Cornelius a Lapide
Index
Argumentum
Quaeritur PRIMO, quis fuerit Malachias? Respondet primo, Origenes apud S. Hieronymum et Cyrillum, eum fuisse angelum qui corpus assumpsit, illudque sibi hypostatice univit, ut esset typus Christi, et ut haec Dei oracula Judaeis enuntiaret. Id probat ex eo quod Malachias hebraice idem sit quod angelus Domini. Et ita vertunt cap. i, 1, Septuaginta et ex iis Clemens Alexandrinus lib. I Stromat., et S. Augustinus lib. XX De Civit. cap. xxv. Et S. Chrysostomus orat. 2 Contra Judaeos, et homil. 14 in epist. ad Hebr.: «Lege, ait, quid dicat Aggaeus, quid Zacharias, quid angelus (puta Malachias), quid Esdras incuset.» Simili argumento motus Origenes, censuit Aggaeum et Joannem Baptistam fuisse angelos incorporatos, eo quod in Scripturis vocentur angeli, ut patet Aggaei i, 13, et Matth. xi, 10. Cum Origene sensisse videtur Tertullianus lib. De Carne Christi, cap. iii et vi, ubi probat non fuisse Verbo Dei impossibile carnem assumere, ex eo quod id angelis fuerit possibile: quod nisi de assumptione hypostatica intelligas, ejus ratio futilis esset et nullius momenti. Porro Origenes hanc sententiam tradit tum alibi, tum diserte tomo II in Joannem, explicans illa Malachiae verba: «Ecce ego mitto angelum meum.» Verum hic est error. Nam de fide est Joannem Baptistam fuisse hominem, generatum ex Zacharia et Elisabeth, ut patet Luc. i, 15, et Joan. i, 6. Et certum est omnes Prophetas fuisse homines. Unde Eccli. cap. xlix, 12: «Et duodecim Prophetarum ossa, inquit, pullulent de loco suo.» Si habuerunt ossa, eaque rursum pullulabunt et resurgent; ergo fuerunt veri homines: hi enim constant carne et ossibus. Ita S. Hieronymus, Cyrillus, Theodoretus et alii passim. Ad argumentum respondeo Prophetas vocari angelos, id est nuntios et legatos Dei. Sic quilibet sacerdos a Malachia vocatur angelus, cum ait cap. ii, 7: «Labia sacerdotis custodient scientiam, et legem requirent ex ore ejus; quia angelus Domini exercituum est.» Secundo, vocantur angeli ob angelicos mores, formam et vitam. Simili modo multi hodie filiis suis indunt nomen angelus, ob devotionem quam habent erga angelos, utque eorum puritatem imitentur. Ita S. Epiphanius lib. De Vita et moribus Proph. in Malachia et Aggaeo, qui et addit ex sententia Hebraeorum, Malachiam vocari angelum, eo quod quaecumque praedicaret, eadem ab angelo de coelis veniente docerentur et confirmarentur. Sed hujus rei fides sit penes Hebraeos; certe videtur olere fabulam et figmentum Rabbinicum.
Secundo, veteres Hebraei, aeque ac moderni tradunt Malachiam fuisse Esdram sacerdotem et scribam. Hanc traditionem referunt et sequuntur S. Hieronymus, Remigius, Rupertus, Ribera et alii. Rationes et conjecturae hujus sententiae sunt variae. Prima, quia Malachias idem argumentum tractat quod Esdras, scilicet taxat neglectum legis cultusque Dei, ac nominatim matrimonia cum alienigenis, quae Esdras culpat cap. ix. Secunda, quia Esdras eodem tempore vixit quo Malachias, ac meminit cap. v, 1, Aggaei et Zachariae, non tamen Malachiae: ergo signum est ipsummet fuisse Malachiam, qui ita dictus sit, cum a Deo quasi angelus, id est nuntius et propheta, ad populum missus est, ut eos induceret ad poenitentiam, qua imminentes clades effugerent. Tertia, quia Esdras vir mire sanctus, zelosus et egregius praedicator, omnino videtur fuisse propheta, nec alius esse potuit, quam Malachias.
Quarta, quia Ecclesiasticus cap. xlix, cum laudat Zorobabel, Jesum, Nehemiam, praeterit Esdram, qui illis virtute et gestis non cedit: ergo verisimile est ipsum eum laudasse inter 12 Minores Prophetas, sub nomine Malachiae. Ex adverso Josephus in libris Antiq. et Eusebius in Chronico, meminerint Esdrae, sed non Malachiae, quasi unus idemque fuerit: Eusebius tamen lib. X Praepar. cap. iii, meminit Malachiae, eumque Aggaeo et Zachariae associat.
Verum alii passim Malachiam ab Esdra distinguunt. Primo, quia Esdras ubique vocatur Esdras, nusquam Malachias: sicut Malachias ubique vocatur Malachias, nusquam Esdras: nec Malachias ullam dat significationem Esdrae. Secundo, quia Esdras ubique scriba vocatur, Malachias vero ubique propheta. Tertio, quia Malachias ultimus fuit omnium Prophetarum, in eoque desiit prophetia apud Hebraeos, uti ipsimet fatentur. Hic omnium Prophetarum fuit junior, uti scribunt S. Epiphanius, Dorotheus et Isidorus in ejus Vita: Esdras autem fuit senior Aggaeo et Zacharia, qui post reditum e captivitate Babylonica, aeque ac Malachias, prophetaverunt. Esdras enim natus est ante captivitatem, vel certe anno 1 captivitatis, ut patet ex eo quod illo anno Saraias pater ejus occisus sit a Nabuchodonosore, mox a capta Jerusalem, in Reblata, Esdrae vii, 1, juncto cum IV Reg. xxv, 18 et 21. Jam captivitas duravit 70 annis: quare si ejus initium ponas in excidio Jerusalem, sequitur Esdram in ejus fine 70 ut minimum fuisse annorum: sin autem ejus initium ponas annis 11 citius, in strage Joakim et captivitate Joachin, sequitur Esdram in ejus fine fuisse 59 annorum: quibus adde annos 3 Cyri, 8 Cambysis, 36 Darii Hystaspis, 20 Xerxis, 7 Artaxerxis (anno enim 7 Artaxerxis, missus est ab eo Esdras in Jerusalem, Esdra vii, 1 et 6) habebis annos 133 vitae Esdrae; post quos adhuc superstes fuit, et gessit ea quae a capite vii, Esdrae ad finem libri enarrantur. Quare necesse est eum fuisse valde senem et grandaevum: ergo Esdras non fuit Malachias, qui juvenis obiit, uti tradunt Epiphanius, Isidorus et Dorotheus in ejus Vita. Quarta, Esdras vitam pene egit in Babylone; unde fuit pincerna Artaxerxis: Malachias autem vixit in Judaea, ibique natus est post reditum populi e Babylone, uti docent Epiphanius, Dorotheus et Isidorus. Quinto, quia Esdram a Malachia distinguunt S. Chrysostomus initio citatus, Theodoretus praefat. in Cantica, S. Augustinus lib. XVIII De Civit. cap. xxxvi, Athanasius in Synopsi, Lyranus, Vatablus, Clarius, a Castro, Arias et alii. Quin et Hebraei apud Genebrardum in Chronolog., sub principium sextae aetatis, tradunt Hebraeos celebravisse concilium ad conscribendum canonem librorum canonicorum, in eoque praesedisse Danielem, Aggaeum, Zachariam et Malachiam, scribam vero fuisse Esdram. Hinc patet responsio ad argumenta.
Ad primum enim respondetur, Prophetas plerosque idem pene argumentum tractare quod alii, scilicet minas excidii Jerusalem per Chaldaeos.
Ad secundum, Esdras non meminit Malachiae, quia eo fuit prior: post eum enim ultimo loco prophetavit Malachias. Adde Esdram tantum meminisse Prophetarum qui populum incitarunt ad restaurandum templum: tales autem fuerunt Aggaeus et Zacharias, non vero Malachias, utpote qui post restauratum templum prophetarit.
Ad tertium jam dixi, Esdram fuisse historicum et scribam, Malachiam vero fuisse prophetam, idque diserte docet S. Augustinus lib. XVIII De Civit. cap. xxxvi. Deus enim dona sua, praesertim prophetiae, distribuit prout vult; unde et sanctioribus subinde eam negat, minus sanctis vero, imo impiis eam communicat, uti asserit Christus Matth. vii, 22.
Ad quartum, Ecclesiasticus non meminit omnium virorum illustrium, sed aliquorum duntaxat: hinc sicut Esdram, ita et Danielem omittit. Idem dico de Josepho, et Eusebii Chronico. Adde forte Josephum et Eusebium secutos esse Hebraeorum traditionem, quod unus idemque fuerit Esdras et Malachias, uti eamdem secutus est S. Hieronymus.
Prophetavit Malachias sub Dario Hystaspis, ac deinceps, sub quo et Aggaeus et Zacharias prophetaverunt; sed post eos. Ita S. Hieronymus, qui et secutus Hebraeos, hunc dat canonem chronologicum Prophetarum. Tradit enim dicitque, «in quibus (Prophetis) tempus non praefertur in titulo, sub illis eos regibus prophetasse, sub quibus et hi qui ante eos habent titulos prophetarunt.» Rursum prophetavit non ante, uti videtur velle S. Hieronymus, sed post consummationem fabricae templi, uti apparebit, si quis caput ii cum cap. ix et x Esdrae conferat. Taxat enim cap. i et ii, sacerdotes, eisque minatur maledictionem, quod templo et altari incurie et impie deserviant, reprobat solemnitates, quas Judaei in templo peragebant indevote, avare et indecore; ac praesertim quod eas celebrarent polluti tum aliis peccatis, tum conjugiis infidelium, quod peccatum pariter culpat et corripit Esdras cap. ix et x. Unde ad eum alludens Malachias cap. ii, 7: «Labia, ait, sacerdotis (Esdrae) custodient scientiam, et legem requirent ex ore ejus.» Esdras enim diu
post consummatum templum (hoc enim factum est anno 6 Darii Hystaspis), puta anno 7 Artaxerxis e Babylone venit in Jerusalem, ibique populum in lege Dei instruxit, ac matrimonia cum alienigenis redarguit et dissolvit. Ita Cyrillus, Theodoretus et alii. Quare paulo ante annum 7 Artaxerxis, haec de uxoribus alienigenis repudiandis videtur monuisse, et jussu Dei praecepisse Malachias. Nam anno hoc 7 supervenit Esdras, qui Malachiam adjuvans, reipsa Judaeis earum repudium persuasit, ut ulteriore Malachiae monitione jam non esset opus.
Quaeritur secundo, quodnam sit argumentum Malachiae? Respondeo primo, arguit Judaeos ingratitudinis, et sacerdotes negligentiae et impietatis in Deum; quod cum angeli Domini esse debeant, tam doctrina quam vita, neutrum tamen praestent. Secundo, praedicit abolendum sacerdotium et sacrificium Aaronicum in Jerusalem, eique successurum sacrificium purum sanctumque Eucharistiae, celebrandum in toto mundo. Tertio, reprehendit Judaeos qui suas uxores repudiabant, et ducebant alienigenas. Quarto, praedicit adventum Christi, ejusque praecursorem Joannem Baptistam. Quinto, maledicit Judaeorum frugibus, ob negatas Deo decimas et primitias. Sexto, praenuntiat diem judicii, ejusque praenuntium et prodromum Eliam, qui convertet corda patrum ad filios. Quocirca Malachiae prophetia sententiis brevis est, sed fecunda mysteriis, praesertim futuris in novo Testamento, quae clarius caeteris, utpote ultimus, et vicinior Christo et Apostolis, enuntiat, eisque prophetiae quasi lampada tradit, dum ipsorum quasi index et lucifer, in eos desinit et conquiescit. Unde S. Hieronymus ad Paulinum: «Malachias, inquit, aperte et in fine omnium Prophetarum, de abjectione Israel et vocatione Gentium: Non est mihi, ait, voluntas in vobis, dicit Dominus exercituum, et munus non suscipiam de manu vestra. Ab ortu enim solis usque ad occasum magnum est nomen meum in gentibus, et in omni loco sacrificatur et offertur nomini meo oblatio munda.»
Caeterum cum populus universus, ut virum non minore sanctimonia, quam mansuetudine praeditum coleret, indiderunt illi nomen Malachiae, id est angelus: erat quippe forma oppido quam praestanti. Quaecumque praeterea dixit in prophetia Malachias, visus est angelus eum in dies instituere, et declarare, etc. Ante diem vero adhuc juvenis fato est functus, juxtaque majores suos in proprio agello repositus.» Eadem quasi ad verbum habet Dorotheus. Addit Isidorus eum angelum vocari, eo quod oraculis ejus ita crederet populus, ac si a Deo per angelum edita fuissent. Addit a Castro Deum ejus ore carpere et instruere Judaicos sacerdotes, ac promittere aureos in novo Testamento; hi ergo cum sint angeli, angelorum prophetam et doctorem, puta Malachiam, postulabant.
Jure itaque Malachias, id est angelus, nuncupatus est; cujus vultus, animus, actus, sermo erat angelicus: qua de causa crebro cum angelis et de angelis loquitur, ut cap. ii, 7, sacerdotem vocat angelum Domini, et cap. iii, 1, tam Christum quam Joannem Baptistam angelos nuncupat: «Ecce, inquit, ego mitto angelum meum (Joannem Baptistam), et praeparabit viam ante faciem tuam. Et statim veniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis, et Angelus Testamenti (novi, puta Christus Dominus, qui est magni consilii Angelus) quem vos vultis. Ecce venit, dicit Dominus exercituum. Et quis poterit cogitare diem adventus ejus? et quis stabit ad videndum eum? Ipse enim quasi ignis conflans, et quasi herba fullonum: et sedebit conflans et emundans argentum, et purgabit filios Levi, et colabit eos quasi aurum, et quasi argentum, et erunt Domino offerentes sacrificia in justitia.»
Unde eumdem soli comparans cap. iv, 2: «Et orietur, ait, vobis timentibus nomen meum sol justitiae, et sanitas in pennis ejus; et egrediemini, et salietis sicuti vituli de armento.» An non hae exsultantis, coelestis et angelici spiritus voces et jubili sunt? Merito ergo Malachias angelorum choro, et Sanctorum catalogo ascriptus legitur in Romano Martyrologio, die 14 januarii.
Quocirca ad eum alludens S. Bernardus serm. De Malachia Archiepiscopo Hiberniae, utpote illi uti appellatione et cognomine, ita et moribus consimili: «Dilectus, ait, Deo et hominibus Malachias,
Vitam vero Malachiae paucis hisce verbis complexus est S. Epiphanius lib. De Vita Prophet.: «Malachias, inquit, e tribu Zabulon, post reditum populi e Babylone natus perhibetur in Sopha. Is ab ineunte aetate, dumque juvenis esset, vitam inculpatam egisse fertur. Super adventu Domini deque vita functorum judicio nonnulla ab eo vaticinata sunt, quodque ritus cum legibus Mosi commutabuntur, et emendabuntur.
et felicitate laetatur.» Et mox: «Laetemur quod hodie in consortium angelorum recipitur, re adeptus quod nomine dicebatur. Et quidem ante angelus erat non minus puritate quam nomine; sed nunc felicius gloriosi in eo interpretatio nominis impletur, quando pari cum angelis gloria angelus noster ascendit ad cives suos, pro filiis captivitatis legatione fungens, corda nobis concilians beatorum, vota illis intimans miserorum.»