt idola, « misericordiam, » id est Deum a quo misericordiam et omne bonum exspectare debent, a se avertunt, mortemque et omne malum sibi conciliant. Unde generalius iidem per vanitates accipiunt vanas et illicitas cupiditates, quæ nihil habent veræ et solidæ voluptatis aut fructus,
q. d. Peccatores qui vanas suas cupedias quasi res pretiosissimas adamant et colunt (hoc enim innuit vox custodiunt), hi « misericordiam suam derelinquunt, » id est in se sunt immisericordes et crudeles, quia mortem et exitium sibi accersunt. Hic sensus sapidus est et appositus: videtur enim generalis esse sententia et gnome. Unde S. Hieronymus: « Cerne, ait, magnanimitatem Prophetæ in profundo maris: in ventre tantæ bestiæ æterna nocte coopertus, non cogitat de periculo suo, sed de natura rerum generali sententia philosophatur: Misericordiam, inquit, suam derelinquunt. Licet offensa sit misericordia, quam nos possumus ipsum intelligere Deum (misericors enim et miserator Dominus, patiens et multæ misericordiæ), tamen eos qui custodiunt vanitates non relinquit, non detestatur, sed exspectat ut redeant. Illi vero stantem misericordiam, et ultro se offerentem, sponte propria derelinquunt. » Huc accedit P. Pineda, qui lib. VIII De Rebus Salom. cap. I, num. 29, sic explicat, q. d. Ab idolorum mendacium et vanissimorum cultoribus nihil boni exspectandum, quippe postulant beneficia a mortuis, et deserunt ipsum bonorum fontem et largitorem Deum.
Versus 8
Quarto, proprie et genuine alludit ad nautas suos infideles, eorumque sortes et idola: eos enim post missionem Jonæ in mare, et tempestatis cessationem agnovisse Deum Hebræorum, ad eumque esse conversos ignorabat Jonas, agens in ventre ceti. Unde de iis quasi in sua idololatria persistentibus ac similibus ait: « Qui custodiunt vanitates, misericordiam suam derelinquunt, » q. d. Nautæ et vectores idololatræ qui colunt vanas suas sortes et idola, liberati a tempestate et naufragio, ac misericordiam consecuti a Deo vero, illam non agnoscent, nec ei acceptam referent, aut gratias agent, sed ingrati in sua infidelitate et impietate persistent: unde gratiam et misericordiam Dei tum præsentem, tum æternam a se avertent. Ego vero jam ex Dei ope et revelatione certus de misericordia et liberatione mihi præstanda, eam agnosco, gratias ago Deo meo, ideoque
mox ut liberatus fuero, et in patriam rediero, in voce laudis immolabo illi victimas pacificas, votaque quæ concepi illi reddam pleno mentis orisque jubilo: itaque eamdem Dei misericordiam ad nova semper beneficia mihi conferenda tum in hac vita, tum in futura, alliciam et provocabo; prout nunc in ventre ceti eam invocans allexi et conciliavi: ita Hebræi (quos sequitur Emmanuel et Mariana), ex quibus aliqui sic vertunt: Qui custodiunt vanitates, non recordantur beneficiorum tanquam ingrati; et Chaldæus qui vertit: Non instar gentium idololatrarum, quæ quod in loco conferatur
illis beneficium nesciunt: at ego in laudem confessionis offeram oblationem meam coram te. Hinc rursum apte ex Hebræo verti potest: Qui custodiunt vanitates frustra, pietatem suam derelinquant, q. d. Qui suas sortes, sua idola, suas veneres frustra et in vanum colunt, hi impii et ingrati sunt in Deum, a quo vitam, spiritum omneque bonum acceperunt et accipiunt. Hunc sensum postulat antithesis Jonæ, quæ sequitur:
Versus 9
10. EGO AUTEM IN VOCE LAUDIS (id est laudando te) IMMOLABO TIBI, — q. d. Idololatræ obliviscuntur Dei, a quo tot bona percipiunt; at ego non obliviscar, sed eucharisticas preces et victimas illi offeram, atque quasi naufragus, et ex horribili naufragio ejectus, « uvida suspendam vestimenta (quasi anathemata) potenti maris Deo. »
Pro salute Domino. — Ita et Septuaginta; verum Pagninus et Vatablus vertunt, ipsa salus Domino, id est ad Dominum spectat, q. d. Nullus præter Dominum salvare potest, uti ipse solus in ventre ceti me servat et salvat.
11. ET DIXIT (mandavit, ordinavit) DOMINUS PISCI, ET EVOMUIT JONAM IN ARIDAM. — Censent nonnulli, ut Sulpitius lib. I Hist. in Jona, et insinuat S. Gregorius, lib. VI Moral. cap. XII, verbis citatis cap. I, 3, cetum evomuisse Jonam ad littora Ninivæ. Verum hoc repugnat chorographiæ, ex qua liquet Niniven abesse a mari centum leucis et amplius. Secundo, Josephus, lib. IX Antiq. XI, et ex eo Clarius tradunt Jonam a ceto evomitum in Ponto Euxino, cui adjacet Constantinopolis. Verum et hoc incredibile videtur; nam spatio tridui quo Jonas fuit in ventre ceti, non potuit cetus tanta terrarum mariumque spatia peragrare. A Joppe enim usque ad Pontum Euxinum, interjacet tota Asia Minor: debuisset ergo cetus tranare totum mare Mediterraneum; inde omnes Cycladas; inde totum mare Ægeum, sive Archipelagum; inde Propontidem longam et anfractuosam; inde Bosphorum Thracium, ac sic ingredi Pontum Euxinum: quod iter nec tribus diebus, nec tribus septimanis, nec tribus mensibus confici potest. Longius abest a Joppe mare Rubrum, in quod ejectum Jonam Rabbini putant, sed falso, ut dixi vers. 6.
Dico ergo Jonam ejectum juxta Joppen (unde solverat) in littus Phœniciæ et Syriæ, indeque terrestri itinere rediisse in vicinam Judæam, adiisseque templum in Jerusalem, ibique gratias Deo egisse, et vota sua persolvisse. Hoc enim tantum beneficium et miraculum ante omnia fieri poscebat. Rursus decebat eum ex terra sancta mitti et pergere in Niniven, non ex Ponto Euxino, ad hoc ut constaret eum esse prophetam Dei veri, cujus solium æque ac prophetæ erant in Jerusalem. Adde, ex Judæa in Niniven facilior et planior erat via; sola enim Mesopotamia interjacens transeunda erat; hæc autem plana est: ex Ponto vero Euxino transeundi erant montes ardui Armeniæ et Amanus, estque iter trecentarum leucarum usque ad Niniven. Ita Mariana et alii.
Allegorice, Jonas absorptus a ceto, et tertio die sibi et terræ redditus, expressius quam ullus propheta, non verbo, sed facto repræsentavit passionem et resurrectionem Christi. Quocirca Christus eamdem probat et confirmat ex hoc Jonæ oraculo, Matth. XII, 40. Unde S. Hieronymus: « Quod autem, inquit, scribitur: Evomuit, ἐμφατικώτερον debemus accipere, quod ex imis vitalibus mortis victrix vita processerit. »
Audi S. Augustinum singula adaptantem, lib. IV De Symbolo ad Catech. cap. VI: « Missus Jonas ad civitatem Niniven ut ejus finem prædicaret, missus est Christus a Patre ut finem mundi omnibus demonstraret. Fugit Jonas in Tharsis a facie Domini, fuga Jonæ velox transitus Christi, de quo dicit propheta: Exsultavit ut gigas ad currendam viam. Ascendit navem propheta fugiens, lignum Christus ascendit per mare hujus sæculi transiens. Irruit tempestas magna in mari; perturbatio maris, perfidia Judæorum. Data est sors ut propheta fugitivus in mare mitteretur; sors data est super Christi vestimenta, ut unitas omni mundo prædicaretur. Projectus est e navi in mare Jonas, mors Christi in cordibus gentium collocata est. Susceptus est a bestia propheta custodiendus, non comedendus; audi hic ipsius vocem Christi per S. David: Non derelinques animam meam apud inferos, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem. In ventre bestiæ marinæ positus oravit Jonas; sanctus in inferno Christus descendens mortuos suscitavit. Tertio die propheta littori incolumis est redditus, die tertia Christus de sepulcro surgens super cœlos est exaltatus. Ad prædicationem Jonæ prophetæ per pænitentiam salvata est civitas, per Christi prædicationem sancta Jerusalem redempta est civitas. »
Eleganter quoque Eusebius Emissenus, hom. 2 De Pascha, pag. 261, vel quisquis est auctor; nam homilias istas non esse Eusebii Emisseni Syri satis liquet ex stylo, qui non syram, sed latinam redolet phrasin, imo elegantiam. Baronius, in Annot. ad Martyr. Rom. die 16 novembris, opinatur esse Eucherii Lugdunensis; Bellarminus, lib. De Script. Eccles., tribuit Fausto Regiensi, alii Cæsario, alii Maximo Taurinensi; Galesinus in Martyr. notat. 24 april. ascribit Eusebio Gallo. Certe ex ipsis homiliis liquet auctorem fuisse Gallum ex monasterio Lirinensi, qui postea videtur creatus episcopus. Hic ergo auctor sic ait: « Jonas, iram Domini prædicaturus, ad magnam Ninivitarum destinatur urbem, dicturus: Post quadraginta dies, et Ninive subvertetur. Et Christus ad mundi mittitur civitatem, ut diem salutis et præfinitum judicii tempus annuntiet. Jonas navem expetit, Christus Ecclesiam. Jonas fluctibus agitatur, et Christus mundi turbinibus exercetur. Nisi Jonas perditum detur, naufragæ navis periculum non sedatur; sic et non liberatur Ecclesia, nisi Christi morte salvetur. Nautæ dimissuri Jonam,
Versus 10
tamen verentur et dicunt: Domine, ne des super nos sanguinem innocentem; nonne nobis videtur nautarum imprecatio, Pilati esse confessio, qui tradit Christum, et tamen lavat manus suas, et dicit: Mundus ego sum a sanguine justi hujus. Quam congrue per personam gentilem fides gentium prædicatur! Dicit itaque Jonas in oratione sua: Tolle igitur, Domine, animam meam, quia melior est mihi mors, quam vita. Dicat hoc rebus Dominus noster Jesus Christus: Quia melior est mihi mors quam vita, id est, vivens unam Judæorum gentem utpote incredulam salvare non potui: moriar ut universus mundus una morte salvetur. » Cætera deinde accommodans ita prosequitur: « Jonam cetus piscis excepit immersum, sed non contigit devoratum, et quem malitia hominum perdidit, bestia esuriens custodivit; plenus visceribus famem patitur, et in prædam quam absorbuit nil sibi licere miratur. Quis est iste qui intra avidos rictus assumi potest, consumi non potest? Cibus est, corruptio non est; traditur perditionis profundo, et servatur ipsius mortis obsequio. Quis est iste qui vastissimos sinus periculorum tutus ingreditur, et sub altitudine conclusus immensa atque mortifera, vitali aere pascitur, et demissus in alienam rerum naturam, in vitæ exsilio cum vita peregrinatur, in absolutione et conservatione gentis unius, et in Deum reconciliatione reparandi sæculi gloriam naufragus præfert, et mortis suæ superstes, annuntiat venturam mundi salutem? Puto quod hic est Dominus noster Jesus Christus, quem sæva mors inexplebilis bellua in escam rapuit, et prædam suam captiva contremuit; contremuit, inquam, nam, etsi noverat crucifixum, tamen quem non meminerat reum, non poterat tenere damnatum; quia culpam non facit pœna, sed causa. Quasi solitum cibum perditum in mundi origine hominem devoravit; sed magnam esse cibi ipsius dignitatem præfocata cognovit. Atque ideo divinus sermo commemorat: Et præcepit Dominus pisci, et evomuit Jonam in aridam. Præcepit ergo bestiæ, præcepit morti semper esurienti, præcepit abyssis et inferno, ut mundo restituant Salvatorem. Evomuit autem hoc debemus accipere, quod ex imis visceribus mortis victrix vita remeaverit, atque eam ex imis præcordiis inferni perditio exulcerata reddiderit. » Vide et Petrum Chrysologum Archiepiscopum Ravennatem, serm. 37, qui totus est de Jona et Christo.
Tropologice S. Chrysostomus, homil. 25 De amore proximi, tom. IV, ex facto Jonæ docet prophetam, id est prædicatorem et virum apostolicum, non debere quærere suum honorem, suam quietem, sua commoda, sed Dei gloriam et salutem animarum, cum suo incommodo et periculo: Deus enim illi aderit, eumque a periculo non tantum salvum, sed et gloriosum quasi multorum salvatorem, educet. Jonas enim, fugiens periculum prædicationis et salutis animarum, incidit in propriæ vitæ periculum, utpote jactatus in mare. Idem vero in navi commune periculum in se suscipiens, et se et navim salvavit. Fugit ergo ut homo, periculo vero sese obtulit ut propheta, ait Chrysostomus. Idem cogitent et faciant qui vel a Deo, vel a Superiore mittuntur ad prædicandum hæreticis, Indis, Barbaris, ad audiendum confessiones, præsertim feminarum. Qua
Versus 11
de re exstat illustre exemplum apud Palladium in Lausiaca, cap. XXXV De Abbate Elia, qui, cum trecentis monialibus præesset, ideoque sentiret stimulum carnis, præfectura earum se abdicavit; sed a tribus angelis eum in visione castrantibus jussus eam resumere, deinceps per quadraginta annos earum curam gessit cum tanta quiete et castitate, ut nunquam libidinis tentationem senserit. Nostræ Societatis fundator S. Ignatius dicebat: « Si Deus mihi optionem daret vel illico moriendi, et eundi ad cœlum, vel adhuc vivendi, et ejus gloriam promovendi, sed cum meæ salutis incertitudine et periculo, eligerem adhuc vivere et Dei gloriam promovere; quia non dubito quin Deus omne hoc periculum, quod ejus amore despicio, in se susciperet, illudque mihi longe magis assecuraret. » S. Xaverius in Mauricas insulas proficiscens, cum amici ei hoc iter dissuaderent, proponerentque pericula æstus, famis, barbarorum incolarum, qui ferro et veneno sæviebant, etiam in suos, respondit longe majus periculum sibi creari, si Deo ad eas vocanti non obediret. Profectus ergo, in una urbe Tolo 23 hominum millia Christo adjunxit, tantaque animi lætitia perfruitus est, ut inde scribens dicat: « Hæc omnia pericula et labores unius Dei causa sponte suscepti, thesauri sunt divinis maximisque gaudiis refertissimi, ut hæ insulæ imprimis appositæ ad oculorum aciem ex jucundissima lacrymarum ubertate perdendam esse videantur. Equidem nunquam me tot, tantis, ac tam continuis animi voluptatibus circumfluere memini, prorsus ut omnem laborum et ærumnarum sensum obruant. » Nimirum sentiebat illud Psalm. XCIII, 19: « Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo: consolationes tuæ lætificaverunt animam meam. » Et illud Psalm. XXII, 4: « Nam et si ambulavero in medio umbræ mortis, non timebo mala: quoniam tu mecum es. » Ita refert in ejus Vita Tursellinus, lib. III, cap. II et III.
Ratio est prima, quia cum Deus aliquem vocat ad officium, vel statum, cujus institutum est vacare saluti proximorum, simul dat gratiam et media ad hunc finem non tantum necessaria, sed et commoda ac opportuna. Hoc enim poscit ejus providentiæ suavis et exacta dispositio. Ita sponsam, id est Ecclesiæ viros primarios, vocat Cant. II: « Surge, propera, amica mea. » Quo? « haud dubie ad lucra animarum, » ait S. Bernardus serm. 57 et 58 in Cant. Iis enim sponsus dicit id quod Absalon suis servis ait: « Nolite timere, ego enim sum qui præcipio vobis, » II Reg. XIII, 28.
Hoc sciebat S. Paulus, qui proinde intrepidus inserebat se periculis, dicens: « Sufficientia nostra ex Deo est, qui et idoneos nos fecit ministros novi Testamenti, » II Corinth. III, 5. Potens est enim Deus nos omni periculo eripere, uti eripuit Davidem, Psalm. V, 13: « Domine, ut scuto bonæ voluntatis tuæ coronasti nos; » et S. Paulum, II Corinth. I, 4, et Danielem de lacu leonum, et tres pueros de fornace Babylonia, et Jonam de ventre ceti.
Secunda, quia majus a Deo judice nobis instat periculum, si ejus vocationem fugiamus, uti fecit Jonas; si ejus talentis nobis concreditis ad ejus voluntatem et gloriam non utamur. Nota est parabola servi defodientis talentum, qui damnatus a Domino audivit: « De ore tuo te judico, serve nequam, etc., quare non dedisti pecuniam meam ad mensam, ut ego veniens cum usuris utique exegissem illam? » Lucæ, XIX, 22, de quo vide S. Augustinum, lib. De Fide et Oper. cap. XVII.
Huc facit illud S. Ambrosii, lib. I Offic. cap. III: « Videamus ne reddamus rationem pro otioso silentio. Est enim et negotiosum silentium, » uti fuit in Susanna silenter Deum invocante, Daniel. cap. XIII, 35: « Et est silentium otiosum, » uti est eorum qui tenentur loqui, docere, corripere, exhortari alios. Sicut ergo libertas libertate perit, quies quiete, otium otio; ita ex adverso periculum non nisi periculo propulsatur, ac pax inter hostes non nisi bello paratur, et otium negotio.
Evomuit. — Hæc vox significat Jonam ita gravasse, arctasse, impedisse respirationem, et afflixisse ventrem ceti, ut coegerit eum evomere, sicut stomachus cibum noxium a quo lancinatur et affligitur, cum violentia rejiciens evomit. Ita Christus descendens in mortem et infernum ita ea afflixit, ut non tantum coegerit ea se removere, sed etiam ut ea occiderit, perinde ac ichneumon per os intrans in ventrem crocodili, eum erodit et occidit, teste Plinio lib. VIII, cap. XXV. Hoc est quod ait Osee cap. XIII, 14: « Ero mors tua, o mors; morsus tuus ero, inferne. »
Ex hoc loco censent nonnulli Jonam fuisse
suscitationem præfigurarem. Ita Pineda in Job, cap. XIX, 26, ubi ex illis verbis Job: « Et rursum circumdabor pelle mea, et in carne mea videbo Deum salvatorem meum, » probabiliter colligit Job resurrexisse cum Christo. Hic enim est Jesus, id est salvator, quem se visurum prædicit, ob meritum tot tantarumque afflictionum, quibus Christum patientem repræsentavit.
Anagogice ex Jona e ceto redivivo probat resurrectionem corporum S. Irenæus, lib. V Contra Hæres. cap. V, et lib. III, cap. XXII, ubi simul ex eodem ostendit magnificentiam Dei perfici in infirmitate et obedientia hominis: « Sicut enim, inquit, patienter sustinuit absorberi Jonam a ceto, non ut absorberetur et in totum periret, sed ut evomitus magis subigeretur Deo, et plus glorificaret Deum, qui insperabilem salutem ei donasset; et firmam pænitentiam faceret inimicis ut converterentur ad Dominum, qui eos liberaret a morte, conterritos ab eo signo quod factum erat circa Jonam, quemadmodum Scriptura de his dicit: Et reversi sunt unusquisque a via sua mala, etc. Sic ab initio patiens Deus hominem absorberi a magno ceto, qui fuit auctor prævaricationis, non ut absorptus in totum periret, sed præstruens et præparans adinventionem salutis, quæ facta est a Verbo per signum Jonæ his qui eamdem cum Jona de Deo sententiam habuerunt, et confessi fuerunt et dixerunt: Servus Domini ego sum, et Dominum Deum cœli ego colo; ut insperabilem homo a Deo percipiens salutem, resurgat a mortuis et clarificet Deum, » etc. Et inferius: « Hæc ergo fuit magnanimitas Dei, ut per omnia pertransiens homo, et morum agnitionem percipiens, dehinc veniens ad resurrectionem, et experimento discens unde liberatus est, semper gratus existat Domino. Cognoscat autem semetipsum, quoniam mortalis et infirmus est; intelligat autem et Dominum, quoniam in tantum immortalis et potens est, et ut mortali immortalitatem, et temporali æternitatem donet. » Sic et Tertullianus, lib. De Resurrect. carnis, cap. LVIII, eamdem probat exemplo Jonæ, qui
vixit in alvo ceti, « in quo, inquit, naufragia digerebantur; » et trium puerorum, qui in fornace Babylonia ab igne manserunt illæsi; atque Eliæ et Enoch: « Qui, ait, necdum resurrectione dispuncti, quia nec morte functi; et hoc ipso jam æternitatis candidati, ab omni vitio, et ab omni damno, et ab omni injuria et contumelia immunitatem carnis ediscunt, cuinam fidei testimonium signant, nisi qua credi oportet hæc futuræ integritatis esse documenta? » Quocirca Jonæ in ceto sepulto, indeque resurgenti similis fuit S. Maternus, S. Petri discipulus, qui ab eo missus cum S. Euchario et Valerio Trevirim ad evangelizandum, in ipso itinere Helli apud Selestadium febri valida correptus defunctus est. Socii ad S. Petrum regressi ab eo baculum acceperunt, quem S. Materno quadragesimo die a morte applicantes, eum resuscitarunt; ac postea ipse totidem annis supervixit, fuitque apostolus et episcopus Trevirensium et Coloniensium, quot diebus jacuerat in sepulcro, puta quadraginta. Ita habet ejus Vita et Chronica Leodiensium, et Otho Frisingensis, lib. III Chron. cap. XV, qui tamen pro diebus 40 ponit 33. Sicut ergo Jonas e ceto ejectus 40 diebus Ninivitis, ita S. Maternus resurgens 40 annis prædicavit Trevirensibus, aliisque Germanis et Gallis pœnitentiam.
vobis, » II Reg. XIII, 28. Hoc sciebat S. Paulus, qui proinde intrepidus inserebat se periculis, dicens: « Sufficientia nostra ex Deo est, qui et idoneos nos fecit ministros novi Testamenti, » II Corinth. III, 5. Potens est enim Deus nos omni periculo eripere, uti eripuit Davidem, Psalm. V, 13: « Domine, ut scuto bonæ voluntatis tuæ coronasti nos; » et S. Paulum, II Corinth. I, 4, et Danielem de lacu leonum, et tres pueros de fornace Babylonia, et Jonam de ventre ceti.
unum e Sanctis qui resurrexerunt cum Christo, ac cum eo tam in corpore quam in anima gloriosi ascenderunt in cœlum, Matth. XXVII, 52. Si enim Adam, Noe, Abraham, Isaac, Jacob, Moses, David, Job resurrexerunt; ergo et Jonas. Nam ipse præ cæteris solus resurrectionem Christi tertio die futuram prophetavit, et reipsa repræsentavit, dum tertio die e ventre ceti, quasi e sepulcro redivivus surrexit. Ipse ergo aptissimus erat testis resurrectionis Christi, poteratque dicere Judæis: Ego sum Jonas, qui olim resurrectionem Christi prædixi, ac proinde missus sum a Deo ut idipsum jam peractum esse tester. Testor itaque hunc esse Christum a me prænuntiatum, eumque vere tertio die a morte suscitatum esse, sicut ego tertio die e ventre ceti suscitatus sum, ut hanc ejus
singensis, lib. III Chron. cap. XV, qui tamen pro diebus 40 ponit 33. Sicut ergo Jonas e ceto ejectus 40 diebus Ninivitis, ita S. Maternus resurgens 40 annis prædicavit Trevirensibus, aliisque Germanis et Gallis pœnitentiam.
From this passage some think that Jonah was
I prefigured the resurrection. So Pineda on Job 19:26, where from those words of Job: "And again I shall be clothed with my skin, and in my flesh I shall see God my savior," he probably concludes that Job rose again with Christ. For this is Jesus, that is, the Savior, whom he predicts he will see, on account of the merit of so many and so great afflictions by which he represented the suffering Christ.
Anagogically, from Jonah returning alive from the whale, St. Irenaeus proves the resurrection of bodies (Against Heresies, Book V, ch. 5, and Book III, ch. 22), where he simultaneously shows from the same example that the magnificence of God is perfected in the weakness and obedience of man: "For just as He patiently allowed Jonah to be swallowed by the whale, not so that he might be swallowed up and perish entirely, but so that once vomited out he might be more subject to God and might glorify God the more, who had granted him unhoped-for salvation; and so that he might cause firm repentance in his enemies so they would be converted to the Lord, who would free them from death, terrified by the sign that had been done regarding Jonah — as Scripture says of them: And each one turned from his evil way, etc. So from the beginning, God patiently allowed man to be swallowed by the great whale that was the author of transgression, not so that the swallowed man might perish entirely, but preparing and laying the groundwork for the invention of salvation, which was accomplished by the Word through the sign of Jonah for those who held the same opinion about God as Jonah, and confessed and said: I am a servant of the Lord, and I worship the Lord, the God of heaven; so that man, receiving unhoped-for salvation from God, might rise from the dead and glorify God," etc. And further: "This therefore was the magnanimity of God, that man, passing through all things and receiving knowledge of his ways, then coming to the resurrection and learning by experience from what he was freed, might always be grateful to the Lord. And let him know himself, that he is mortal and weak; and let him understand the Lord, that He is so immortal and powerful as to grant immortality to the mortal and eternity to the temporal." So also Tertullian, in his book On the Resurrection of the Flesh, chapter 58, proves the same by the example of Jonah, who
lived in the belly of the whale, "in which," he says, "shipwrecks were digested"; and of the three youths, who remained uninjured by the fire in the Babylonian furnace; and of Elijah and Enoch: "Who," he says, "are not yet settled by resurrection, because they have not yet undergone death; and by this very fact, already candidates for eternity, they learn immunity of the flesh from all vice, all harm, all injury and insult — to what faith do they bear witness, except that by which one must believe these are proofs of future integrity?" Accordingly, similar to Jonah buried in the whale and rising thence was St. Maternus, a disciple of St. Peter, who, having been sent by him with St. Eucharius and Valerius to evangelize Trier, on the very journey at Helli near Selestadium was seized by a violent fever and died. His companions, returning to St. Peter, received from him a staff which, applying it to St. Maternus on the fortieth day after his death, they raised him to life; and afterward he survived for as many years and was the apostle and bishop of the people of Trier and Cologne, as days he had lain in the tomb, namely forty. So his Life and the Chronicles of Liege record, and Otto of Freising (Chronicles, Book III, ch. 15), who however puts 33 instead of 40. Just as therefore Jonah, cast out of the whale, preached to the Ninevites for 40 days, so St. Maternus, rising again, preached repentance for 40 years to the people of Trier and to other Germans and Gauls.
you" (2 Kings 13:28). St. Paul knew this, and therefore fearlessly threw himself into dangers, saying: "Our sufficiency is from God, who also made us fit ministers of the New Testament" (2 Corinthians 3:5). For God is powerful enough to snatch us from every danger, as He snatched David (Psalm 5:13): "Lord, You have crowned us as with a shield of Your good will"; and St. Paul (2 Corinthians 1:4), and Daniel from the lions' den, and the three youths from the Babylonian furnace, and Jonah from the belly of the whale.
one of the Saints who rose with Christ, and with Him ascended gloriously into heaven both in body and soul (Matthew 27:52). For if Adam, Noah, Abraham, Isaac, Jacob, Moses, David, and Job rose again, then so did Jonah. For he above all others alone prophesied the resurrection of Christ on the third day, and actually represented it in reality, when on the third day he rose as if alive again from the belly of the whale, as from a sepulchre. He therefore was the most fitting witness of the resurrection of Christ, and could say to the Jews: I am Jonah, who once foretold the resurrection of Christ, and therefore I have been sent by God to testify that the same thing has now been accomplished. I testify therefore that this is the Christ whom I foretold, and that He was truly raised from death on the third day, just as I was raised on the third day from the belly of the whale, so that this His
of Freising (Chronicles, Book III, ch. 15), who however puts 33 instead of 40 days. Just as therefore Jonah, cast out from the whale, preached to the Ninevites for 40 days, so St. Maternus, rising again, preached repentance for 40 years to the people of Trier and to other Germans and Gauls.
I might prefigure the resurrection. So Pineda on Job, chapter XIX, 26, where from those words of Job: "And again I shall be clothed with my skin, and in my flesh I shall see God my Savior," he probably concludes that Job rose with Christ. For this is Jesus, that is, Savior, whom he predicts he will see, on account of the merit of so many and so great afflictions, by which he represented Christ suffering.
Anagogically, from Jonah revived from the whale, St. Irenaeus proves the resurrection of bodies, in book V Against Heresies, chapter V, and book III, chapter XXII, where he likewise shows from the same that the magnificence of God is perfected in the weakness and obedience of man: "For just as," he says, "He patiently endured that Jonah should be swallowed by the whale, not so that he would be swallowed and utterly perish, but so that being vomited forth he would be more subject to God, and would glorify God more, who had granted him unhoped-for salvation; and would effect firm repentance among his enemies so that they would turn to the Lord, who would deliver them from death, terrified by that sign which had been done regarding Jonah, just as Scripture says of these: And they returned each one from his evil way, etc. So from the beginning God patiently endured that man should be swallowed by the great whale, who was the author of transgression, not so that the swallowed one would utterly perish, but preparing and making ready the plan of salvation, which was accomplished by the Word through the sign of Jonah for those who held the same opinion about God as Jonah, and confessed and said: I am the servant of the Lord, and I worship the Lord God of heaven; so that man, receiving unhoped-for salvation from God, might rise from the dead and glorify God," etc. And further: "This therefore was the magnanimity of God, that man, passing through all things and receiving knowledge of character, then coming to the resurrection and learning by experience from what he was freed, should always be grateful to the Lord. And let him know himself, that he is mortal and weak; and let him understand the Lord, that He is so greatly immortal and powerful, as to grant immortality to the mortal and eternity to the temporal." So also Tertullian, in his book On the Resurrection of the Flesh, chapter LVIII, proves the same by the example of Jonah, who lived in the belly of the whale, "in which," he says, "shipwrecks were digested;" and of the three youths, who remained unharmed by fire in the Babylonian furnace; and of Elisha and Enoch: "Who," he says, "not yet dismissed by resurrection, because they have not yet undergone death; and by this very fact now candidates for eternity, they learn from all vice, and from all harm, and from all injury and insult the immunity of the flesh — to what faith do they bear testimony, except that by which one must believe these things to be proofs of future wholeness?"
Wherefore, to Jonah buried in the whale and thence rising again, St. Maternus, a disciple of St. Peter, was similar. He was sent by Peter with St. Eucharius and Valerius to Trier for evangelizing, and on the very journey at Ell near Sélestat, seized by a violent fever, he died. His companions returned to St. Peter and received from him his staff, which, applied to St. Maternus on the fortieth day after his death—
to you," II Kings XIII, 28. St. Paul knew this, and therefore intrepidly inserted himself into dangers, saying: "Our sufficiency is from God, who also has made us fit ministers of the New Testament," II Corinthians III, 5. For God is powerful to rescue us from every danger, just as He rescued David, Psalm V, 13: "Lord, You have crowned us as with a shield of good will;" and St. Paul, II Corinthians I, 4, and Daniel from the lions' den, and the three youths from the Babylonian furnace, and Jonah from the belly of the whale.
Second, because a greater danger threatens us from God as Judge, if we flee His calling, as Jonah did; if we do not use the talents entrusted to us by Him for His will and glory. Well known is the parable of the servant who buried the talent, who, condemned by the Lord, heard: "Out of your own mouth I judge you, wicked servant, etc., why did you not put my money at the bank, so that on my coming I might have collected it with interest?" Luke XIX, 22, on which see St. Augustine, book On Faith and Works, chapter XVII. To this pertains that saying of St. Ambrose, book I On Duties, chapter III: "Let us take heed lest we render an account for idle silence. For there is indeed a busy silence," as there was in Susanna silently invoking God, Daniel chapter XIII, 35: "And there is an idle silence," such as that of those who are bound to speak, teach, correct, and exhort others. Just as therefore liberty perishes by liberty, rest by rest, leisure by leisure; so conversely danger is driven away only by danger, and peace among enemies is secured only by war, and leisure by industry.
Vomited forth. — This word signifies that Jonah so burdened, constricted, impeded the breathing, and afflicted the belly of the whale, that he compelled it to vomit him out, just as the stomach, torn and distressed by noxious food, violently rejecting it, vomits it up. So Christ descending into death and hell so afflicted them, that He not only compelled them to withdraw from Him, but also killed them, just as the ichneumon, entering through the mouth into the belly of the crocodile, gnaws and kills it, as Pliny testifies, book VIII, chapter XXV. This is what Hosea says, chapter XIII, 14: "I will be your death, O death; I will be your sting, O hell."
From this passage some think that Jonah was one of the Saints who rose with Christ, and with Him ascended into heaven glorious both in body and soul, Matthew XXVII, 52. For if Adam, Noah, Abraham, Isaac, Jacob, Moses, David, and Job rose, then so did Jonah. For he alone above the rest prophesied and actually represented the resurrection of Christ on the third day, when on the third day he rose alive from the belly of the whale as from a tomb. He therefore was the most fitting witness of the resurrection of Christ, and could say to the Jews: I am Jonah, who once foretold the resurrection of Christ, and therefore I have been sent by God to testify that this very thing has now been accomplished. I testify therefore that this is the Christ foretold by me, and that He was truly raised from the dead on the third day, just as I was raised on the third day from the belly of the whale, so that this His
of Freising, book III of the Chronicle, chapter XV, who however puts 33 instead of 40 days. Just as therefore Jonah, cast out from the whale, preached to the Ninevites for 40 days, so St. Maternus, rising again, preached repentance for 40 years to the people of Trier, and to other Germans and Gauls.
they raised him; and afterwards he himself survived for the same number of years, and was an apostle and bishop of the people of Trier and Cologne, as many years as the days he had lain in the tomb, namely forty. So says his Life and the Chronicle of the people of Liege, and Otto of Freising,