Cornelius a Lapide
Marcus I
Index
Synopsis Capitis
Primo, describitur Joannis Baptistae praedicatio et vitae austeritas. Secundo, vers. 9, Christi baptismus, jejunium et tentationes. Tertio, vers. 14, Christi praedicatio ac vocatio Petri, Andreae, Jacobi et Joannis. Quarto, vers. 23, daemoniaci curatio; ac, vers. 30, socrus Petri febricitantis, ac aliorum plurium sanatio. Quinto, vers. 40, leprosi mundatio.
Textus Vulgatae: Marcus 1:1-45
1. Initium Evangelii Jesu Christi, Filii Dei, 2. sicut scriptum est in Isaia propheta: Ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit viam tuam ante te. 3. Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. 4. Fuit Joannes in deserto baptizans, et praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum. 5. Et egrediebatur ad eum omnis Judaeae regio, et Jerosolymitae universi, et baptizabantur ab illo in Jordanis flumine, confitentes peccata sua. 6. Et erat Joannes vestitus pilis cameli, et zona pellicea circa lumbos ejus, et locustas et mel silvestre edebat. Et praedicabat, dicens: 7. Venit fortior me post me, cujus non sum dignus, procumbens, solvere corrigiam calceamentorum ejus. 8. Ego baptizavi vos aqua, ille vero baptizabit vos Spiritu Sancto. 9. Et factum est, in diebus illis, venit Jesus a Nazareth Galilaeae; et baptizatus est a Joanne in Jordane. 10. Et statim ascendens de aqua, vidit coelos apertos, et Spiritum tanquam columbam descendentem et manentem in ipso. 11. Et vox facta est de coelis: Tu es Filius meus dilectus, in te complacui. 12. Et statim Spiritus expulit eum in desertum. 13. Et erat in deserto quadraginta diebus et quadraginta noctibus, et tentabatur a Satana, eratque cum bestiis, et angeli ministrabant illi. 14. Postquam autem traditus est Joannes, venit Jesus in Galilaeam, praedicans Evangelium regni Dei, 15. et dicens: Quoniam impletum est tempus, et appropinquavit regnum Dei: poenitemini, et credite Evangelio. 16. Et praeteriens secus mare Galilaeae, vidit Simonem et Andream, fratrem ejus, mittentes retia in mare (erant enim piscatores), 17. et dixit eis Jesus: Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum. 18. Et protinus, relictis retibus, secuti sunt eum. 19. Et progressus inde pusillum, vidit Jacobum Zebedaei et Joannem, fratrem ejus, et ipsos componentes retia in navi; et statim vocavit illos. 20. Et relicto patre suo Zebedaeo in navi cum mercenariis, secuti sunt eum. 21. Et ingrediuntur Capharnaum; et statim sabbatis ingressus in synagogam, docebat eos. 22. Et stupebant super doctrina ejus: erat enim docens eos, quasi potestatem habens, et non sicut Scribae. 23. Et erat in synagoga eorum homo in spiritu immundo; et exclamavit, 24. dicens: Quid nobis et tibi, Jesu Nazarene, venisti perdere nos? scio qui sis, Sanctus Dei. 25. Et comminatus est ei Jesus, dicens: Obmutesce, et exi de homine. 26. Et discerpens eum spiritus immundus, et exclamans voce magna, exiit ab eo. 27. Et mirati sunt omnes, ita ut conquirerent inter se dicentes: Quidnam est hoc? quaenam doctrina haec nova? quia in potestate etiam spiritibus immundis imperat, et obediunt ei. 28. Et processit rumor ejus statim in omnem regionem Galilaeae. 29. Et protinus egredientes de synagoga, venerunt in domum Simonis et Andreae, cum Jacobo et Joanne. 30. Decumbebat autem socrus Simonis, febricitans; et statim dicunt ei de illa. 31. Et accedens elevavit eam, apprehensa manu ejus; et continuo dimisit eam febris, et ministrabat eis. 32. Vespere autem facto, cum occidisset sol, afferebant ad eum omnes male habentes, et daemonia habentes; 33. et erat omnis civitas congregata ad januam. 34. Et curavit multos, qui vexabantur variis languoribus, et daemonia multa ejiciebat, et non sinebat ea loqui, quoniam sciebant eum. 35. Et diluculo valde surgens, egressus, abiit in desertum locum, ibique orabat. 36. Et prosecutus est eum Simon, et qui cum illo erant. 37. Et cum invenissent eum, dixerunt ei: Quia omnes quaerunt te. 38. Et ait illis: Eamus in proximos vicos, et civitates, ut et ibi praedicem; ad hoc enim veni. 39. Et erat praedicans in synagogis eorum, et in omni Galilaea, et daemonia ejiciens. 40. Et venit ad eum leprosus deprecans eum; et genu flexo, dixit ei: Si vis, potes me mundare. 41. Jesus autem misertus ejus, extendit manum suam; et tangens eum, ait illi: Volo, mundare. 42. Et cum dixisset, statim discessit ab eo lepra, et mundatus est. 43. Et comminatus est ei, statimque ejecit illum; 44. et dicit ei: Vide nemini dixeris; sed vade, ostende te principi sacerdotum, et offer pro emundatione tua quae praecepit Moyses in testimonium illis. 45. At ille egressus, coepit praedicare et diffamare sermonem, ita ut jam non posset manifeste introire in civitatem, sed foris in desertis locis esset, et conveniebant ad eum undique.
Versus 1: Initium Evangelii Jesu Christi, Filii Dei
1. INITIUM EVANGELII JESU CHRISTI, FILII DEI, SICUT SCRIPTUM EST IN ISAIA, etc. — Multi ante « sicut » ponunt punctum, censentes τὸ « initium Evangelii, » etc., esse titulum libri. Verum haec verba non esse titulum, sed initium et prooemium libri, patet ex nomine « initium, » et quia haec verba pendent a τῷ « sicut scriptum est, » etc.; quare ante « sicut » ponendum est comma, non punctum. Vox ergo « Evangelii, » hic non significat scripturam Evangelii, quam scripsit Marcus, ut significat cum dicimus « Evangelium Marci; » sed significat praedicationem Evangelicam « Jesu Christi, » ut sequitur. Sensus igitur est, q. d. Evangelica Christi praedicatio initium habuit tale, quale praedixit Isaias et Malachias, scilicet praedicationem Joannis Baptistae ejusque testimonium de Christo; Joannes enim coepit praedicare regnum coelorum, Christi praedicatione et morte reserandum. Unde ipse suos ad poenitentiam induxit, ut per eam capaces fierent gratiae Christi et regni coelorum, dicens: « Poenitentiam agite; appropinquavit enim regnum coelorum. » Haec ergo ejus praedicatio fuit « initium Evangelii, » id est praedicationis Evangelicae inchoatae a Joanne et perficiendae per Christum. Moses enim et lex vetus praedicabant et promittebant terram promissam, lacte et melle manantem, si Judaei Dei mandatis parerent: Christus vero et lex Evangelica praedicat promittitque regnum caelorum, si homines de peccatis poeniteant et Christi mandata observent. Praedicatio ergo poenitentiae quam fecit Joannes, fuit praeparatio et initium praedicationis Evangelicae quam fecit Christus evangelizans regnum coelorum.
Nota: Matthaeus et Joannes Evangelium ordiuntur a Christo ipso; sed Joannes a divina, Matthaeus ab humana Christi generatione. Marcus vero et Lucas illud auspicantur a Joanne Baptista, sed Lucas a Joannis nativitate, Marcus autem a Joannis praedicatione.
Versus 2: Ecce Ego Mitto Angelum Meum ante Faciem Tuam
2. SICUT SCRIPTUM EST IN ISAIA PROPHETA: ECCE EGO MITTO ANGELUM MEUM ANTE FACIEM TUAM, QUI PRAEPARABIT VIAM TUAM ANTE TE. 3. VOX CLAMANTIS IN DESERTO: PARATE VIAM DOMINI, RECTAS FACITE SEMITAS EJUS. — Prior sententia, vers. 2, est Malachiae, cap. III, 1; posterior est Isaiae, cap. XL, 3. Unde Graeca habent, vers. 2: Sicut scriptum est in Prophetis, scilicet Malachia et Isaia; sed Latina Vulgata, ac Graeca nonnulla, item Syrus et Arabicus habent: Sicut scriptum est in Isaia propheta, et ita Graecos olim legisse docet S. Hieronymus, lib. De optimo genere interpret. Script.
Dices, cur Marcus solum Isaiam citat, non Malachiam? Respondeo: Quia potior hic est Isaias; nam vox Joannis in deserto clamantis: « Poenitentiam agite, » erat « initium Evangelii, » id est Evangelicae praedicationis Christi; sed quia Malachias indicat hanc Joannis vocem, non ab homine, sed a Deo missam, propterea Marcus praemisit verba Malachiae, ut per illa excitet attentionem lectoris ad venerandam et capessendam vocem Joannis ab Isaia praenuntiatam. Adde, idem in re dicere Malachiam cum eo quod dicit Isaias; nam angelus missus a Deo ad praeparandam viam Christo non alius fuit quam Joannes voce sua clamans praedicansque poenitentiam, quae corda hominum praepararet ad Christi praedicationem et gratiam. Est ergo hoc unum quasi duorum Prophetarum denique oraculum, uno eodemque sensu de uno eodemque Joanne prolatum, licet aliis et aliis verbis, quae se mutuo confirmant et explicant. In Isaiae ergo oraculo reipsa continetur oraculum Malachiae; quod enim praedixit Malachias, idem clarius et pressius aliis verbis praedixit Isaias. Haec ergo est causa cur Marcus hic caeterique Evangelistae et Apostoli, cum duos Prophetas, vel duas pluresque sententias ejusdem libri vel diversi e veteri Testamento citant, quasi unum idemque testimonium citent, ut patet 1 Petri II, 7, collato cum Psal. CXVII, 22, et Isaiae VIII, 14. Item I Corinth. XV, 54, collato cum Isaiae XXV, 8, et Osee XIII, 14. Causa, inquam, est quod una sententia alteram confirmet et explicet, adeoque reipsa idem dicat quod altera; quare utraque non tam duae, quam una eademque in re sententia esse videtur.
Reliqua quae hic de Joanne dicuntur explicavi Matth. III, 3, et XI, 10, ac Malach. III, 1, et Isaiae XL, 3; quare illa hic non repetam, nec audiam illud vulgo jactatum: « Crambe recocta. »
Versus 4: Fuit Joannes in Deserto Baptizans
4. FUIT JOANNES IN DESERTO BAPTIZANS, ET PRAEDICANS BAPTISMUM POENITENTIAE (id est excitando homines ad paenitentiam, ut per eam disponerentur) in (ad) remissionem peccatorum — accipiendam a Christo ejusque baptismo, qui erat perfectio et consummatio baptismi Joannis. Christus enim quasi rex coelorum, praedicabat regnum sua gratia accipiendum, cujus prima pars est remissio peccatorum, quam praestat Christi baptismus, utpote Christi spiritu et gratia instructus et quasi animatus, juxta illud Joannis: « Ego baptizo vos aqua in poenitentiam; qui autem post me venturus est, etc., ipse vos baptizabit Spiritu Sancto et igne, » Matth. III. Quod repetit hic Marcus, vers. 8.
Versus 12: Et Statim Spiritus Expulit Eum in Desertum
12. ET STATIM SPIRITUS EXPULIT EUM IN DESERTUM. — Graece, ἐκβάλλει, id est emittit, ejicit, expellit. « Spiritus, » scilicet Sanctus, qui paulo ante in baptismo specie columbae in eum erat delapsus. « Expulit, » id est magna vi spiritus et ardoris impulit Christum, ut ultro et sponte iret « in desertum, » ut ibi quasi in palaestra solus cum diabolo congrederetur: ibi ergo duellum iniere Christus et Antichristus, puta diabolus, sive Lucifer.
Versus 13: Et Erat in Deserto Quadraginta Diebus
13. ET ERAT IN DESERTO QUADRAGINTA DIEBUS, ET QUADRAGINTA NOCTIBUS, ET TENTABATUR A SATANA. — Graece, πειραζόμενος, id est tentationem patiens. Unde multi putant Christum per quadraginta dies crebro tentatum fuisse a Satana, per varia spectra et horribilia monstra, qualia daemon objecit S. Antonio, ut eum terreret ac ab oratione et solitudine avocaret. Ita Franciscus Lucas. Verum videtur Marcus unico verbo πειραζόμενος, id est tentationem patiens, tres solemnes Christi tentationes quas recenset Matthaeus, cap. IV, 2 et seq., per compendium perstringere et complecti voluisse. Unde Lucas, cap. IV, 2, post τὸ πειραζόμενος statim tres hasce tentationes enarrat. Vide dicta Matth. IV, 2. Verum enim hic est illud: « Dum brevis esse laboro, obscurus fio. »
ERATQUE CUM BESTIIS. — θηρίων, id est feris. Innuitur summa loci solitudo, aeque ac Christi innocentia, quod scilicet in loco desertissimo agens cum leonibus, lupis, pardis, serpentibus, eos non timeret, nec ab eis laederetur; sicut Adam, quamdiu fuit innocens, cum iisdem in paradiso innoxie egit; omnia enim ipsum, ut dominum suum intuebantur et reverebantur.
ET ANGELI MINISTRABANT EI. — Non ante tentationem et victoriam, ut vult Beda: sic enim Jesus a diabolo fuisset agnitus esse Filius Dei, ex angelorum famulatu, reverentia et adoratione, nequi eum diabolus aggredi et tentare fuisset ausus; sed post tentationem parta jam victoria, ut patet Matth. IV, 11: idque ad hoc, ut Jesus solus cum solo duellans diabolo, eumque vincens et superans, in se ostenderet tentamenta vincentibus Deo paratam esse consolationem et consortium obsequiumque angelorum.
Versus 14: Postquam Autem Traditus Est Joannes
14. POSTQUAM AUTEM TRADITUS EST (carceri a Herode) JOANNES, VENIT JESUS IN GALILAEAM, PRAEDICANS EVANGELIUM REGNI DEI. — Secundus hic fuit Christi adventus e Judaea in Galilaeam, ut fugeret Herodem, ne se quoque incarceraret. Jam enim Christus praedicarat et baptizarat in Judaea; quare ibi inclarescens incurrit invidiam Scribarum et Pharisaeorum, qui eum quasi novatorem ad Herodem detulerunt et accusarunt. Quare idem hic est Christi adventus cum eo quem recenset Matthaeus, cap. IV, 12; Lucas, cap. IV, 14; et Joannes, cap. IV, 3 et 43. Licet nonnulli illum Joannis ab hoc diversum, et tertium Christi in Galilaeam adventum esse autument, eo quod in eo Christus fugerit Pharisaeos, ut ait Joannes; in secundo vero fugerit Herodem, ut ait Matthaeus et Marcus; sed, ut dixi, Pharisaeos fugit, quia Herodem fugit: apud hunc enim eum accusarunt Pharisaei; quare eadem haec fuit Christi fuga idemque in Galilaeam adventus.
Nota: Christus in Judaea baptizatus a Joanne, ibique familiaritatem contrahens cum Joannis discipulis, Andrea et Petro, inde abiit in Galilaeam, ac vocavit Philippum, et in nuptiis Cana Galilaeae aquas convertit in vinum. Hic fuit primus Christi e Judaea adventus in Galilaeam, quem enarrat Joannes, cap. I, 43 et seq. Verum instante Paschate, Christus e Galilaea rediit in Judaeam, ut juxta legem sisteret se templo, Joan. II, 13; tumque ejecit ementes e templo, et cum Nicodemo collocutus palam coepit baptizare et praedicare. Joan. III, 26; quare inclarescens incurrit invidiam Scribarum. Unde metuens an ipsi se accusarent apud Herodem, uti accusarant Joannem Baptistam, audiens eum occisum, secessit iterum e Judaea in Galilaeam, Joan. IV, 3 et 43, atque hic est secessus de quo agit hic Marci et Matthaei cap. IV, 12, ut ibidem dixi. Unde in Galilaea tunc Christus ad se vocavit quatuor piscatores, scilicet Petrum et Andream, Jacobum et Joannem, uti narrat Marcus, vers. 16 et seq., ac Matthaeus, cap. IV.
Versus 15: Quoniam Impletum Est Tempus
15. ET DICENS: QUONIAM IMPLETUM EST TEMPUS. — Graece ὅτι, id est quod. IMPLETUM EST TEMPUS — adventus Messiae et regni coelorum; ut scilicet illud tot millibus annorum clausum, Christus sua praedicatione, et morte et gratia reseret et aperiat.
POENITEMINI. — Poenitentiam agite, ut peccata commissa detestemini, et proponatis vitam in melius commutare. Pulchre Scholiastes apud S. Hieronymum: « Amaritudinem radicis, ait, dulcedo pomi compensat, periculum maris spes lucri delectat, dolorem medicinae spes salutis mitigat; qui desiderat nucleum, frangit nucem: sic qui cupit gaudium conscientiae sanctae, amaritiem paenitentiae, ceu pilulam sorbeat. »
Versus 19: Jacobum Zebedaei et Joannem
19. JACOBUM ZEBEDAEI ET JOANNEM. — Pulchre Scholiastes apud S. Hieronymum: « Hac, ait, piscatorum quadriga vehimur ad aethera, sicut Elias; his quatuor angulis construitur prima Ecclesia. Quatuor virtutibus in imaginem Dei convertimur, obedientes prudentia, viriliter agentes justitia, serpentem calcantes temperantia, et Dei gratiam merentes fortitudine. » Theophylactus: « Prius, ait, vocatur Petrus, id est actio; deinde Joannes, id est contemplatio. »
Versus 23: Et Erat in Synagoga Eorum Homo in Spiritu Immundo
23. ET ERAT IN SYNAGOGA EORUM HOMO IN SPIRITU IMMUNDO. — Id est homo spiritus immundi, hoc est habens spiritum immundum, puta possessus a daemone. Talis enim a daemone ita agitur et raptatur, ut in daemone esse et habitare videatur. Est hebraismus; Hebraei enim ב beth, id est in, usurpant loco regiminis, quo unum nomen substantivum regit aliud in genitivo.
ET EXCLAMAVIT. — Spiritus, puta daemon, per os hominis a se possessi, « quasi tormenta sustinens, » ait Scholiastes apud Chrysostomum, quasi in dolore positus, quasi flagella ferre non valens. » Nam, ut ait Beda: « Praesentia Salvatoris tormenta sunt daemonum. » Voluit id Christus, ut per hoc publicum daemonis de se testimonium, perque ejus expulsionem Judaei in synagoga Capharnaensi (ibi enim haec contigerunt, ut patet vers. 21) congregati, agnoscerent ipsum esse Messiam. De hoc daemoniaco nil habet Matthaeus, sed Lucas, cap. IV, 33.
Versus 24: Quid Nobis et Tibi, Jesu Nazarene
24. DICENS. — Graeca subdunt ἔα, quod Interpres Lucae, IV, 34, vertit sine, ut sit imperativus verbi ἐάω, id est sino, permitto; q. d. ait Euthymius: « Dimitte nos, » noli nos vexare et ejicere. Alii ἔα accipiunt quasi adverbium dolentis, stupentis et obsecrantis; q. d. Ah! hem! eia! bone, quid tibi nocui? ne me a possessione mea expellas.
QUID NOBIS ET TIBI, JESU NAZARENE, VENISTI PERDERE NOS? SCIO QUI SIS, SANCTUS DEI. — q. d. Quid tibi, o Jesu, nobiscum est negotii, quando te ego aliique daemones laesimus, ut nos pellere et laedere velis? q. d. Nos non te, o Christe, qui sanctus es, sed peccatores velut nostri juris invadimus. Nil ergo nobis tecum est litis; tu igitur vicissim noli nobiscum litigare et nos perdere.
VENISTI PERDERE NOS? — Quidam codices addunt: « ante tempus; » sed id delent Graeca, Romana, Syrus et Arabicus; videtur enim id ex Matthaei cap. VIII, 29, huc translatum. Jam quoad sensum: Primo, Beda: « Dominum, ait, in terra cernentes daemones, se continuo judicandos credebant; » q. d. Noli tuo adventu, o Jesu, tam cito inducere diem judicii, ut nos in tartara abliges sine ulla spe exeundi. Secundo, Scholiastes apud Chrysostomum exponit, q. d. Nobis non das locum in hominibus, dum divina doces; sed hoc mysticum est. Tertio, et genuine, « Venisti nos perdere, » id est « torquere, » ut habet Matthaeus, cap. VIII, 29, ex hominibus ejicere et in infernum mittere. Unde Theophylactus: « Exire ab homine, » inquit, « suam perditionem dicit. » Summa enim daemonum voluptas est, homines possidere, vexare, tentare. Hoc est quod ait Lucas, VIII, 31: « Et rogabant illum ne imperaret illis, ut in abyssum (infernum) irent. »
Scio qui (quis) sis (nimirum), Sanctus Dei. — Arabicus: Scio quis sis, Sancte Dei; Graece ὁ ἅγιος, id est ille sanctus, scilicet singularis et per eminentiam, qui adeo es sanctus, ut tuam sanctitatem aliis communices, sisque quasi fons et sol sanctitatis, qui omnes sanctos sanctificas, puta Messias et Dei Filius, quem a tot millenis annis omnes avidissime exspectant, uti exponunt alii daemones, cap. III, 12. Ita Theophylactus, Euthymius et alii. Alludit ad illud Danielis, IX, 24: « Ungatur Sanctus Sanctorum, » id est Messias. Vide ibi dicta. Porro, adulatur hic daemon Christo, ne eum affligat et ejiciat, atque ut in vanam gloriam eum inducat. Porro Glossa: « Non est, » inquit, « haec voluntatis confessio, sed necessitatis extersio. »
Scio, — hoc est suspicor, conjecto, opinor; nam, ut ait Scholiastes apud Chrysostomum, daemon non habebat firmam et certam adventus Dei notitiam, quia, ut inquit S. Augustinus, lib. IX De Civitate, cap. XXI, « tantum eis innotuit, quantum voluit: tantum voluit, quantum oportuit; innotuit vero per quaedam suae virtutis effecta; » de quo plura, cap. III, 12.
Versus 25: Et Comminatus Est Ei, Dicens: Obmutesce
25. ET COMMINATUS EST EI. — Graece, ἐπετίμησεν αὐτῷ, id est increpavit eum, objurgavit cum minis, scilicet minando quod eum affligeret nisi taceret.
DICENS: OBMUTESCE. — Arabicus: « Claude os tuum. » Cur? Respondeo: Primo, quia non decebat Christum, id est Deum, a daemone laudari; sicut non decet virginem a meretrice commendari. Ita Tertullianus, lib. IV Contra Marcionem.
Secundo, ne videretur esse amicus daemonis et cum eo commercium habere; nam postea Christo id objecerunt, scilicet quod ope Beelzebub ejiceret daemonia, Matth. XII. Quo facto Christus nos docuit vitare omne cum daemone commercium, eo quod ipse juratus sit Dei hostis et totus ad nos laedendum et perdendum, etiam cum aliquam corpori opem promittit vel affert, intentus. Unde Scholiastes apud Chrysostomum: « Obmutesce, ait, laus mea sit silentium tuum, non me laudet vox tua, sed tormenta tua: poena tua laus mea est. Non quia laudas gratulor, sed quia exis gratulor. »
Tertio, ut doceret adulationi esse resistendum, ne illa aliquod vanae gloriae desiderium in pectore nostro excitet. Ita Bostrensis in cap. VIII Lucae.
Quarto, Euthymius: « Docuit nos, ait, ne daemonibus unquam credamus, etiam vera dicentibus: cum enim ament mendacium, sintque nobis inimicissimi, nunquam vera loquuntur, nisi ut ad fallendum veritate quasi esca quadam utantur. » Mendaces enim, ut sua mendacia colore veritatis celent et persuadeant, hac arte uti solent, ut initio vera quaedam narrent, ac iis deinde falsa attexant, ut qui prima crediderint, credant et postrema. Hac de causa Paulus, Actor. XVI, 18, pythoni se laudanti os occlusit, imo eum expulit.
Quinto, quia daemon hic intempestive et nimis cito prodebat eum esse Messiam, quare hoc nocuisset Christo et populum ab eo avertisset; tam grande enim arcanum sensim aperiendum et per miracula multa populo erat persuadendum, qui alioqui illud initio capere et credere non poterat, quia necdum ad hoc erat dispositus et praeparatus: qua de causa, cap. VIII, 30, Christus vetat Apostolis quoque ne ipsum dicant esse Christum. Ita Maldonatus, Franciscus Lucas et alii.
Symbolice Beda: « Daemon, inquit, quia Evam lingua sua fefellerat, lingua punitus est, ne loqueretur. »
Versus 26: Et Discerpens Eum Spiritus Immundus
26. ET DISCERPENS EUM SPIRITUS IMMUNDUS, ET EXCLAMANS VOCE MAGNA, EXIIT AB EO. — « Discerpens, » non hominem a se possessum lacerando, discindendo, mutilando; nam Lucas, cap. IV, 35, nihil illi nocuisse ait; sed ejus membra contorquendo, collidendo, huc illucque jactando, convellendo, perinde ac si eum dilaniare et vellicare voluisset. Graecum enim σπαράττω significat laniare, dilaniare et discerpere, unde σπαραγμός est convulsio. Hinc S. Augustinus, lib. IV De Consensu Evang., cap. XI, et Beda pro « discerpens » legunt « convexans, » id est contorquens; et Marci interpres, cap. IX, 19, vertit « conturbans. » « Spiritus, inquit, conturbavit illum, et elisus in terram volutabatur spumans. » Fecit id daemon ex ira rabie, ut coactus a Christo egredi homini nocere quantum posset: nimirum quo vicinior et potior est gratia Christi, eo impotentius furit daemon, ut declaret quam invite a se possessos illos mittat et concedat Christo. Sed nota daemones tumultuari tantum ac tumultus horrendos ciere, sed vanos et cassos; nec enim laedere potest prohibente Christo. Permisit id Christus tribus de causis: primo, ut pateret hunc hominem vere fuisse possessum a daemone; secundo, ut daemonis malitia et indignatio cerneretur; tertio, ut liqueret daemonem non sponte, sed coactum victumque a Christo egredi. Ita Theophylactus, Euthymius et alii. Hinc.
Tropologice: S. Gregorius, hom. 12 in Ezech. docet daemonem peccatores, dum convertuntur, mire vexare, tentare et cruciare: « Mox, inquit, ut animus amare coelestia coeperit, mox ut ad visionem pacis intimae tota se intentione collegerit, antiquus ille adversarius, qui de coelo lapsus est, invidet, insidiari amplius incipit et acriores quam consueverat tentationes admovet, ita ut plerumque sic resistentem animam tentet sicut ante nunquam tentaverat quando possidebat. Unde scriptum est: Fili, accedens ad servitium Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem. » Et paulo post: « Quid est enim quod obsessum hominem antiquus hostis, quem possessum non discerpserat, deserens discerpsit, nisi quod plerumque, dum de corde expellitur, acriores in eo tentationes generat, quam prius excitaverat, quando hoc quietus possidebat? »
ET EXCLAMANS, — cum horrendo ejulatu, incondito stridore et fremitu, ut ostenderet quam invite exiret quantaque sibi vis fieret a Christo; nihil enim articulatum dixit, aut prolocutus est. Nam Christus ei loqui vetuerat, dicens: « Obmutesce. » Ita Euthymius: « Clamavit, ait, voce magna flagellatus imperio Dominico; non dixit tamen quid clamaverit, eo quod voces nihil significantes ediderit. » Addit idem in Luca IV, 33: « Etenim animo restitutus homo, mentisque compos effectus, sobrii modestique viri oratione utebatur. »
Versus 27: Quaenam Doctrina Haec Nova
27. QUAENAM DOCTRINA HAEC NOVA? QUIA IN POTESTATE ETIAM SPIRITIBUS IMMUNDIS IMPERAT, ET OBEDIUNT EI. — q. d. Quaenam est haec doctrina caelestis et divina, utpote quam Deus e coelo tot tamque potentibus miraculis confirmat; Christus enim ejus doctor non per preces, sed mera potestate, soloque jussu daemonibus imperat ut exeant, et obediunt ei. Quare necessum est ut ipse sit Messias, Dei Filius verusque Deus; hic enim solus pro potestate sua imperat daemonibus.
Versus 32: Cum Occidisset Sol
32. CUM OCCIDISSET SOL. — Graece, ὅτε ἔδυ ὁ ἥλιος, id est cum sol quasi mari absorptus et mersus esset; δύομαι enim est absorberi, mergi, submergi, diciturque de insulis quae a mari sorbentur et merguntur. Haec phrasis ergo petita est a sensu vulgi, qui putat solem, dum occumbit, mergi oceano. Unde Virgilius, VII Aeneid., sic canit:
...... Sol utrumque recurrens
Respicit oceanum.
Et Tibullus, lib. II:
Solis anhelantes abluit amnis equos.
Et Boetius, lib. II De Consol.:
Quos videt condens radios sub undas,
Phoebus extremo veniens ab ortu.
Et lib. III:
Cadit Hesperias Phoebus in undas,
Simile fecit Matth. cap. XIV, vers. 21. Ita Theophylactus et Euthymius. Disce hic a Christo auroram dare orationi, ac diluculo surgere ut meditationi vaces et primitias diei Deo tribuas, aurora enim musis amica, sed amicior Deo et angelis. Vide dicta Deuteronomii cap. VI, 7.
Versus 33: Et Erat Omnis Civitas Congregata ad Januam
33. ET ERAT OMNIS CIVITAS CONGREGATA AD JANUAM. — (Capharnaum, ut patet ex vers. 21) — domus Petri et Andreae, ubi hospitabatur Jesus, ut patet vers. 29.
Versus 34: Et Curavit Multos
34. ET CURAVIT MULTOS. — Scilicet omnes qui ipsi offerebantur, ut habet Matthaeus, cap. VIII, 16; hi enim erant multi. Ita Theophylactus et Euthymius.
ET NON SINEBAT EA LOQUI, QUONIAM SCIEBANT EUM. — q. d. Non sinebat daemones loqui, quod ipsi nossent Jesum esse Messiam, ob causas quas recensui vers. 25. Qualis et quanta fuerit haec daemonum notitia, dicam cap. III, 12. Arabicus: Et non sinebat daemonia loqui, quoniam sciebant quod ipse esset ipse, id est quod ipse erat is qui reipsa erat, scilicet Messias et Salvator mundi.
Versus 35: Et Diluculo Valde, Abiit in Desertum
35. ET DILUCULO VALDE. — Graece, καὶ πρωὶ ἔννυχον, id est et mane cum multa adhuc esset nox. Erat enim diluculum profundum, primum et summum, cum adhuc sunt tenebrae. Unde nox vocari potuit a Marco, licet a Luca, cap. IV, 42, vocetur « dies, » quia scilicet erat « aurora diei, » sive diluculum quo oriri incipit dies.
ABIIT IN DESERTUM. — Tum ut ibi quietius et attentius oraret: unde sequitur, « ibique orabat; » tum ut post tot miracula fugeret hominum laudem et plausum, ut nos idem facere doceret.
Versus 43: Et Comminatus Est Ei, Statimque Ejecit Illum
43. ET COMMINATUS EST EI, STATIMQUE EJECIT ILLUM. — Graece, « et comminatus ei, statim ejecit illum; » q. d. Graviter et minans jussit ei miraculum sanitatis a se patratum celare, ideoque « statim ejecit illum, » id est illum a se ablegavit, emisit, abire jussit; ne sciretur quod ipse illum a lepra curasset, idque ut daret nobis exemplum fugiendae vanae gloriae et plausus hominum. Unde explicans subdit: « Vide nemini dixeris. »
Versus 44: Ostende Te Principi Sacerdotum
44. OSTENDE TE PRINCIPI SACERDOTUM. — Graece, ἱερεῖ, id est sacerdoti. Non enim solus summus pontifex, sed et quivis sacerdos judicare poterat de lepra, num illa esset curata, nec ne, ut patet Levit. XIII, 2. Verisimile tamen est quod, quia causa leprae erat gravis et difficilis, judicium illius ex pontificum interpretatione et decreto reservatum fuerit « principi Sacerdotum, » ut hic dicitur, hoc est uni e viginti quatuor primoribus sacerdotum, qui vicissim per hebdomadas singulas praeerant caeteris sacerdotibus ac sacrificiis, caeterisque templi officiis et ritibus ex ordinatione Davidis, ut patet I Paral. XXIV, 3 et seq.
Versus 45: At Ille Egressus, Coepit Praedicare et Diffamare Sermonem
45. AT ILLE EGRESSUS, COEPIT PRAEDICARE ET DIFFAMARE SERMONEM. — (divulgare; Arabicus, promulgare) — id est rem et factum, puta miraculum sanatae leprae in se a Christo patratum, quia sentiebat hoc esse ad Dei et Christi gloriam, etsi Christus humilitatis et modestiae studio imperasset ei silentium; sed ipse hoc imperium censebat non esse praeceptum.
ITA UT JAM NON POSSET MANIFESTE INTROIRE IN CIVITATEM, — sine verecundia ob honorem et plausum populi, Christo ob tantum miraculum applaudentis; vel « non posset, » id est non vellet. Sic enim accipi subinde « posse » pro « velle, » multis exemplis docet Nazianzenus, orat. 4 De Theolog.