Cornelius a Lapide
Index
Synopsis Capitis
Primo, Christus tollit libellum repudii, sancitque primaevam matrimonii insolubilis firmitatem. Secundo, vers. 13, parvulos ad Se advocat et benedicit. Tertio, vers. 17, adolescenti diviti salutis avido suadet divitiis abdicatis Se pauperem sequi; abnuit ille tristis: unde Christus docet divites difficile salvari. Petrus autem asserens se cum sociis opes abdicasse ut Christum sequeretur, ac praemium poscens, accipit a Christo promissionem centupli, et vitae aeternae. Quarto, vers. 32, ait Se ascendere Hierosolymam ad crucem et mortem, ac Jacobo et Joanni primas in regno Ejus petentibus calicem passionis propinat, ipsosque et caeteros fugere ambitionem, et sectari humilitatem docet. Denique, vers. 46, Bartimaeo caeco visum restituit.
Textus Vulgatae: Marcus 10:1-52
1. Et inde exurgens venit in fines Judaeae ultra Jordanem; et conveniunt iterum turbae ad eum, et sicut consueverat, iterum docebat illos. 2. Et accedentes Pharisaei interrogabant eum: Si licet viro uxorem dimittere, tentantes eum. 3. At ille respondens, dixit eis: Quid vobis praecepit Moyses? 4. Qui dixerunt: Moyses permisit libellum repudii scribere, et dimittere. 5. Quibus respondens Jesus, ait: Ad duritiam cordis vestri scripsit vobis praeceptum istud. 6. Ab initio autem creaturae, masculum et feminam fecit eos Deus. 7. Propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem, et adhaerebit ad uxorem suam: 8. et erunt duo in carne una. Itaque jam non sunt duo, sed una caro. 9. Quod ergo Deus conjunxit, homo non separet. 10. Et in domo iterum discipuli ejus de eodem interrogaverunt eum. 11. Et ait illis: Quicumque dimiserit uxorem suam, et aliam duxerit, adulterium committit super eam. 12. Et si uxor dimiserit virum suum, et alii nupserit, moechatur. 13. Et offerebant illi parvulos ut tangeret illos. Discipuli autem comminabantur offerentibus. 14. Quos cum videret Jesus, indigne tulit, et ait illis: Sinite parvulos venire ad me, et ne prohibueritis eos: talium enim est regnum Dei. 15. Amen dico vobis: Quisquis non receperit regnum Dei velut parvulus, non intrabit in illud. 16. Et complexans eos, et imponens manus super illos, benedicebat eos. 17. Et cum egressus esset in viam, procurrens quidam genu flexo ante eum, rogabat eum: Magister bone, quid faciam ut vitam aeternam percipiam? 18. Jesus autem dixit ei: Quid me dicis bonum? Nemo bonus, nisi unus Deus. 19. Praecepta nosti: Ne adulteres, Ne occidas, Ne fureris, Ne falsum testimonium dixeris, Ne fraudem feceris, Honora patrem tuum et matrem. 20. At ille respondens, ait illi: Magister, haec omnia observavi a juventute mea. 21. Jesus autem intuitus eum, dilexit eum, et dixit ei: Unum tibi deest: vade, quaecumque habes vende, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me. 22. Qui contristatus in verbo, abiit moerens: erat enim habens possessiones. 23. Et circumspiciens Jesus, ait discipulis suis: Quam difficile qui pecunias habent, in regnum Dei introibunt! 24. Discipuli autem obstupescebant in verbis ejus. At Jesus rursus respondens ait illis: Filioli, quam difficile est, confidentes in pecuniis, in regnum Dei introire! 25. Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei. 26. Qui magis admirabantur, dicentes ad semetipsos: Et quis potest salvus fieri? 27. Et intuens illos Jesus, ait: Apud homines impossibile est, sed non apud Deum: omnia enim possibilia sunt apud Deum. 28. Et coepit ei Petrus dicere: Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te. 29. Respondens Jesus, ait: Amen dico vobis: nemo est, qui reliquerit domum, aut fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut filios, aut agros, propter me, et propter Evangelium, 30. qui non accipiat centies tantum, nunc in tempore hoc, domos, et fratres, et sorores, et matres, et filios, et agros, cum persecutionibus, et in saeculo futuro vitam aeternam. 31. Multi autem erunt primi novissimi, et novissimi primi. 32. Erant autem in via ascendentes Hierosolymam; et praecedebat illos Jesus, et stupebant, et sequentes timebant. Et assumens iterum duodecim, coepit illis dicere quae essent ei eventura. 33. Quia ecce ascendimus Hierosolymam, et Filius hominis tradetur principibus Sacerdotum, et Scribis, et senioribus, et damnabunt eum morte, et tradent eum gentibus: 34. et illudent ei, et conspuent eum, et flagellabunt eum, et interficient eum; et tertia die resurget. 35. Et accedunt ad eum Jacobus et Joannes, filii Zebedaei, dicentes: Magister, volumus, ut quodcumque petierimus, facias nobis. 36. At ille dicit eis: Quid vultis ut faciam vobis? 37. Et dixerunt: Da nobis, ut unus ad dexteram tuam, et alius ad sinistram tuam, sedeamus in gloria tua. 38. Jesus autem ait eis: Nescitis quid petatis: potestis bibere calicem, quem ego bibo, aut baptismo, quo ego baptizor, baptizari? 39. At illi dixerunt ei: Possumus. Jesus autem ait eis: Calicem quidem, quem ego bibo, bibetis, et baptismo, quo ego baptizor, baptizabimini: 40. sedere autem ad dexteram meam, vel ad sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est. 41. Et audientes decem, coeperunt indignari de Jacobo et Joanne. 42. Jesus autem vocans eos, ait illis: Scitis quia hi, qui videntur principari gentibus, dominantur eis; et principes eorum potestatem habent ipsorum. 43. Non ita est autem in vobis, sed quicumque voluerit fieri major, erit vester minister; 44. et quicumque voluerit in vobis primus esse, erit omnium servus. 45. Nam et Filius hominis non venit ut ministraretur ei, sed ut ministraret et daret animam suam redemptionem pro multis. 46. Et veniunt Jericho, et proficiscente eo de Jericho, et discipulis ejus, et plurima multitudine, filius Timaei, Bartimaeus caecus sedebat juxta viam mendicans. 47. Qui cum audisset quia Jesus Nazarenus est, coepit clamare et dicere: Jesu, fili David, miserere mei. 48. Et comminabantur ei multi ut taceret. At ille multo magis clamabat: Fili David, miserere mei. 49. Et stans Jesus praecepit illum vocari. Et vocant caecum, dicentes ei: Animaequior esto: surge, vocat te. 50. Qui projecto vestimento suo exiliens, venit ad eum. 51. Et respondens Jesus dixit illi: Quid tibi vis faciam? Caecus autem dixit ei: Rabboni, ut videam. 52. Jesus autem ait illi: Vade, fides tua te salvum fecit. Et confestim vidit, et sequebatur eum in via.
Versus 21: Jesus Autem Intuitus Eum, Dilexit Eum
Vers. 21. JESUS AUTEM INTUITUS EUM (vultu suavi, benigno et blando), DILEXIT EUM. — Puta signa dilectionis illi ostendit, v. g. manum ejus apprehendens, illi innuens et arridens, illum amplexans et exosculans.
ET DIXIT EI: UNUM TIBI DEEST. — Arabicus interserit: Et dixit ei: Visne fieri perfectus? unum deest tibi, etc., scilicet ad perfectionem vitae sanctae et Evangelicae.
SEQUERE ME. — Graeca addunt: Tollens crucem tuam. Unde Syrus: Et accipe crucem tuam, et veni post me; Arabicus: Veni, sequere me, et porta crucem.
Versus 24: Filioli
Vers. 24. FILIOLI. — Syrus, filii mei. Blanda compellatione mollit rei difficultatem, velut qui eos ut filios charissimos amet, ac ut talibus veritatem sincere dicat, et divitias velut salutis obices abdicare suadeat.
CONFIDENTES IN PECUNIIS. — Divites enim confidunt in suis divitiis potius quam in Deo, juxta illud: «Substantia divitis urbs fortitudinis ejus,» Proverb. X, 15; ideoque difficile salvantur, quia salus non nisi a Deo obvenit: quare salvari volentes in Deum sperent, ab eoque salutem postulent et expectent oportet, uti faciunt pauperes, qui cum non habeant divitias in quibus confidant, omnem spem suam in Deo collocare coguntur, juxta illud Ps. XIII, 6: «Consilium inopis confudistis, quoniam Dominus spes ejus est.» Divites ergo si salvari volunt, spem, cor et amorem suum avocent a divitiis illumque in Deum transferant.
Versus 30: Qui Non Accipiat Centies Tantum, Cum Persecutionibus
30. QUI NON ACCIPIAT CENTIES TANTUM, NUNC IN TEMPORE HOC, DOMOS, ET FRATRES, etc., CUM PERSECUTIONIBUS. — Centuplum hoc exposui Matthaei cap. XIX, vers. 29. Addit Marcus illud reddendum «cum persecutionibus;» Arabicus, in tribulationibus; q. d. Esto fidelis qui amore Christi sua et suos reliquit, in mediis versetur persecutionibus, et undequaque eis valletur; tamen non deerunt ei centum, id est plurimi, qui ei succurrant, eumque foveant ut fratres, patres et matres. Ita S. Hieronymus, Beda, Franciscus Lucas, Emmanuel Sa, Vatablus.
Addit hoc, tum quia in persecutionibus maxime fidelis eget ope et auxilio aliorum, tum quia hoc mirum est et rarum, ut in persecutione, quando homo solet destitui auxiliis et amicis, cumque omnes metuentes periculum ab eo se subducunt, sequaces tamen Christi contrarium plane experiantur, et centum, id est plurimos, inveniant qui illis opitulentur.
Rursum potest illud «cum persecutionibus,» sic accipi, quasi persecutiones et tribulationes obitae vel obeundae pro Christo, sint pars mercedis dandae sequentibus Christum una cum centuplo. Magnum enim Dei donum est pati pro Christo, ut docet Apostolus, Philip. I, 29. Ita Jansenius, Sa et alii.
Versus 32: Erant Autem in Via Ascendentes Hierosolymam
32. ERANT AUTEM IN VIA (ex Jericho) ASCENDENTES HIEROSOLYMAM (ad instantem Christo crucem et mortem, uti praedixerat Christus), ET PRAECEDEBAT ILLOS, — alacer praebens Se viae ducem Apostolis timidis, qui abhorrebant ab Hierosolyma, eo quod scirent Jesum ibidem a primoribus quaeri ad necem, imo illam ipsi decretam esse a magno concilio Sanhedrim, cap. XI, 5. Unde sequitur:
ET STUPEBANT, ET SEQUENTES TIMEBANT. — Id est, timide sequebantur Jesum. Arabicus, et ipsi attoniti sequebantur eum timentes; Graece, ἐθαμβοῦντο, id est, ex ingenti metu et pavore stupebant. Causa pavoris indeque stuporis erat, ait Beda, instans mortis periculum: stupebant enim quod Christus, animo tam alacri et resoluto, Se suosque in apertum necis discrimen conjiceret; timebant enim ne ipsi cum Christo paterentur et occiderentur.
Versus 38: Aut Baptismo, Quo Ego Baptizor, Baptizari
38. AUT BAPTISMO, QUO EGO BAPTIZOR, BAPTIZARI? — «Baptismum» Christus vocat passionem suam, quia in illam plane erat immergendus et demergendus, juxta illud Davidis de se, et multo magis de Christo, Psal. LXVIII, 1: «Salvum me fac, Deus, quoniam intraverunt aquae (tribulationum) usque ad animam meam. Infixus sum in limo profundi, et non est substantia (locus in quo subsistam). Veni in altitudinem maris, et tempestas demersit me.» Vide dicta Matth. XX, 22.
Versus 42: Scitis Quia Hi Qui Videntur Principari Gentibus, Dominantur Eis
42. SCITIS QUIA HI QUI VIDENTUR PRINCIPARI GENTIBUS, DOMINANTUR EIS. — Graece, κατακυριεύουσιν αὐτῶν, id est, dominantur in eas, vel contra eas. Pro qui videntur, Graece est, οἱ δοκοῦντες, id est qui sibi placent gaudentque imperare et dominari. Nulli enim imperiosius et durius regunt quam illi qui regimine et imperio delectantur. Unde Arabicus vertit, qui putant se esse principes populorum, sunt domini eorum, id est dominationem quasi tyrannicam in eos exercent.
Versus 46: Filius Timaei, Bartimaeus
46. FILIUS TIMAEI, BARTIMAEUS. — Syrus, Timaeus filius Timaei; Arabicus, Bartimaeus, filius Timaei. Caecus ergo hic vocatur quasi nomine proprio «Bartimaeus,» id est filius Timaei, sicut Bartholomaeus idem est quod filius Tholomaei, Matth. X, 3. Idem a patre dictus est «Timaeus.» Sic «Timaeus» dictus est philosophus ille Pythagoricus qui vitam Pythagorae scripsit, cujus nomine Plato scripsit dialogum, quem Timaeum indigitavit, quia in eo tractat de natura et rerum universitate, ejusque partibus, praesertim de homine, in qua materia Timaeus ille Pythagoricus erat versatissimus. Unde eum in dialogo hoc interloquentem inducit Plato.
Porro, Bartimaeus Pagninus, in Nomin. Hebraicis, tripliciter interpretatur. Primo, ex S. Hieronymo, ut Bartimaeus sit idem quod filius caecus, aut caecitatis, ut sit nomen Syrum, sed corruptum, quod proprie dici deberet Barsamia, aut Barsamaeus: bar enim est filius, sema caecitas.
Secundo, ut idem sit quod filius honoris, ut sit compositum conflatumque ex Syro bar, id est filius, et Graeco τιμή, id est honor; inde philosophus ille Pythagoricus dictus est Timaeus, id est honorandus, ob scientiam. Sic caecus hic, sequens Christum, ipsi fuit honori et laudi.
Tertio, ut sit idem quod filius admirantis, aut frumentum admirabile, vel puritas admirabilis: hanc enim hic caecus adeptus est a Christo, quia illuminatus in corpore, magis illuminatus est in mente: bar enim est filius, vel far et frumentum, vel puritas; tama est admirari.
Versus 52: Et Sequebatur Eum in Via
52. ET SEQUEBATUR EUM IN VIA. — Moraliter Glossa: Consideremus, ait, qua via graditur, et sequamur per humilitatem et labores. «Via» enim dicit: «Ego sum via, veritas et vita.» Haec est via angusta, quae ducit ad ardua Hierosolymae et Bethaniae, ad montem Olivarum, qui est mons luminis et consolationis, imo ad Sion et Jerusalem caelestem. Caecus ergo videt et sequitur, quia qui Christi vitam probe intelligit, eam opere sequi et imitari debet.